i LI CAM OAN
˜&™

Tôi xin cam đoan rng lun vn “Phân tích các yu t tâm lý tác đng đn ý đnh
LI CM N
˜&™
Trong sut quá trình hc tp chng trình cao hc Tài chính - Ngân hàng và thc hin
lun vn tt nghip, bên cnh s n lc, c gng ca bn thân, tôi đã nhn đc rt nhiu s
giúp đ, h tr, đng viên, hng dn t gia đình, thy cô, đng nghip, bn bè…
u tiên, tôi xin đc gi li cm n đn các thy, cô Ban Giám hiu nhà trng, Khoa
ào to Sau đi hc và đi ng ging viên ging dy chng trình cao hc Tài chính - Ngân
hàng đã t chc chng trình, truyn đt kin thc, kinh nghim giúp tôi thêm nhiu hiu
bit.
c bit, tôi xin đc gi li cm n trân trng nht đn Tin s Lê Th Khoa Nguyên -

cô đã tn ty ch bo, hng dn tôi không ch v ý tng, kin thc trong phm vi lun vn
mà còn là phng pháp nghiên cu khoa hc đ tôi tip tc quá trình nghiên cu sau này.
Bên cnh đó, tôi xin đc gi li cm n đn cô Nguyn Th Mng Thúy - ngi đã hng
dn và to điu kin thun li cho vic hc tp ca các hc viên chng trình cao hc Tài
chính - Ngân hàng nói chung và bn thân tôi nói riêng.

1.4 Phng pháp nghiên cu 3
1.5 Ý ngha thc tin ca đ tài 3
1.6 Kt cu ca đ tài 3
CHNG 2: C S LÝ THUYT
2.1 S khác bit gia lý thuyt tài chính truyn thng và lý thuyt tài chính hành vi 5
2.1.1. Lý thuyt tài chính truyn thng 5
2.1.2. Lý thuyt tài chính hành vi 6
2.1.3. iu kin đ lý thuyt tài chính hành vi tn ti 7
2.2 Khái nim ý đnh đu t 8
2.3 Lý thuyt hành vi có k hoch (TPB) 9
2.4 Các nhân t tài chính hành vi nh hng đn ý đnh ca nhà đu t 10
2.4.1. Lý thuyt nhn đnh da trên kinh nghim 10
2.4.2. Lý thuyt trin vng 14
2.4.3. Hiu ng by đàn 16
2.4.4. S thích nhà đu t 17
2.4.5. Các nhân t th trng 17
2.5 Các nghiên cu trc 19
2.6 Mô hình nghiên cu đ xut 21

iv
CHNG 3: PHNG PHÁP NGHIÊN CU
3.1 Quy trình nghiên cu 23
3.2 Xây dng thang đo 24
3.2.1. Các thông tin cá nhân 24
3.2.2. Nhân t nhn đnh ca nhà đu t 24
3.2.3. Nhân t tâm lý ca nhà đu t 26
3.2.4. Nhân t nh hng ca nhà đu t khác 28
3.2.5. Nhân t th trng 28
3.2.6. Nhân t s thích nhà đu t 29
3.2.7. Nhân t ý đnh ca nhà đu t 30

5.2.3. Các chính sách tác đng đn “thông tin ngi thân” và “nhn đnh
ca bn thân” 59
5.4 Hn ch và hng nghiên cu tip theo 61
TÀI LIU THAM KHO 62
PH LC 65
vi DANH MC T VIT TT

TP.HCM : Thành ph H Chí Minh
SPSS : Statistical Package for Social Sciences - Phn mm x lý thng kê

Bng 3.2: Thang đo cho nhân t “Nhn đnh ca nhà đu t” 26
Bng 3.3: Thang đo cho nhân t “Tâm lý ca nhà đu t” 27
Bng 3.4: Thang đo cho nhân t “nh hng ca nhà đu t khác” 28
Bng 3.5: Thang đo cho nhân t “Yu t th trng” 29
Bng 3.6: Thang đo cho nhân t “S thích ca nhà đu t” 29
Bng 3.7: Thang đo cho nhân t “Ý đnh ca nhà đu t” 30
Bng 3.8: Các phng pháp phân tích s liu 31
Bng 4.1: Phân t mu theo gii tính 33
Bng 4.2: Phân t mu theo đ tui 33
Bng 4.3: Phân t mu theo trình đ hc vn 34
Bng 4.4: Phân t mu theo thi gian đu t 34
Bng 4.5: Phân t mu theo khóa hc đu t chng khoán 35
Bng 4.6: Bng thng kê mô t yu t “Nhn đnh ca nhà đu t” 35
Bng 4.7: Bng thng kê mô t yu t “Tâm lý ca nhà đu t” 36
Bng 4.8: Bng thng kê mô t yu t “nh hng ca nhà đu t khác” 37
Bng 4.9: Bng thng kê mô t yu t “S thích ca nhà đu t” 38
Bng 4.10: Bng thng kê mô t yu t “Yu t th trng” 38
Bng 4.11: H s Cronbach Alpha các ch báo ca nhân t “Nhn đnh ca nhà
đu t” 40
Bng 4.12: H s Cronbach Alpha các ch báo ca nhân t “Tâm lý nhà đu t” 40
Bng 4.13: H s Cronbach Alpha các ch báo ca nhân t “Yu t xã hi” 41
Bng 4.14: H s Cronbach Alpha các ch báo ca nhân t “Yu t th trng” 42
Bng 4.15: H s Cronbach Alpha các ch báo ca nhân t “Yu t th trng” 43
Bng 4.16: H s Cronbach Alpha các ch báo ca nhân t “S thích ca nhà đu t” 43
Bng 4.17: H s Cronbach Alpha các ch báo ca nhân t “Ý đnh ca nhà đu t” 44
viii
Bng 4.18: H s KMO ca phân tích nhân t khám phá ln 1 45
Bng 4.19: H s KMO ca phân tích nhân t khám phá ln 2 45
Bng 4.20: H s KMO ca phân tích nhân t khám phá ln 3 46
Bng 4.21: H s KMO ca phân tích nhân t khám phá ln 4 47

Trang
Hình 2.1: Mô hình hành vi d đnh (TPB) 10
Hình 2.3: Mô hình nghiên cu đ xut 21
Hình 3.1: Quy trình nghiên cu 23 1

CHNG 1: PHN M U

1.1 LÝ DO CHN  TÀI
Mc dù đã tri qua hn mt thp k hình thành và phát trin, các chuyên gia tài chính
vn đánh giá th trng chng khoán Vit Nam là mt th trng mi ni, còn s khai và
non tr. Vi vai trò là mt kênh huy đng vn ca nn kinh t nhng các sn phm giao
dch vn còn nghèo nàn, ch yu vn ch là c phiu, trái phiu các công ty. Các công c
đu t, các sn phm phái sinh thì không có nhiu la chn dành cho nhà đu t và cng
không đ sc hp dn, thu hút s quan tâm ca h. Bên cnh đó, mt đc đim đ nhn đnh
th trng chng khoán Vit Nam còn s khai chính là vic th trng còn mang đm màu
sc tâm lý.
Trong nhng nm t 2006 đn 2009, th trng chng khoán Vit Nam đã tng trng
nóng, ch s VN-Index lên trên 1.000 đim. Có nhng giai đon nh nm 2006, mc tng
trng ca VN-Index cao nht khu vc châu Á – Thái Bình Dng (145%), trong khi tc đ
tng trng ca các doanh nghip niêm yt li tng không tng xng vi tc đ tng ca
chng khoán. Vì vy s tng trng mãnh lit này đã b các chuyên gia tài chính đánh giá
không tt vì h ch rng nguyên nhân chính là do tâm lý đu t by đàn, đu t theo phong
trào ca các nhà đu t trong nc. Thi gian này, “chi chng khoán” nh là mt th
“mt”, mt phong trào đc lan truyn vi tc đ cc nhanh. Vi kh nng thu li nhanh và

1.2 MC TIÊU NGHIÊN CU
Mc tiêu ca đ tài này là đánh giá tác đng ca các yu t tâm lý đn ý đnh đu t
ca nhà đu t cá nhân trên th trng chng khoán.  tài bao gm bn vn đ chính:
· Xác đnh các nhân t tâm lý có tác đng đn ý đnh đu t c phiu ca nhà đu t
cá nhân trên th trng chng khoán.
· o lng mc đ nh hng ca các nhân t tâm lý đn ý đnh đu t ca nhà đu t
cá nhân trên th trng chng khoán Vit Nam, c th là sàn chng khoán TP.HCM.
· Rút ra các nhn xét và đ xut mt s kin ngh nhm tác đng đn ý đnh đu t
ca nhà đu t cá nhân trên th trng chng khoán Vit Nam.
1.3 PHM VI VÀ I TNG NGHIÊN CU
i tng nghiên cu: là nhà đu t cá nhân trên th trng chng khoán TP.HCM
Phm vi nghiên cu: nghiên cu thc hin ti mt s sàn chng khoán TP.HCM t
tháng 6/2013 đn tháng 9/2013. 3

1.4 PHNG PHÁP NGHIÊN CU
Vi mc tiêu, đi tng và phm vi nghiên cu trên, đ tài đc thc hin thông
qua hai phng pháp nghiên cu sau:
Nghiên cu đnh tính: ây là giai đon hình thành các ch tiêu, các bin trong
mô hình nghiên cu. C th:
· Tng quan lý thuyt và các công trình nghiên cu trc, t đó đ ra mô hình
nghiên cu d kin.
· Tham kho các nghiên cu trc, t đó hình thành các thang đo cho các nhân t
tác đng vào bin mc tiêu trong mô hình nghiên cu.
· Thit k bng câu hi đ thu thp d liu.
Nghiên cu đnh lng: ây là giai đon nghiên cu chính thc, kim đnh mô
hình nghiên cu đã đ ra.
· S lng mu: 252 nhà đu t (cn c xác đnh là s lng bin trong mô hình
5 CHNG 2: C S LÝ THUYT

Ni dung ca chng này là nhm tng hp li các lý thuyt liên quan đn tài chính
hành vi. u tiên tác gi s trình bày bc tranh tng quan v lý thuyt tài chính hành vi
trong bi cnh so sánh vi lý thuyt tài chính truyn thng. T đó, các nhân t quan trng
trong lý thuyt tài chính hành vi nh lý thuyt da trên kinh nghim (Heuristic theory), lý
thuyt trin vng (Prospect theory) và hành vi by đàn (Herding)… s đc đ cp đn
trong mi quan h tác đng vi ý đnh đu t ca nhà đu t cá nhân trên th trng chng
khoán. Cui cùng, tác gi trình bày các nghiên cu trc liên quan đn đ tài này.
2.1. S KHÁC BIT GIA LÝ THUYT TÀI CHÍNH TRUYN THNG VÀ

cng là nhà đu t hp lý, bi vì s khác nhau v s thích ca h hay khi nim tin ca h b
gim sút. Và khi mà nhà đu t không phi lúc nào cng có nhng quyt đnh hp lý thì các
quyt đnh này s d b dn dt bi các yu t liên quan đn hành vi, tâm lý.
Statman (1995) đã so sánh hai con ngi trong hai lý thuyt th trng hiu qu và lý
thuyt tài chính hành vi nh sau: nhà đu t trong các lý thuyt tài chính truyn thng luôn
là nhà đu t hp lý, h không b nhm ln các trng hp, h không b nh hng bi các
li nhn thc và tt nhiên là h luôn bình tnh trong mi tình hung cng nh không cm
nhn ni bun do hi tic. ây tht s là mu ngi hoàn ho, và có l s rt ít trong thc
t. Tuy nhiên, lý thuyt tài chính hành vi thì cho rng nhà đu t không phi luôn luôn hp
lý, mà h là rt bình thng. Vì vy h d mc sai lm hn, h d b nh hng bi các yu
t tâm lý và trên ht là h cm nhn đc ni bun do hi tic và chc chn là không phi
lúc nào h cng có th bình tnh đ ra nhng quyt đnh đúng.
Vì vy, vic tìm hiu lý thuyt tài chính hành vi đóng vai trò quan trng trong tài
chính. Lý thuyt tâm lý hc này đc dùng đ gii thích các hành vi ca con ngi, đc bit
hành vi ca nhà đu t trên th trng chng khoán. Trong trng hp mà các quyt đnh
ca nhà đu t đc đa ra không hp lý nh suy lun thì cn phi liên tng đn nh
hng ca các yu t tâm lý, hành vi. Theo Kim và Nofsinger (2008), đây là điu cc k
quan trng nu nh các li sai sót t quyt đnh đu t không hp lý nh hng đn giá c
phiu và khin cho vic kinh doanh chênh lch giá tr nên d dàng.
2.1.2. Lý thuyt tài chính hành vi
Tài chính hành vi là mô hình mi ca tài chính, b sung cho lý thuyt tài chính truyn
thng, bng cách gii thiu khía cnh hành vi đi vi quá trình ra quyt đnh. Tài chính
hành vi ng dng các lý thuyt v hành vi con ngi xut phát t tâm lý hc, xã hi hc đ
hiu hành vi ca nhà đu t trên th trng tài chính và c gng gii thích làm th nào và ti
7

sao nhng sai lm do cm xúc và kinh nghim tác đng đn nhà đu t trong quá trình ra
quyt đnh và to ra các trng hp bt thng trên th trng chng khoán.
Baberis và Thaler (2003) cho rng lý thuyt tài chính hành vi gii thích v nhà đu t
không hp lý và quá trình ra quyt đnh ca h bng các bng chng thc nghim v tâm lý

trng hiu qu thì vic kinh doanh chênh lch giá s điu chnh giá trên th trng v cân
bng. Tuy nhiên cái khó  đây là xác đnh đc khi nào mc đnh giá sai đã đt đn gii
hn trên hay di đ điu chnh li. Nu nhà đu t tham gia “điu chnh” giá không đúng
lúc thì rt d ri vào trng thái “tin mt tt mang”.
2.2. KHÁI NIM Ý NH U T
u tiên, khi xét v khái nim đu t chng khoán theo lý thuyt thì đây đc xem là
mt loi hình đu t tài chính. Trong hot đng này, các nhà đu t s mua các giy t có
giá vi k vng s thu đc mt khon li trong tng lai. u t c phiu s giúp nhà đu
t có th thu đc li nhun t phn li tc đc chia và phn tng giá chng khoán trên th
trng. Mt khác, nhà đu t có th đc hng quyn qun lý, quyn kim soát doanh
nghip t vic nm gi c phiu. Nh vy, ta thy rng hành vi đu t c phiu đc xem
là hành vi mua c phiu. Tuy nhiên nó khác vi hành vi mua tiêu dùng (mua đ s dng)
còn hành vi mua chng khoán là đ sinh li khi bán chng khoán hoc đ đc hng các
quyn u đãi khi nm gi chng khoán.
Ngoài ra, nu xét trên khía cnh ý đnh đu t ca nhà đu t thì ta có th phân loi
thành hai ý đnh là ý đnh mua hay ý đnh bán chng khoán ca nhà đu t. Tuy nhiên,
trong khi ý đnh bán c phiu khá d hiu, thông thng nhà đu t s bán khi có li, thì ý
đnh mua c phiu li có liên quan đn kt qu li hay l ca nhà đu t sau này
(Odean,1999). Theo Odean (1999), khi nhà đu t có ý đnh bán c phiu, khi đó h s hn
ch vic tìm kim li, ch tp trung vào c phiu h đang nm gi và ch thi đim thích
hp đ bán. Nh vy, h s có rt ít la chn, trong khi đó, đ mua c phiu, nhà đu t s
có nhiu c hi la chn khi đng trc danh sách c phiu mà công ty chng khoán cung
cp. iu này gii thích vì sao vic mua c phiu li chu tác đng ca nhiu yu t hn là
vic bán c phiu.
Barber và Odean (2002) còn đa ra danh sách các c phiu s thu hút nhà đu t ra
lnh mua bao gm: c phiu có lng giao dch tng cao bt thng, c phiu có t sut li
nhun cao thp bt thng và c phiu đc nhc đn trên các phng tin thông tin truyn
thông. Vì vy, trong phn nghiên cu này, tác gi đt gii hn ch nghiên cu v ch đ ý
đnh mua ca nhà đu t, c th hn là các nhân t tâm lý, hành vi tác đng đn ý đnh
mua c phiu ca nhà đu t. 10 Hình 2.1: Mô hình hành vi có k hoch (TPB)
(Ngun: Ajzen, 1991)
2.4. CÁC NHÂN T TÀI CHÍNH HÀNH VI NH HNG N Ý NH U
T C PHIU CA NHÀ U T CÁ NHÂN.
Theo Ritter (2003), tài chính hành vi đc xây dng da trên hai nn tng là tâm lý
hc nhn thc và s gii hn ca vic kinh doanh chênh lch giá. Trong bài vit này, tác gi
ch xét trên khía cnh tài chính hành vi đc xây dng trên nn tng tâm lý hc nhn thc.
Vic xây dng lý thuyt hành vi trên nn tng tâm lý hc cho thy quá trình ra quyt đnh
ca con ngi đã chu nh hng ca mt s o tng v nhn thc (cognitive illusions).
Da trên các nghiên cu đã công b, đc bit là các nghiên cu ca Kahneman và Tversky,
các o tng này có th chia thành hai nhóm: nhng o tng gây ra bi quá trình ra quyt
đnh da trên kinh nghim (lý thuyt kinh nghim) và nhng o tng gây ra bi các yu t
tâm lý da theo lý thuyt k vng. Ngoài hai lý thuyt trên (liên quan đn cá nhân nhà đu
t), các nhà nghiên cu v lý thuyt này cng đ cp đn khái nim “tâm lý by đàn” trên
th trng chng khoán. Bt đu t nghiên cu ca Caparrelli và cng s nm 2004 kho
sát trên th trng chng khoán Ý, sau đó nghiên cu kho sát trên th trng chng khoán
Trung Quc nm 2008 ca Tan và cng s và trên th trng chng khoán Nairobi (Nht)

lâm nh DeBondt và Thaler (1995) là ngi ta s đánh giá xác sut xy ra ca mt s kin
trong tng lai da theo mc đ tng t ca mt tình hung đin hình đã xy ra trc đó.
Nhân t hành vi này s gây mt s tác hi cho nhà đu t, chng hn nh nhà đu t s đt
quá nhiu s quan tâm vào các tình hung va mi xy ra mà không chú ý đn xác sut
trung bình dài hn ca s vic đó. Mt ví d c th là trong giai đon t nm 2007 đn nm
2008, khi th trng chng khoán phát trin mnh và t sut li nhun t đu t chng
khoán rt cao, rt nhiu ngi đã bt đu cho rng t sut li nhun cao nh vy là bình
thng, ch không bt thng. T đó, trong các quyt đnh đu t, h thng so sánh, k
vng vi t sut li nhun cao này trc khi đa ra quyt đnh mua hay bán chng khoán.
Hay nh ví d mà DeBondt và Thaler (1995) đa ra, trng hp nu nhà đu t đang c
gng mua các c phiu “hot” trên th trng mà không chú ý đn các kt qu kinh doanh
ca công ty này trc đây, điu đó có ngha là nhà đu t đang chu nh hng bi nhân t
hành vi lch lc do tình hung đin hình.
b) Lch lc do đim ta, bo th (Anchoring – Conservatism): ây là mt hin
tng đc mô t là hành vi ca con ngi bám vào mt giá tr ban đu (initial value) khi
d đoán hoc c lng. Mc dù h có s điu chnh lên xung xung quanh giá tr ban đu
phù hp vi các thông tin nhn đc trên th trng nhng s điu chnh này thng là
không đ vì h đã gn nhn đnh ca mình vi tình hình chung ca s vt trong mt thi
gian dài trc đó. Ví d đin hình là vào giai đon gia nm 2010, khi chng khoán Vit
Nam bt đu có du hiu đi xung, giá c phiu st gim nhng rt nhiu nhà đu t vn
cho rng vic rt giá này là bình thng và chng khoán s phát trin tr li. H không ngh
12

rng thông tin này đã phát đi tín hiu nguy him, báo hiu mt s suy thoái mi trên th
trng chng khoán.
Tuy nhiên hiu ng lch lc do bo th này (gn vi mt s vic dài hn) có mi quan
h trái ngc vi hiu ng lch lc do tình hung đin hình (gn vi mt tình hung đin
hình ngn hn). Khi phi hp hai hiu ng này chúng ta có th gii thích đc hin tng
phn ng thái quá (overreaction) hay phn ng chm (underreaction) ca nhà đu t trên th
trng. Theo Waweru và ctg. (2008), nh mi liên h gia hai hiu ng này mà nhà đu t

kin đc loan truyn qua các c quan thông tin đi chúng nhiu ln. Ví d nh s kin n
xu ca ngân hàng tng cao trong hai nm gn đây và vic mt s ngân hàng yu phi sát
nhp đã khin cho nhà đu t dè chng c phiu ca các ngân hàng, ít quan tâm đn nó mc
dù thông tin v li nhun ca các c phiu này vn tt.
d) S t tin quá mc (Overconfidence): Theo DeBont và Thaler (1995), khi ngi
ta quá tin cy vào kin thc và k nng ca mình, thì đó chính là biu hin ca s t tin quá
mc, đc bit là nhà đu t. S t tin quá mc đc th hin di nhiu góc đ khác nhau.
Theo Ritter (2003), mt ví d đin hình ca s t tin quá mc là vic các nhà đu t ít đa
dng hóa danh mc đu t ca mình, h tp trung đu t vào các các công ty mà mình quen
thuc. Hn na, rt nhiu nhà đu t a thích kinh doanh c phiu ca công ty mà h đang
làm, mc dù di góc đ ca lý thuyt đa dng hóa danh mc đu t xem vic đu t này là
rt ri ro. Mt biu hin khác ca s t tin quá mc là các nhà đu t quá t tin s thc hin
nhiu giao dch hn các nhà đu t khác, h t tin vào trình đ ca mình và không cn tham
kho thêm các ý kin khác.
Tuy nhiên, theo Oberlechner và Osler (2004), s t tin quá mc cng không hn là có
hi cho nhà đu t. H tin rng s t tin cao s đy mnh hiu qu làm vic ca nhà đu t.
Nó s giúp nâng cao kh nng nhn thc ca con ngi, giúp h ci thin kh nng ra quyt
đnh nhanh hn và thi gian đu t s đc kéo dài hn.
Tuy nhiên, con ngi li thng có khuynh hng thi phng tài nng ca mình và
đánh giá thp kh nng mt s kin xu có th xy ra mà h không th kim soát đc. Do
vy, s kt hp gia s t tin thái quá và tính lc quan s khin h đánh giá quá cao kh
nng ca mình, đánh giá thp các ri ro có th xy ra đ t đó thi phng kh nng ca
mình trong vic kim soát tình hình. iu này dn đn vic các giao dch đu t xut hin
nhiu hn và d tr thành đu c bong bong (speculative bubble - theo bài vit ca Johnson
và ctg., 2002). DeBont và Thaler (1985) cng ch ra rng con ngi thng có phn ng
thái quá đi vi các thông tin không k vng hoc thông tin bt ng, ni bt.
Trong bài nghiên cu này, bn nhân t thuc v lý thuyt kinh nghim bao gm: Lch
lc do tình hung đin hình, lch lc do đim ta/ bo th, lch lc do các thông tin có sn
14


tic chính là mt trong nhng nguyên nhân gây ra hành vi by đàn trên th trng chng
khoán.
15

b) Ác cm vi thua l (Loss aversion):
Ác cm vi thua l mô t trng thái tâm lý con ngi có khuynh hng nhy cm đi
vi s thua l cao hn là vic có li. Theo Barberis và Thaler (2003), h đã chng minh
rng mc đ con ngi cm thy đau kh vi vin cnh thua l cao hn mc đ h hài lòng
v li nhun đt đc cùng mt s tin nh nhau. Kahneman và Tversky (1991) đã ch ra
rng s mt mát thua l có trng s cao gp hai ln li nhun nhn đc, nói đn gin là
mt mt đng bun phin gp hai ln nim vui khi nhn đc mt đng.
Tng t nh ác cm vi hi tic, ác cm do mt mát thua l đc xem là nguyên
nhân gii thích cho vic các nhà đu t nm gi các chng khoán thua l quá lâu. H nm
gi các c phiu này vi hy vng rng có th ch khi giá lên đ bán, ly li nhng gì đã
mt. Bên cnh đó, do s ám nh thua l nên nhà đu t s nhanh chóng bán các c phiu
đang tng giá nhm có li nhun. iu này s dn đn tình trng nhà đu t thc hin quá
nhiu giao dch nhng li nhun đt đc không cao.
c) Tính toán bt hp lý (Mental accounting):
Tính toán bt hp lý đ cp đn xu hng mi ngi phân chia s tin ca mình thành
nhng tài khon riêng bit da trên nhiu tiêu chí ch quan khác nhau. Theo Ritter (2003),
tính toán bt hp lý s làm cho nhà đu t phân chia các danh mc đu t vào tng tài
khon riêng bit và b qua mi quan h tác đng gia chúng. Theo lý thuyt này, con ngi
có xu hng tách riêng các quyt đnh mà đúng ra phi kt hp li vi nhau vào tng tài
khon o trong trí tng tng ca mình và t đó ti đa hóa li ích ca tng tài khon. ôi
khi chúng ta vn ngh đó là quyt đnh hp lý nhng có th đó là quyt đnh sai lm. Ví d
đin hình là ngi ta thng nuôi “heo đt” hay m s tit kim nhng vn mang n t vic
xài th tín dng. Trong ví d này, tin tit kim đc “đi x” khác vi s tin ngi đó
dùng đ tr tin n ca mình. iu này thm chí có hi khi đ tin tit kim trong “heo đt”
đ thu ít hoc không có tin lãi, trong khi mang n th tín dng đòi hi lãi sut phi tr khá
cao.

ngh rng rt khó đ đi đu vi by đàn. Vì vy, h đu t theo by đàn nhm tránh ri ro,
tránh b gim chân (Johnson và ctg., 2002). Tuy nhiên hành vi t nguyn theo by đàn li
chia thành hai dng nhà đu t. Mt dng nhà đu t “không bit gì” nên đu t theo xu
hng ca s đông đ tìm kim li nhun. Hoc trng hp các nhà đu t còn ít kinh
nghim s thích tham gia đu t theo by đàn vì thông qua bt chc đng nghip, h s
nâng cao kh nng phân tích ca mình lên. Dng còn li là nhà đu t có lý trí, h tham gia
vào by đàn nhm mc đích li dng, thông qua la chn ca by đàn s giúp h tip cn
các thông tin hu ích và đáng tin cy.
Vy các nhân t nào trong hành vi by đàn có tác đng đn vic ra quyt đnh ca nhà
đu t. Theo Waweru và ctg. (2008), các nhân t có tác đng đn vic ra quyt đnh ca nhà

Trích đoạn ng 4.15: Hs Cronbach Alpha các ch báo ca nhâ nt “Y ut th tr ng” ng 4.20: Hs KMO ca phân tích nhâ nt khám phá l n3 ng 4.22: Hs KMO ca phân tích nhâ nt khám phá l n5 ng 4.30: Kt qu đánh giá đ phù hp ca mô hình

---