BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT
VIỆN KHOA HỌC NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM
*
VŨ THU DIỄM
NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM SINH
TRƯỞNG, PHÁT TRIỂN VÀ ẢNH HƯỞNG
MỘT SỐ BIỆN PHÁP KỸ THUẬT ĐẾN NĂNG
SUẤT CHẤT LƯỢNG HOA CÁT TƯỜNG
(EUSTOMA GRANDIFLORUM) NHẬP NỘI
TẠI HÀ NỘI. LUẬN VĂN THẠC SỸ NÔNG NGHIỆP HÀ NỘI – 2012
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT
VIỆN KHOA HỌC NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM
*
VŨ THU DIỄM
Xin cảm ơn sự giúp đỡ nhiệt tình của ban Lãnh đạo và tập thể cán bộ bộ
môn Đột biến – Ưu thế lai Viện Di truyền nông nghiệp đã tạo điều kiện về thời
gian nghiên cứu, phương tiện vật chất và kỹ thuật để tôi hoàn thành luận văn.
Xin cảm ơn sự giúp đỡ quý báu của các thầy các cô Ban sau đại học – Viện
khoa học nông nghiệp Việt Nam và các bạn đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện
thuận lợi để tôi hoàn thành luận văn này.
Xin cảm ơn gia đình cô Phương đội 2 - xã Tây Tựu – Từ Liêm – Hà nội đã
phối hợp và giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn.
Xin cảm ơn sự giúp đỡ quý báu của các đồng nghiệp tại Viện Cơ điện Nông
nghiệp và Công nghệ sau thu hoạch.
Luận văn có sự động viên, đóng góp của thân nhân và gia đình tôi.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Hà Nội, ngày 28 tháng 11 năm 2011
Tác giả Vũ Thu Diễm Trường Đại học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học nông nghiệp………………… iiiLỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung
thực và chưa hề được sử dụng để bảo vệ cho một học vị nào. Mọi sự giúp đỡ
hoàn thành luận văn này đã được cám ơn và các thông tin trích dẫn trong luận
1.5. Tình hình sản xuất và tiêu thụ hoa Cát tường trên thế giới và Việt Nam 15
1.6. Tình hình nghiên cứu hoa Cát tường trên thế giới và Việt Nam 20
1.7. Điều kiện tự nhiên và đặc điểm khí hậu vùng trồng hoa Hà Nội 31
CHƯƠNG 2: VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 34
2.1. Vật liệu nghiên cứu 34
2.2. Nội dung nghiên cứu 36
2.3. Phương pháp nghiên cứu 36
2.3.1. Nghiên cứu tuyển chọn giống hoa Cát tường mới phù hợp với điều
kiện sinh thái Hà Nội 36
2.3.2. Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật làm tăng năng suất, chất
lượng hoa cho giống C 5 (Malibu purple) 37
2.3.3. Các chỉ tiêu theo dõi 43
2.3.4. Phương pháp phân tích và xử lý số liệu 44
2.4 Địa điểm và thời gian nghiên cứu thí nghiệm 44
Trường Đại học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học nông nghiệp………………… v
CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN 45
3.1. Nghiên cứu tuyển chọn giống hoa Cát tường mới phù hợp với điều
kiện sinh thái Hà Nội 45
3.1.1 Đặc điểm sinh trưởng phát triển của các giống Cát tường nghiên
cứu ở giai đoạn vườn ươm 45
3.1.2. Đặc điểm sự sinh trưởng phát triển của các giống Cát tường nghiên
cứu ở giai đoạn vườn sản xuất 49
3.2. Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật làm tăng năng suất chất
lượng hoa cho giống C 5 (Malibu purple) 64
3.2.1. Ảnh hưởng của thời vụ gieo đến thời gian và tỷ lệ nảy mầm của
giống C 5 (Malibu purple) 64
vii
DANH MỤC BẢNG
Bảng 1.1: Khí hậu bình quân của Hà Nội 32
Bảng 2.1: Các giống Cát tường trong thí nghiệm 34
Bảng 2.2 : Các chỉ tiêu theo dõi cây Cát tường 43
Bảng 3.1: Thời gian sinh trưởng và phát triển của các giống Cát tường
nghiên cứu ở giai đoạn vườn ươm. 45
Bảng 3.2: Chất lượng cây con giống Cát tường nghiên cứu ở giai đoạn
vườn ươm 48
Bảng 3.3: Đặc điểm thực vật học của các giống Cát tường nghiên cứu 52
Bảng 3.4: Các thời kỳ sinh trưởng, phát triển của các giống Cát tường
nghiên cứu 55
Bảng 3.5. Một số đặc điểm về sinh trưởng của các giống Cát tường
nghiên cứu 57
Bảng 3.6: Một số đặc điểm về chất lượng hoa của các giống Cát tường
nghiên cứu 59
Bảng 3.7. Một số thành phần sâu bệnh hại trên các giống Cát tường
nghiên cứu 63
Bảng 3.17: Ảnh hưởng của các biện pháp xén tỉa đến sinh trưởng và khả
năng ra hoa của giống C 5 (Malibu purple) 81
Bảng 3.18 Ảnh hưởng của chế phẩm đến sinh trưởng, phát triển của
giống C 5 (Malibu purple) sau xén tỉa 82
Bảng 3.19: Hiệu quả kinh tế khi áp dụng các biện pháp kỹ thuật trên
giống C 5 (Malibu purple) 85
Trường Đại học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học nông nghiệp………………… ix
Đồ thị 3.7: Ảnh hưởng của chế phẩm dinh dưỡng đến chiều dài cành phụ
của giống C 5 (Malibu purple) sau xén tỉa 84Trường Đại học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học nông nghiệp………………… x
Trường Đại học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học nông nghiệp………………… 1
MỞ ĐẦU
1. Đặt vấn đề
Từ ngày xưa đến nay con người đã biết thưởng thức vẻ đẹp của hoa. Hoa
có trong nhà mỗi dịp lễ tết hay những ngày vui, mừng hạnh phúc. Hoa là câu nói
tình cảm của mọi người khi muốn giành tặng nhau trong những dịp đặc biệt. Hoa
còn được các nghệ sĩ đưa vào thơ ca, văn học, hội họa và nhiếp ảnh để miêu tả
cảm xúc cũng như tình cảm con người. Nhiều nước trên thế giới đã chọn cho
mình những loài hoa đặc trưng làm quốc hoa, như nói đến Nhật Bản không thể
không nói đến hoa Anh đào, nhắc đến Bungari là nhắc tới hoa hồng Và hoa Cát
tường cũng là một loài hoa mà người Phương Đông rất ưa chuộng bởi nó mang
giá trị tinh thần to lớn. Người ta quan niệm rằng có hoa Cát tường trong nhà sẽ
đem đến điều may mắn, mọi chuyện sẽ được như ý, nên hoa Cát Tường được
Nguyên nhân là do các vùng trồng hoa Hà Nội chưa tuyển chọn được những
giống Cát Tường thích hợp với điều kiện sản xuất và chưa áp dụng các biện pháp
kỹ thuật đề làm tăng năng suất, chất lượng hoa và nâng cao giá trị kinh tế của
giống. Xuất phát từ những yêu cầu thực tiễn trên, chúng tôi tiến hành đề tài
“Nghiên cứu đặc điểm sinh trưởng, phát triển và ảnh hưởng một số biện pháp
kỹ thuật đến năng suất, chất lượng hoa Cát Tường (Eustoma grandiflorum)
nhập nội tại Hà Nội”.
2. Mục đích yêu cầu của đề tài
2.1. Mục đích
- Nghiên cứu các đặc điểm sinh trưởng, phát triển nhằm tuyển chọn những
giống Cát Tường mới cho năng suất, chất lượng cao phù hợp với điều kiện sản
xuất của Hà Nội
- Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật làm tăng năng suất, chất lượng hoa
cho các giống Cát Tường được tuyển chọn.
Trường Đại học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học nông nghiệp………………… 3
2.2. Yêu cầu
-
Tuyển chọn được những giống hoa Cát Tường mới sinh trưởng, phát triển
tốt phù hợp với điều kiện sản xuất của vùng trồng hoa Hà Nội.
- Xác định được ảnh hưởng của một số biện pháp kỹ thuật đến năng suất,
chất lượng của các giống hoa Cát tường được tuyển chọn.
3. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài
3.1. Ý nghĩa khoa học:
- Kết quả của đề tài sẽ cung cấp dẫn liệu khoa học về các đặc điểm sinh
trưởng, phát triển của các giống hoa Cát tường nhập nội cũng như biện pháp kỹ
thuật để tăng năng suất, chất lượng hoa và làm phong phú thêm các giống hoa
vẫn đứng đầu trong các loài hoa được ưa thích.
Khởi nguồn hoa Cát Tường ở vùng phía nam Mehico, Texas, Oklahoma,
Kanas, Nebraska, Colorado và Bắc Dakota. Loài hoa dại Cát tường thường được
tìm thấy ở dọc bờ sông, những khu vực thấp nơi gần với nguồn nước sạch hay ở
vùng thảo nguyên, nơi đó vào mùa hè lượng mưa ít nên rễ của cây ăn sâu vào
lòng đất để lấy nước, với tên gọi phổ biến là hoa chuông xanh Texas hay hồng
thảo nguyên…Đến năm 1887 Công ty Giống cây trồng Park ở Mỹ là công ty đầu
tiên giới thiệu hoa Cát tường ra thị trường.
Cát tường du nhập vào Đà Lạt nước ta khoảng hơn 10 năm về trước với
nhiều chủng loại, màu sắc đa dạng và được nhiều người tiêu dùng ưa chuộng.
Trường Đại học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học nông nghiệp………………… 5
Ngoài ra, hoa Cát Tường còn được coi là loại hoa chủ lực và làm nên thương
hiệu cho nhiều trang trại hoa như Lang Biang, Bomifarm….
1.1.2 Phân loại hoa Cát Tường
Richard Anthony Salisbury (1806) [54] đã phân loại Cát tường thuộc họ
Gentianaceae trong lớp 2 lá mầm (Dicotyledoneae), thuộc ngành Mộc lan - Thực
vật hạt kín, phân nhánh Cúc (Asterids), bộ Long đởm (Gentianales).
Theo L. Struwe, tính đến năm 2009 thì trong chi Eustoma có 2 loại là
Eustoma grandiflorum (Raf.) Shinners, và Eustoma silenifolium RA Salisbury
Giống hoa Cát tường gồm có hai loại là giống hoa kép và giống hoa đơn
1.1.2.1. Nhóm giống hoa kép
- Nhóm Avilia: Thích hợp ở điều kiện ánh sáng yếu và nhiệt độ mát mẻ.
Do vậy nhóm giống này thường trồng vào vụ đông. Các màu thường thấy là
20 - 25 nụ hoa. Có hai màu chủ yếu là xanh đậm và xanh tía.
- Nhóm Malibu: Thích hợp với cường độ ánh sáng trung bình nên chủ yếu
trồng vào mùa xuân và mùa thu. Có nhiều màu như tím hoa cà, xanh đậm, trắng,
hồng và trắng viền xanh.
- Nhóm Yodel: Thân hoa dài khoảng 45 - 50cm. Có nhiều màu là xanh
đậm, xanh, hoa cà, hồng phấn, hồng, trắng.
1.1.3 Một số đặc điểm thực vật học của giống hoa Cát tường
1.1.3.1 Rễ:
Rễ của Cát tường thuộc loại rễ cọc, có nguồn gốc từ mầm rễ của hạt. Rễ
phát triển theo chiều sâu, ít phát triển theo chiều ngang, do đó rễ cây có khả năng
Trường Đại học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học nông nghiệp………………… 7
chịu hạn cao. Khối lượng rễ lớn do sinh nhiều rễ phụ và lông hút nên khả năng
hút nước và dinh dưỡng mạnh.
Rễ cây Cát tường rất nhạy cảm với tác động bên ngoài, ở giai đoạn cây con
có 4 - 6 lá, rễ cây có khả năng tái sinh mạnh, nhưng kể từ lá thứ 8 trở đi thì khả
năng tái sinh của rễ giảm dần, từ giai đoạn này cho đến khi cây ra hoa không nên
tác động đến bộ rễ làm ảnh hưởng tới quá trình sinh trưởng, phát triển của cây
.
1.1.3.2 Thân
Thân Cát tường thuộc dạng thân thảo, thân đứng, thân chính có khả năng
phân cành nhánh mạnh sau khi cây hình thành nụ hay ưu thế ngọn bị phá vỡ do bị
gãy ngọn hay bị sâu cắn ngọn, thân có nhiều đốt giòn, dễ gẫy. Cây càng lớn thân
càng cứng, bên ngoài thân được phủ một lớp sáp trắng mỏng. Các đốt sát gốc
thường to và ngắn hơn các đốt trên ngọn, độ dài các đốt thay đổi theo từng giống.
1.1.3.3. Lá
mầm lớn. Khi còn non hạt có màu kem, khi chín hạt có màu đen nhánh. Do có
phôi mầm lớn và nội nhũ nhiều dầu, nên trong điều kiện bảo quản kém, hạt có
thể bị mất sức nảy mầm.
1.2. Yêu cầu về điều kiện ngoại cảnh của cây hoa Cát tường.
1.2.1. Ánh sáng
Ánh sáng là điều kiện rất cần thiết cho sự sinh trưởng và phát triển của hoa
Cát tường thông qua quá trình quang hợp và hô hấp. Cường độ ánh sáng và độ
dài ngày sẽ ảnh hưởng đến sự nảy mầm, sự sinh trưởng, thời gian sinh trưởng
cũng như chất lượng hoa. Mỗi loài khác nhau có phản ứng với ánh sáng khác
nhau. Hoa Cát tường cho chất lượng tốt nhất khi được cung cấp đủ quang tổng
Trường Đại học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học nông nghiệp………………… 9
số, bởi vậy ở điều kiện ánh sáng yếu, bổ sung thêm ánh sáng nhân tạo làm kéo
dài thân, thân to và khỏe. Ngược lại khi cường độ ánh sáng quá cao phải che lưới
cho hoa để giảm bớt ánh sáng trực xạ ảnh hưởng đến sinh trưởng, phát triển của
Cát tường. [37]
Ở giai đoạn nảy mầm Cát tường yêu cầu cường độ ánh sáng tối thiểu là
4000 lux, thời kỳ sinh trưởng yêu cầu cường độ ánh sáng 40000 - 60000 lux là
rất cần thiết cho hoa Cát tường đạt được nhiều nụ và tăng chất lượng hoa. Cường
độ ánh sáng cao (70.000 lux) trong ngày sẽ giúp tăng cường màu sắc hoa, kéo
dài thân. [55]. Song nếu cường độ ánh sáng quá mạnh có thể dẫn đến cháy các
rìa lá non. Hoa Cát tường thích hợp với thời vụ dài ngày, có số giờ chiếu sáng
trong ngày tối ưu là 14 -16 giờ sẽ cho chất lượng hoa cao nhất.
1.2.2. Nhiệt độ
Nhiệt độ ảnh hưởng đến sự phát triển và các sắc tố trên cánh hoa. Nhiệt độ
tối thích cho Cát tường sinh trưởng và phát triển là từ 18 - 20
0
mầm hoa (sau trồng khoảng 2 - 2,5 tháng) là thời kỳ cây có nhu cầu về nước lớn,
thiếu nước làm ảnh hưởng đến quá trình phân hóa mầm hoa. Do vậy cần đảm
bảo độ ẩm đất 70 -75%.
Duy trì điều kiện độ ẩm 60% sau khi chuyển cây để ngăn chặn dịch bệnh.
Độ ẩm cao > 80% và tưới quá nhiều nước sẽ thúc đẩy sự phát triển dịch bệnh và
tạo điều kiện cho một số loại nấm phát triển, đặc biệt là nấm Botrytis
1.2.4. Dinh dưỡng
Để Cát tường sinh trưởng, phát triển tốt cần cung cấp đầy đủ dinh dưỡng
cho cây. Tùy vào từng giai đoạn mà nhu cầu dinh dưỡng của Cát tường khác
nhau. Giai đoạn đầu do yêu cầu dinh dưỡng chưa nhiều nên nồng độ tối đa
không vượt quá 1,2 EC (lượng phân bón hiệu quả). Sau đó có thể tăng nồng độ,
bổ sung canxi và đạm trước khi bổ sung kali. Khi tỷ lệ đạm: kali là 1: 1,5 cây
cho cành hoa chất lượng cao và kéo dài độ bền hoa cắt.
1.3. Đặc điểm sinh trưởng và phát triển của Cát tường
Cát tường có thời kỳ cây con kéo dài (10 -12 tuần) nên dễ bị sâu bệnh hại
trong thời kỳ này vì vậy mà Cát tường được xem là khó trồng so với loại hoa
khác. Tùy thuộc vào nhiệt độ mà Cát tường trở thành cây hàng năm hoặc 2 năm.
Tổng thời gian sinh trưởng, phát triển của Cát tường 20 - 23 tuần. Quá trình sinh
Trường Đại học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học nông nghiệp………………… 11
trưởng, phát triển của Cát tường gồm 5 giai đoạn:
- Giai đoạn 1 (1 - 14 ngày): Hạt giống được ngâm ủ trong 48 tiếng rồi gieo
vào các khay có độ ẩm thích hợp. Trong suốt quá trình nảy mầm của hạt cần tưới
nước để duy trì độ ẩm, nhiệt độ 21
o
C, ánh sáng 1000 - 3000lux.
- Giai đoạn 2 (15 - 21 ngày): Khi cây con xuất hiện, cần hạ nhiệt độ xuống 15
trước khi trồng. Đất trồng cần được cày ải và phơi đất để khử trùng vì Cát tường
rất dễ mắc các bệnh truyền qua đất.
1.4.2. Nước
Độ ẩm đầy đủ là cần thiết cho sự phát triển của hoa Cát tường, tuy nhiên
nếu duy trì độ ẩm quá cao và thường xuyên sẽ làm cây bị nhiễm một số bệnh
nguy hiểm có trong đất như bệnh lỡ cổ rễ (Rhizoctonia solani), bệnh héo vàng
(Fusarium solani), bệnh thối đen rễ (Pythium spp.). Đối với từng giai đoạn yêu
cầu về nước cũng khác nhau. Khi gieo hạt vào giá thể cần đảm bảo độ ẩm bão
hòa từ 10 - 14 ngày cho đến khi có rễ nhỏ. Khi cây chuyển sang vườn sản xuất
cần giữ ẩm môi trường cho đến lúc chồi xuất hiện. Cây bắt đầu có hoa yêu cầu
độ ẩm xen kẽ giữa các cấp độ ẩm ướt và trung bình.
Đối với Cát tường điều quan trọng nhất là cung cấp nước sớm từ 5 - 8 giờ
sáng, tưới vào thời điểm này sẽ làm cho đất hạn chế độ ẩm trong đêm, do đó ít
phát sinh bệnh hại nhất là vào thời kỳ cây đang phát triển, đồng thời đảm bảo sự
thông thoáng và khô ráo cho bộ lá sẽ ngăn cản các nấm mốc. Tuy nhiên cũng
không được để cây bị héo, việc hạn sinh lý có thể thúc đẩy việc ra hoa sớm, làm
chất lượng hoa kém.
1.4.3. Phân bón
Đối với Cát tường khi bón phân đạm nên dùng ở dạng phân nitrat, thường
bón lượng đạm cân bằng với lượng phân kali vào giai đoạn từ trồng đến khi hoa
phân hóa mầm. Khi bắt đầu xuất hiện nụ con, nên giảm lượng đạm và tăng hàm
lượng kali để tăng chất lượng hoa. Trong quá trình bón không nên rải phân sát
gốc hoa, thường bón kết hợp với việc xới xáo, làm cỏ. Sau khi bón xong tưới
đẫm cho tan phân để cây hoa hấp thu. Canxi cũng cần thiết trong quá trình sinh
trưởng và phát triển của cây, tuy nhiên hoa Cát tường không thích hợp khi trồng
Trường Đại học Nông Nghiệp Hà Nội – Luận văn thạc sĩ khoa học nông nghiệp………………… 13
màu trắng đến nâu tối xuất hiện trên lá. Ẩm độ cao là điều kiện thuận lợi cho loại
bệnh này xuất hiện và phát triển.
1.4.4.2 Sâu
Có nhiều loại sâu hại hoa Cát tường, trong số sâu hại quan trọng nhất là bọ
phấn và bọ trĩ vì 2 loại này khó diệt trừ và là tác nhân lan truyền bệnh virus cho cây.
a. Bọ phấn (whiteflies - Bemisia argentifolia)
Copyright: Tài liệu đại học ©