Hoàng Thương Hà
370631
Nhóm 06 – N02
ĐỀ BÀI
Bàn về phạm trù “cái bi” và ý nghĩa của nó trong đời sống tinh thần của sinh
viên hiện nay. Lấy ví dụ trong đời sống xã hội.
Mục lục
Mở đầu 2
Nội dung 3
I. Bàn về phạm trù “cái bi” ……………………………………………
1. Bản chất của cái bi
a. Cái bi là một phạm trù mĩ học cơ bản:
b. Chủ thể của bi kịch
c. Cảm xúc bi kịch
2. Cái bi trong nghệ thuật
3. Cái bi trong đời sống
II. Ý nghĩa của “cái bi” trong đời sống tinh thần của sinh viên hiện
nay………………………………………………………………… 9
Kết luận
Mục lục tham khảo
1
MỞ ĐẦU
Từ ngàn đời xưa, con người ta luôn hướng tới những giá trị “chân – thiện –
mỹ”, hướng tới cái đẹp, hướng tới sự hoàn thiện cuộc sống. Cho đến ngày nay,
chân – thiện mỹ nói chung, cái hay và cái đẹp nói riêng cũng là cái mà con người
luôn tìm kiếm và mong muốn được sở hữu. Đẹp là đích hướng của văn chương,
đẹp là năng lượng của cuộc sống; là con người, ai cũng muốn hướng tới cái tốt, cái
đẹp. Làm việc tốt, biết cảm nhận cái đẹp – đó là giá trị của cuộc sống. Trong cái
đẹp gồm có cái đẹp, cái cao cả, cái bi và cái hài. Trong đó, cái bi lại là một phạm
trù bao quát tổng thể cả những phạm trù khác của cái đẹp. Cái bi – nói một cách
khác, chính là sự biểu hiện cao độ của cái đẹp.

hi sinh, mất mát, buồn thương, nuối tiếc,…Tuy nhiên, không phải sự đau thương,
3
mất mát nào cũng mang tính bi. Cái chết của một kẻ đê tiện, sự thất bại của một
phong trào phản quốc, việc tình yêu vị kỷ bị tan vỡ… không làm cho chúng ta rơi
lệ trong sự cảm phục và xót thương. Chỉ có những tài năng lớn bị vùi dập, nhân
cách cao thượng bị xúc phạm, khát vọng đẹp đẽ bị đổ vỡ… mới gợi nên những
cảm xúc gắn liền với bản chất của cái bi.
Khi cuộc chiến giữa cái đẹp và cái xấu diễn ra, những tác nhân khách qua và
chủ quan tác động đến chủ thể của nó khiến cho nhân vật trung tâm của chúng ta
chịu những áo lực cả về mặt tinh thần và vật chất, đó chính là lúc nhân vật đó phải
huy động mọi sức mạnh tinh thần và vật chất tiềm ẩn trong mình, vượt qua mọi
khó khăn và trở ngại trên đường dẫn đến mục đích cao cả vì sự chiến thắng của cái
thiện trước cái ác, cái đúng trước cái sai… Cho dù với nhiều lí do, nhân vật của
chúng ta dù có hay không đạt được mục đích của mình, không đạt được những giá
trị cao nhất trong cuộc chiến của bản thân thì những gì mà họ mang lại cũng đem
đến cho chúng ta sự khâm phục, tôn trọng.
Mặc khác, bản chất cái bi gắn bó với cái đẹp, cái cao cả và cái anh hùng.
Nói khác đi, cái bi chính là cái đẹp, cái cao cả, cái anh hùng trong mối xung đột với
những thế lực đối kháng. Không có xung đột giữa tự do và tất yếu sẽ không có cái
bi. Mối xung đột càng quyết liệt thì tính bi càng tăng và nỗi cảm thông càng lớn.
Đó là những khẳng định của mĩ học duy vật biện chứng. “ mỗi bên trong đó đều tỏ
ra có đủ tính tất yếu và đầy đủ sực mạnh để coi mình là hợp pháp và không chịu
nhượng bộ”.
Cái bi cá nhân nghĩa là cái bi gắn với mỗi cá nhân đó là những khát vọng
chính đáng của một con người về hạnh phúc, một cuộc sống xứng đáng, trong một
điều kiện xã hội nhiều vấn đề nảy sinh mà cái khát khao đó của con người khó trở
thành những điều trong tầm tay. Với những xung đột dấm tới sự mất mát đau khổ
của một người nhưng lại trở thành một hình tượng đáng để tôn trọng, khâm phục
4
và học hỏi, cảm nhận được những cái đẹp từ đó. Loại bi kịch cá nhân này cũng thể

cái cao cả chưa chiến thắng được cái tầm thường đê hèn. Cái bi bởi vậy là sự mất
mát của cái cao cả, cái đẹp. Những đau khổ mất mát của nhân vật bi kịch phải gánh
chịu là những cái giá phải trả trên con đường kiếm tìm hạnh phúc đầy chông gai và
trở ngại.
c) Cảm xúc bi kịch.
Cảm xúc thẩm mĩ trong cái bi nảy sinh do cái chết của nhân vật tiến bộ, bởi
vậy nó có khả năng gây xúc động, và so với cảm xúc mà cái đẹp cái hài mag lại thì
cái bi là loại cảm xúc mãnh liệt nhất, có sực tác động sâu sắc nhất đến con người.
Cái chết của nhân vật bi kịch là cái chết lí tưởng, của cái đẹp, là cái chết để khẳng
định sự bất tử của những con gười chân chính. Bởi vậy đằng sau những giọt nước
mắt xót thương, đồng cảm là niềm tin, là sự phấn khích với mong muốn vượt qua.
Tóm lại, với tư cách là một phạm trù mĩ học, “cái bi” gắn kiền với những
xung đột có ý nghĩa xa hội giữa cái đẹp với cái xấu, cái tích cực với cái tiêu cực mà
có thể là kết quả của sự thất bại, tiêu vong của nhận vật tích cực - những con người
đã đấu tranh đến cùng vì lí tưởng đẹp đẽ, vì khát vọng chân chính của con người,
qua đó gợi lên những cảm xúc thẩm mĩ tích cực - những con người đã đấu tranh
đến cùng vì lí tưởng đẹp đẽ, vì khát vọng chân chính của con người, gợi lên những
cảm xúc thẩm mĩ tích cực, khẳng định niềm tin của con người đối với những giá trị
chân chính của cuộc sống, kích thích con người hướng về phía trước.
2. Cái bi trong cuộc sống.
6
Trong cuộc sống, ẩn chứa muôn vàn những điều hay, những điều tốt đẹp.
Nhưng song song với nó lại là những điều tồi tệ, những bi ai, sầu muộn. Cũng
giống như một bức tranh –
bức tranh cuộc sống, có
mảng sáng, mảng tối, có
những mảng loang lổ cả
sáng cả tối, nó tạo nên
bức tranh cuộc sống
muôn màu, muôn vẻ. Có

nghệ thuật, nhưng đặc biệt có
trong bi kịch. Từ bi kịch thời
Hi Lạp cổ đại với những tác
giả nổi tiếng như Eschyle,
Xôphoclo, Ơripit với những
xung đột bi kịch chủ yếu xoay
quanh con người với định mệnh, cho đến những bi kịch thời phục hưng tập trung
phản ánh mâu thuẫn sâu sắc giữa lí tưởng nhân văn với sự trói buộc tôn giáo và chế
độ phong kiến thần quyền. Vào thời kì này người ta xem nhiều kịch của
Shakespeare từ Othello đến vua Lia hay đặc biệt là Hamlet. nhiều nhà nghiên cứu
nhận định Hamlet thực sự là một trong những bi kịch nổi tiếng nhất của lịch sử sân
khấu thế giới.
8
Cái chết Nguyễn Trãi trong lịch sử là một bi kịch cá nhân:
Nghe hồn Nguyễn Trãi phiêu diêu
Tiếng gươm khua, tiếng thơ kêu xé lòng
(Tố Hữu)
Cái bi lịch sử gắn với những xung đột dẫn tới sự thất bại của cả một phong
trào, một lực lượng. Cuộc vận động cách mạng do các chí sĩ yêu nước lãnh đạo hồi
đầu thế kỷ là một ví dụ.
Ông cha ta từng đấm nát tay trước cửa cuộc đời
Cửa vẫn đóng và đời im ỉm khóa
(Chế Lan Viên)
II. Ý nghĩa của “cái bi” trong đời sống tinh thần của sinh viên hiện nay:
Sinh viên là một bộ phận không nhỏ trong xã hội hiện nay, số lượng sinh
viên ngày càng nhiều và trở thành một những nhân chứng sống động nhất cho xã
hội hiện tại. Sinh viên nắm giữ tương lai của đất nước, là những con người đang
trong giai đoạn phát triển, là giới trẻ, là nhiệt huyết, là những khát khao rực cháy
nhất trong xã hội. Biết và hiểu về cái bi, hiểu được những bản chất của quy luật
của cuộc sống sẽ khiến họ có những cái nhìn đa chiều, sâu sắc về những xung đột

khơi dậy những tình cảm lành mạnh, kích thích những hành động mãnh liệt nhằm
tích cực cải tạo hoàn cảnh, thúc đẩy cuộc sống đi về phía trước. Ý nghĩa giáo
dục của cái bi đặc biệt rõ rệt trong nghệ thuật. Khả năng “thanh lọc
hóa” (catharsis) tâm hồn người xem bi kịch đã được Arixtote nói tới từ lâu.
Ngoài ý nghĩa giáo dục, cái bi còn có ý nghĩa nhận thức sâu sắc. Cái bi giúp
cho con người nhìn nhận cuộc sống với tất cả sự phong phú, phức tạp có thực của
nó. Không nên né tránh mâu thuẫn. Sự phát triển là gì nếu không phải là việc giải
10
quyết mâu thuẫn để tạo lập một thế cân bằng mới cao hơn. Với ý nghĩa ấy, trong xã
hội phát triển của tương lai, cái bi vẫn còn có cơ sở xuất hiện. Khát vọng chinh
phục thế giới ở con người là vô hạn, với sinh viên thì khả năng này là không giới
hạn, vì họ đang có đủ cả những điều kiện tốt nhất cả về trí lực lẫn vật chất. Nhưng,
đáng tiếc thay, khả năng để làm việc đó ở con người vào một thời điểm nhất định
lại chỉ có hạn mà thôi. Không phải ai cũng có thể có được những cái nhìn rõ ràng,
thực tế và tìm ra con đường để giúp bản thân và xã hội cùng vươn lên những cái
“chân thiệ mĩ” mà mỗi chúng ta vẫn mơ ước. Vì vậy, mà nhiều hậu quả đáng tiếc
còn xảy ra, để những cái bi thương trở thành thương tâm nhưng lại không hề mang
tính cái bi mà cái đẹp, cái đích của cả xã hội hướng tới.
11
Kết luận
Cái bi là một phạm trù đã, đang và mãi tồn tại trong cuộc sống con người.
Cái bi được thể hiện rất đa dạng, phong phú khi nó luôn hiện hữa một cách chân
thực.
Khi mà những khát khao vươn đến những điều tốt đẹp hơn trong cuộc sống vẫn
còn tiếp diễn như nó đang diễn ra thì cái bi vẫn sẽ mai đồng hành cùng con người.
Cái bi là một phần của cái đẹp, cũng giống như những xung đột dẫn đến sự phát
triển ngày một đi lên, đem lại cho không chỉ mỗi cá nhân, lịch sử xã hội nói chung
mà chịu nhiều tác động đến ngay cả trong cuộc sống hiện tại, mỗi ngày, mỗi giờ,
mỗi giây, mỗi phút ở khắp mọi nơi. Và cả những sinh viên như chúng ta cũng phải
chịu ảnh hưởng của chúng