ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
TRƯƠNG THỊ KIM CHIẾN

QUẢN LÝ THỰC HIỆN QUY CHẾ CHUYÊN MÔN
TẠI CÁC TRƯỜNG THPT HUYỆN PHÚ LƯƠNG
TỈNH THÁI NGUYÊN LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Thái Nguyên - 2013
ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
TRƯƠNG THỊ KIM CHIẾN
Trương Thị Kim Chiến 1Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn

LỜI CÁM ƠN

Trong quá trình học tập, nghiên cứu, hoàn thành luận văn, tác giả đã
nhận được sự chỉ bảo, hướng dẫn, giúp đỡ, động viên của các thầy, cô giáo,
của đồng nghiệp, bạn bè và gia đình.
Tác giả xin chân thành cảm ơn quý Thầy Cô lãnh đạo Trường Đại học
Sư Phạm - Đại học Thái Nguyên, khoa Tâm lý giáo dục trường Đại học Sư
phạm - Đại học Thái Nguyên.
Đặc biệt xin chân thành cám ơn PGS.TS Nguyễn Văn Lê đã tận tình

4. Giả thuyết khoa học 5
5. Giới hạn phạm vi nghiên cứu của đề tài 6
6. Nhiệm vụ nghiên cứu 6
6.1. Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý thực hiện quy chế chuyên môn
tại các trường THPT 6
6.2. Nghiên cứu thực trạng quản lý thực hiện quy chế chuyên môn của
hiệu trưởng các trường THPT huyện Phú Lương tỉnh Thái Nguyên 6
6.3. Đề xuất các biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả của quản lý thực
hiện quy chế chuyên môn của hiệu trưởng các trường THPT trong huyện
Phú Lương tỉnh Thái Nguyên 6
7. Phương pháp nghiên cứu 6
7.1. Phương pháp nghiên cứu lý luận: 6
7.2. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: 6
7.3. Phương pháp xử lý số liệu bằng thống kê toán học: 7
8. Cấu trúc của luận văn 7
3Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vnChương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ THỰC HIỆN QUY CHẾ
CHUYÊN MÔN CỦA HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG THPT 8
1.1. Tổng quan về nghiên cứu vấn đề 8
1.2. Các khái niệm công cụ 12
1.2.1 Quản lý 12
1.2.2. Khái niệm quản lý giáo dục 16
1.2.3. Quản lý nhà trường 17
1.2.4. Quản lý trường THPT 18
1.2.5. Quy chế chuyên môn: 19
1.2.6. Quản lí việc thực hiện quy chế chuyên môn: 19
1.3. Cơ sở pháp lý của quản lý thực hiện quy chế chuyên môn trong nhà
trường: 19

2.3.2. Quản lý giờ lên lớp của giáo viên 51
2.3.3. Quản lý việc thực hiện chương trình giảng dạy 55
2.3.4 Quản lý công tác bồi dưỡng và tự bồi dưỡng của giáo viên 57
2.3.5 Đổi mới phương pháp dạy học của giáo viên 60
2.3.6 Quản lý kiểm tra, đánh giá kết quả học tập và tự học của học sinh
61
2.3.7 Quản lý việc sử dụng trang thiết bị dạy học trong trường 62
2.3.8 Quản lý hoạt động của tổ chuyên môn 64
2.4. Đánh giá chung 66
2.4.1 Nguyên nhân dẫn đến thành công 66
2.4.2 Nguyên nhân dẫn đến yếu kém 67
Kết luận chương 2 69
Chương 3: ĐỀ XUẤT BIỆN PHÁP QUẢN LÝ THỰC HIỆN QUY CHẾ
CHUYÊN MÔN CỦA HIỆU TRƯỞNG CÁC TRƯỜNG THPT HUYỆN
PHÚ LƯƠNG TỈNH THÁI NGUYÊN 70
5Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn3.1. Các nguyên tắc, đề xuất biện pháp 70
3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính mục đích 70
3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học 70
3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn 70
3.2. Các biện pháp quản lý thực hiện quy chế chuyên môn của hiệu trưởng
các trường THPT huyện Phú Lương tỉnh Thái Nguyên 71
3.2.1. Biện pháp 1: 71
3.2.2. Biện pháp 2: 76
3.2.3. Biện pháp 3: 78
3.2.4. Biện pháp 4: 80
3.2.5. Biện pháp 5: 82
3.2.6. Biện pháp 6: 85

GVCN : Giáo viên chủ nhiệm
GV : Giáo viên
HSG : Học sinh giỏi
HT : Hiệu trưởng
KT : Kiểm tra
PHT : Phó hiệu trưởng
PPCT : Phân phối chương trình
QCCM : Quy chế chuyên môn
SGK : Sách giáo khoa
TB : Trung bình
THCS : Trung học cơ sở
THPT : Trung học phổ thông
TNCS : Thanh niên cộng sản
TTCM : Tổ trưởng chuyên môn
TPCM : Tổ phó chuyên môn
XHCN : Xã hội chủ nghĩa

7Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vniii

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1. Quy mô phát triển học sinh của các trường THPT Huyện Phú Lương 42
Bảng 2.2: Kết quả xếp loại Hạnh kiểm của học sinh 44
Bảng 2.3: Kết quả xếp loại Học lực của học sinh 45

càng cao về nhân lực của công cuộc đổi mới kinh tế - xã hội.
Với phương châm xem phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu, là một
trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện
đại hoá đất nước, là điều kiện phát huy nguồn lực con người, Đảng ta xác
định mục tiêu cơ bản của giáo dục nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi
dưỡng nhân tài, đào tạo con người Việt Nam có tri thức, có kỹ năng, có thái
độ ứng xử, đáp ứng được công cuộc đổi mới hiện nay.
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng Cộng sản Việt Nam
khẳng định rõ “phát triển giáo dục và đào tạo là một trong những động lực
quan trọng thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, là điều kiện để
phát huy nguồn lực con người- yếu tố cơ bản để phát triển xã hội, tăng trưởng
kinh tế nhanh và bền vững”. Đại hội chủ trương “tiếp tục nâng cao chất lượng
toàn diện, đổi mới nội dung, phương pháp dạy và học, hệ thống quản lý giáo
dục. Thực hiện chuẩn hóa, xã hội hóa giáo dục” (Văn kiện Đại hội đại biểu
toàn quốc lần thứ IX Đảng Cộng sản Việt Nam)[4]. Đại hội đã đặt ra những
nhiệm vụ cụ thể cho ngành GD&ĐT, trong đó đổi mới công tác quản lý
GD&ĐT được xem là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao chất lượng
GD&ĐT.
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng Cộng sản Việt Nam đã
đánh giá về tồn tại của giáo dục là chất lượng giáo dục và đào tạo còn thấp,
9Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn2

nhiều vấn đề hạn chế, yếu kém chậm được khắc phục. Trong đó công tác quản
lý giáo dục, đào tạo chậm đổi mới và còn nhiều bất cập.
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng Cộng sản Việt Nam đã
khẳng định “Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo hướng
chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế, trong

nhân lực cho đất nước.
- Đảm bảo số lượng, chất lượng và hiệu quả đào tạo học sinh THPT phối
hợp với nhu cầu và khả năng phát triển kinh tế ở địa phương.
- Phát huy tác dụng về mặt văn hóa tư tưởng, khoa học kỹ thuật ở địa phương.
Với những năm đầu của quá trình đổi mới với sự nghiệp công nghiệp
hóa, hiện đại hóa đất nước, việc xây dựng cơ sở vật chất của chủ nghĩa xã hội
ở nước ta được tiến hành dưới nhiều hình thức sở hữu thành phần kinh tế, vận
hành theo cơ chế thị trường có định hướng xã hội chủ nghĩa, sản xuất hàng
hóa phát triển, làm cho thị trường lao động được mở rộng, nhu cầu đào tạo
tăng lên tạo điều kiện cho giáo dục phát triển. Mặt khác kinh tế thị trường làm
thay đổi quan điểm về giá trị, ảnh hưởng đến động cơ học tập, việc lựa chọn
các nghành nghề tác động đến các quan hệ trong nhà trường và ngoài xã hội.
Hầu hết các phụ huynh đều có nhận thức đúng đắn về yêu cầu nhân lực trong
thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Đặc biệt, trước sự phát triển
phong phú, đa dạng của nền kinh tế tri thức, sự phân hóa trong xã hội đã hình
thành hai xu hướng.
- Một là: Những em có điều kiện, có nguyện vọng học lên tiếp hoàn
chỉnh học vấn theo ngành nghề.
- Hai là: Một số em không có điều kiện hoặc do năng lực bản thân hoặc
do không thi đỗ vào các trường Đại học, Cao đẳng, Trung cấp chuyên nghiệp,
sau khi tốt nghiệp THPT hòa nhập vào thị trường lao động, chờ đón cơ hội có
thể học thêm.
Như vậy giáo dục THPT có “mục tiêu kép” vừa chuẩn bị cho học sinh
vào Đại học- Cao đẳng, vừa chuẩn bị cho học sinh vào đời. Từ đó trường
11Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn4

THPT ngoài việc trang bị kiến thức cần phải hình thành cho học sinh một số

viên chưa đồng bộ, việc quản lý thực hiện quy chế chuyên môn của hiệu
trưởng còn chưa thường xuyên, chưa được quan tâm đúng mức.
Trên cơ sở lý luận và thực tiễn như trên, rõ ràng vai trò của người hiệu
trưởng trong quản lý quy chế chuyên môn đáp ứng nhiệm vụ đặt ra theo yêu cầu
mới là rất quan trọng. Vì vậy tôi chọn đề tài nghiên cứu: “Quản lý thực hiện quy
chế chuyên môn tại các trường THPT huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên”.
2. Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn quản lý thực hiện quy chế chuyên
môn của hiệu trưởng các trường THPT trên địa bàn huyện Phú Lương tỉnh
Thái Nguyên để đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng và hiệu quả của công
tác này.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Hoạt động quản lý thực hiện quy chế chuyên môn của Hiệu trưởng
trường THPT.
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Các biện pháp quản lý thực hiện quy chế chuyên môn của Hiệu trưởng
các trường THPT huyện Phú Lương tỉnh Thái Nguyên.
4. Giả thuyết khoa học
Quản lý thực hiện quy chế chuyên môn là nội dung trọng tâm trong quản
lý nhà trường phổ thông hiện nay. Các trường THPT huyện Phú Lương tỉnh
Thái nguyên đã có đóng góp nhất định về quản lý thực hiện quy chế chuyên
môn. Tuy nhiên công tác này vẫn còn nhiều bất cập và hạn chế. Nếu hiệu
trưởng có các biện pháp về quản lý thực hiện quy chế chuyên môn một cách
phù hợp, khoa học theo đề xuất của đề tài thì hiệu quả của công tác này ở các
trường THPT huyện Phú Lương tỉnh Thái Nguyên sẽ được nâng cao.
13Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn6

- Phương pháp phỏng vấn: Thiết kế câu hỏi để phỏng vấn trực tiếp cán
bộ quản lý, giáo viên và học sinh về quản lý thực hiện quy chế chuyên môn ở
các trường THPT huyện Phú Lương.
- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm giáo dục để tổng kết những kết quả
nghiên cứu về lý luận và thực tiễn trước khi kết luận và đề xuất biện pháp.
7.3. Phương pháp xử lý số liệu bằng thống kê toán học:
Phương pháp thống kê toán học được sử dụng trong các quá trình xử lý
thông tin. xử lý các kết quả điều tra, kết quả khảo nghiệm tính cần thiết và
khả thi của các biện pháp quản lý thực hiện quy chế chuyên môn của hiệu
trưởng trường THPT và kết quả thử nghiệm.
8. Cấu trúc của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục. Nội dung
chính của luận văn được chia làm 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý thực hiện quy chế chuyên môn của
hiệu trưởng trường THPT.
Chương 2: Thực trạng quản lý thực hiện quy chế chuyên môn của hiệu
trưởng các trường THPT huyện Phú Lương tỉnh Thái Nguyên.
Chương 3: Đề xuất biện pháp quản lý thực hiện quy chế chuyên môn
của hiệu trưởng các trường THPT huyện Phú Lương tỉnh Thái Nguyên.
15Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn8


9

Người đã để lại cho chúng ta những nền tảng lí luận về vai trò giáo dục, định
hướng phát triển giáo dục, mục đích dạy học, các nguyên lí dạy học, các
phương thức dạy học, vai trò của quản lí và cán bộ QLGD, phương pháp lãnh
đạo và quản lí. Hệ thống các tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về giáo dục
có giá trị cao trong quá trình phát triển lí luận dạy học, lí luận giáo dục của
nền giáo dục cách mạng Việt Nam. Nhiều tác giả đã nghiên cứu về quản lý
nhà trường, quản lý hoạt động dạy học như Nguyễn Ngọc Quang, Nguyễn
Văn Lê, Hà Sĩ Hồ- Lê Tuấn, Trần Kiểm Mặc dầu mỗi tác giả chỉ đi sâu
nghiên cứu về một phương diện nào đó trong quản lý giáo dục nhưng đều đề
cập đến những vấn đề liên quan đến nội dung quản lý hoạt động dạy học của
người HT. Tác giả Nguyễn Ngọc Quang khẳng định: “Dạy học và giáo dục
trong sự thống nhất là hoạt động trung tâm của nhà trường.” “ về thực chất
quản lý trường học là quản lý quá trình dạy học” [18]. Tác giả Nguyễn Văn
Lê có đề cập đến việc tổ chức, quản lý tốt các hoạt động giảng dạy trong nhà
trường bao gồm: “tạo điều kiện thuận lợi cho GV trong việc chuẩn bị giờ lên
lớp; phân công giảng dạy một cách khoa học; xây dựng thời khóa biểu hợp lý
để tránh gây mệt mỏi cho cả GV và HS; thực hiện kiểm tra thường xuyên các
hoạt động giảng dạy của GV; phát hiện và phổ biến kinh nghiệm giảng dạy và
các biện pháp giáo dục chính trị tư tưởng, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ
để xây dựng tiềm lực giảng dạy cho đội ngũ” [12].
Trong các công trình đó, các tác giả đã nhấn mạnh vai trò của quản lý
trong việc thực hiện mục tiêu giáo dục. Đặc biệt với sự tâm huyết của mình
với công tác giáo dục các tác giả đã nhấn mạnh: Hiệu trưởng phải là người
luôn luôn biết kết hợp một cách hữu cơ sự quản lý dạy và học (theo nghĩa
rộng) với sự quản lý của quá trình bộ phận, hoạt động dạy và học các môn và
hoạt động khác bổ trợ cho hoạt động dạy và học nhằm làm cho tác động giáo
dục được hoàn chỉnh, trọn vẹn.
17Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn

hoạt động chuyên môn của Hiệu trưởng nhằm nâng cao chất lượng dạy học
18Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn11

của giáo viên và phổ biến một số kinh nghiệm quản lý cho cán bộ quản lý ở
từng địa phương.
Qua đó tác giả cũng khẳng định được là chưa có đề tài nào nghiên cứu về
“Quản lý thực hiện quy chế chuyên môn tại các trường THPT huyện Phú
Lương, tỉnh Thái Nguyên”
Trong những năm qua, giáo dục và đào tạo đã có những thành tựu đáng
kể góp phần vào sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Tuy nhiên
giáo dục và đào tạo vẫn còn yếu kém cần khắc phục mà trong chiến lược phát
triển giáo dục giai đoạn 2001-2010 đã nêu ra: chất lượng giáo dục còn chưa
đáp ứng được yêu cầu của xã hội, đội ngũ nhà giáo còn có bất cập (số lượng,
cơ cấu, trình độ, năng lực, đổi mới phương pháp dạy học ), hiệu quả giáo dục
còn thấp: tỷ lệ học sinh thi đại học, cao đẳng đạt điểm thấp thì rất cao, học
sinh các trường THPT sau khi tốt nghiệp chưa định hướng cho sự nghiệp của
mình. Một trong những giải pháp khắc phục những yếu kém đó là “phát triển
đội ngũ nhà giáo, đổi mới phương pháp giáo dục”
Ngành giáo dục tỉnh Thái Nguyên nói chung, huyện Phú Lương nói riêng
vài năm trở lại đây đã có sự chú ý tới công tác quản lý hoạt động chuyên môn
của Hiệu trưởng nhằm nâng cao chất lượng dạy học của giáo viên THPT. Qua
nhiều năm cho thấy tỷ lệ giáo viên dạy giỏi cấp cơ sở ngày càng tăng, chất
lượng giờ dạy ngày càng được nâng lên. Đó là kết quả khả quan, tuy nhiên kết
quả này chỉ đáp ứng một phần chất lượng dạy học của một bộ phận giáo viên
mà chưa phải là đánh giá chung cho đại đa số giáo viên. Điều ấy có nghĩa là
rất cần có biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng dạy học của tất cả
giáo viên THPT huyện Phú Lương-Tỉnh Thái Nguyên. Hiện nay chủ yếu là

khác nhau nhưng chúng tôi nhận thấy khái niệm quản lý bao hàm chung là:
- Quản lý là các hoạt động thực hiện nhằm đảm bảo hoàn thành công
việc qua những nỗ lực của mọi người trong tổ chức.
- Quản lý là một hoạt động thiết yếu, đảm bảo phối hợp những nỗ lực
nhằm đạt được mục đích của nhóm.
20Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn13

- Quản lý là phương thức tốt nhất để đạt được mục tiêu chung của môt
nhóm người, một tổ chức, một cơ quan hay nói rộng hơn là một nhà nước.
- Quản lý là quá trình tác động có định hướng, có tổ chức của chủ thể
quản lý lên đối tượng quản lý, thông qua các cơ chế quản lý, nhằm sử dụng có
hiệu quả các nguồn lực trong điều kiện môi trường biến động để hệ thống ổn
định, phát triển, đạt được những mục tiêu đã định.
Như vậy theo tôi khái niệm quản lý có thể được hiểu: Quản lý là một quá
trình tác động gây ảnh hưởng của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý nhằm
đạt dược mục tiêu chung. Bản chất của quản lý là một loại lao động để điều
khiển lao động xã hội ngày càng phát triển, các loại hình lao động phong phú,
phức tạp thì hoạt động quản lý càng có vai trò quan trọng.
1.2.1.1 Các chức năng quản lý
Để đạt được mục tiêu đã định, quản lý phải thông qua các chức năng
quản lý như sau:
- Chức năng lập kế hoạch: Là chức năng trung tâm, kế hoạch được hiểu
khái quát là một bảng ghi nhận những mục tiêu cơ bản là một chương trình
hành động cụ thể được hoạch định trước khi tiến hành thực hiện những nội
dung nào đó mà chủ thể quản lý đã đề ra.
- Chức năng tổ chức: Tổ chức sắp xếp, sắp đặt một cách khoa học những
yếu tố, những con người, những dạng hoạt động thành một hệ toàn vẹn nhằm


Hình 1.1.Sơ đồ các chức năng quản lý
1.2.1.2 Các nguyên tắc quản lý
Trong việc quản lý các tổ chức (Kinh tế, Chính trị, Văn hóa, Giáo
dục ) mà yếu tố chủ yếu là con người, các nhà lãnh đạo, các nhà quản lý
thường vận các nguyên tắc sau:
- Nguyên tắc đảm bảo tính Đảng: Đảng cộng sản việt nam là Đảng lãnh
đạo toàn diện, tuyệt đối vì thế trong quản lý chúng ta phải thường xuyên bám

Lập kế hoạch

Tổ chức

Thông tin

Kiểm tra

Chỉ đạo
22Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn15

sát vào chỉ thị, nghị quyết của Đảng, các chủ trương, đường lối chính sách và
pháp luật của Đảng và nhà nước.
- Nguyên tắc tập trung dân chủ: Đây là nguyên tắc quan trọng bảo đảm
sự thành công trong công tác quản lý. Tạo khả năng quản lý một cách khoa
học, có sự kết hợp chặt chẽ giữa cơ quan quyền lực với sức mạnh sáng tạo của
quảng đại quần chúng trong việc thực hiện mục tiêu quản lý.
-Tập trung trong quản lý được hiểu là toàn bộ các hoạt động của hệ