- 1 -

Tiểu luận
Phân tích vai trò của Đảng cộng
sản Việt Nam trong hệ thống
chính trị theo pháp luật hiện
hành
- 2 -

LỜI NÓI ĐẦU

Ngay từ khi ra đời Đảng ta đã khẳng định một tuyên ngôn đó là Đảng
Cộng Sản Việt Nam là Đảng duy nhất có đường lối đúng đắn, đưa Cách mạng
Việt Nam tiến lên XHCN. Không phải ai trong chúng ta cũng có thể biết và hiểu
được vai trò của Đảng, không phải ai cũng có thể thấy hết được những khó khăn
mà Đảng ta đã từng trải nghiệm. Vì vậy nhóm em xin chọn đề tài “Phân tích vai
trò của Đảng cộng sản Việt Nam trong hệ thống chính trị theo pháp luật
hiện hành”. Qua đề tài này chúng em muốn làm rõ hơn vai trò của Đảng Cộng
Sản Việt Nam đối với các tổ chức trong hệ thống chính trị.
Đề tài này được hoàn thành trong khoảng thời gian có hạn, nguồn tư liệu
tiếp cận còn hạn chế chính vì vậy sẽ không tránh khỏi những thiếu sót, rất mong
nhận được sự góp ý của thầy cô để giúp chúng em hoàn thiện được kiến thức của
mình.
Chúng em xin chân thành cảm ơn!


2. Đặc điểm hệ thống chính trị ở Việt Nam
Ở Việt Nam, hệ thống chính trị ra đời từ sau Cạch mạng tháng Tám và sự
hình thành Nhà nước dân chủ nhân dân đầu tiên ở Đông Nam Á. Hệ thống chính
- 4 -

trị hiện nay là kết quả của quá trình Cách mạng, quá trình đấu tranh của nhân dân
ta vì độc lập, tự do, lý tưởng xã hội chủ nghĩa (XHCN). Khái niệm hệ thống
chính trị được Đảng ta sử dụng từ Hội nghị Trung ương khóa VI (thay cho khái
niệm “hệ thống chuyên chính vô sản”). Hệ thống đó bao gồm: Đảng, Nhà nước,
Mặt trận tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội. Hệ thống chính trị ở nước ta
vận hành theo cơ chế Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý nhân dân làm chủ. Trong
đó, Đảng vừa là bộ phận của hệ thống chính trị, vừa là hạt nhân lãnh đạo hệ
thống đấy, hoạt động trong khuôn khổ của Hiến pháp và pháp luật. Nhà nước
pháp quyền của dân, do dân và vì dân, do Đảng lãnh đạo có chức năng thể chế
hóa và tổ chức thực hiện đường lối, quan điểm của Đảng và quản lý đất nước.
Nhân dân là người làm chủ xã hội, làm chủ thông qua cơ chế dân biết, dân bàn,
dân làm, dân kiểm tra, làm chủ thông qua các hình thức dân chủ trực tiếp, dân
chủ đại biểu và hình thức tự quản.
II. Vai trò lãnh đạo của Đảng trong hệ thống chính trị ở Việt Nam.
1. Cơ sở lí luận
1.1 Dựa trên cơ sở học thuyết Mác – Lê-nin.
Theo học thuyết Mác- Lênin, nhà nước XHCN ra đời là kết quả của cuộc
cách mạng xã hội mà lực lượng chính là liên minh giữa giai cấp công nhân và
giai cấp nông dân với tầng lớp trí thức, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng Sản.
Đảng Cộng Sản là đội ngũ tiền phong của giai cấp công nhân, theo chủ nghĩa
Mác – Lê-nin, là đại biểu trung thành cho lợi ích của giai cấp công nhân và toàn
thể dân tộc. Bởi vậy, nhà nước đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng Sản là một
trong những nguyên tắc cơ bản trong tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước
XHCN.
Bên cạnh đó, Đảng Cộng Sản là tổ chức chính trị cao nhất của giai cấp

cách mạng và Người đã chuyển nhận thức đó vào thực tiễn cách mạng Việt Nam.
- 6 -

Người cho rằng: “Muốn thoát khỏi đi lạc phương hướng, quần chúng phải có
Đảng lãnh đạo để nhận rõ tình hình, đường lối và nhận định phương châm cho
đúng”.
2. Cơ sở thực tiễn
2.1 Trong các văn kiện đầu tiên của Đảng
Nội dung cơ bản của Sách lược văn tắt nêu lên những nhận thức đúng đắn
về vai trò của Đảng. Nguyên văn văn kiện như sau:
- Đảng là đội tiên phong của vô sản giai cấp, phải thu phục cho được đại bộ
phận giai cấp mình, phải làm cho giai cấp mình lãnh đạo được dân chúng.
- Đảng phải thu phục cho được đại bộ phận dân cày và phải dựa vào hạng dân cà
nghèo làm thổ địa cách mạng đánh trục bọn đại địa chủ và phong kiến.
- Đảng phải làm cho các đoàn thể thợ thuyền và dân cày (công hội, hợp tác xã)
khỏi ở dưới quyền lực và ảnh hưởng của bọn tư sản quốc gia.
- Đảng phải hết sức liên lạc với tiểu tư sản, trí thức, trung nông, thanh niên, Tân
Việt… để kéo họ đi vào phe vô sản giai cấp. Còn đối với bọn phú nông, trung,
tiểu địa chủ và tư bản An Nam mà chưa rõ mặt phản cách mạng thì phản lợi
dụng, ít lâu mới làm cho họ đứng trung lập. Bộ phận nào đã ra mặt phản cách
mạng (Đảng lập hiến,…) thì phải đánh nó. Trong khi liên lạc với các giai cấp,
phải cẩn thận, không khi nào nhượng một chút lợi ích gì của công nông mà đi vào
đường thỏa hiệp, trong khi tuyên truyền cái khẩu hiệu nước An Nam độc lập,
phải đồng tuyên truyền và thực hành liên lạc với các dân tộc bị áp bứa và vô sản
giai cấp thế giới, nhất là vô sản giai cấp Pháp.
2.2 Trong những bản Hiến pháp của nước Cộng hòa XHCN Việt Nam
Trong lịch sử lập hiến Việt Nam, vị trí, vai trò lãnh đạo của Đảng đối với
Nhà nước và hệ thống chính trị luôn được thể hiện trong các bản Hiến pháp.
- Trong Hiến pháp 1946 mặc dù không có một điều khoản riêng quy định về sự
lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước và hệ thống chính trị nhưng thông qua chế

XX và qua những thành tựu trong công cuộc đổi mới đi lên chủ nghĩa xã hội
trong 25 năm qua.
3.1 Công lao của Đảng và Cách mạng Việt Nam.
Trong thời chiến, ngay từ khi ra đời Đảng đã có sứ mệnh to lớn. Đảng đã
lãnh đạo nhân dân, đoàn kết tập hợp cùng kháng chiến bảo vệ Tổ quốc. Đảng là
bộ tham mưu của giai cấp vô sản, của nhân dân lao động và của cả dân tộc. Dưới
sự lãnh đạo của Đảng, Cách mạng nước ta đã có được những thành tích đáng tự
hào: đánh bại hai cường quốc lớn trên thế giới là Pháp (1945 – 1954) và Mỹ
(1954 – 1975) để giành độc lập dân tộc; Đảng tiếp tục dẫn dắt Cách mạng bảo vệ
biên giới trong cuộc chiến Biên giới với Trung Quốc (1979)…. Nói tóm lại, Đảng
làm nhiệm vụ lãnh đạo quần chúng đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác và đi
đến thắng lợi cuối cùng để giành độc lập cho Tổ quốc.
3.2 Đảng là lực lượng lãnh đạo nhà nước và xã hội.
Trong hệ thống chính trị của Việt Nam, Đảng là hạt nhân lãnh đạo hệ
thống chính trị. Quyền lực của nhân dân có được thực hiện hay không là một nội
dung cơ bản nói lên vai trò, uy tín và trình độ lãnh đạo của Đảng.
Đảng Cộng Sản Việt Nam được Hiến pháp thừa nhận là lực lượng lãnh đạo
nhà nước và xã hội là vì:
- Vì Đảng mang trong mình bản chất giai cấp công nhân và đại biểu trung thành
quyền lợi của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của cả dân tộc. Đảng
Cộng Sản Việt Nam ra đời trước hết với tư cách là lãnh tụ chính trị của giai cấp
công nhân, nhân dân lao động và của cả dân tộc. Đảng là sản phẩm của sự kết
hợp giữa chủ nghĩa Mác – Lê-nin với phong trào yêu nước và phong trào cách
mạng. Đây chính là đặc thù riêng biệt của Đảng Cộng Sản Việt Nam bởi không
có một Đảng nào trên thế giới ra đời có sự kết hợp của ba yếu tố trên. Nhìn nhận
về lịch sử đấu tranh giành độc lập ta thấy muốn giải phóng và xây dựng thành
công XHCN, Đảng ta đồng thời phải giải phóng toàn thể nhân dân lao động,….
- 9 -

Lợi ích của mọi tầng lớp cơ bản là thống nhất. Đảng phải đại biểu cho lợi ích của

năm gần đây Việt Nam đang từng bước khẳng định chỗ đứng của mình trên đấu
trường quốc tế. Trong lĩnh vực đối ngoại, nước ta đã thường xuyên tổ chức các
cuộc gặp gỡ và hợp tác với các nước trong khu vực và cả trên thế giới như: Thái
Lan, Singapore, Mỹ, Pháp…. Ngoài ra vai trò của Đảng còn thể hiện trên nhiều
lĩnh vực khác (văn hóa, chính trị…) và trong phương châm hoạt động của các tổ
chức.
III. Phương hướng đổi mới Đảng trong hệ thống chính trị
Những năm vừa qua, phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước đã
có nhiều đổi mới, tạo tiền đề cho việc kiện toàn và phát huy vai trò, hiệu lực quản
lí nhà nước, xây dựng và đổi mới hệ thống chính trị. Tuy nhiên, sự lãnh đạo của
Đảng đối với nhà nước và hệ thống chính trị vẫn còn những khuyết điểm hạn chế,
phương thức lãnh đạo của Đảng còn chậm đổi mới, việc kiện toàn bộ máy của hệ
thống chính trị và công tác tổ chức cán bộ trên một số phương diện còn yếu.
Tình trạng Đảng bao biện làm thay, can thiệp sâu vào công việc thuộc chức
năng của Nhà nước vẫn còn tồn tại, chưa phát huy hết khả năng của các tổ chức
chính trị - xã hội trong hệ thống chính trị và quyền làm chủ của nhân dân.
Để khắc phục khuyết điểm này, Đảng ta đã chủ trương và kiên quyết tự đổi
mới, chấn chỉnh. Với các phương hướng sau:
- Một là: Đổi mới sự lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước, trước hết là sự đổi
mới về nhân lực.
- Hai là: Thông qua các tổ chức Đảng để thự hiện tốt các chủ trương của Đảng
và Nhà nước đi sâu vào người dân.

- 11 -
Qua đây ta có thể thấy được Đảng ta đã và đang tìm mọi cách để thực hiện
tốt nhiệm vụ của một chính Đảng. Những công việc khó khăn vẫn còn ở phía
trước, chúng ta hãy đợi để chứng kiến những thành tích mới của Đảng ta.

KẾT LUẬN
Trải qua những chặng đường lịch sử gian nan, đầy vẻ vang Đảng ta đã