THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN CH14AH
CHƯƠNG I
Thực Trạng Luật Chứng khoán Việt Nam
1.1 Tư tượng chủ đạo trong Luật Việt Nam
Thứ nhất: Luật chứng khoán tạo lập khuôn khổ pháp lý cao cho hoạt
động của TTCK, loại bỏ những mâu thuẫn, xung đột với các văn bản pháp luật
khác có liên quan nhằm hoàn thiện mô hình hoạt động của thị trường và thúc
đẩy TTCK phát triển.
Luật Chứng khoán sẽ có phạm vi điều chỉnh rộng hơn cả về thị trường
phát hành cũng như thị trường giao dịch, đồng thời điều chỉnh hoạt động của
các thanh viên thị trường nhằm tạo ra một khuôn khổ pháp lý đầy đủ, đồng
bộ, tạo điều kiện cho thị trường phát triển nhanh và ổn định, bảo vệ lợi Ých
hợp pháp của các tổ chức, cá nhân khi tham gia kinh doanh, đầu tư vào
TTCK.
Về thị trường phát hành: Ngoại trừ việc chào bán trái phiếu chính phủ,
chào bán cổ phiếu ra công chúng của các doanh nghiệp nhà nước chuyển đổi
thành CtyCP, các tổ chức có đủ điều kiện phát hành chứng khoán ra công
chúng phải đăng ký với UBCKNN và phải tuân thủ các quy định về việc chào
bán chứng khoán ra công chúng. Quy định này sẽ tạo điều kiện cho các doanh
nghiệp trong việc huy động vốn trên TTCK đồng thời cũng tạo ra những
chuẩn mực cần thiết về chất lượng các chứng khoán khi phát hành trên
TTCK.
Về thị trường giao dịch chứng khoán: Nếu như Nghị định 144 chỉ quy
định về thị trường giao dịch chứng khoán tập trung thì Luật Chứng khoán đã
mở rộng phạm vi thị trường, bao gồm TTCK tập trung và TTCK phi tập
trung, theo đó sở Giao dịch Chứng khoán (SGDCK), TTGDCK, các Công ty
Phouvong Viphongsay
1
THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN CH14AH
chứng khoán được cấp giấy phép được tổ chức thị trường giao dịch chứng
khoán. Điều này sẽ tạo diều kiện phát triển thị trường giao dịch chứng khoán

của TTCK, xác định các hành vi bị cấm nh gian lận và lừa đảo, giao dịch nội
gián thị trường. Các nguyên tắc và các hành vi bị cấm này lựa trên cơ sở kinh
nghiệm của các nước có hoạt động TTCK. Bên cạnh đó Luật đã quy định rõ
ràng về quyền và nghĩa vụ của các tổ chức, cá nhân bên ngoài, quy định về
hạn chế phòng ngừa xung đột lợi Ých, vấn đề thanh tra, xử lý vi phạm kha rõ
ràng.
Luật Chứng khoán đã xác định cơ quan trục tiếp quan lý TTCK là
UBGDCK và có một điều riêng quy định về nhiệm vị, quyền hạn của cơ quan
nay. Ngoại các chức năng hiệm vụ của UBCKNN nh hiện nay. Dự thảo Luật
đã đề cập đến chức năng diều tra của UBCKNN trong việc thu thập các chứng
cứ đÓ kết luận vụ việc vi phạm về chứng khoán và TTCK, đồng thời quy định
về thanh tra xử lý vi phạm. Thanh tra chứng khoán là thanh tra chuyên ngành
thuộc bộ máy của UBCK, thanh tra có thẩm quyển xử phạt vi phạm hành
chính trong lĩnh vực chứng khoán. Nội dung các hình thức xử phạt đã được
chi tiết hơn trong Dự thảo luật Chứng khoán lần thứ 10 để đảm bảo tính thức
thi của pháp luật cũng như đề cao vai trò quản lý nhà nước và phòng ngừa rủi
ro.
Ngoài vai trò của cơ quan quản lý nhà nước, Luật Chứng khoán đã đề
cao vai trò của các tổ chức tự quản nh SGDCK, TTGDCK. Theo đó, SGDCK,
TTGDCK là các đơn vị tổ chức độc lập có nghĩa vị, quyền hạn riêng, có tổ
chức bộ máy cũng nh diều lệ hoạt động riêng, nhằm phát huy vai trò của tổ
chức tự quản theo thông lệ quốc tế. SGDCK, TTGDCK có quyền ban hành
các quy chế hoạt đọng của mình sau khi được cơ quan có thẩm quyền phê
chuẩn, đồng thời có vai trò giám sát các thành viên, giám sát cá hoạt đọng
Phouvong Viphongsay
3
THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN CH14AH
giao dịch trên SGDCK, TTGDCK theo mô hình hệ thống giám sát 2 cấp (cấp
sở và cấp UBCK) như các nước khác.
Để bảo vệ quyền và lợi Ých hợp pháp của các nhà đầu tư, đồng thời để

thông qua Quỹ đầu tư chứng khoán) của nhà ĐTNN trên TTCK Việt Nam
được thực hiện theo quy định của pháp luật về chứng khoán.
Điều này cho thấy, bản thân Luật Chứng khoán và các văn bản hướng
dẫn cần quy định rõ hơn về điều tra gián tiếp, trong đó có nội dung tham gia
của các nhà ĐTNN vào Việt Nam cũng như đầu tư từ Việt Nam ra nước
ngoài. Về việc tham gia của các nhà ĐTNN vào TTCK Việt Nam thể hiện
trên 2 giác độ chính sau:
Một là, các nhà ĐTNN có thể liên kết với các đối tác trong nước thành
lập Công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ liên doanh; thành lập doanh
nghiệp 100% vốn nước ngoài hoặc chi nhánh Công ty chứng khoán, công ty
quản lý quỹ nước ngoài tại Việt Nam thực hiện theo lộ trình hội nhập.
Hai là, các nhà ĐTNN mua cổ phần của các doanh nghiệp trên TTCK
Việt Nam phù hợp với lộ trình hội nhập. Hiện nay, các nhà ĐTNN dược sở
hữu tối đa 49% cổ phiếu của Công ty Cổ phần niêm yết trên TTCK. Việc mở
rộng tỷ lệ nắm giữ của các nhà ĐTNN sẽ thực hiện theo cam kết của hội nhập.
Những nội dung này do Chính phủ quy định đảm bảo nguyên tắc và
cam kết phù hợp với quá trình hội nhập.
Với những tư tưởng chủ dạo đó. Luật Chứng khoán cũng nh những bộ
luật khác đã được xây dựng với một tinh thần nghiêm túc và cẩn trọnh. Hơn
nữa, Luật Chứng khoán lại là mịit luật rất chuyên ngành và chuyên sâu về
nghiệp vụ. Trong điều kiện nền kinh tế phát triển với tốc độ cao, nhu cầu vốn
cho đầu tư phát triển lớn, đòi hỏi phải phát triển TTCK để trở thành kênh huy
độnh vốn quan trọng cho phát triển. Qua những kết quả ban đầu từ hoạt động
Phouvong Viphongsay
5
THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN CH14AH
của 2 TTGDCK Tp. Hồ Chí Minh và Hà Nội cho thấy, nếu có sự quản lý tốt
và hoạt độnh suôn sẻ, ổn định thì TTCK sẽ góp phần hữu hiệu vào công cuộc
phát triển kinh tế – xã hội của đất nước.
1.2 Những kết quả đạt được của Luật Chứng khoán

sở đó, Bộ Tài chính đã ban hành các văn bản hướng dẫn thi hành và bước đầu
đã đáp ứng được yêu cầu quản lý cũng như tạo ra một hệ thống pháp lý tương
đối đồng bộ, tạo điều kiện để TTCK phát triển lành mạnh. Hệ thông pháp luật
nói trên đã thể chế hoá kịp thời những chủ trương của Đảng và Nhà nước về
phát triển TTCK . Thực tế cho thấy hệ thông pháp luật về chứng khoán đã là
một trong những nhân tố quan trọng góp phần vào việc đạt được những kết
quả ban đầu của TTCK Việt Nam , cụ thể như sau :
Một là : pháp luật về chứng khoán và TTCK đã tạo cơ sở pháp lý cho sù ra
đời của Trung tâm Giao dịchChứng khoán (TTGDCK), hình thành nên TTCK
theo mô hình tập trung với vai trò là kênh huy động vốn quan trọng cho nền
kinh tế, góp phần cải thiện cơ cấu hệ thống tài chính, làm cho nền kinh tế bớt
phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng.
Hai là : pháp luật về chứng khoán tạo ra cơ sở pháp lý xây dựng hệ
thống các tổ chức trung gian hoạt động trên TTCK bao gồm các Công ty
chứng khoán và Công tyQLQ, các tổ chức lưu ký và các ngân hàng chỉ định
thanh toán nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các hoật động kinh doanh, giao
dịch chứng khoán.
Ba là :pháp luật về chứng khoán và TTCK quy định và bảo vệ lợi Ých của
nhà đầu tư , từ đó thu hút các nhà đầu tư đặc biệt là các nhà đầu tư có tổ chức
và nhà đầu tư nước ngoài (ĐTNN) tham gia thị trường.
Bốn là : pháp luật chứng khoán đã tạo ra môi trường cạnh tranh lành mạnh
cho các doanh nghiệp, nâng cao tính minh bạch, thực hiện kiểm toán, và bước
Phouvong Viphongsay
7
THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN CH14AH
đầu đã thực hiện nguyên tắc quản trị công ty. Trong điều kiện các doanh
nghiệp Việt Nam không phải thực hiện nghĩa vụ kiểm toán, không phải công
bố thông tin thì đây có thể coi là một nét nổi bật đối với các doanh nghiệp
niêm yết trên TTCK.
Năm là : pháp luật về chứng khoán tạo ra hành lang pháp lý để cơ quan

về chứng khoán hiện còn có điểm chưa rõ ràng và trùng lặp, gây nhiều khó
khăn trong quá trình thực hiện, đòi hỏi cần phải chỉnh sửa nhằm nâng cao tính
độc lập, tự chủ của TTGDCK trong việc điều hành, quản lý thị trường.
Thứ hai : về nội dung và phạp vi quản lý nhà nước về chứng khoán
và TTCK: Nghị định 144 hiện nay mới chỉ điều chỉnh việc phát hành chứng
khoán trên TTCK tập trung , chưa điều chỉnh hoạt động của thị trường phi
tâpl trung, do vậy một mặt đã làm thị trường thứ cấp chậm phát triển; mặt
khác , các hoạt động giao dịch chứng khoán hiện nay đang diễn ra khá sôi
động trên thị trường tự do mà không có sự quản lý của Nhà nước.
Trong khi đó, riêng về lĩnh vực phát hành chứng khoán ra công chúng
hiênh đang chịu điều chỉnh của nhiều văn bản pháp luật khác nhau : Luật
Doanh nghiệp Nhà nước, Luật Các tổ chức tín dụng Nghị định 167/2004/NĐ-
CP về chuyển đổi DNNN sang hoạt động theo hình thức Công ty cổ phần và
Nghị định 144. Nh vậy, trên thực tế, ngoài UBCKNN còn có một số cơ quan
khác cũng quản lý đối với hoạt động phát hành chứng khoán ra công chúng.
Điều này, một mặt gây khó khăn, lúng túng cho các doanh nghiêp khi muốn
phát hành chúng khoán ra công chúng do không biết phải báo cáo những cơ
quan nào và phải đáp ứng những điều kiện, thủ tục ra sao; mặt khác không
đảm bảo được hiệu quả của công tác quản lý nhà nước đối với việc phát hành
chúng khoán ra công chúng, đồng thời cũng sẽ gây khó khăn và tạo ra một
Phouvong Viphongsay
9
THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN CH14AH
môi trường không bình đẳng khi giải quyết các vấn đề liên quan tới một thị
trường tỏng thể.
Trong hệ thống pháp luật về chứng khoán và TTCK
Đến nay, sau hơn 5 năm TTCK đi vào hoạt động, hệ thống pháp luật về
chúng khoán và TTCK đã dần bộc lộ những điểm hạn chế nhất định. Văn bản
pháp luật cao nhất của TTCK mới ở cấp Nghị định của Chính phủ, hiệu lực
pháp lý không cao, do vậy khi phát sinh những mâu thuẫn, xung đột với các

kinh tế quốc gia, Luật này liên quan đến các lĩnh vực như: bảo vệ nhà đầu tư,
công bố thông tin một cách kịp thời , việc đăng ký của các tổ chức phát hành,
phát hành ra công chúng, phân phối tại thị trường thứ cấp, chào mua chứng
khoán, giao dịch nội gián và quản lý các công ty chứng khoán (CtyCK) và các
nhà tư vấn đầu tư.
Vào tháng 1/1962, Nghị viện Hàn Quốc đã thông qua Luật Giao dịch
và Chứng khoán (Luật), là một tập hợp toàn diên đầu tiên tất cả những quy
định của Hàn Quốc về ngành chứng khoán. Luật bắt đầu được thực hiện bằng
cách tổ chức lại Sở giao gịch chứng khoán (SGDCK) Daehan thành một công
ty cổ phần (CtyCP). Tuy nhiên, việc tổ chức lại SGDCK và việc quản lý chưa
đầy đủ đã dẫn đến những xung đột trên thị trường. Tiếp sau đó, Luật đã được
sửa đổi vào tháng 4/1963, nhằm áp dụng các quy định chặt chẽ hơn đối với
hoạt độnh của TTCK và cải tổ SGDCK thành một công ty hoạt động theo
hình thức phi lợi nhuận do Chính phủ sở hữu với tên gọi mới là “Sở Giao dịch
Phouvong Viphongsay
11
THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN CH14AH
Chứng khoán Hàn Quốc” (KSE). KSE cuối cùng đã được tư nhân hóa thành
một công ty hoạt đông theo mô hình thành viên, phi lợi nhuận vào năm 1988.
Kể từ khi được thông qua vào tháng 1/1962, Luật Chứng khoán đã có
một số lần sửa đổi cơ bản. Những thay đổi này được thực hiện nhằm mục đích
bảo vệ nhà đầu tư tốt hơn, mở rộng phạm vi điều chỉnh và tăng cường sự giám
sát hiệu quả TTCK. Các sửa đối bắt đầu vào những năm 1970 khi sự tăng
trưởng nhanh của nền kinh tế kéo theo sự phát triển của TTCK. Trước khi có
sự sửa đổi Luật vào năm 1976, Bộ Tài chính (MoF), tiền thân của Bộ Kinh tế
và Tài chính (MOFE), là cơ quan có quyền hành cao nhất đối với những vấn
đề liên quan đến TTCK. Nhưng khi thị trường ngay càng phát triển nhanh,
Chính phủ nhận thấy rằng hệ thống quản lý thị trừơng hiện hành không thể
hoạt động cũng nh quản lý thị trường một cách hiệu quả. Vào tháng
2/1977,tiếp sau những sửa đổi đối với Luật , Uỷ ban Giao dịch và Chứng

Kinh nghiệp xây dựng Luật chứng khoán của Thái Lan
Mặc dù SGDCK Thái Lan (SET) được thành lập theo Luật Giao dịch
chứng khoán Thái Lan năm 1974, rất nhiều các quy định tại các văn bản pháp
luật khác đã làm cho hoạt động của SET không phát triển được trong một số
năm đầu hoạt động. Chẳng hạn nh Luật Công ty đại chúng và những sửa đổi
đối với Luật Thương mại và Dân sự năm 1973 không cho phép các công ty
phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO). Các công ty đại chúng cũng
không được pháp phát hành trái phiếu không có bảo đảm ra công chúng. Các
cổ phiếu mới trước hết phải được phát hành cho các cổ đông hiện hành. Các
liều khoản này đã cản trở rất nhiều việc huy động vốn ở thị trường sơ cấp và
cũng ảnh hưởng xấu đến thị trường thứ cấp. Bên cạnh đó, Luật Giao dịch
Chứng khoán Thái Lan năm 1974 được ban hành chủ yếu là để quản lý giao
dịch chứng khoán tại thị trường thứ cấp hơn là thị trường sơ cấp. Trong thực
Phouvong Viphongsay
13
THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN CH14AH
tế, không có khuôn khổ pháp lý nào gíam sát thị trường sơ cấp và có quá
nhiều cơ quan giám sát các lĩnh vực khác nhau của ngành chứng khoán.
Chính vì vậy Luật Giao dịch và Chứng khoán Thái Lan đã được sửa đổi
thành Luật Giao dịch và Chứng khoán (Luật SEC) và được Nghị viện thông
qua vào tháng 3/1992. Luật này không chỉ giúp làm sáng tỏ những rắc rối về
mặt luật pháp và sửa đổi những mặt hạn chế của luật cũ, mà còn giáp tiếp
thêm sinh lực cho thị trường vốn trong nước, sao cho không phải dựa quá
nhiều vào thị trường tiền tệ. Nói cách khác, Luật SEC khuyến khích TTCK
trở thành một phương tiện tăng cường tính cạnh tranh trên thị trường tài
chính. Việc ban hành Luật SEC đã dẫn đến nhiều thay đổi tại các thị trường
sơ cấp và thứ casp, việc giám sát các thị trường này và việc phát triển các tổ
chức kinh doanh chứng khoán. Những mục tiêu chính của việc ban hành Luật
SEC là phát triển các công cụ tài chính mới, tăng cường sự bảo vệ các nhà
đầu tư, tăng cường sự giám sát thị trường vốn và phát triển các tổ chức kinh

khắc phục được những hạn chế của quy định trước đây cấm các công ty phát
hành chứng khoán nợ. Luật SEC cũng tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc
chào bán liên tục các chứng khoán nợ ngắn hạn: các công ty không cần thiết
phải nộp báo cáo đăng ký mới và bản cáo bạch mỗi lần chào bán chứng khoán
mới, thay vào đó họ chỉ cần thông báo cho Văn phòng nếu có sự thay đổi đối
với những thông tin của hồ sơ lần trước.

2.2 Bài học thực tiến cho Việt Nam
Thứ nhất, về xử lý hành chính
Xuất phát từ thực tế hoạt động của thị trường và tham khảo kinh nghiệm
của một số nước, Luật Chứng khoán Việt Nam có lẽ là một trong những Luật
Phouvong Viphongsay
15
THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN CH14AH
đầu tiên đi tiên phong đưa các chế tài hành chính vào ngay trong Luật, cách
quy định này phần nào đã đáp ứng được yêu cầu của thị trường và có tác dụng
tích cực trong việc ngăn ngừa vi phạm. Mức phạt đã có những thay đổi và ở
một góc độ nào đó có thể vượt mức phạt tối đa mà Pháp lệnh xử lý vi phạm
hành chính đã quy định. Ví dụ: Trong hoạt động phát hành, Luật quy định
phạt từ 1% đến 5% tổng số tiền đã huy đọng trái pháp luật, hay các vi phạm
về tổ chức giao dịch thị trường thì mức phạt là từ 1 đến 5 lần khoản thu phi
pháp…
Thứ hai, về xử lý hình sự
Theo quy định của pháp luật hiện hành và truyền thống lập pháp Việt Nam
khó có thể đưa chế tài hình sự vào luật chuyên ngành vi vậy đặt ra yêu cầu
phải sửa đổi bổ sung Bộ luật Hình sự:
- Với hoạt động phát hành chứng khoán ra công chúng, khó có thể áp dịng
loại tội kinh doanh trái phép để xử lý hình sự với các hành vi phát hfnh ra
công chúng mà không đăn ký với UBCKNN, mặc dù hành vi này xét ở
một mức độ nhất định là gây ảnh hưởng lớn tới thị trường và ảnh hưởng

hiệu quả thì đòi hỏi không chỉ hoàn thiện và các vấn đề pháp lý đơn thuần.
Như ở phần trên đã để cập thực tiễn thi hành pháp luật về chứng khoán trong
thời gian qua cho thấy, bên cạnh nguyên nhân hạn chế về pháp lý, thì các
nguyên nhân về mặt nhận thức, tâm lý, cơ chế cũng là những nguyên nhân
không kém phần quan trọng làm hạn chế tính hiệu quả của pháp luật về chứng
khoán. Vì vậy, để nâng cao hiệu quả trong việc thi hành pháp luật về chứng
khoán, cần chú trọng thực hiện một số giải pháp sau đây
Một là, hoàn thiện khuôn khổ pháp luật về chứng khoán và TTCK:
khuôn khổ pháp lý về TTCK cần quán triệt nguyên tắc quản lý thị trường mà
tổ chức quốc tế Các Uỷ ban chứng khoán (ISOCO) đã khuyến nghị, đồng thời
phải phù hợp với đặc điểm tình hình của Việt Nam theo xu hướng phát triển
và hội nhập.
Thực hiện Nghị quyết của Quốc hội và Uỷ ban Thương vụ Quốc hội,
Bộ Tài chính đã nỗ lực xây dựng, hoàn chỉnh dự thảo Luật Chứng khoán để
trình Quốc hội ban hành theo đúng tiến độ. Đây sẽ là cơ sở pháp lý quan trọng
cho hoạt động của thị trường, khắc phục những khó khăn mà ở tầm pháp lý
hiện nay Nghị định 144 và các văn bản hướng dẫn chưa thể giải quyết được,
Hai là, cần chú trọng công tác đào tạo, nâng cao năng lực, trình độ của
cán bộ quản lý, cán bộ hoạch định chính sách, các nhân viên hành nghề để đáp
ứng được với yêu cầu phát triển lâu dài của thị trường.
Ba là, tăng cường nhận thức pháp luật về chứng khoán và TTCK :
Trong thời gian tới , để đẩy mạnh công tác phổ biến, tuyên truyền giáo dục
Phouvong Viphongsay
18
THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN CH14AH
pháp luật về chứng khoán ra TTCK, UBCKNN sẽ phối hợp với các sở, ban,
ngành tổ chức các khoá học phổ cập kiến thức về chứng khoán và TTCK miễn
phí cho các cán bộ thuộc các sở, ban, ngành và các doanh nghiệp thuộc các
tỉnh : đào tạo phổ cập kiến thức cho công chúng dưới các hình thức khác
nhau, làm cho các công chúng đầu tư, các doanh nghiệp hiểu được các nội