B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC M TP. HCM
KHOA CÔNG NGH SINH HC



BÁO CÁO KHÓA LUN TT NGHIP

Tên chuyên đ:

NGHIÊN CU PHNG PHÁP X LÝ RA HOA
SM TRÊN CÂY NHÃN XUNG CM VÀNG
(Dimocarpus longan Lour)
GVHD : TS. Bùi Th M Hng
Sinh viên thc hin : Nguyn Hoàng Minh
MSSV : 1053010444
Lp : SH10A1 Tp. H Chí Minh, tháng 06 nm 2014

SVTH:NGUYNHOÀNGMINH TrangII
LI CM N
Trên thc t không có s thành công nào mà không gn lin vi nhng s h
tr, giúp đ dù ít hay nhiu, dù trc tip hay gián tip ca ngi khác. Trong sut
thi gian t khi bt đu hc tp  ging đng đi hc đn nay, em đã nhn đc rt
nhiu s quan tâm, giúp đ ca quý Thy Cô, gia đình và bn bè.
c bit em xin chân thành cm n cô Bùi Th M Hng đã tn tâm giúp đ,

Nguyn Hoàng Minh KHÓA LUN TT NGHIP TS. BÙI TH M HNG

SVTH:NGUYNHOÀNGMINH TrangI
MC LC
DANH MC HÌNH IV
DANH MC BNG IV
DANH SÁCH CÁC CH VIT TT VI
M U 1
PHN 1. TNG QUAN TÀI LIU 4
1.1 . c đim cây nhãn Xung cm vàng 4
1.1.1 . Phân loi thc vt 4
1.1.2 . c đim nông hc ca cây nhãn 4
1.1.3 . c đim sinh hc và ngun gc nhãn Xung c
m vàng 7
1.2 . Mt s khái nim v s phát trin  thc vt có hoa 8
1.2.1 .  kh nng ra hoa 8
1.2.2 .Cm ng ra hoa 8
1.2.3 . S quyt đnh ra hoa 9
1.3 . S chuyn t giai đon sinh trng sang giai đon sinh sn 9
1.3.1 . S thay đi v hình thái gii phu ca chi ngn 9
1.3.2 . S thay đi v ki
u sp xp lá 10
1.3.3 . S thay đi v mt sinh hóa ca mô phân sinh chi. 10
1.4 . Các yu t ca s ra hoa 12
1.4.1 . S chuyn tip ra hoa 12
1.4.2 . S tng hoa 12
1.4.3 . S tng trng và n hoa 12

2.2.3 Ni dung 3. Kh
o sát hàm lng dip lc t trong lá cây 29
2.2.4 Ni dung 4. Kho sát nh hng ca các phng pháp x lý ra hoa đn s
chùm hoa trên cây và s trái trên chùm cây nhãn Xung cm vàng 32
2.3 . Phng pháp x lí s liu 32
PHN 3. KT QU VÀ THO LUN 33
3.1 . Kho sát nh hng ca các phng pháp x lý ra hoa đn thi gian ra hoa ca
cây 33
3.2 .Kho sát nh hng ca các phng pháp x lý ra hoa
đn t l (%) ra hoa trên
cây 35
3.3 . Kho sát chiu dài phát hoa 36
3.4 Kho hàm lng dip lc t trong lá cây 38

KHÓA LUN TT NGHIP TS. BÙI TH M HNG

SVTH:NGUYNHOÀNGMINH TrangIII
3.5. Kho sát nh hng ca các phng pháp x lý ra hoa đn s chùm hoa trên cây
và s trái trên chùm cây nhãn Xung cm vàng 40
PHN 4. KT LUN VÀ  NGH 42
4.1 . Kt lun 42
4.2  ngh 42
TÀI LIU THAM KHO 43
PH LC i KHÓA LUN TT NGHIP TS. BÙI TH M HNG

SVTH:NGUYNHOÀNGMINH TrangIV


Bng 3.1. nh hng ca các phng pháp x lý ra hoa đn thi gian ra hoa cây nhãn
Xung cm vàng 34
Bng 3.2 nh hng ca các phng pháp x lý ra hoa đn t l (%) ra hoa trên cây. 36
Bng 3.3. nh hng ca GA
3
đn chiu dài phát hoa (cm) 37
Bng 3.4. nh hng ca chorate kali ti hàm lng dip lc t trong lá cây (mg/g) 39
Bng 3.5. nh hng ca các phng pháp x lý ra hoa đn s trái trên chùm và s
chùm trên cây nhãn Xung cm vàng 40KHÓA LUN TT NGHIP TS. BÙI TH M HNG

SVTH:NGUYNHOÀNGMINH TrangVI

DANH SÁCH CÁC CH VIT TT
ABA: Acid abscisic
C: i chng
BSCL: ng bng sông Cu Long
GA
3
: Gibberellin acid
IAA: Indole – 3 – acetic acid
MKP Mono potassium phosphate
NAA: Naphthalene acetic acid KHÓA LUN TT NGHIP TS. BÙI TH M HNG

SVTH: Nguyn Hoàng Minh Trang1


KHÓA LUN TT NGHIP TS. BÙI TH M HNG

SVTH: Nguyn Hoàng Minh Trang2
ging nhãn hin đang đc nhng ngi trng nhãn rt quan tâm bi nhng u
đim nh trái to, trng lng trái cao, phm cht ngon, cm dày, kh nng sinh
trng khá. Do nhng đc đim ni bt nh vy nên nhãn Xung cm vàng rt
đc ngi tiêu dùng a chung và do đó giá bán ca ging nhãn này cao hn
nhiu so vi các ging nhãn khác. Tuy nhiên, nhãn thng cho trái mun do cây
không th khi phát hoa tr
khi đc kích thích hoc do bn thân cây có kh nng
ra hoa nhng nó li b c ch bi điu kin không thích hp ca môi trng. Vì vy,
sn lng qua các nm không đng đu, thu hái tâp trung vào chính v dn đn giá
bán thp [5], [10].
 Tin Giang, nhãn ra hoa tng chùm to thng là hoa đc và hoa lng
tính, hoa nhãn có 5 cánh màu trng vàng. Nhãn có tính thích ng rng, chu hn,
chu ngp úng, trng đc trên đt chua, đt nghèo cht dinh dng [18].
Vic thu hoch nhãn  vùng đng bng sông Cu Long thng tp trung
theo mùa nên có thi đim sn lng tng vt, khin cung vt cu, d dn đn tình
trng di ch, giá r. Trong khi đó nhãn mùa nghch hoc  các thi đim khác
trong nm thì khan him, giá tng cao. Din tích trng nhãn c nc s còn cao h
n
rt nhiu vi sn lng rt ln, không ch phc v cho nhu cu tiêu dùng trong nc
mà còn tham gia xut khu. Tuy nhiên, tng giá tr và li nhun thu đc t nhãn
thì vn cha tng xng vi tim nng li th vn có. Do hu ht các ging cây n
trái cng nh nhãn trong khu vc đu ra hoa, kt trái và thu hoch theo mùa v nht
đnh trong nm. Vào nhng thi đi
m đó, sn lng trái cây cung cp cho th
trng rt ln, khin cho hiu qu sn xut không cao.  khc phc tình trng này,
phng án ra hoa sm  nhãn s nâng cao giá thành, nâng cao hiu qu sn xut

H: B hòn (Sapindaceae).
Chi: Dimocarpus.
Loài: Dimocarpus longan Lour.
1.1.2 . c đim nông hc ca cây nhãn
1.1.2.1 . R
Theo Trn Th Tc (1999) [19], da vào chc nng ca r, vi cây nhãn có th
chia 3 loi: r t (còn gi là r hút), r quá đ và r vn chuyn. Cn c vào s phân
b ca b r có th phân: r cc và r ngang.
R hút: nm  v trí cui cùng (đu mút) ca r, màu trng trong nh giá đu
xanh, đng kính r 1,5-2,0 micron. Các r hút đi b phn phát trin  đu ngn
ca các r đã thành thc hoc t các đim sinh trng ca các r cái. c bit có
mt s r hút mc ra t các r già. Loi r này có v trí quan trng trong đi sng
ca cây: làm nhim v hút nc và hp th các cht dinh dng đ nuôi cây.
R quá đ: r hút hình thành khong hn mt tháng thì bó g  lõi phình to dn
và g hóa, màu sc t trng trong chuyn sang nâu hng, mô mm  ngoái nt v
dn và mt đi. Kh nng hút nc ca r yu và kém dn, lúc này kh nng vn
chuyn li tng lên, sau bin thành r vn chuyn.
R vn chuyn: R có màu nâu đ, sinh trng khe, bó g khá phát trin, v
ngoài ca r lúc này không còn mô mm mà có nhng chm nh li lên.  nhng
đim li này có th mc ra nhng r hút mi. Chc nng ca r lúc này là vn
chuyn nc, dinh dng… nên đc gi là r vn chuyn.

KHÓA LUN TT NGHIP TS. BÙI TH M HNG

SVTH: Nguyn Hoàng Minh Trang5
R nhãn cng nh r vi thuc nhóm cây n trái có r nm, r hút phình to,
không có lông hút. Nh có r nm mà cây có th thích nghi đc vi điu kin đt
đi nghèo dinh dng và thiu nc. Có th nói b r nhãn rt phát trin. Cu to
ca b r gm có r cc và r ngang. S phân b ca r b chi phi bi tính cht đt,
hình thc nhân ging, mc nc ngm ti ch, k thut chm sóc… Thông thng

kin dinh dng và mùa v. Tui th ca lá là 1-3 nm. Có th cn c vào hình thái
màu sc ca lá đ phân bit các ging [19].
1.1.2.4 . c tính hoa Nhãn
Cu to ca chùm hoa: là loi hoa kép đc cu to bi mt trc chính và
nhiu nhánh. Trên mt chùm hoa có rt nhiu hoa tùy thuc vào đ ln ca cây và
mùa v trong nm. Theo tp chí khoa hoc nm 2008 phát hoa kéo dài và tng
trng nhanh trong 4 tun đu, tng trng chm khi bt đu n hoa và đt kích
thc ti đa trong 37,6 ngày, tng ng vi thi đim hoa n tp chung. Hoa nhãn
gm có bn loi: hoa đc, hoa cái, hoa lng tính và hoa d hình. Trên cây nhiu
nht là hoa đc, ri đn hoa cái, hoa lng tính không nhiu và hoa d hình càng ít
[19].
Hoa đc: ng kính 4-5 micro, nh cái thoái hóa, hoa có 5 cánh màu vàng
nht, có 7-8 ch nh và túi phn xp hình vòng. Túi phn dính vào đu ch nh. Khi
thành thc túi phn nt ra, phn hoa tung ra ngoài đ th phn. Hoa n 1-3 ngày thì
tàn.
Hoa cái: Ngoi hình và đ ln ging hoa đc, có 7-8 ch nh, nhng nh đc đã
thoái hóa. Có hai bu nh kt hp làm mt,  gia có mt nhy khi thành thc đu
nhy ch làm đôi, cong li. Sau khi hoa cái n, nhy hoa tit ra mt loi dch nc,
sau th phn 2-3 ngày cánh hoa héo, bu hoa phát trin, bu có màu xanh.
Hoa lng tính: Hình thái hoa ging hoa đc và hoa cái, nh đc và nh cái ca
hoa phát trin bình thng, có kh nng th phn đ phát trin thành qu.
Hoa d hình: mt b phn nào đó ca hoa phát trin không bình thng, ví d
nhy hoa không tách, ch nh không phát trin, túi phn không m và không có kh
nng tung phn. Trong sn xut hoa này không có ý ngha [18], [19].
1.1.2.5 . Trái
Trái thuc loi phì qu, có đng kính 1-3 cm, màu xanh m khi còn non,
khi trái chín có màu vàng sáng, nâu trng hay xanh tùy ging. Chùm trái có th
mang đn 80 trái, trng lng thay đi t 5-20 g/trái (trng lng tt nht đ bán
ti là 12-18 g/trái), v trái mng, láng hay dai. Trái có hình cu, tròn dp, cân đi


bng ht, cùi dày, màu hanh vàng, ráo nc, giòn, rt ngt, đc th trng a
chung. c đim d nhn din là qu có dng hình xung. Qu cha chín gn
cung có màu đ. Khi chín v nhãn có màu vàng da bò. Nhãn Xu
ng cm vàng
thích hp trên vùng đt cát; nu trng trên đt tht hoc sét nh nên ghép trên gc
ghép là ging Tiêu da bò[18].

KHÓA LUN TT NGHIP TS. BÙI TH M HNG

SVTH: Nguyn Hoàng Minh Trang8
Cây cao 5–10 m. V cây xù xì, có màu xám. Thân nhiu cành, lá um tùm xanh
ti quanh nm. Lá kép hình lông chim, mc so le, gm 5 đn 9 lá chét hp, dài 7-
20 cm, rng 2,5–5 cm. Mùa xuân vào các tháng 2, 3, 4 ra hoa màu vàng nht, mc
thành chùm  đu cành hay k lá, đài 5-6 rng, tràng 5-6, nh 6-10, bu 2-3 ô. Mùa
thu hoch qu chín là vào khong tháng 7-8. Cây nhãn tng đi chu rét hn so vi
các cây cùng h nh vi [18].
1.2 . Mt s khái nim v s phát trin  thc vt có hoa
1.2.1 .  kh nng ra hoa
 kh nng ra hoa đc biu l nu mt t bào, mô hay mt c quan biu l
mt du hiu và s đáp ng ca nó trong mt cách đc mong mun. Cây trong
thi k còn t s không đ kh nng đáp ng vi s kích thích ra hoa. Chúng phi
đt đc s sn sàng hay s thành thc cn thit đ ra hoa [5].
Tình tr
ng đ kh nng ra hoa trên cây xoài đc đnh ngha là “khi đt đc
tình trng mà hàm lng gibberellin trong lá xung di mt ngng nào đó”. 
Thái Lan, mc đ GA
3
gim đu đn và cây ra hoa  thi đim có hàm lng GA
3


cân bng các cht điu hòa sinh trng khác nhau có th cn thit và duy trì cho s
ra hoa tip theo. C th là khi nng đ GA gim xung mc di ngng đ chi
đ kh nng ra hoa thì mt s cân bng gia cytokinin và auxin có th đt đc và
s khi phát hoa phát trin [5].
1.3 . S chuyn t giai đon sinh trng sang giai đon sinh sn
1.3.1 . S thay đi v hình thái gii phu ca chi ngn
o lng thi gian chính xác ca s thay đi v hình thái gii phu  đnh
chi trong thi k chuyn sang giai đon ra hoa cho thy rng s hình thành hoa
thng đi cùng hoc đi trc bi nhiu thay đi mà thng đc ghi nhn là triu
chng ra hoa. Nhng du hiu chung và sm nht bao gm:

S kéo dài lóng.
 S tng ca mm chi bên.
 S sinh trng ca lá gim.
 S thay đi hình dng ca lá.
 S tng t l ca s khi ca mô phân sinh lá.
 S thay đi hình dng và kích thc mô phân sinh.
Mô phân sinh sinh trng thng phng hoc hi cong khi có s tng ca
mm hoa, ta thng thy mô phân sinh ngn nhô lên (tng kích thc chiu r
ng và
chiu cao).
Tng kích thc mô phân sinh bi s gia tng kích thc t bào[5].

KHÓA LUN TT NGHIP TS. BÙI TH M HNG

SVTH: Nguyn Hoàng Minh Trang10
1.3.2 . S thay đi v kiu sp xp lá
S khi phát hoa sm ca mm chi nách, tng t l s hình thành lá và nhng
phn ph khác, kiu sp xp lá thay đi xut hin nh là mt du hiu chung nht
cho s khi phát hoa [5].

theo sau. Quá trình chuyn tip ra hoa bao gm bn giai đon:

KHÓA LUN TT NGHIP TS. BÙI TH M HNG

SVTH: Nguyn Hoàng Minh Trang11
ứ S nhn cm ng ngày dài ca lá trng thành.
ứ S thy gii tinh bt trong lá và thân và s chuyn sucrose trong libe ti r
và mô phân sinh chi ngn.
ứ S vn chuyn ZR (Zeatine riboside) và iPR (isopentyl adenine Riboside)
trong mch mc t r ti lá trng thành.
ứ S vn chuyn IP (isopentyl adenine) trong libe t lá ti mô phân sinh
ngn [5].
1.3.3.5 . S đo ngc ca đnh sinh sn đi vi s sinh trng dinh dng
Thông thng m
t cây chuyn qua giai đon sinh sn thng b chi phi bi
yu t môi trng thng là yu t quang k hoc nhit đ thp. Trong mt s loài
tình trng sinh sn có th b mt mt cách rõ ràng và chi dng nh tr li tình
trng sinh trng dinh dng nh trc. Có nhiu hình thc bin đi khác nhau
nh:
ứ Cành sm ra hoa và lá có hình hoa th: Cành “sm ra hoa” hay còn đc
g
i là bông lá. Nguyên nhân gây ra tình trng này là do s kích thích di mc ti
ho hoc áp dng GA
3
. S xut hin ca tình trng này có th gây ra s nhm ln là
mô phân sinh cha thc s chuyn sang giai đon ra hoa.
ứ Lá bt bình thng hoc lá bc có b phn nh lá: Trong điu kin cây ch
đc kích thích  bên ngoài làm cho lá tr li tình trng sinh trng hoc lá bc có
hình dng hoc kích thc bt bình thng. Nhng lá bt bình thng này cho thy
rng khi cây đc kích thích thì kích thích s sinh trng c

dng, đc bit là s kéo dài lóng do hot đng phân chia t bào mnh  vùng di
mô phân sinh tin hoa [5], [22].
1.4.2 . S tng hoa
S tip ra hoa cn khong 2-3 ngày đ làm tng hot tính phân chia t bào ca
vùng đnh (mô phân sinh ch), dn ti s tng hoa. S phát trin ca các s khi
hoa nói chung xy ra nhanh chóng, làm chi phng lên thành n hoa [21], [22].
1.4.3 . S t
ng trng và n hoa
Khi s tng hoa hoàn thành, n hoa có th tip tc tng trng và n hay vào
trng thái ng [22].
1.4.4 . Các cht ni sinh
Các cht ni sinh (do t bào tit ra) nh phytocrom, các cht điu hòa ra hoa,
các hormon tng trng thc vt và các cht dinh dng có vai trò khác nhau trong
s ra hoa. Phytocrom là mt protein có cha nhóm sc th và có vai trò nhn ánh
sáng  đ dài sóng nht đnh trong quang k (không phi ánh sáng trong quang
hp). Các cht đi
u hòa ra hoa gi thit nh varnalin (do nhit đ lnh) hay florigen
(do quang k cm ng) cho ti nay vn cha đc chng minh, tuy nhiên các

KHÓA LUN TT NGHIP TS. BÙI TH M HNG

SVTH: Nguyn Hoàng Minh Trang13
hormon tng trng thc vt và các cht dinh dng vi vai trò du hiu hóa hc
ca s ra hoa ngày càng đc chú ý nhiu hn [21], [22].
1.4.5 . Dinh dng
1.4.5.1 . Yêu cu v lng
Do s cnh tranh gia hai quá trình tng trng và phát trin c quan sinh sn,
có hai gii hn:
 Gii hn di, mà di đó thc phm không đ cho s ra hoa.
 Gii hn trên, mà trên đó s phát tri

Trong mt phát hoa nhãn có mang hoa lng tính có chc nng đc, hoa
lng tính có chc nng cái hoc hoa lng tính (vi c 2 b phn đc và cái).
+ Hoa lng tính đc có ít hn hoc bng 8 nh đc có lông xp thành hàng
đn trên đ hoa.
+ Hoa lng tính cái có mang bao phn nhng bt th và không có chc
nng đc.
+ Hoa lng tính có hai lá noãn, bu noãn có nhiu lông t vi núm nhy có
hai thùy. Thông thng ch có mt lá noãn phát trin thành trái. Hoa lng tính có 8
ch nhy không cu
ng vi bao phn sn xut ra ht phn hu th.
Hoa nhãn th phn chéo nh côn trùng nh: rui (Apis cerana), kin (A.
florea), ong mt (A. dorsata). Có hin tng chín không cùng lúc gia nh và nhy.
S th phn hiu qu ch yu t 8:00-14:00 gi. S n hoa ca mt phát hoa nhãn
kéo dài t 1-2 tun [5], [6].
S n ca hoa nhãn trên cùng mt phát hoa đc ghi nhn theo th t nh sau:

u tiên là hoa đc (hoa không có chc nng cái), tip theo là hoa cái (hoa không
có chc nng đc), hoa lng tính và cui cùng là hoa đc. S n hoa ca mt phát
hoa nhãn kéo dài t 1-2 tun. Tuy nhiên, do hoa nhãn n tng đi tp trung nên có
s trùng lên nhau gia các loi hoa t 4-6 tun tu thuc vào tng ging. S đu trái
thng thy  nhng hoa n cùng vi thi k n ca hoa đc, do đó, nhng hoa
trc hay sau thi k này th
ng có t l đu trái rt thp. Qua quan sát ging nhãn
Long và Tiêu da bò  đng bng Sông Cu Long cho thy hoa nhãn thng n làm
3 đt, đt 1 và đt 2 trái phát trin mnh, trong khi trái đu vào đt th 3 thng
phát trin chm hn t 15-20 ngày và trái thng nh [5].
1.7 Các yu t nh hng lên s ra hoa ca cây nhãn
Có bn yu t quan trng nh hng lên s ra hoa ca cây nhãn là môi trng,
ging trng, cht điu hòa sinh trng thc vt và bin pháp canh tác [5].


C trong
8-10 tun đ kích thích s ra hoa và theo sau là điu kin nhit đ cao trong mùa
xuân cho hoa phát trin. Nu nhit đ thp kéo dài mm hoa hình thành nhng
không phát trin đc. Do đó, phát hoa nhãn ch phát trin vào mùa xuân khi thi
tit bt đu m tr li.  BSCL thi tit lnh thng xut hin vào tháng 12 đn
tháng 1 và nóng dn lên vào tháng 2-3 nên đây là điu kin thích hp cho cây nhãn
ra hoa. Nu mùa đông nhit đ lnh không
đt đn ngng ra hoa s nh hng đn
s phân hóa và hình thành mm hoa nhng nhit đ lnh kéo dài s nh hng đn
s phát trin ca phát hoa [5].
T khi đu trái tr v sau, nhit đ không cn tr cho s phát trin ca trái vi
điu kin nhit ban đêm thp hn 20 - 25
o
C. Khô hn hay ngp úng cng là yu t

KHÓA LUN TT NGHIP TS. BÙI TH M HNG

SVTH: Nguyn Hoàng Minh Trang16
quan trng nh hng lên s ra hoa nhãn. m đ đt cao s sn xut ra bông lá và
mang ít trái [5].
1.7.2 . Ging
Ging là mt trong nhng yu t quan trng quyt đnh s ra hoa ca cây
nhãn. Hin nay,  BSCL có rt nhiu ging nhãn nhng có th phân thành ba
nhóm: nhóm nhãn Long, nhóm nhãn Ging và nhóm nhãn Tiêu da bò [16], [20].
+ Nhóm nhãn Long gm có nhãn Long, nhãn Super ra hoa t nhiên theo mùa
và có th kích thích cho ra hoa quanh nm.
+ Nhóm nhãn Ging nh: Nhãn Ging Bc Liêu, Vnh Châu, Nh Quý, nhãn
Xung cm vàng, nhãn Xung c
m trng ra hoa theo mùa và khó kích thích ra hoa
trái trái v.