TÊN ĐỀ TÀI:
“BIỆN PHÁP PHỤC VỤ BẠN ĐỌC NGOÀI THƯ VIỆN
Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC”
Tác giả: Phạm Thị Thúy Vân
Đơn vị công tác: Trường Tiểu học Bồng Sơn
A. MỞ ĐẦU
I/ Đặt vấn đề:
1. Thực trạng:
Phục vụ bạn đọc là toàn bộ hoạt động của thư viện nhằm thỏa mãn nhu cầu và
giúp đỡ bạn đọc từ việc lựa chọn và sử dụng hiệu quả tài liệu đó. Phục vụ bạn đọc có
tầm quan trọng đặc biệt. Bằng nhiều biện pháp khác nhau, phục vụ bạn đọc giúp cho
việc vận hành vốn tài liệu thư viện một cách hiệu quả nhất. Nhằm phát huy cao nhất tác
dụng của sách, báo đối với chất lượng giáo dục của nhà trường đồng thời động viên,
khơi dậy phong trào đọc sách của cán bộ, giáo viên và học sinh, thư viện trường Tiểu
học Bồng Sơn ngoài việc tổ chức các khâu kĩ thuật như: xây dựng vốn tài liệu, quản lý
sổ sách, phân loại, mô tả. . . ; tổ chức phục vụ bạn đọc trong thư viện như: giới thiệu
sách, điểm sách, thông báo sách mới với nhiều hình thức phong phú và đa dạng.
Song với thực trạng của một trường tiểu học có nhiều điểm trường lẻ, trong đó có
một điểm học bán trú cả ngày thì việc học sinh ở các điểm trường đi đến thư viện để
mượn đọc sách báo còn hạn chế. Thư viện nhà trường chủ yếu thu hút phần đông số
lượng bạn đọc ở tại điểm trường chính (nơi có thư viện). Để khắc phục thực trạng trên
và tạo sức hấp dẫn đối với thư viện nhằm phục vụ bạn đọc trong và ngoài thư viện hiệu
quả hơn. Trong năm học 2012 – 2013 tôi đã thực hiện một số giải pháp phục vụ bạn
đọc thông qua đề tài sáng kiến kinh nghiệm: “Biện pháp phục vụ bạn đọc ngoài thư
viện ở trường Tiểu học”.
2. Ý nghĩa và tác dụng của giải pháp mới:
- Tuyên truyền giới thiệu những sách báo cần thiết, tốt nhất cho bạn đọc, giúp
bạn đọc chọn được sách họ cần. Phát huy cao nhất tác dụng của sách, báo đối với chất
lượng giáo dục của nhà trường đồng thời động viên, khơi dậy phong trào đọc sách báo
trong giáo viên và học sinh, tận dụng vòng quay của sách.
- Giúp giáo viên và học sinh bổ sung kiến thức mới, vận dụng vào giảng dạy và
2.2 Thời gian tạo ra giải pháp: Giải pháp được tạo ra từ năm học 2011-2012 và
được chính thức thực hiện trong năm học 2012 - 2013.
B. NỘI DUNG
I. Mục tiêu:
- Đổi mới, sáng tạo trong các hình thức phục vụ bạn đọc nhằm kích thích sự ham
thích đọc sách, khơi dậy tình yêu sách của giáo viên và học sinh, phát huy việc tự giác
trong tìm sách, đọc sách một cách tích cực và hiệu quả.
- Giúp bạn đọc thỏa mãn được nhu cầu đọc của mình, biết áp dụng các kiến thức
thu nhận được từ sách báo vào học tập, cuộc sống. Xây dựng thói quen đọc sách báo,
2
góp phần vào việc giáo dục đạo đức, thẩm mĩ, yêu thích văn hóa đọc, giữ gìn và phát
huy “văn hoá đọc” trong nhà trường.
II. Mô tả giải pháp:
1. Giải pháp:
Giải pháp 1: Tăng cường công tác tuyên truyền giới thiệu sách
Giải pháp 1.1: Xây dựng góc giới thiệu sách cho giáo viên ở các điểm trường và
phát huy tốt tác dụng của góc thư viện lớp học đối với học sinh
Ngoài việc giới thiệu sách có ứng dụng CNTT cho cán bộ giáo viên trong các
cuộc họp chuyên môn, họp hội đồng sư phạm thư viện còn xây dựng thêm các góc
giới thiệu sách ở các điểm trường bằng cách sử dụng một phần nhỏ bảng kế hoạch của
nhà trường tại phòng giáo viên ở các điểm trường lẻ để giới thiệu sách mới, sách chủ
điểm hàng tháng. Các bài giới thiệu sách được in trên giấy A4, có kèm hình ảnh trực
quang của cuốn sách và phần giới thiệu tóm tắt nội dung nghệ thuật của tác phẩm đó.
Hình ảnh các góc giới thiệu sách
Ở các lớp học của 3 điểm trường đã được xây dựng góc thư viện từ năm học
2011-2012, từ các bài giới thiệu sách ở góc thư viện đã giúp học sinh lựa chọn sách
hay, phù hợp nhu cầu và lứa tuổi để đọc, bổ sung kiến thức giúp các em học tập tốt hơn.
Trong năm học 2012-2013 thư viện tiếp tục phát huy tác dụng của góc thư viện bằng
cách đa dạng về chủ đề sách, tăng cường thêm số lượng bài giới thiệu, các mẩu chuyện
Sách giúp giáo viên và các bậc phụ huynh tham khảo để hướng dẫn cho các em
học sinh thực hành luyện tập về phân môn tập làm văn đạt kết quả tốt.
Rèn kỹ năng cảm thụ văn học qua các bài tập đọc lớp 2 /Lê
Hữu Tỉnh, Ngô Vũ Thu Hằng H.:Giáo dục Việt Nam, 2012
160tr.;24cm
Nội dung sách bình chọn, phân tích, gợi ý học sinh cảm thụ hầu
hết các bài văn, bài thơ thuộc phân môn tập đọc trong sách giáo
khoa tiếng việt. Điểm mới của cuốn sách là tác giả không chỉ
phân tích, khai thác mặt nội dung, ý nghĩa của các
4
áng văn thơ mà còn chỉ ra giá trị nghệ thuật, chỉ ra vẻ đẹp của tiếng việt, phân tích giá
trị biểu hiện, biểu cảm của các biện pháp tu từ được thể hiện trong các áng văn thơ ấy.
Cuốn sách không chỉ giúp học sinh nâng cao năng lực cảm thụ văn học mà còn cung
cấp cho giáo viên những tư liệu tham khảo hữu ích, giúp các thầy cô dạy tốt môn tiếng
việt tiểu học.
Luyện đọc và phát triển từ ngữ tiếng việt 2/ Phan Phương
Dung, Nguyễn Mai Hương, Đỗ Xuân Thảo H.:Giáo dục Việt
Nam,2012 119tr.;24cm
Cuốn sách được biên soạn theo định hướng dạy học tích hợp
trong những năm gần đây được đánh giá là đem lại hiệu quả
tích cực đối với việc hình thành nhưng kiến thức và kĩ năng lời
nói cho người học. Nội dung học tập trong sách được thiết kế
thành bài tập trắc nghiệm hoặc tự luận gắn với nội dung từng
bài tập đọc. Nội dung chia 2 phần:
Phần I: Luyện đọc và phát triển từ ngữ bao gồm những câu hỏi và bài tập tự
luyện.
Phần II: Giải đáp và gợi ý phân tích yêu cầu của những bài tập ở phần I.
Việc giới thiệu sách qua trang website của nhà trường giúp bạn đọc tiện lợi trong
cập nhật thông tin về sách hiện có trong thư viện nhất là nguồn sách mới bổ sung, từ đó
chủ động lựa chọn sách mượn tham khảo, nghiên cứu. Số lượt bạn đọc là cán bộ giáo
được luân chuyển nhiều lần ở nhiều lớp và được nhiều bạn đọc đón nhận, vòng quay
của sách được nhân lên gấp nhiều lần, phát huy tác dụng cao đối với bạn đọc là học
sinh.
Giải pháp 2.3: Các hình thức tổ chức cho HS đọc sách tại lớp
Thư viện đã phối kết hợp với tổ chức Đội, với giáo viên chủ nhiệm tổ chức các
hình thức cho học sinh đọc sách tại lớp như sau:
2.3.1 Tổ chức cho học sinh đọc 15 phút đầu giờ: Học sinh được đọc sách báo
trong 15 phút đầu giờ theo lịch quy định của Đội: thứ 3 và thứ 5 hàng tuần. GVCN sẽ
cử một em có giọng đọc tốt đọc một mẩu chuyện ngắn về giáo dục đạo đức hoặc một
6
đoạn, một câu truyện cổ tích hay cho cả lớp cùng nghe và có nhận xét rút ra bài học
giáo dục học sinh. Nếu câu chuyện đọc chưa hết sẽ tiếp tục đọc trong giờ sinh hoạt 15
phút đầu giờ lần sau. Đội cờ đỏ sẽ thường xuyên kiểm tra, chấm điểm thi đua cho các
lớp và báo cáo kết quả hàng tuần với GV tổng phụ trách Đội. Thư viện sẽ thống kê kết
quả từ Đội để có biện pháp cùng GVCN tổ chức cho học sinh đọc tốt hơn.
2.3.2 Tổ chức cho học sinh đọc trong giờ ra chơi, giờ sinh hoạt cuối tuần: giáo
viên chủ nhiệm từng lớp sẽ sắp xếp lịch linh động cho cả lớp được đọc trong giờ ra
chơi hoặc giờ sinh hoạt cuối tuần phù hợp với tình hình thực tế của lớp (khoảng 2 đến 3
lần/tuần). Giáo viên chủ nhiệm sẽ phân sách cho cả lớp cùng đọc, khi đọc xong cuốn
sách của mình các em được hoán đổi sách với bạn ngồi cạnh. Hết thời gian đọc, lớp
trưởng thu sách, kiểm tra và giao lại cho giáo viên chủ nhiệm cất vào tủ.
Hình ảnh học sinh đọc sách tại lớp học
2.3.2 Tổ chức cho học sinh đọc sau giờ ăn trưa:
Việc tổ chức cho học sinh đọc tại lớp được tiến hành thường xuyên, đều đặn ở
các điểm trường. Riêng đối với học sinh ở điểm bán trú học cả ngày, ngoài lúc đọc
trong 15 phút đầu giờ, giờ ra chơi, các em sẽ có thêm 3 lần/tuần được đọc sách báo sau
giờ ăn trưa. Thời gian đọc khoảng từ 10h50 đến 11h10 phút.
Cách tổ chức: Những buổi có lịch đọc sách sau giờ ăn trưa, giáo viên chủ nhiệm
giao sách cho cô bảo mẫu của lớp, sau khi các em ăn trưa xong tự lấy ghế và chọn sách
ngồi đọc ở ngoài hành lang lớp học. Cán bộ thư viện cũng có mặt ở điểm bán trú trong
học sinh; Quản lý sách báo, tổ chức và hướng dẫn học sinh đọc sách báo tại lớp học và
giải quyết những mâu thuẫn khi học sinh tranh giành mượn sách trong lớp học. Lựa
chọn và hướng dẫn học sinh kể những mẩu chuyện hay dưới cờ. Giáo dục học sinh bảo
quản sách báo và phát động các em đóng góp sách xây dựng thư viện.
- Phối hợp với giáo viên tin học để đăng các bài giới thiệu sách, bài điểm sách,
các thông báo sách mới lên trang Website của trường.
8
- Phối hợp với tổ công tác thư viện để tuyên truyền, vận động học sinh đọc sách
báo, bảo quản sách báo và tham gia các hoạt động của thư viện như: kể chuyện sách,
giới thiệu sách, sắp xếp sách báo sau khi đọc xong ở thư viện và lớp học, mượn và trả
sách, truyện đúng thời gian quy định
2. Khả năng áp dụng:
2.1 Thời gian áp dụng: áp dụng trong suốt cả năm học.
2.2. Khả năng áp dụng: Các biện pháp phục vụ bạn đọc ngoài thư viện ở trường
Tiểu học nêu trên đã được vận dụng đạt hiệu quả ở trường Tiểu học Bồng Sơn và có thể
vận dụng được ở các thư viện trường phổ thông trong và ngoài huyện.
3. Lợi ích kinh tế - xã hội:
3.1 Lợi ích về mặt giáo dục:
- Tạo điều kiện thuận lợi cho học sinh được thường xuyên đọc sách báo nhất là
học sinh các điểm trường lẻ không được thường xuyên đến thư viện; Giáo dục học sinh
duy trì thói quen đọc sách thường xuyên; có ý thức bảo quản sách báo tại lớp mình và
tự nguyện đóng góp sách báo xây dựng thư viện ngày một phong phú, đa dạng.
- Góp phần giáo dục bạn đọc về đạo đức, thẩm mĩ, biết tiếp thu, so sách, ứng
dụng những kiến thức bổ ích được đọc từ sách báo vào thực tiễn học tập, công tác và
cuộc sống. Đồng thời giáo dục bạn đọc có thói quen thường xuyên truy cập website của
trường để cập nhật thêm nhiều tài liệu, các thông tin bổ ích khác.
- Thư viện đã giữ gìn và phát huy “văn hoá đọc” trong cán bộ giáo viên và nhất
là đối với học sinh. Sách trong thư viện được luân chuyển nhiều hơn đến bạn đọc, tận
dụng vòng quay của sách để cung cấp kiến thức bổ ích cho bạn đọc trong nhà trường.
3.2 Chất lượng, hiệu quả của đề tài:
4 tên sách đạo
đức, 3 cuốn
truyện cổ tích; 2
truyện lịch sử
456 lượt sách,
truyện ở các thể loại
9
Bảng 2: Số liệu bạn đọc:
Năm học 2012-2013 trường có tổng số 36 CBGV và 598 học sinh. Số lượng bạn
đọc tham gia đọc, mượn sách báo so với năm học 2011 – 2012 được thể hiện như sau:
Bạn đọc
Thời điểm
Số lượng CBGV đọc,
mượn sách báo
Tỷ lệ
đạt
Số lượng HS đọc,
mượn sách báo
Tỷ lệ
đạt
Năm học 2011-2012 35/35 100% 475/594 79,96%
Năm học 2012-2013 36/36 100% 480/598 80,26%
Bảng 3: So sánh số lượt sách đã luân chuyển trong 2 năm học:
Lượt
sách,
báo
Thời điểm
Sách
tham
khảo
Năm học
2012 - 2013
631 909 214 257 3562 1989 1687 9249
C. KẾT LUẬN
1. Điều kiện, kinh nghiệm áp dụng các giải pháp:
1.1. Điều kiện:
- Cán bộ thư viện phải có trình độ chuyên môn nghiệp vụ, có trình độ tin học văn
phòng, nhiệt tình, tâm huyết với nghề, chịu khó học hỏi, luôn đổi mới sáng tạo trong
các hoạt động thư viện nhất là khâu phục vụ bạn đọc. Đội ngũ giáo viên có tinh thần
trách nhiệm cao, nhiệt tình ủng hộ và phối kết hợp chặt chẽ với thư viện trong việc tổ
chức cho học sinh đọc sách tại lớp học.
- Thư viện phải được trang bị máy vi tính có nối mạng internet, máy in. Nhà
trường có các loại máy móc trang thiết bị khác hỗ trợ thực hiện giới thiệu sách như:
máy chụp ảnh kỹ thuật số, máy chiếu, laptop,…Đặc biệt nếu nhà trường đã xây dựng
được trang Website riêng thì thư viện sẽ áp dụng hiệu quả giải pháp 1.2 nêu trên.
1.2. Kinh nghiệm áp dụng giải pháp:
- Cán bộ thư viện phải làm tốt công tác tham mưu với BGH nhà trường trong các
hoạt động thư viện, nhất là các biện pháp, giải pháp mới trong giới thiệu sách và phục
vụ bạn đọc. Đồng thời phải biết tranh thủ sự ủng hộ của đội ngũ CBGV trong nhà
10
trường và phải biết phối kết hợp chặt chẽ với giáo viên chủ nhiệm, giáo viên tổng phụ
trách Đội, giáo viên tin học,… để mang lại hiệu quả trong việc tuyên truyền và phục vụ
bạn đọc trong và ngoài thư viện.
- Cần lựa chọn sách phục vụ đọc tại lớp phù hợp lứa tuổi, sở thích của học sinh
từng khối lớp để giúp các em thường xuyên được đọc những cuốn sách hay, sách mới.
- Các bài tóm tắt giới thiệu sách hay điểm sách cần ghi ngắn gọn nhưng phải nêu
bật lên được nội dung cốt lõi của cuốn sách bạn đọc cần quan tâm giúp bạn đọc dễ hiểu,
dễ tìm sách mượn đọc, nghiên cứu.
2. Đề xuất, kiến nghị:
Cán bộ, giáo viên và học sinh cần phải luôn xây dựng tốt thói quen đọc sách báo,