LÊ XUÂN VŨ - QUY TRÌNH DẠY PHÂN MÔN TẬP ĐỌC
PHỤ LỤC
STT PHẦN I- MỞ ĐẦU TRANG
1 Lý do chọn đề tài 2
2 Mục đích nghiên cứu 3
3 Nhiệm vụ của đề tài 4
4 Đối tượng nghiên cứu 4
5 Phạm vi nghiên cứu 4
6 Phương pháp nghiên cứu 4
7 Thời gian nghiên cứu 4
PHẦN II- NỘI DUNG 5
Chương I- Cơ sở lý luận của việc dạy Tập đọc 5
I Cơ sở lý luận 5
II Cơ sở thực tiễn 6
A Qui trình dạy Tập đọc trước năm 2000 7
B Qui trình dạy Tập đọc sau năm 2000 9
C Nhận xét đánh giá hai qui trình trên 10
Chương II- Thực trạng dạy Tập đọc lớp 4 ở trường Tiểu học 12
I Thực trạng 12
II Nhận xét giờ dạy 15
Chương III- Đề xuất biện pháp góp phần nâng cao chất lượng 17
I Chuẩn bị bài dạy 17
II Dạy trên lớp 18
1 Giới thiệu bài 19
2 Phần đọc mẫu lần 1 19
3 Phần giới thiệu xuất xứ và giải thích 20
4 Tìm hiểu nội dung bài 20
5 Phần luyện đọc 21
PHẦN III- KẾT LUẬN 23
1
LÊ XUÂN VŨ - QUY TRÌNH DẠY PHÂN MÔN TẬP ĐỌC

Đối với học sinh Tiểu học, phân môn Tập đọc như chìa khoá đầu tiên để
giúp các em bước vào kho tàng tri thức khoa học vô tận của nhân loại.
Đặc biệt học sinh Tiểu học, lứa tuổi thích mày mò sáng tạo, tìm hiểu cái
mới lạ. Biết đọc sẽ giúp các em từ tìm hiểu tri thức khoa học xã hội loài người,
những điều mà nhà trường không có điều kiện truyền đạt hết. Ngoài ra, đọc sẽ
giúp các em chiếm lĩnh được một ngôn ngữ để dùng trong giao tiếp và học tập.
Nó tạo hứng thú và động cơ học tập . Nó tạo điều kiện để học sinh có khả năng
tự học và tinh thần học tập cả đời.
Đọc một cách có ý thức sẽ có tác động tích cực tới trình độ ngôn ngữ cũng
như biết tư duy có hình ảnh.
Vì vậy ở bậc Tiểu học, phân môn Tập đọc góp phần thực hiện mục tiêu
chung của bậc học về tất cả các mặt : Đức dục, Trí dục, Mĩ dục và khả năng lao
động .
Do đó dạy tập đọc có tầm quan trọng rất lớn, là phân môn không thể thiếu
được trong nhà trường Tiểu học. “Đọc” trở thành một đòi hỏi đầu tiên đối với
mỗi người đi học . Vì vậy việc dạy Tập đọc cũng luôn luôn được các nhà nghiên
cứu quan tâm tìm phương hướng giảng dạy sao cho đạt hiệu quả cao nhất. Hay
nói cách khác cần phải xây dựng các công việc rất cụ thể và phù hợp trong một
giờ Tập đọc mà ta gọi là “ Quy trình” sao cho phù hợp, theo hướng dạy học phát
huy tính tích cực hoá hoạt động của học sinh.
Tuy nhiên trong thực tế hiện nay, ở một số nơi chưa chú trọng lắm đến sự
phối hợp chặt chẽ giữa các bước và các phần trong một bài Tập đọc .
Trong quá trình công tác, được tiếp thu chương trình tiểu học 2000 về đổi
mới phương pháp dạy tập đọc và những kiến thức lý luận về phương pháp dạy
Tập đọc học được ở trường Sư phạm, bản thân tôi đưa ra ý kiến xây dựng “ Qui
trình dạy phân môn Tập đọc cho học sinh lớp 4 theo hướng tích cực hoá hoạt
động dạy học” góp phần cải tiến phương pháp dạy Tập đọc ở lớp 4 có hiệu quả
cao hơn.
3
LÊ XUÂN VŨ - QUY TRÌNH DẠY PHÂN MÔN TẬP ĐỌC

lực, tư duy, phương pháp suy nghĩ, giáo dục cho các em những lí tưởng, tình
cảm, lành mạnh trong sáng.
Môn Tiếng Việt cũng như các môn học khác đều phải góp phần thực hiện
mục tiêu đào tạo, nhưng môn Tiếng Việt được coi là phương tiện để nắm các
kiến thức, công cụ để giao tiếp và tư duy, để giáo dục tình cảm và đạo đức cho
các em học sinh.
Vì vậy ở trường Tiểu học, phân môn Tập đọc chiếm vị trí chủ đạo là môn
kỹ năng mang tính thực hành, coi việc rèn luyện kỹ năng đọc và cảm thụ bài văn
cho học sinh là nhiệm vụ trung tâm của bài dạy. Do đó dựa vào nguyên tắc dạy
học của phân môn Tập đọc mà coi trọng cả hai hình thức luyện đọc . Đọc thầm
và đọc thành tiếng, và việc dạy học đã đặt ra theo yêu cầu cần đạt đối với từng
khối lớp, luôn coi trọng khâu học tập, giáo viên là người trực tiếp hướng dẫn, chỉ
đạo còn học sinh là người phải được suy nghĩ, được nói lên suy nghĩ, ý nghĩ,
được luyện đọc giúp cho các em tìm cách đọc thích hợp . Từ đó các em biết cảm
thụ được bài văn.
Dạy Tập đọc trước hết là dạy đọc - dạy cho học sinh biết đọc, rèn kỹ năng
đọc, trau dồi kiến thức văn học, kiến thức ngôn ngữ, đời sống, giáo dục thẩm
mỹ, tình cảm, phát triển tư duy cho học sinh. Giúp học sinh hiểu và cảm thụ
được bài đọc là thực hiện khai thác ba chức năng: Nhận thức- Giáo dục- Thẩm
mĩ.
5
LÊ XUÂN VŨ - QUY TRÌNH DẠY PHÂN MÔN TẬP ĐỌC
II- CƠ SỞ THỰC TIỄN
Hiện nay việc dạy Tập đọc chưa thật thống nhất giữa lý thuyết với thực
hành, giữa phương pháp được học ở nhà trường và thực tiễn, nhiều ý kiến còn
đang tranh cãi và bàn luận.
Vì vậy gần đây nhìn chung giáo viên Tiểu học khi tổ chức dạy một giờ
Tập đọc họ đã thể hiện sao cho việc phân tích nội dung của bài Tập đọc đồng
thời hoàn thiện kỹ năng đọc và hướng đến ý thức bài đọc .
Việc đọc không tách rời chiếm lĩnh nội dung văn bản đó mới thực sự là

e. Củng cố- dặn dò.
* Cụ thể :
1. Kiểm tra bài cũ: ( 3- 5 phút)
- Mục đích . Kiểm tra cả việc đọc thành tiếng và hiểu nội dung bài đã học.
- Hình thức thể hiện : Yêu cầu học sinh đọc một đoạn hay cả bài, trả lời
câu hỏi nêu nội dung một đoạn hay cả bài.
2. Bài mới.
a) Giới thiệu bài : ( 2 - 3 phút)
- Mục đích: Kích thích học sinh ham thích đọc bài tập đọc.
- Hình thức thực hiện : Dùng tranh ảnh hoặc đặt câu hỏi nêu vấn đề gây
hứng thú tạo nhu cầu đọc bài ở học sinh.
b) Hướng dẫn đọc : (3 - 5 phút ).
- Mục đích đưa ra mẫu về đọc thành tiếng .
- Hình thức thực hiện :
+ Giáo viên đọc mẫu lần 1.
+ 1- 2 học sinh khá đọc bài .
+ Lớp đọc thầm bài .
7
LÊ XUÂN VŨ - QUY TRÌNH DẠY PHÂN MÔN TẬP ĐỌC
+ 1 học sinh đọc chú giải.
c ) Hướng dẫn tìm hiểu bài.
- Mục đích : Hiểu nghĩa một số từ ngữ, từ đó nắm được nội dung của bài
đọc .
- Hình thức thể hiện :
Giáo viên hướng dẫn học sinh tìm hiểu bài bằng cách đọc từng đoạn, nêu câu hỏi
trong sách giáo khoa để học sinh trả lời làm nổi rõ từ để giảng.
Giáo viên ghi từ cần giảng , giải nghĩa từ, sau đó giáo viên nêu câu hỏi để
học sinh nêu ra ý của đoạn, giảng hết ý này để chuyển sang ý khác và nêu câu
hỏi tìm đại ý của bài. Giáo viên ghi các ý và đại ý lên bảng.
d) Luyện đọc : Luyện đọc diễn cảm.

c) Hướng dẫn tìm hiểu bài.
d) Luyện đọc diễn cảm và học thuộc lòng ( nếu SGK yêu cầu).
e) Củng cố - dặn dò.
* Cụ thể :
1 . Kiểm tra bài cũ : ( 3 - 5 phút ).
- Gọi học sinh đọc bài đã học tiết trước.
- Giáo viên nhận xét hoặc hỏi thêm nội dung của đoạn hoặc bài.
2 . Bài mới :
a- Giới thiệu bài ( 2 - 3 phút ).
- Giáo viên giới thiệu đôi nét về bài đọc và tác giả hoặc nêu vấn đề để
giới thiệu bài nhằm gây hứng thú, cuốn hút các em vào bài đọc.
b- Luyện đọc đúng: ( 7 - 8 phút ):
9
LÊ XUÂN VŨ - QUY TRÌNH DẠY PHÂN MÔN TẬP ĐỌC
- Giáo viên đọc mẫu lần 1.
- Gọi 1-2 học sinh khá đọc toàn bài.
- Cả lớp đọc thầm bài.
- Học sinh phát hiện ra từ khó, vần khó, dấu thanh dễ nhầm lẫn. Trình bày
cách phát âm ( nếu học sinh nào đó trong lớp đã biết ) hoặc giáo viên hướng dẫn
phát âm (nếu học sinh chưa biết).
- Luyện đọc từ ngữ, câu, kết hợp giải nghĩa từ ngữ.
- Luyện đọc đoạn, bài: Hướng dẫn học sinh ngắt, nghỉ hơi đúng chỗ, đọc
đúng nhịp (đối với thơ) trong lúc gọi học sinh đọc giáo viên uốn nắn.
c- Hướng dẫn tìm hiểu bài: ( 12 - 15 phút ):
- Giáo viên hướng dẫn học sinh đọc thầm bài.
- Dựa theo câu hỏi, bài tập trong sách giáo khoa, giáo viên đặt câu hỏi để
học sinh tìm hiểu bài (có thể dẫn dắt gợi mở, điều chỉnh cho sát với đối tượng
học sinh cụ thể).
- Sau khi học sinh trả lời để nêu bật được từ khó, giáoviên giải nghĩa và
ghi bảng.

ra từ khó chứ không phải học sinh.
+ Phần nội dung chính của bài với hai phần rành mạch riêng biệt như vậy
khó bổ trợ cho nhau.
* Với qui trình dạy Tập đọc sau năm 2000, chương trình Tiếng việt thử
nghiệm được biên soạn theo hướng tích hợp, đảm bảo phát triển toàn diện các kỹ
năng trong cùng một bài học. Qui trình này với ba bước cơ bản là: Luyện đọc
đúng- tìm hiểu bài- luyện đọc diễn cảm đã khắc phục được nhược điểm của qui
trình trước năm 2000. Như vậy phần rèn kỹ năng đọc cho học sinh được chú ý và
11
LÊ XUÂN VŨ - QUY TRÌNH DẠY PHÂN MÔN TẬP ĐỌC
khắc sâu. Học sinh đọc đúng để làm cơ sở cho hiểu nội dung bài, từ cảm thụ nội
dung tạo tâm thế và tình cảm để học sinh điều chỉnh giọng đọc của mình diễn
cảm theo nội dung bài đọc.
Hơn nữa qui trình này đã phát huy tính tích cực của học sinh, tự tìm từ
khó, tự phân tích cách phát âm và rèn luyện thành thạo. Trong luyện đọc qui
trình cũng mang tính hệ thống và khoa học. Từ việc rèn đọc từ -> câu -> đoạn ->
văn bản. Như vậy so với qui trình dạy Tập đọc trước năm 2000 thì qui trình dạy
Tập đọc sau năm 2000 phù hợp hơn đối với sự phát triển của giáo dục trong giai
đoạn hiện nay .
CHƯƠNG II- THỰC TRẠNG DẠY TẬP ĐỌC LỚP 4 Ở TRƯỜNG TIỂU
HỌC THIÊN PHỦ - QUAN HÓA
I- THỰC TRẠNG
Việc giảng dạy phân môn Tập đọc lớp 4 ở trường Tiểu học nói chung và ở
trường Tiểu học Thiên Phủ nói riêng, thông qua việc dự giờ và trao đổi với một
số giáo viên giảng dạy khối 4. Họ cho biết để giảng dạy một giờ Tập đọc thật tốt
họ đã phải nắm chắc nội dung bài Tập đọc trong SGK và những gợi ý của sách
hướng dẫn giảng dạy. Tuy nhiên họ đã sử dụng đổi mới các phương pháp trong
một giờ dạy. Xong khi bắt tay vào dạy thì đôi khi không lường trước được các
tình huống xảy ra như có câu hỏi đặt ra để hỏi hoặc các từ ngữ để giảng các em
chưa trả lời nhanh, làm tiết dạy chưa đạt được như mong muốn. Người thực hiện

H : Tưng tức chỉ ý gì ?
H : Tối như bưng có ý nghĩa như thế
- 1 HS khá đọc bài.
- Lớp đọc thầm bài.
- Học sinh đọc.
- Người làm nghề nghe và phát tín hiệu
vô tuyến điện . ý trong bài là người chỉ
dẫn hoạt động của người thợ lặn qua
máy vô tuyến điện.
- Khảo sát tình hình cây cầu cũ bị đánh
sập .
+ HS đọc đoạn “ Từ đầu tối như
bưng ấy”.
13
LÊ XUÂN VŨ - QUY TRÌNH DẠY PHÂN MÔN TẬP ĐỌC
nào ?
H : Qua đoạn cô vừa giảng ý nói gì ?
- Gợi ý để HS rút ra ý 1.
- GV ghi ý 1 lên bảng.
- GV chuyển đoạn bài sau đó yêu cầu
HS đọc đoạn còn lại .
H : Khi lặn xuống sông anh Thịnh còn
phải gặp những khó khăn gì?
H: Ngỗn ngang sắt thép ở đây ý nói gì?
Sắt này do đâu ?

H : Con Hà là con gì ?
H : Tinh thần làm việc của anh Thịnh ở
đây như thế nào ?
- GV gợi ý để học HS rút ra ý chính 2.

H : Trong bài có câu nào khó đọc ?
- GV: Hướng dẫn đọc hai câu trên.
- Yêu cầu vài HS đọc lại .
- 1 HS đọc lại toàn bài.
H: Ai nhận xét cách đọc bài của bạn ?
- GV : Hướng dẫn cách đọc toàn bài 1
lần nữa.
- 3 HS luyện đọc đoạn 1.
H : Em có nhận xét gì cách đọc bài của
bạn ?
- Yêu cầu 2 HS đọc 2 câu cuối đoạn 1.
- 2 HS đọc lại đoạn 1.
- HS đọc đoạn còn lại .
d- Củng cố - dặn dò:
H: Trong bài văn này em thích nhất câu
nào? hãy đọc lại câu đó ?
H : Qua bài “ Người thợ lặn” em có
- 1 HS phát âm giúp bạn ?
- “ Thịnh ơi ! Tới nơi chưa? Tới nơi
chưa?”
- Câu : “ Giữa hàng vạn đội bạn
kích cầu lên”.
+ HS đọc : vài em.
+ HS đọc .
+ HS đọc 2 câu này.
- “ Thịnh ơi !
- Sắp tới rồi tối như bưng ấy!”.
15
LÊ XUÂN VŨ - QUY TRÌNH DẠY PHÂN MÔN TẬP ĐỌC
suy nghĩ gì về người thợ lặn ?

trước khi lên lớp yêu cầu phải chuẩn bị trước bài dạy mà cụ thể là giáo án, và
sách giáo khoa, đồ dùng dạy học . Bước chuẩn bị bài có thể coi như là xây dựng
bản thiết kế trước khi bắt đầu thi công công trình.
1.1. Trong quá trình giáo viên chuẩn bị bản thiết kế của mình thì đòi hỏi giáo
viên phải chuẩn bị được giọng đọc mẫu, không thể dùng giọng đọc địa phương,
không được ngọng, không được líu, có như thế thì mới dễ đưa bài học xâm nhập
vào tâm hồn trẻ. Tuy nhiên tuỳ thuộc từng loại bài cụ thể để thay đổi cách đọc
mẫu.
17
Thầy thiết kế bài
dạy
Thầy+ Trò thi
công bài học
Trò hoàn thành
bài học
Sơ đồ ba
bước cho
một bài
học
LÊ XUÂN VŨ - QUY TRÌNH DẠY PHÂN MÔN TẬP ĐỌC
1.1.1. Bước thứ hai cần phải chuẩn bị đó là hệ thống câu hỏi đây chính là cái cốt,
là cái chìa khóa để mở cánh cửa xâm nhập, cảm thụ nội dung của bài Tập đọc.
Chính vì thế đòi hỏi GV phải hết sức thận trọng khi đưa ra hệ thống câu hỏi.
Yêu cầu cần phải: Chính xác, không lập lờ, phù hợp với trình độ học sinh. Có thể
là câu hỏi với hình thức trực tiếp hoặc gián tiếp bằng các loại câu hỏi sáng tạo để
làm sao toát lên nội dung của từng đoạn, từng ý với nội dung ẩn vốn có. Khi cần
có thể chia câu hỏi thành các câu hỏi nhỏ, sát thực để tránh tình trạng học sinh sẽ
hoặc không trả lời hoặc cả đoạn . Đây là tình trạng thường xảy ra ở các lớp Tiểu
học, vì các em chỉ nhận diện chung chung rồi đọc cả đoạn và coi như đó là đã trả
lời được câu hỏi.

hướng tích cực hoá hoạt động học tập thì phải thực sự dạy học hướng vào học
sinh, kết hợp hài hoà giữa hoạt động của thầy và hoạt động của trò. Trong giờ
học, giáo viên cần giao việc tới từng cá nhân học sinh, không nên áp đặt theo
phương pháp thuyết trình, thầy giảng trò nghe và ghi nhớ mà phải dẫn dắt để trò
tự tìm ra và tự chiếm lĩnh tri thức thông qua sự hướng dẫn tổ chức, điều khiển,
điều chỉnh của thầy.
Cụ thể trong từng bước như sau :
1. Giới thiệu bài .
Có thể thực hiện theo nhiều cách tuỳ thuộc vào nội dung từng bài, có thể
bằng tranh, bằng lời nói , bằng cử chỉ điệu bộ v.v
2. Phần đọc mẫu lần 1.
Có thể thực hiện theo hai cách: Nếu bài dể đọc cộng với bên cạnh đó là
học sinh học tốt có thể để cho học sinh khá đọc còn không thì giáo viên đọc.
Nhưng theo tôi thì không nên nói: “ Các em nghe thầy đọc mẫu” mà nên nói là
19
LÊ XUÂN VŨ - QUY TRÌNH DẠY PHÂN MÔN TẬP ĐỌC
“ Các em nghe thầy đọc bài ” để tránh tình trạng có thể giáo viên đọc sai từ hoặc
chưa diễn cảm lắm mà trong lớp lại có em đọc hay hơn, diễn cảm hơn.
3. Phần giới thiệu xuất xứ hoặc để giải thích một số từ trong văn bản, giáo viên
phải thực hiện phần chú giải này để học sinh có thể hiểu xuất xứ của văn bản
hoặc một số từ, thuật ngữ có trong văn bản.
4. Phần tìm hiểu nội dung bài.
Đây là phần quan trọng, học sinh cảm thụ được bài hay không chính là
phần này.
Khi dạy phần này, giáo viên nên tuỳ thuộc vào bài đọc cụ thể để có thể
phân tích theo hướng cắt ngang hay bổ dọc để rồi dùng hệ thống câu hỏi đã có
sẵn ( bản thiết kế ) kích thích học sinh tham gia khai thác bài học. Lưu ý phải
dẫn dắt để đưa về đúng ý từng đoạn. Khi học sinh đã đưa ra được từ trọng tâm
giáo viên không nên vội vàng giải nghĩa mà tiếp tục dùng câu hỏi để các em tự
tìm hiểu từ . Như thế vừa đảm bảo tính khoa học lại kích thích được tính tích

này rất quan trọng đối với học sinh vùng sâu, vùng xa nói chung.
21
Đọc Cảm thụ
Sơ đồ về sự hỗ trợ
giữa đọc và cảm
thu.
LÊ XUÂN VŨ - QUY TRÌNH DẠY PHÂN MÔN TẬP ĐỌC
ở lớp 4 phần này nên đặt lồng ghép vào phần luyện đọc trong lúc tìm
hiểu bài như đã nói ở trên bởi cùng một từ nhưng phát âm sai thì nghĩa sẽ hoàn
toàn khác nhau.
Ví dụ : Trâu_______ Châu, Củ _________ Cũ, Tre_______ Che.
Bác Vác, Ông Ung,
22
LÊ XUÂN VŨ - QUY TRÌNH DẠY PHÂN MÔN TẬP ĐỌC
5.2.Đọc diễn cảm toàn bài:
Nếu như GV đã lồng phần đọc và phần cảm thụ thì công việc bây giờ sẽ
bớt tốn thời gian hơn .
Phần này GV nên nêu câu hỏi “ Đọc toàn bài giọng đọc chung phải đọc
như thế nào?” và lần nữa không nên nói là “ Cả lớp nghe thầy đọc mẫu” mà nên
nói “ Nghe thầy đọc các em tham khảo” thì học sinh sẽ dễ chủ động hơn trong
lúc đọc, tự giác tích cực tạo ra cái riêng của bản thân mình. Trong lúc học sinh
đọc GV đưa ra các câu hỏi để củng cố khắc sâu thêm cho học sinh về nội dung,
nghệ thuật và cách đọc văn bản.
5.3 . Phần viết bảng GV nên trình bày như phương pháp đang sử dụng, phần đại
ý là phần tổng hợp ý toàn bài nên ghi dưới các ý chính:
Lớp 4A
Thứ ngày tháng năm 2003.
ý chính Từ ngữ Luyện đọc
ý 1:
ý 2:

Xin chân thành cảm ơn !
Thiên Phủ, tháng 4/ 2003.
24