Số hóa bởi trung tâm học liệu
ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM
NGUYỄN THỊ PHƢƠNG THẢO
ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC BỒI THƢỜNG, GIẢI PHÓNG
MẶT BẰNG DỰ ÁN XÂY DỰNG HỒ KHE VÁN
XÃ PHỦ LÝ, HUYỆN PHÚ LƢƠNG, TỈNH THÁI NGUYÊN
Chuyên ngành: quản lí đất đai
Mã số: 60.85.01.03
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC NÔNG NGHIỆP
Ngƣời hƣớng dẫn khoa học:
1. PGS.TS LƢƠNG VĂN HINH
2. TS. NGUYỄN DUY LAM
Xin trân trọng cảm ơn!
Tác giả luận văn Nguyễn Thị Phƣơng Thảo Số hóa bởi trung tâm học liệu
MỤC LỤC
Trang
MỞ ĐẦU 1
1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI 1
2. MỤC ĐÍCH CỦA ĐỀ TÀI 2
3. YÊU CẦU CỦA ĐỀ TÀI 2
4. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 2
Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 4
1.1. KHÁI QUÁT VỀ CÔNG TÁC BỒI THƢỜNG VÀ GIẢI
PHÓNG MẶT BẰNG 4
1.1.1. Khái niệm về bồi thƣờng và giải phòng mặt bằng 4
1.1.2. Đặc điểm của quá trình bồi thƣờng và giải phóng mặt bằng 4
1.1.3. Nguyên tắc bồi thƣờng và điều kiện đƣợc bồi thƣờng 5
1.1.4. Những yếu tố tác động đến công tác bồi thƣờng và giải phóng
mặt bằng 9
huyện Phú Lƣơng 40
3.2.2. Quy trình thực hiện công tác bồi thƣờng, giải phóng mặt bằng
dự án Xây dựng Hồ Khe Ván, xã Phủ Lý, huyện Phú Lƣơng 43
3.2.2.1. Quy trình thực hiện 43
3.2.3. Đối tƣợng và điều kiện bồi thƣờng 50
3.2.4. Kết quả công tác bồi thƣờng tại dự án xây dựng dự án hồ Khe Ván 51
3.2.5. Kết quả công tác hỗ trợ tại dự án xây dựng hồ Khe Ván, xã
Phủ Lý, huyện Phú Lƣơng 57
3.2.6. Tổng hợp kinh phí bồi thƣờng và hỗ trợ dự án xây dựng hồ
Khe Ván xã Phủ Lý, Huyện Phú Lƣơng 69
Số hóa bởi trung tâm học liệu
3.3. ĐÁNH GIÁ ẢNH HƢỞNG CỦA CÔNG TÁC BỒI THƢỜNG
GPMB VÀ HỖ TRỢ KHI NHÀ NƢỚC THU HỒI ĐẤT ĐẾN ĐỜI
SỐNG NHÂN DÂN TẠI KHU VỰC GPMB 70
3.3.1. Tình hình dân cƣ trong khu vực giải phóng mặt bằng 70
Qua điều tra trực tiếp cùng với việc thu thập thông tin từ phiếu điều
tra của 30 hộ gia đình, cá nhân có đất bị thu hồi và bị ảnh hƣởng bởi
dự án. Kết quả điều tra đƣợc thể hiện chi tiết qua bảng 3.18. 70
3.3.2. Đánh giá về chính sách tái định cƣ 71
3.3.3. Ảnh hƣởng của giải phóng mặt bằng đến đời sống ngƣời dân
về kinh tế 72
3.3.4. Ảnh hƣởng của giải phóng mặt bằng đến đời sống ngƣời dân
về an ninh, trật tự xã hội 73
3.3.5. Ảnh hƣởng của giải phóng mặt bằng đến đời sống ngƣời dân
về quan hệ nội bộ gia đình 74
3.3.6. Ảnh hƣởng của giải phóng mặt bằng đến đời sống ngƣời dân
về môi trƣờng 75
3.4. NHỮNG THUẬN LỢI, KHÓ KHĂN VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP
TRONG CÔNG TÁC BỒI THƢỜNG VÀ GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG
Bảng 3.12: Đánh giá kết quả hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp sau dự án 60
Bảng 3.13: Kết quả hỗ trợ ổn định đời sống, hộ gia đình, cá nhân di
chuyển đến nơi tái định cƣ và hỗ trợ tự tái định cƣ 62
Bảng 3.14: Kết quả hỗ trợ các hộ nghèo tại dự án xây dựng hồ Khe Ván 64
Bảng 3.15: Kết quả hỗ trợ di chuyển và thuê nhà 65
Bảng 3.16: Kết quả thƣởng bàn giao mặt bằng trƣớc thời hạn 67
Bảng 3.17: Tổng hợp kinh phí bồi thƣờng, hỗ trợ 69
Bảng 3.18: Tình hình dân cƣ trong khu vực giải phóng mặt bằng 70
Số hóa bởi trung tâm học liệu
Bảng 3.19: Kết quả điều tra tái định cƣ 71
Bảng 3.20: Thu nhập bình quân của các hộ dân trƣớc và sau khi thu hồi đất 72
Bảng 3.21: Tình hình thu nhập của các hộ sau khi thu hồi đất 73
Bảng 3.22: Tình hình an ninh, trật tự xã hội khu vực dự án sau thu hồi đất 74
Bảng 3.23: Tình hình quan hệ nội bộ khu vực dự án sau thu hồi đất 75
Bảng 3.24: Tình hình môi trƣờng trƣớc và sau dự án 75
Bảng 3.25: Tình hình môi trƣờng khu vực dự án sau thu hồi đất 76 Số hóa bởi trung tâm học liệu
DANH MỤC HÌNH
Trang
Hình 3.1: Bản đồ hành chính huyện Phú Lƣơng 28
Hình 3.2: Cơ cấu diện tích đất đai xã Phủ Lý năm 2009 32
Số hóa bởi trung tâm học liệu
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
khó khăn (giá đất biến động, ý thức của ngƣời dân ). Chính những khó
khăn đó đã làm chậm tiến độ xây dựng cơ sở hạ tầng và từ đó làm cho việc
đào tạo, bồi dƣỡng, nâng cao trình độ cho lực lƣợng lao động, phát triển
kinh tế xã hội bị chậm lại.
Cùng với sự phát triển của cả nƣớc nói chung và tỉnh Thái Nguyên nói
riêng trong những năm gần đây đã có nhiều công trình, dự án đƣợc phát triển
nhằm mục đích đẩy mạnh nền kinh tế của tỉnh, nâng cao chất lƣợng cuộc sống
của ngƣời dân và góp phần không nhỏ vào sự nghiệp phát triển chung của cả
nƣớc. Có những dự án đƣợc đƣa vào sử dụng song bên cạnh đó còn rất nhiều
dự án treo do công tác BT&GPMB còn gặp nhiều khó khăn, nhiều đơn thƣ
khiếu nại đƣợc gửi tới các cơ quan Nhà nƣớc có thẩm quyền đề nghị giải
quyết liên quan đến BT& GPMB.
Số hóa bởi trung tâm học liệu
2
Xuất phát từ thực tế đó, đƣợc sự đồng ý của Ban giám hiệu trƣờng Đại
học Nông Lâm Thái Nguyên, Ban Chủ nhiệm Khoa Sau Đại học Nông Lâm
Thái Nguyên, hƣớng dẫn trực tiếp của thầy giáo PGS-TS Lƣơng Văn Hinh
và TS. Nguyễn Duy Lam, tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá công
tác bồi thƣờng, giải phóng mặt bằng dự án xây dựng hồ Khe Ván xã Phủ
Lý huyện Phú Lƣơng, tỉnh Thái Nguyên ”
2. MỤC ĐÍCH CỦA ĐỀ TÀI
- Đánh giá công tác BT&GPMB của công trình hồ Khe ván xã Phủ Lý
huyện Phú Lƣơng.
- Đánh giá ảnh hƣởng của công tác bồi thƣờng, hỗ trợ và tái định cƣ
đến đời sống của ngƣời dân trong khu vực dự án.
- Đề xuất các giải pháp có tính khả thi cho công tác BT&GPMB
của địa phƣơng.
3. YÊU CẦU CỦA ĐỀ TÀI
1.1. KHÁI QUÁT VỀ CÔNG TÁC BỒI THƢỜNG VÀ GIẢI PHÓNG
MẶT BẰNG
1.1.1. Khái niệm về bồi thƣờng và giải phòng mặt bằng
Bồi thƣờng và giải phóng mặt bằng là quá trình đền bù thiệt hại khi
Nhà nƣớc thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích
công cộng [11].
Công tác BT&GPMB là việc bồi thƣờng, hỗ trợ, tái định cƣ khi Nhà
nƣớc thu hồi đất để sự dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích công
cộng, mục đích phát triển kinh tế
+ Thu hồi đất là việc Nhà nƣớc ra quyết định hành chính để thu lại
quyền sử dụng đất đã đƣợc giao cho tổ chức, UBND xã, phƣờng, thị trấn quản
lý theo quy định của Luật Đất đai 2003 [11].
+ Bồi thƣờng khi Nhà nƣớc thu hồi là việc Nhà nƣớc trả lại giá trị quyền
sử dụng đất đối với diện tích đất bị thu hồi cho ngƣời bị thu hồi đất [11].
+ Hỗ trợ khi Nhà nƣớc thu hồi đất là việc Nhà nƣớc giúp đỡ ngƣời bị
thu hồi đất thông qua đào tạo nghề mới, bố trí việc làm mới, cấp kinh phí di
dời đến địa điểm mới [11].
1.1.2. Đặc điểm của quá trình bồi thƣờng và giải phóng mặt bằng
Bồi thƣờng và giải phóng mặt bằng là quá trình đa dạng và phức tạp, nó
thể hiện sự khác nhau giữa các dự án, nó liên quan trực tiếp đến lợi ích quốc
gia của các bên tham gia và lợi ích của toàn xã hội. Chính vì vậy quá trình
BT&GPMB có đặc điểm sau:
- Tính đa dạng: Mỗi dự án đƣợc tiến hành trên một vùng đất khác nhau
với điều kiện tự nhiên kinh tế, xã hội và trình độ dân trí nhất định. Đối với khu
vực nội thành, khu vực ven đô, khu vực ngoại thành mật độ dân cƣ khác nhau,
Số hóa bởi trung tâm học liệu
5
6
3. Trƣờng hợp ngƣời sử dụng đất đƣợc bồi thƣờng khi Nhà nƣớc thu
hồi đất mà chƣa thực hiện nghĩa vụ tài chính về đất đai đối với nhà nƣớc theo
quy định của pháp luật thì phải trừ đi khoản tiền phải thực hiện nghĩa vụ tài
chính vào số tiền đƣợc bồi thƣờng, hỗ trợ để hoàn trả ngân sách nhà nƣớc.
* Điều kiện đƣợc bồi thƣờng
Căn cứ Điều 8, Nghị định 197/2004/NĐ-CP ngày 3 tháng 12 năm 2004
của Chính Phủ về việc bồi thƣờng, hỗ trợ và tái định cƣ khi Nhà nƣớc thu hồi
đất, điều kiện để đƣợc bồi thƣờng đất [5]:
“Ngƣời bị Nhà nƣớc thu hồi đất, có một trong các điều kiện sau đây thì
đƣợc bồi thƣờng:
1. Có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật
về đất đai.
2. Có quyết định giao đất của cơ quan nhà nƣớc có thẩm quyền theo
quy định của pháp luật về đất đai.
3. Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất ổn định, đƣợc Uỷ ban nhân
dân xã, phƣờng, thị trấn (sau đây gọi chung là Uỷ ban nhân dân cấp xã) xác
nhận không có tranh chấp mà có một trong các loại giấy tờ sau đây:
a) Những giấy tờ về quyền đƣợc sử dụng đất đai trƣớc ngày 15 tháng
10 năm 1993 do cơ quan có thẩm quyền cấp trong quá trình thực hiện chính
sách đất đai của nhà nƣớc Việt Nam dân chủ cộng hoà, Chính phủ Cách mạng
lâm thời Cộng hoà miền Nam Việt Nam và Nhà nƣớc Cộng hoà xã hội chủ
nghĩa Việt Nam;
b) Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tạm thời đƣợc cơ quan nhà nƣớc
có thẩm quyền cấp hoặc có tên trong sổ đăng ký ruộng đất, sổ địa chính;
c) Giấy tờ hợp pháp về thừa kế, tặng, cho quyền sử dụng đất hoặc tài
sản gắn liền với đất; giấy tờ giao nhà tình nghĩa gắn liền với đất;
d) Giấy tờ chuyển nhƣợng quyền sử dụng đất, mua bán nhà ở gắn liền
Số hóa bởi trung tâm học liệu
8
năm 1993 đến thời điểm có quyết định thu hồi đất, mà tại thời điểm sử dụng
không vi phạm quy hoạch; không vi phạm hành lang bảo vệ các công trình,
đƣợc cấp có thẩm quyền phê duyệt đã công bố công khai, cắm mốc; không
phải là đất lấn chiếm trái phép và đƣợc Uỷ ban nhân dân cấp xã nơi có đất bị
thu hồi xác nhận đất đó không có tranh chấp.
9. Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất mà trƣớc đây Nhà nƣớc đã
có quyết định quản lý trong quá trình thực hiện chính sách đất đai của
Nhà nƣớc, nhƣng trong thực tế Nhà nƣớc chƣa quản lý, mà hộ gia đình, cá
nhân đó vẫn sử dụng.
10. Cộng đồng dân cƣ đang sử dụng đất có các công trình là đình, đền,
chùa, miếu, am, từ đƣờng, nhà thờ họ đƣợc Uỷ ban nhân dân cấp xã nơi có đất bị
thu hồi xác nhận là đất sử dụng chung cho cộng đồng và không có tranh chấp.
11. Tổ chức sử dụng đất trong các trƣờng hợp sau đây:
a) Đất đƣợc Nhà nƣớc giao có thu tiền sử dụng đất mà tiền sử dụng đất
đã nộp không có nguồn gốc từ ngân sách nhà nƣớc;
b) Đất nhận chuyển nhƣợng của ngƣời sử dụng đất hợp pháp mà tiền
trả cho việc chuyển nhƣợng không có nguồn từ ngân sách nhà nƣớc;
c) Đất sử dụng có nguồn gốc hợp pháp từ hộ gia đình, cá nhân.”
* Trƣờng hợp bị thu hồi đất không đƣợc bồi thƣờng
1. Ngƣời sử dụng đất không đủ điều kiện theo quy định tại Điều 8,
Nghị định 197/2004/NĐ - CP.
2. Tổ chức đƣợc Nhà nƣớc giao đất không thu tiền sử dụng đất,
đƣợc Nhà nƣớc giao đất có thu tiền sử dụng đất mà tiền sử dụng đất có
nguồn gốc từ ngân sách nhà nƣớc; đƣợc Nhà nƣớc cho thuê đất thu tiền
thuê đất hàng năm; đất nhận chuyển nhƣợng quyền sử dụng đất mà tiền
trả cho việc nhận chuyển nhƣợng quyền sử dụng đất có nguồn gốc từ ngân
quản lí và sử dụng đất đai.
- Nhận thức và thái độ của ngƣời dân bị thu hồi đất, công tác tuyên
truyền, vận động ngƣời dân thực hiện theo chính sách pháp luật của Nhà nƣớc.
Số hóa bởi trung tâm học liệu
10
1.2. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA CÔNG TÁC BỒI THƢỜNG VÀ GIẢI
PHÓNG MẶT BẰNG
1.2.1. Cơ sở pháp lý của đề tài
1.2.1.1. Các văn bản pháp quy của Nhà nƣớc có liên quan đến công tác bồi
thƣờng, giải phóng mặt bằng
- Hiến pháp năm 1992;
- Luật Đất đai 1993;
- Luật Đất đai 2003;
- Nghị định số 22/1998/NĐ-CP ngày 24/08/1998 của Chính phủ về việc
đền bù thiệt hại khi Nhà nƣớc thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc
phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng;
- Nghị định 181/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về thi
hành Luật Đất đai 2003;
- Nghị định 188/2004/NĐ-CP của Chính phủ ngày 03/12/2004 về bồi
thƣờng, hỗ trợ và tái định cƣ khi Nhà nƣớc thu hồi đất;
- Nghị định 197/2004/NĐ - CP ngày 03/12/2004 của Chính phủ về Hỗ
trợ, tái định cƣ khi Nhà nƣớc thu hồi đất;
- Thông tƣ 116/2004/TT-BTC của Bộ Tài chính về việc hƣớng dẫn
thực hiện Nghị định số 197/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004 của Chính phủ về
bồi thƣờng, hỗ trợ và tái định cƣ khi Nhà nƣớc thu hồi đất;
- Nghị định 17/2006/NĐ-CP của Chính phủ ngày 27/01/2006 về sửa
đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 197/2004/NĐ-CP;
- Nghị định 84/2007/NĐ - CP ngày 25/05/2007 của Chính phủ về Quy
Thái Nguyên về việc ban hành đơn giá bồi thƣờng nhà, vật kiến trúc gắn liền
với đất khi nhà nƣớc thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên;
- Quyết định số 58/2008/QĐ-UBND ngày 31/10/2008 của UBND tỉnh
Thái Nguyên về việc sửa đổi bổ sung một số điều tại quy định ban hành kèm
theo Quyết định số 2044/2005/QĐ-UBND ngày 30/9/2005;
Số hóa bởi trung tâm học liệu
12
- Quyết định số 72/2008/QĐ-UBND ngày 29/12/2008 của UBND tỉnh
Thái Nguyên về việc phê duyệt giá các loại đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên
năm 2009;
- Quyết định số 01/2009/QĐ-UBND ngày 20/12/2009 của UBND tỉnh
Thái Nguyên về việc ban hành đơn giá các loại đất năm 2010 trên địa bàn tỉnh
Thái Nguyên;
- Quyết định số 628/2010/QĐ-UBND ngày 05/01/2010 của UBND tỉnh
Thái Nguyên về việc qui định một số chính sách cụ thể về bồi thƣờng, hỗ trợ,
tái định cƣ khi Nhà nƣớc thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên;
- Quyết định số 06/2010/QĐ-UBND ngày 23/02/2010 của UBND tỉnh
Thái Nguyên về việc sửa đổi bổ sung một số nội dung quy định kèm theo -
Quyết định số 01/2010/QĐ-UBND ngày 05/01/2010 của UBND tỉnh về việc
ban hành đơn giá bồi thƣờng nhà ở, công trình phục vụ sinh hoạt của hộ gia
đình, cá nhân khi nhà nƣớc thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên;
- Quyết định số 1123/2009/QĐ-UBND ngày 26/5/2009 của UBND tỉnh
Thái Nguyên. Về việc ban hành mức bồi thƣờng đối với cây trồng, vật nuôi
khi nhà nƣớc thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên;
- Quyết định số 628/2010/QĐ-UBND ngày 8/4/2010 của UBND tỉnh
Thái Nguyên qui định một số chính sách cụ thể về bồi thƣờng, hỗ trợ, tái định
cƣ khi nhà nƣớc thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên;
- Quyết định số 2083/2010/QĐ-UBND ngày 23/01/2010 của UBND
Thực hiện giải phóng mặt bằng tốt sẽ giảm chi phí, có điều kiện tập
trung vốn cho mở rộng đầu tƣ. Ngƣợc lại, chi phí bồi thƣờng lớn, không kịp
hoàn thành tiến độ dự án dẫn đến quay vòng vốn chậm gây khó khăn cho các
nhà đầu tƣ.
Đối với các dự án đầu tƣ sản xuất kinh doanh nếu không đáp ứng đƣợc
tiến độ đầu tƣ thì mất cơ hội kinh doanh, hiệu quả kinh doanh thấp.
Đối với dự án đầu tƣ không kinh doanh, thời gian thi công kéo dài, tiến độ
thi công bị ngắt quãng gây ra lãng phí và ảnh hƣởng tới chất lƣợng công trình.
Số hóa bởi trung tâm học liệu
14
Các quy định về bồi thƣờng, hỗ trợ và tái định cƣ qua các thời kỳ thể
hiện tính đúng đắn của Đảng và Nhà nƣớc ta là đảm bảo mọi công dân Việt
Nam đều có nhà ở, đất ở. Trong quá trình phát triển các chính sách bồi
thƣờng, hỗ trợ do yếu tố khách quan đã chƣa thể hiện đƣợc tính toàn diện tuy
nhiên đã phần nào đáp ứng đƣợc quyền lợi cho ngƣời bị thu hồi đất.
Ngày nay các công trình đƣờng xá, trụ sở, khu trung tâm, cụm công
nghiệp đƣợc mở rộng thể hiện chính sách bồi thƣờng, hỗ trợ và tái định của
chúng ta đang thể hiện một phần tính ƣu việt, đảm bảo lợi ích, mong mỏi của
ngƣời dân cũng nhƣ ổn định đời sống nhân dân, tình hình chính trị, thể hiện
tính đúng đắn trong công cuộc đổi mới.
Nhằm đáp ứng thực tế khách quan tốc độ phát triển CNH - HĐH nhanh
đòi hỏi chính sách bồi thƣờng, hỗ trợ của chúng ta phải luôn hoàn thiện để
đáp ứng với thực tiễn.
Công tác BT & GPMB, tái định cƣ là yếu tố quyết định thực hiện đầu
tƣ, góp phần quan trọng chuyển dịch cơ cấu và phát triển kinh tế, xã hội của
tỉnh Thái Nguyên nói chung. Nhƣng đây là vấn đề lớn, phức tạp, liên quan
trực tiếp đến đại bộ phận nhân dân, dễ gây mất ổn định trật tự xã hội. Cùng
với xu thế phát triển kinh tế – xã hội và quá trình đô thị hoá, nhu cầu sử dụng
trong công tác bồi thƣờng, tái định cƣ. Nguyên nhân chính của thành công đó
là do Trung Quốc có một hệ thống pháp luật đầy đủ, đồng bộ, phù hợp với
công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất năng động, kho học. Cùng với một
nhà nƣớc pháp quyền vững chắc, năng lực thể chế của chính quyền địa
phƣơng theo thẩm quyền có hiệu lực cao, ngƣời dân có ý thức chấp hành pháp
luật nghiêm minh. Bên cạnh đó tuy là một quốc gia có diện tích lãnh thổ rộng
lớn nhƣng việc sử dụng đất đai tại Trung Quốc thật sự là tiết kiệm, Nhà nứơc
Trung Quốc hoàn toàn cấm việc mua bán, chuyển nhƣợng đất đai, do vậy thị
trƣờng đất đai hầu nhƣ không tồn tại, mà chỉ có thị trƣờng nhà cửa. Trung
Quốc xây dựng chính sách và các thủ tục rất chi tiết rõ ràng, buộc hoạt động
tái định cƣ với nhiều lĩnh vực khác nhau, trong đó mục tiêu của chính sách
này là cung cấp cơ hội cho tái định cƣ thông qua cách tiếp cận cơ bản nơi ở
Copyright: Tài liệu đại học ©