Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM
LÊ THỊ LỆ THƢƠNG
TÍCH HỢP GIÁO DỤC BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
TRONG DẠY HỌC ĐỊA LÍ LỚP 10
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
Chuyên ngành: Lí luận & Phƣơng pháp dạy học Địa lí
Mã số: 60.140.111 LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu,
kết quả trong luận văn là trung thực và đảm bảo khách quan.
Thái Nguyên, tháng 4 năm 2013
Học viên Lê Thị Lệ Thƣơng
Xác nhận Xác nhận
Ngƣời hƣớng dẫn khoa học Trƣởng khoa Địa lí
1.1.1.5. Hiện tƣợng hiệu ứng nhà kính 15
1.1.2. Nguyên nhân và biểu hiện của biến đổi khí hậu 15
1.1.2.1. Nguyên nhân của biến đổi khí hậu 15
1.1.2.2. Biểu hiện của biến đổi khí hậu 16
1.1.3. Hậu quả của biến đổi khí hậu 17
1.1.4. Giải pháp ứng phó và thích ứng với biến đổi khí hậu 20
1.1.4.1. Giảm sản xuất điện, tăng tăng cƣờng sử dụng các nguồn năng lƣợng tái
tạo 21
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
1.1.4.2. Chặn đứng nạn phá rừng, tích cực bảo vệ rừng và trồng rừng. 21
1.1.4.3. Tiết kiệm năng lƣợng để giảm lƣợng khí CO
2
thải ra bầu khí quyển. . 21
1.1.4.4. Ăn uống thông minh, tăng cƣờng rau quả. 22
1.1.4.5. Giảm tiêu thụ. 22
1.1.4.6. Cải tạo, nâng cấp hạ tầng. 22
1.1.4.7. Ứng dụng công nghệ mới trong việc bảo vệ Trái Đất 23
1.1.4.8. Giáo dục tuyên truyền cho sinh viên, học sinh trong nhà trƣờng. 23
1.1.5. Giáo dục biến đổi khí hậu 25
1.1.5.1. Mục đích và ý nghĩa của giáo dục BĐKH 25
1.1.5.2. Nội dung về giáo dục biến đổi khí hậu. 26
1.1.5.3. Các hình thức giáo dục biến đổi khí hậu. 28
1.2. Cơ sở thực tiễn 30
1.2.1. Thực trạng BĐKH ở Việt Nam 30
1.2.2. Chủ trƣơng, quan điểm của nhà nƣớc về BĐKH 31
1.2.3. Ngành giáo dục ứng phó với BĐKH 35
1.2.3.1. Kế hoạch hành động ứng phó với BĐKH 35
1.2.3.2. Đƣa nội dung ứng với BĐKH vào các chƣơng trình GD – ĐT giai đoạn
2.2.2. Các hình thức và phƣơng pháp GDBĐKH trong môn Địa lí lớp 10-
Trung học phổ thông 61
2.2.2.1. Hình thức dạy học nội khóa 62
2.2.2.2. Hình thức dạy học ngoại khóa 75
2.2.3. Thiết kế giáo án thực nghiệm 79
2.2.3.1. Giáo án dạy học nội khóa 79
2.2.3.2. Các hoạt động ngoại khóa 110
2.3. Tiểu kết chƣơng 2 114
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
Chƣơng 3. Thực nghiệm sƣ phạm 115
3.1. Mục đích thực nghiệm 115
3.2. Nhiệm vụ thực nghiệm 115
3.3. Nguyên tắc thực nghiệm 116
3.4. Nội dung thực nghiệm 116
3.5. Tổ chức thực nghiệm 116
3.5.1. Chọn trƣờng thực nghiệm 116
3.5.2. Chọn bài thực nghiệm 117
3.5.3. Chọn lớp thực nghiệm 117
3.5.4. Phƣơng pháp kiểm tra, đánh giá kết quả thực nghiệm 118
3.6. Kết quả và đánh giá kết quả thực nghiệm 118
3.6.1. Kết quả thực nghiệm 118
3.6.2. Nhận xét, đánh giá kết quả thực nghiệm 120
3.7. Tiểu kết chƣơng 3 123
KẾT LUẬN 125
1. Kết quả nghiên cứu 125
2. Những tồn tại 125
3. Kiến nghị 126
TÀI LIỆU THAM KHẢO 128
Giáo dục và đào tạo
7
GDBĐKH
Giáo dục biến đổi khí hậu
8
GV
Giáo viên
9
HS
Học sinh
10
KT-XH
Kinh tế - xã hội
11
MTQG
Mục tiêu quốc gia
12
NBD
Nƣớc biển dâng
13
SGK
Sách giáo khoa
14
TN
Thực nghiệm
15
THCS
Trung học cơ sở
16
THPT
Các nhà khoa học đã khẳng định rằng ngày nay con ngƣời đã làm biến đổi
và đảo lộn hệ thống Trái Đất với quy mô ngày càng rộng lớn, với tốc độ chóng
mặt và biến đổi khí hậu đã trở thành một thách thức và nguy cơ lớn nhất đối với
loài ngƣời trong thế kỉ 21. Sự phát triển của thế giới hiện đại theo mô hình công
nghiệp hóa và tăng trƣởng kinh tế tiếp tục thống trị thế giới, đƣợc đặc trƣng bởi
sự sử dụng khối lƣợng khổng lồ các nguyên liệu hóa thạch, thâm canh hóa nông
nghiệp và phá rừng, sự bùng nổ dân số đồng hành với nó dẫn đến tăng mạnh
phát thải khí nhà kính, khiến cho Trái Đất nóng lên và đã gây ra rất nhiều hậu
quả nghiêm trọng khác mà con ngƣời chƣa lƣờng hết đƣợc. Đó là những bằng
chứng xác đáng của BĐKH.
BĐKH là nguy cơ lớn làm giảm năng suất nông nghiệp, gia tăng tình trạng
thiếu nƣớc, gia tăng các hiện tƣợng cực đoan của thời tiết, phá vỡ tình trạng cân
bằng của các hệ sinh thái và làm gia tăng bệnh tật. Theo dự báo, trong thế kỉ 21
nhiệt độ thế giới có thể tăng thêm 5
0
C, trong khi ngƣỡng BĐKH nguy hiểm là
tăng 2
0
C. Nếu vƣợt quá ngƣỡng này, các thảm họa sinh thái sẽ xảy ra và cuộc
sống con ngƣời sẽ bị đe dọa nghiêm trọng.
Do đó, BĐKH trở thành một vấn đề mang tính toàn cầu - một mối quan
tâm hàng đầu của con ngƣời trong hiện tại và tƣơng lai. Làm thế nào để giảm
thiểu những tác động tiêu cực do BĐKH gây ra trở thành một câu hỏi lớn đặt ra
cho xã hội loài ngƣời. Nó đòi hỏi loài ngƣời phải hành động ngay và nhanh
chóng hơn bao giờ hết khi chƣa quá muộn. Việt Nam, một quốc gia đang phát
triển nằm trong khu vực nhiệt đới gió mùa thƣờng xuyên phải chịu ảnh hƣởng
của thiên tai bão tố, là một trong năm nƣớc chịu tác động lớn nhất của BĐKH
thì đây là một vấn đề cần đƣợc chú ý hàng đầu. BĐKH tác động mạnh mẽ đến
khả năng phát triển đất nƣớc, đến việc thực hiện các mục tiêu chiến lƣợc trong
- Xác định nội dung, phƣơng pháp, hình thức và soạn giáo án cụ thể tích
hợp GDBĐKH trong chƣơng Địa lí 10.
- Tiến hành thực nghiệm sƣ phạm để kiểm chứng hiệu quả của việc tích
hợp nội dung GDBĐKH trong chƣơng trình, sách giáo khoa Địa lí 10 cho học
sinh các trƣờng THPT.
3. LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU
3.1 Trên thế giới
Hiện nay BĐKH là một trong những vấn đề nóng bỏng, đƣợc cộng đồng
thế giới quan tâm giải quyết. Thực tế, BĐKH không phải là một vấn đề mới
mẻ, nó đƣợc nhiều nhà khoa học trên thế giới nghiên cứu và đƣa ra nhận định
về sự BĐKH. Có thể kể tới một số nghiên cứu về BĐKH nhƣ sau:
- Năm 1824: nhà vật lý học ngƣời Pháp, Joseph Fourier, miêu tả hiện
tƣợng hiệu ứng nhà kính. Ông viết: “Nhiệt độ của Trái Đất có thể tăng lên do
sự thay đổi của các thành phần trong bầu khí quyển, trong quá trình chuyển
hóa nhiệt năng, khí quyển hấp thụ nhiệt năng Mặt Trời nhiều hơn là phản xạ nó
trở lại không gian vũ trụ”.
- Năm 1896: nhà hóa học ngƣời Thụy Điển, Svante Arrhennius đƣa ra kết
luận rằng việc đốt than trong công nghiệp sẽ đẩy mạnh hiệu ứng nhà kính. Kết
luận của ông về mức độ ảnh hƣởng của khí nhà kính nhân tạo gần nhƣ trùng
khít với mô hình khí hậu ngày nay, nghĩa là nếu CO
2
tăng gấp đôi, nhiệt độ
trung bình toàn cầu sẽ tăng lên vài
0
C.
- Năm 1995: nhà nghiên cứu ngƣời Mỹ, Gilbert Plass phân tích tỉ mỉ mức
độ hấp thụ tia hồng ngoại của một số loại khí. Ông kết luận rằng, nếu nồng độ
CO
2
nguyên nhân cốt lõi dẫn đến hiện tƣợng nóng lên diễn ra trong suốt nửa sau của
thế kỉ 20.
- Năm 2007: báo cáo đánh giá lần thứ tƣ của IPCC đánh giá và đƣa ra kết
luận cho thấy hơn 90% tác nhân gây ra BĐKH ngày nay là do hoạt động của
con ngƣời trong đó bao gồm các phát thải nhà kính.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
- Năm 2009: 192 chính phủ các quốc gia tới Cophenhagen tham dự Hội
nghị của Liên Hợp Quốc về BĐKH (COP – 15) nhằm đƣa ra các giải pháp về
một thỏa thuận quốc tế sau khi nghị định thƣ Kyoto sắp hết hạn.
- Ngày 26/11/2012, hội nghị Liên Hợp Quốc về BĐKH (COP – 18) khai
mạc ở Doha, Qatar chủ yếu để giải quyết việc gia hạn Nghị định thƣ Kyoto.
Sau hai tuần làm việc hội nghị tƣởng nhƣ bế tắc nhƣng cuối cùng, ngày 8/12,
Liên Hợp Quốc đã thông qua đƣợc gói thỏa thuận về chống BĐKH và tiếp tục
gia hạn Nghị định thƣ Kyoto. Theo đó, tìm cách kiềm chế BĐKH trong khi chờ
một hiệp ƣớc toàn cầu mới có hiệu lực vào năm 2020.
Nhƣ vậy, chúng ta có thể nhận thức, mối quan tâm của cộng đồng thế giới
về BĐKH ngày một nâng cao. Cuộc chiến chống BĐKH không phải của riêng
một đất nƣớc, một tổ chức nào mà là của cộng đồng các quốc gia trên thế giới,
của tất cả dân cƣ đang sinh sống trên Trái Đất.
Các nhà khoa học trên thế giới vẫn đang tiếp tục nghiên cứu các biện pháp
nhằm chống lại BĐKH, giảm thiểu BĐKH và thích ứng với BĐKH. Trên thế
giới đã và đang có nhiều công trình nghiên cứu, hội thảo về mối quan hệ giữa
BĐKH và các lĩnh vực đời sống kinh tế - xã hội.
Về vấn đề GDBĐKH, công việc này đã khởi động và thực hiện khá thành
công ở nhiều nƣớc trên thế giới. Vào cuối tháng 7/2009, tại Pari đã tổ chức
“Hội thảo quốc tế về BĐKH” đã khuyến khích đẩy mạnh GDBĐKH, đƣa ra
những định hƣớng cụ thể mà ngành giáo dục chú trọng thực hiện nhƣ: tích hợp,
lồng ghép nội dung BĐKH vào trong thực tiễn, chƣơng trình và kế hoạch giáo
cập đến việc giáo dục và phát triển bền vững, đặc biệt dành cho GDBĐKH. Đã
có nhiều nghiên cứu, báo cáo do các chuyên gia, các giảng viên trƣờng đại học,
các thầy cô giáo trình bày.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
- Ngày 4/5/2010, Hội thảo “GDBĐKH: kinh nghiệm từ Châu Âu và Việt
Nam” do Trung tâm Nghiên cứu và hỗ trợ GDPTBV và khoa Địa lí trƣờng
ĐHSP Hà Nội phối hợp tổ chức. Hội thảo trở thành một diễn đàn để các nhà
khoa học và giáo dục ở trong nƣớc và ngoài nƣớc bình luận, trao đổi kinh
nghiệm về tiến hành các hoạt động GDBĐKH ở Châu Âu và Việt Nam nhằm
tăng cƣờng hợp tác quốc tế trong GDBĐKH.
- Ngày 19/4/2012, tại Hà Nội, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn
phối hợp với Bộ Tài nguyên và Môi trƣờng, Học viện môi trƣờng và phát triển
Anh Quốc (IIED) tổ chức hội nghị quốc tế về thích ứng với BĐKH dựa vào
cộng đồng. Hội nghị nhằm chia sẻ việc thực hiện quản lý thiên tai dựa vào cộng
đồng và thích ứng với BĐKH giữa các tổ chức, các quốc gia.
Tuy nhiên, cho đến nay vẫn chƣa có yêu cầu riêng, chính thức đối với việc
đƣa GDBĐKH vào trong chƣơng trình học tại các nhà trƣờng phổ thông Việt
Nam. Vì vậy, những vấn đề cấp bách nhƣ hậu quả, tác động của BĐKH tới cuộc
sống, tới sự sinh tồn của ngƣời dân, tới sự phát triển kinh tế…chƣa đƣợc phân
tích kĩ và lựa chọn cẩn thận nhƣ những nội dung cấp thiết khác. Với sự cần thiết
đó, năm học vừa qua đã có một số sinh viên bắt đầu nghiên cứu vấn đề này:
- Giáo dục biến đổi khí hậu qua Địa lí 11 (chƣơng trình cơ bản) - THPT,
khóa luận tốt nghiệp năm 2010, Hà Thị Quế.
- Các phƣơng pháp giáo dục kiến thức biến đổi khí hậu toàn cầu trong dạy
học Địa lí lớp 12, khóa luận tốt nghiệp năm 2012, Nguyễn Thị Cần.
Để hiểu sâu và rõ hơn nữa tôi tiếp tục nghiên cứu đề tài “Tích hợp giáo
dục biến đổi khí hậu trong dạy học Địa lí 10 - THPT”. Đây là việc làm rất thiết
thực không chỉ cho bản thân cá nhân tôi mà còn cho các đồng nghiệp của mình
Khí hậu cùng các thành phần của nó là một thể thống nhất hoàn chỉnh, nếu
một thành phần thay đổi sẽ kéo theo sự thay đổi của các thành phần khác, đồng
thời các thành phần tự nhiên luôn có sự tác động qua lại tƣơng hỗ với nhau. Bởi
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
vậy, nghiên cứu một thành phần nghĩa là phải đặt nó trong mối quan hệ với các
thành phần khác.
Quan điểm này đƣợc sử dụng để nghiên cứu các tài liệu về phƣơng pháp
dạy học giáo dục kiến thức BĐKH qua môn Địa lí lớp 10.
4.1.4. Quan điểm lịch sử - lôgic
Mỗi một hiện tƣợng địa lí đều tồn tại trong một thời gian nhất định. Nói
cách khác các hiện tƣợng này có quá trình phát sinh, phát triển và suy vong.
Trong quá trình nghiên cứu khi xem xét hay đánh giá cần phải đứng trên quan
điểm lịch sử - lôgic, quan điểm này đòi hỏi phải nhìn nhận quá khứ để lí giải ở
mức độ nhất định cho hiện tại và dự báo tƣơng lai. Nếu tách rời quá khứ khỏi
hiện tại thì khó có thể giải thích thỏa đáng sự phát triển ở thời điểm hiện tại và
nếu không chú ý đến tƣơng lai thì ngành khoa học này mất đi khả năng dự báo.
Quan điểm này đƣợc sử dụng để giải thích sự thay đổi của các hiện tƣợng
địa lí tự nhiên và kinh tế - xã hội.
4.2. Phƣơng pháp nghiên cứu
4.2.1. Phƣơng pháp nghiên cứu lí thuyết
4.2.1.1. Phương pháp phân tích hệ thống
Phƣơng pháp đƣợc sử dụng để nghiên cứu hệ thống các phƣơng pháp
dạy học nói chung và phƣơng pháp dạy học Địa lí nói riêng, nhằm phân tích
những ƣu điểm và những tồn tại của từng hệ thống phƣơng pháp. Trên cơ sở
đó, đề xuất việc vận dụng một số phƣơng pháp dạy học các bài học có nội
dung GDBĐKH.
4.2.1.2. Phương pháp phân tích và tổng hợp các tài liệu
Có nhiều tài liệu khác nhau:
Cùng với phƣơng pháp thực nghiệm sƣ phạm, đây là phƣơng pháp quan
trọng trong việc phân tích các hoạt động thực tiễn của GDBĐKH trong nhà
trƣờng phổ thông.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
Việc điều tra xã hội học đối với đối tƣợng chủ yếu là giáo viên và học sinh
các trƣờng thực nghiệm.
4.2.2.2. Phương pháp thực nghiệm sư phạm
Tiến hành thực nghiệm sƣ phạm tại một số trƣờng THPT ở các địa bàn
khác nhau.
Phƣơng pháp thực nghiệm sƣ phạm đƣợc vận dụng có hiệu quả nhằm đánh
giá tính khả thi của việc tích hợp, lồng ghép nội dung GDBĐKH qua môn địa lí
lớp 10 – THPT. Đây là phƣơng pháp không thể thiếu trong quá trình nghiên
cứu đề tài, nhất là với chuyên ngành phƣơng pháp.
4.2.3. Các phƣơng pháp khác
Một số phƣơng pháp nhƣ phƣơng pháp thống kê toán học, phƣơng pháp
bảng thống kê, phƣơng pháp biểu đồ… cũng đƣợc sử dụng trong đề tài nhƣ xử
lí số liệu, đánh giá kết quả thực nghiệm sƣ phạm.
5. GIỚI HẠN, PHẠM VI NGHIÊN CỨU
- Giới hạn: trong việc nghiên cứu một số phƣơng pháp dạy học giáo dục
kiến thức BĐKH.
- Phạm vi: chƣơng trình địa lí lớp 10 - THPT
6. CẤU TRÚC ĐỀ TÀI
Đề tài ngoài phần mở đầu và phần kết luận, phần nội dung đƣợc chia
thành 3 chƣơng:
Chƣơng 1. Cơ sở lí luận và thực tiễn của giáo dục biến đổi khí hậu qua
dạy học Địa lí lớp 10 - THPT.
Chƣơng 2. Giáo dục biến đổi khí hậu qua môn Địa lí lớp 10 - THPT.
Chƣơng 3. Thực nghiệm sƣ phạm.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
Chế độ khí hậu nói chung đều biểu thị bằng những sự biến đổi có quy luật
trong một quãng thời gian dài hàng chục năm hoặc hàng trăm năm. Trong quá
trình biến đổi này, khí hậu của một vùng nào đó có thể ấm lên, lạnh đi, ẩm hơn
hoặc khô hơn. Trong sự biến đổi có tính hệ thống này, xuất hiện sự giao động
thƣờng là không điều hòa của chế độ khí tƣợng từ năm này qua năm khác, tạo
nên các giao động nhỏ với các chu kỳ khác nhau trong xu thế biến đổi chung
của khí hậu. [29]
BĐKH là hậu quả của hoạt động thải các chất khí nhà kính vào khí quyển
của loài ngƣời, gây nên hiện tƣợng nóng lên của bầu khí quyển và của nƣớc đại
dƣơng. Hệ quả là băng tại các cực tan chảy, làm mực nƣớc biển dâng cao, nhấn
chìm nhiều vùng đất ven biển; các hiện tƣợng của khí hậu, thời tiết mang tính
quy luật nhƣ vận động của các khối khí, mƣa, bão… trở nên bất thƣờng bởi tác
động của sự tăng nhiệt độ, kéo theo những tai biến trong môi trƣờng và gây tác
hại đối với con ngƣời. [15]
BĐKH là sự biến đổi trạng thái của khí hậu so với trung bình hoặc dao
động của khí hậu duy trì trong một khoảng thời gian dài, thƣờng là một vài thập
kỉ hoặc dài hơn. [22]
Hoặc: BĐKH là những thay đổi theo thời gian của các hình thái thời tiết
trên toàn thế giới, nhiệt độ trung bình tăng hay còn gọi là “sự nóng dần lên của
Trái Đất” tăng nồng độ khí nhà kính hay “khí các bon” thải ra từ hoạt động của
con ngƣời và đọng lại trong khí quyển. [22]
Tóm lại, chúng ta có thể hiểu: “BĐKH Trái Đất là sự thay đổi của hệ
thống khí hậu bao gồm khí quyển, thủy quyển, sinh quyển, thạch quyển hiện tại
và trong tƣơng lai bởi các nguyên nhân tự nhiên và nhân tạo”.
1.1.1.3. Hiện tượng thời tiết cực đoan
Hiện tƣợng thời tiết cực đoan là hiện tƣợng hiếm có ở một nơi cụ thể khi
xem xét phân bố thống kê của nó, nhƣng hiện tƣợng thời tiết cực đoan thông
2
, CH
4
, CFC
s
, N
2
O, PFC…những khí này đƣợc
gọi chung là khí nhà kính, gây nên hiện tƣợng hiệu ứng nhà kính, khiến nhiệt
độ bề mặt Trái đất nóng lên dẫn tới làm thay đổi khí hậu.
Nhiệt độ trung bình của bề mặt Trái Đất đƣợc quyết định bởi cân bằng
giữa năng lƣợng mặt trời chiếu xuống mặt đất và lƣợng bức xạ nhiệt của mặt
đất vào vũ trụ. Nhƣng lâu nay con ngƣời đã tác động mạnh vào sự cân bằng
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
nhạy cảm này giữa hiệu ứng nhà kính tự nhiên và tia bức xạ của mặt trời. Sự
thay đổi nồng độ của các khí nhà kính trong vòng 100 năm trở lại đây (CO
2
tăng 20%, CH
4
tăng 90%) đã làm tăng nhiệt độ lên 2
0
C.
Khí CO
2
chiếm đến 80% lƣợng khí thải gây hiệu ứng nhà kính, làm Trái
Đất nóng lên và BĐKH. Khí CO
2
0,5
0
C đến 0,7
0
C. Mực nƣớc biển dâng khoảng 20cm. Những biểu hiện của
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
BĐKH rất phức tạp, tuy nhiên biểu hiện chính gây ảnh hƣởng mạnh mẽ tới đời
sống con ngƣời là sự nóng lên toàn cầu và mực nƣớc biển dâng. Chƣơng trình
phát triển của Liên Hợp Quốc (UNDP) đã tính toán ba kịch bản BĐKH cho
Việt Nam là:
- Về nhiệt độ: vào cuối thế kỉ 21, nhiệt độ trung bình năm có thể tăng lên
2,6
0
C ở Tây Bắc, 2,5
0
C ở Đông Bắc, 2,4
0
C ở đồng bằng Bắc Bộ, 2,8
0
C ở Bắc
Trung Bộ, 1,9
0
C ở Nam Trung Bộ, 1,6
0
C ở Tây Nguyên và 2
0
C ở Nam Bộ so
với trung bình thời kì 1980 – 1999.
hòa tan trong đại dƣơng, CO
2
hòa tan trong đại dƣơng phản ứng với
nƣớc tạo thành axit cácbonnic gây ra hiện tƣợng axit hóa đại dƣơng. Phần bề
Copyright: Tài liệu đại học ©