Định hướng giá trị trong việc lựa chọn bạn đời của sinh viên Hà Nội
hiện nay.

1. Một vấn đề quan trọng của thế hệ trẻ, biểu hiện cho một luồng tư tưởng
trong thời đại mới, cần được xem xét một cách toàn diện.
Theo lẽ thường, con người ta sinh ra, lớn khôn, lập nghiệp, dựng chồng gả vợ, an
nhàn tuổi già rồi quy tiên. Trong vòng quay của bánh xe cuộc đời thì hôn nhân được đánh
giá là một trong những bước ngoặt lớn. Đó không chỉ là cách thức để duy trì nòi giống
mà còn mang một ý nghĩa thiêng liêng giữa con người với nhau, là sự kiện trọng đại của
con người khi đôi nam nữ cùng nhan gắn bó, chia sẻ ngọt bùi giữa bao thăng trầm của
cuộc sống. “Hôn nhân là sự kết hợp giữa một người nam và một người nữ được pháp luật
thừa nhận và bảo vệ nhằm chung sống cùng nhau và có trách nhiệm gia đình. Sự thừa
nhận về mặt pháp lý biểu hiện ở giấy chứng nhận kết hôn do chính quyền địa phương
cấp. Tính chất pháp lý còn thể hiện ở chỗ, từ nay cuộc hôn nhân, cuộc sống của gia đình,
quyền lợi của vợ chồng cha mẹ, con cái sẽ được chính quyền bảo vệ” (Lê Thái Thị Băng
Tâm, 2012: 60).
Đặt trong bối cảnh của các nước Phương Đông, hôn nhân chiếm giữ một vị trí vô
cùng quan trọng. Khác với Tây Phương về vấn đề “tự do” trong hôn nhân, người Phương
Đông xem xét hôn nhân một cách nghiêm túc, thậm chí nghiêm trang và nhiều khi hà
khắc. Tư tưởng Nho giáo thống lĩnh đời sống xã hội đã tạo nên những quy tắc bất di bất
dịch cho hôn nhân.Theo dòng chảy của thời gian, quan niệm đó dần dần được thay đổi
cho phù hợp thời đại song vẫn lưu giữ được nhiều nét truyền thống.Việt Nam là một
trong những Quốc Gia chịu ảnh hưởng lớn của Nho Giáo nên hôn nhân rất được xem
trọng.
Sinh viên là những người đang ngồi trên giảng đường các trường Trung cấp
chuyên nghiệp, Cao đẳng, Đại học, là những nhân vật lực tương lai của đất nước, là đội
ngũ tiềm năng đóng góp tài năng, cống hiến sức lực cho sự phồn vinh của Quốc gia, Dân
tộc. Xét về mặt sinh học, đây là lứa tuổi mà sinh lý đã phát triển đầy đủ, là lứa tuổi cận kề
của hôn nhân, chuẩn bị bước vào cuộc sống hôn nhân.Về mặt xã hội, đây là khoảng thời
gian họ bắt đầu quan tâm nhiều tới người bạn đời trong tương lai của mình, định hình về
cuộc sống tương lai, xem xét, định hướng, đưa ra các khuôn mẫu, tiêu chí lựa chọn bạn

hệ trẻ ngày nay” của GS. Lê Thi trên tạp chí Gia đình và giới trong năm 2009. Tác giả đã
nghiên cứu và khẳng định quyền tự do trong quyết định hôn nhân theo mô hình con cái tự
do lựa chọn và quyết định nhưng có sự đồng ý của bố mẹ, Bên cạnh đó tác giả còn khám
phá ra sự đa dạng trong hình thức, hoàn cảnh tìm hiểu bạn đời “tự tìm hiểu, người cùng
làng, cùng phố, cùng trường, gần nơi làm việc, bạn bè giới thiệu, có người mai mối, ở
nơi vui chơi giải trí, do sự sắp đặt của gia đình…”
Theo Thạc sỹ Lê Thái Thị Băng Tâm- Giảng viên Trường Đại học Khoa học Xã
hội và Nhân Văn- ĐHQGHN thì tiêu chuẩn lựa chọn bạn đời của nam nữ thanh niên
“chịu ảnh hưởng lớn từ Gia đình và bạn bè. Các bạn trẻ học được những quan điểm, thái
độ.Sự cảm nhận, định kiến trong việc lựa chọn bạn đời từ cha mẹ và anh em trong gia
đình.Chúng còn bị hạn hữu, chi phối trong cách tìm, cách tiếp cận, cách chọn lọc qua sự
góp ý, nhận xét chê bai. Trong nhiều trường hợp bạn bè có ảnh hưởng lớn đến quyết định
lựa chọn bạn đời của nam nữ thanh niên” (Lê Thái Thị Băng Tâm, 2012: 162). Bên cạnh
đó tác giả còn đưa ra những giới hạn mà Xã hội đề ra trong lựa chọn bạn đời bao gồm:
“Khung cảnh xã hội”, “Quan hệ thân thuộc”, “Các nhân tố giữa cá nhân với nhau trong
lựa việc chọn bạn đời”, “một số yếu tố khác: tài sản, địa vị, cá tính, tính thuần nhất của
vợ chồng”
Theo nghiên cứu “Những định hướng trong việc lựa chọn bạn đời của sinh viên
hiện nay” (Nghiên cứu trường hợp ĐHKHXH&NV- ĐHKHTN-ĐHQGHN) của Nguyễn
Ngọc Tú tác giả đã đưa ra những kết quả:
Thứ nhất, quan niệm của sinh viên về hôn nhân và gia đình thì thời gian lập gia
đình của họ là khác nhau: “75% dự định sẽ lập gia đình khi có cuộc sống đầy đủ; 10% dự
định sẽ lập gia đình ngay sau khi ra trường và 15% là chưa nghĩ đến vấn đề này, mà hầu
hết trong số đó là sinh viên năm thứ nhất và thứ hai”; “Phần lớn các bạn trẻ quan
niệm”lứa tuổi thích hợp nhất để tiến đến hôn nhân đối với nam giới là 25- 30, đối với nữ
giới là từ 25 tuổi trở lên” (Nguyễn Ngọc Tú, 2009: 16).
Thứ hai là quan niệm về người quyết định trong hôn nhân. Nếu như trước đây cha
mẹ là người quyết định hôn nhân cho con cái: “cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy” thì hiện nay
cơ bản là con cái là người quyết định hôn nhân , chỉ có “6.25 % tổng số nam”, “2 % số
bạn nữ “đồng ý với quan niệm hôn nhân do cha mẹ sắp đặt. Theo nghiên cứu “Xu hướng

điệu trong tâm hồn, trái tim. Có hàng nghìn lý do để con người ta yêu nhau, và tất nhiên
thế hệ trẻ cũng luôn muốn chung sống trọn đời bên người mình thực sự thương yêu. Tình
yêu sẽ khiến đời sống hôn nhân được chung thuỷ hơn, họ có thể chia sẻ cùng nhau những
niềm vui, hạnh phúc, khó khăn trong cuộc sống, sẵn sàng thông cảm và bỏ qua cho nhau
những lỗi lầm. Hôn nhân là chuyện trọng đại của cả một đời người, chung sống với nhau
suốt khoảng thời gian rất dài của cuộc đời mà không có tình yêu thì hôn nhân sẽ xảy ra
nhiều mặt trái. Tuy áp lực của gia đình đến việc lựa chọn bạn đời của thế hệ trẻ ngày
càng được giảm đo song đa số sinh viên đều mong muốn được sự tán thành, ủng hộ của
hai bên gia đình để việc xúc tiến đám hỏi, đám cưới được diễn ra một cách thuận hoà, vui
vẻ, hài lòng và ấm cúng.
Thứ ba là các tiêu chuẩn về cá nhân của người bạn đời cởi mở hơn, không bị gò bó
nhiều từ các tục lệ, tập tục hay quan niệm phong kiến, nhưng trong một chừng mực nhất
định, các quan điểm xa xưa vẫn được lưu giữ và áp dụng. Đầu tiên là tiêu chuẩn về trình
độ học vấn, nghề nghiệp của bạn đời. Nữ sinh viên thường mong muốn lấy được bạn đời
có trình độ học vấn khá, giỏi hơn hẳn hoặc ngang bằng hoặc xấp xỉ với mình, nguyên
nhân là do họ cảm thấy có thể có cùng một tầm kiến thức gần bằng nhau để tiện lợi trong
sẻ chia những vấn đề của cuộc sống và tránh được những xung đột không đáng có, và
quan trọng hơn là họ có cái nhìn tôn trọng về nhau hơn. Trong khi đó nam sinh viên
thường có xu hướng tìm kiếm bạn đời có ngoại hình khá và ưu tiên những người có bằng
cấp không vượt quá mình.Thực tế cho thấy, nhiều tình huống, con người ta không có sự
phận biệt nhưng trong tâm trí họ vẫn ngầm nhận định là phải chọn người hơn mình “một
cái đầu” hoặc ít ra cũng phải ngang tầm“36 % nữ sinh viên muốn người chồng của mình
có trình độ tương đương và 54 % muốn chồng mình có trình độ học vấn cao hơn mình.
Trong khi đó, cùng chỉ báo này, ở nam sinh viên lần lượt là 35.4 % và 10.4 %” (Nguyễn
Ngọc Tú, 2009:28).
Vấn đề nghề nghiệp cũng rất quan trọng. Nam sinh viên thường có xu hướng chọn
bạn đời với một công việc nhàn rỗi, ổn định để chăm sóc con cái, gia đình như là giáo
viên, công nhân viên chức làm trong các cơ quan nhà nước… Trong khi đó các nữ sinh
viên thường mong muốn tìm được bạn đời mạnh mẽ, quyết đoán có thể chở che, chăm lo,
bảo vệ cho họ. Thông thường là các nghành nghề như: Kinh tế, Kỹ thuật…

quan điểm như: không lấy vợ người Thanh Hoá, con gái Thanh Hoá không hiền lành, hay
không lấy chồng miền Trung vì họ rất ki bo, không lấy chồng Sài Thành vì họ hoang
phí…Song đó cũng chỉ là số ít, dần dần trong tương lai, những tư tưởng tồn đọng sẽ dần
được được xoá bỏ hoàn toàn.
Yếu tố gia đình của bạn đời rất được xem trọng. Ông cha ta luôn căn dặn “lấy vợ
kén tông, lấy chồng kén giống”, nghĩa là phải tìm một người bạn đời được sinh ra trong
một gia đình có đức độ, có giáo dục, biết đối nhân xử thế. .“Một khi có ý định tiến đến
hôn nhân thì nên tìm hiểu rõ về gia đình người đó.Trước tiên là phải xem xét thái độ đối
xử với nhau giữa các thành viên trong gia đình”. (Nguyễn Ngọc Tú, 2009: 21). Mặc dù
bối cảnh hiện đại của ngày hôm nay, đất nước mở cửa để phát triển, nền văn hoá khắp thế
giới gõ cửa, sự giao thoa văn hoá được xúc tiến mạnh mẽ hơn, sinh viên là những người
đầu tiên chịu sự tác động mạnh mẽ nhất của những yếu tố này. Họ được tiếp xúc với
những tiến bộ của tri thức nhân loại, những thay đổi trong xã hội sẽ có tác động trực tiếp
đến đời sống vật chất và tinh thần của họ tuy nhiên nhiều sinh viên vẫn cho rằng hôn
nhân là việc trăm năm, ngoài ý nghĩa thỏa mãn nhu cầu cá nhân còn là sự bảo tồn dòng
dõi và phát triển dân tộc. Vậy nên, tìm một gia đình như thế nào để kết thân là một việc
làm rất có ý nghĩa. Tìm hiểu về gia đình của người bạn đời có thể xem xét trên các mặt:
gia đình đó có vị thế như thế nào trong xã hội, điều kiện kinh tế gia đình, xem gia đình đó
có “môn đăng hộ đối” với gia đình mình không? Đặc biệt là những gia đình có vị thế cao
hoặc nguồn tài chính khổng lồ trong xã hội. Bên cạnh đó sinh viên cũng rất quan tâm đến
vấn đề sức khoẻ của gia đình bạn đời, các bạn sinh viên thường rất kén chọn bạn đời mà
gia đình có các bệnh di truyền như tim mạch, hay các loại bệnh ung thư khác…Lý giải
của họ và vì mong muốn cho một tương lai khoẻ mạnh dành cho thế hệ con cái sau này.
Nhìn theo một khía cạnh nào đó thì quan điểm này mang tính vị kỷ, cá nhân cao nhưng
có thể chấp nhận được, bởi theo Thuyết lựa chọn duy lý chúng ta biết được rằng: con
người luôn hành động có mục đích để đạt được những kết quả cao nhất với những chi phí
thấp nhất.
Để hiểu vấn đề một cách toàn diện, chúng ta có thể xem xét dưới góc độ của lý
thuyết biến đổi xã hội. Hiểu một cách khái quát thì biến đổi xã hội là một quá trình thay
đổi, biến thiên củacác thiết chế xã hội, các quy tắc, hay những khuôn mẫu của các hành

người là vị kỉ, luôn tìm đến sự hài lòng, sự thoả mãn và lảng tráng nỗi khổ đau; còn các
nhà kinh tế học thì nhấn mạnh vai trò động lực cơ bản của động cơ kinh tế, động cơ lợi
nhuận khi con người phải đưa ra quyết định lựa chọn hành động. Thuyết lựa chọn duy lí
được phát triển mạnh mẽ qua thời gian với các quan điểm của nhiều tác giả như Marx,
Homans, Jone Elster, Marschal…Thuyết lựa chọn duy lí được phát triển mạnh trong kinh
tế học hiện đại, lý thuyết“cho rằng con người luôn hành động một cách có chủ đích.Có
suy nghĩ để lựa chọn và sử dụng các nguồn lực một cách duy lí nhằm đạt được kết quả
tối đa với chi phí tối thiểu” [Lê Ngọc Hùng, 2008: 354]. Áp dụng vào trong đề tài nghiên
cứu ta thấy rằng: Trong quá trình lựa chọn bạn đời, các cá nhân đưa ra các tiêu chí, chuẩn
mực riêng. Hay nói cách khác họ đã tính toán, những suy nghĩ, những động cơ hoặc
những cảm xúc riêng nhất định của mình nhằm hướng tới cuộc sống hôn nhân đầy đủ, ổn
định, hạnh phúc sau này.
4. Xu hướng biến đổi về nhận thức về định hướng giá trị trong việc lựa chọn
bạn đời của sinh viên Hà Nội trong tương lai sẽ diễn ra như thế nào? Và một số
hướng nghiên cứu mới về vấn đề.
Theo Trung tâm nghiên cứu Phụ nữ Đại học quốc gia Hà Nội thì Tại Mỹ lối sống
độc thân hoặc kết hôn muộn là: “87 triệu người (43% người trưởng thành)”; còn Tây
Âu: “158 triệu người (50% DS T.AU”. Và “hơn một thập niên gần đây, ngày càng có
nhiều thanh niên châu Á chọn cách sống độc thân. Việt Nam, 15 năm gần đây tuổi kết
hôn trung bình lần đầu có xu hướng tăng và tỉ trọng kết hôn giảm đi rõ rệt phản ánh xu
hướng kết hôn muộn của giới trẻ”
(http://tainguyenso.vnu.edu.vn/xmlui/handle/123456789/1686).
Đứng trên lập trường của cá nhân, theo quan điểm của tôi: trong tương lai sinh viên Hà
Nội có xu hướng lập gia đình muôn hơn, khoảng từ 26-30. Nguyên nhân là do cuộc sống
hiện đại lên, con người càng ngày càng quan trọng cái “tôi” của bản thân, và chăm lo cho
các khía cạnh của bản thân. Người Việt Nam sống duy tình, có tâm lý sống không vì bản
thân mà là vì người thân, vì cha mẹ, vì con cái. Vì thế trong chuỗi hệ thống hành động
duy lý bao giờ họ cũng luôn để tâm đến sự tác động của môi trường sung quanh: gia đình,
bạn bè, dư luận xã hội… Trong khi đó vấn đề này dưới hệ quy chiếu của người phương
Tây thoải mái hơn nhiều, và tương lai Việt Nam cũng sẽ phát triển theo chiều hướng đó.

Bên cạnh đó, xét về mặt sinh học, sinh viên sau khi ra trường là độ tuổi mà các bộ
phận cơ thể cấu thành phát triển toàn diện nhất, ắt sẽ nảy sinh ra những nhu cầu ham
muốn trong đời sống tình dục, nếu lập gia đình muộn nhiều lúc sẽ dẫn đến tình trạng tìm
nơi để thoả mãn nhu cầu, và một hệ quả là tình trạng tình dục trước hôn nhân sẽ tăng
nhanh chóng, cũng có thể dịch vụ mại dâm sẽ có cơ hội phát triển mạnh hơn, từ đó kéo
hàng loạt các vần đề khác liên quan đến việc trật tự, an toàn xã hội. Do vậy cần nghiên
cứu một cách kỹ lưỡng, bám sát xu hướng kết hôn của sinh viên để có những giải pháp cụ
thể nếu các vấn đề trên diễn ra theo chiều hướng tiêu cực.Và thiết nghĩ, phải chăng đã
đến lúc các nhà quản lý nói riêng và xã hội nói chung nên suy nghĩ việc có nên thành lập
các “khu phố đèn đỏ” như một số nước trên thế giới đã làm. Điển hình như ở Thái Lan,
Hoa Kỳ, Pháp…
Liên quan đến các tiêu chuẩn lựa chọn bạn đời. Chúng ta thừa nhận rằng, thời đại
khoa học công nghệ phát triển như vũ bão hiện nay, các quan niệm phong kiến về hôn
nhân đã được tháo gỡ, tuy nhiên vấn đề tuổi tác vẫn đươc nhiều người quan tâm. Bằng
chứng là hiện nay nhiều người làm trong lĩnh vực kinh tế họ rất chăm chú việc lựa chọn
bạn đời hợp tuổi. Xét cho cùng, không một quan điểm nào có thể thay đổi một cách
chóng vánh, cần phải chờ đợi vào thời gian, vào sự phát triển của một xã hội tương lai.
Theo đánh giá chủ quan của bản thân tôi, trong tương lai các tiêu chuẩn lựa chọn bạn đời
theo quan niệm truyền thống : “lấy vợ kén tông, lấy chồng xem giống”, hay tư tưởng môn
đăng hộ đối, đặc biệt là tư tưởng lấy vợ lấy chồng theo khu vực vùng miền, hợp tuổi, hợp
mệnh… sẽ hoàn toàn được được loại bỏ chứ không còn mang tính chất “tồn dư” như hiện
nay: “Phương pháp “Luận tuổi Lạc Việt” còn có tính nhân bản ở chỗ là nó khẳng định
một cách hợp lý theo thuyết Âm Dương Ngũ hành về tình yêu nam nữ -”Yêu nhau cứ lấy”
và sinh đứa con chính là nguồn hạnh phúc gia đình, dù tuổi cha mẹ có khắc nhau đi
chăng nữa…“tuổi tác” là một trong những điều kiện tương tác mang tính căn bản ảnh
hưởng đến một hoặc nhiều mối quan hệ giữa người với người, chứ không có nghĩa tuổi
tác sẽ quyết định mọi thứ diễn ra xung quanh bạn. Có rất nhiều các yếu tố khác ảnh
hưởng đến cuộc sống của mỗi các nhân, mỗi gia đình như: hoàn cảnh gia đình, công
việc, thu nhập, tính cách cá nhân… Chính vì vậy khi gặp các vấn đề nan giải trong cuộc
sống, các bạn không nên quy hết vào lý do… không hợp tuổi, để rồi có những đáng tiếc

trong quan hệ chăn gối vợ chồng: “Có 2 điều quan trọng trong số những điều mang lại
hạnh phúc cho con người trong cuộc sống thế tục này đó là: (1) thỏa mãn trong quan hệ
tình dục và (2) ăn ngon. Không hợp nhau trong sinh hoạt vợ chồng là mất đi một sự hòa
hợp rất lớn trong gia đình.Thỏa mãn về tình dục là rất quan trọng đối với cả hai vợ
chồng.Nếu vợ không đáp ứng được trong quan hệ tình dục thì có thể người chồng sẽ đi
tìm sự thỏa mãn ở nơi khác.Nếu chồng không thỏa mãn được người vợ cũng sẽ là một
thiệt thòi rất lớn cho người vợ”(http://www.somenh.com/1-17/10-tieu-chuan-chon-ban-
doi/). Do vậy xu hướng sống thử trước hôn nhân sẽ không giảm đi mà sẽ còn tăng lên.
Luồng tư tưởng cởi mở trong đời sống tình dục của Tây Phương lan toả, nhiều sinh viên
sẽ chấp nhận sống thử trước hôn nhân, nếu thấy có thể dung hoà thì họ sẽ tiến tới hôn
nhân, chứ không phải như thực trạng sinh viên sống thử hiện nay là do tiết kiệm chi phí,
do ham muốn, không kiềm chế được bản thân. Và các bệnh lây nhiễm qua đường tình
dục hay tỉ lệ nạo phá thai sẽ được giảm đi. Quan niệm hà khắc người phụ nữ phải giữ gìn
trinh tiết trước khi lấy chồng cũng sẽ được giảm đi.
Quan niệm gia đình hạt nhân là tối ưu cũng dần dần được thay đổi, xã hội nói
chung và sinh viên nói riêng sẽ cởi mởi trong nhìn nhận gia đình khuyết thiếu bố hoặc
mẹ, sự phân biệt con cái trong hay ngoài giá thú không đáng kể. Cảnh “ gà trống nuôi
con” hay “gà mái nuôi con” cũng được bình thường hoá và tăng lên, nhiều người nghĩ đó
là một phương án hay khi họ vừa muốn có con lại không muốn phải ràng buộc bởi một
cuộc hôn nhân trong suốt cả cuộc đời. Số lượng vụ ly hôn sẽ có sự tăng lên thay vì đi
xuống do cách nhìn nhận cởi mở: Không hợp nhau thì giải thoát nhau để đi tìm hạnh
phúc mới. Và tình yêu, hôn nhân đồng tình sẽ có xu hướng tăng, không chọi sự đánh giá
khắt khe, kỳ thị, phân biệt đối xử như hiện nay.
Xuất phát từ những xu hướng đó, trong tương lai chúng ta có thể đưa ra nhiều
nghiên cứu mới. Đơn cử:
 Sinh viên Hà Nội và xu hướng kết hôn muộn- một trong những nguyên nhân
thúc đẩy nhanh tình trạng dân số già.
 Ảnh hưởng tài chính đến quyết định hôn nhân của các cá nhân.
 Quan điểm của sinh viên về đời sống tình dục trước hôn nhân.
 Quan điểm của sinh về việc có hay không nên thành lập các khu đèn đỏ giải

 http://blog.thoigian.info/danh-gia-l%E1%BA%A1i-v%E1%BA%A5n-d%E1%BB
%81-h%E1%BB%A3p-tu%E1%BB%95i-khi-k%E1%BA%BFt-hon/