1 MT CÂN BNG T S GII TÍNH LÚC SINH
TI VIT NAM – THC TRNG VÀ GII PHÁP Ths- Bs. Ngô Th Yên
Khoa KHG- BV T D
M U
Có hai t s gii tính thng đc dùng trong công tác thng kê. ó là:
- T s gii tính lúc sinh (SRB= Sex Ratio at Birth): đc đnh ngha là s tr em trai đc
sinh ra trên 100 tr gái. Bình thng t s này là 103-107.
- T s gii tính trong dân s (PSR=Population Sex Ratio): đc đnh ngha là tng s nam
trên 100 n trong cng đng. Bình thng nhóm tui càng cao thì t s gii tính càng
thp.

Mt trong nhng vn đ đang ni cm hin nay mà đt nc chúng ta nói riêng và đa s các
nc châu Á nói chung đang đng đu là s mt cân bng t s gii tính lúc sinh.

I. THC TRNG CA CÔNG TÁC QUN LÝ NHÀ NC TRONG VIC HN CH
MT CÂN BNG T S GII TÍNH KHI SINH HIN NAY TI VIT NAM

I.1.Mô t thc trng ti châu Á và Vit nam:
Trong lch s và trong nhiu xã hi trên th gii, con trai thng đc a thích hn con
gái. Trong tình hung cc đoan, nhng bé gái sinh ra ngoài ý mun có th b b ri khi va mi
ra đi hoc thm chí b git cht ngay lp tc. Ngày nay, tâm lý chung con trai vn còn rt ph
bin  mt s ni, rõ nht là  ông Á, đc bit  Trung Quc và Nam Á. Mc dù nhng bé gái
sinh ra ngoài ý mun ít có kh nng b git cht ngay nhng các bng chng v dân s và tài liu
ghi li v nhhiu trng hp tr em gái b b ri và không đc chm sóc chng minh tâm lý

Quc do chính sách ch sinh mt con khin áp lc đi vi các đi vi các cp v chng tr ln
hn  Vit nam rt nhiu. Trung Quc áp dng chính sách ch sinh mt con đã 21 nm, và hi n
nay đang phi đi mt vi vn đ mt cân bng gii tính ca dân s. Mt s nhà phân tích d
đoán rng cái giá đt nc phi tr do tình trng "khng hong v hôn nhân" đi vi xã hi, dân
s và thm chí chính tr là rt ln. Bài vit ca Dudley Poston và Peter A Morrison vi nhan đ
"Trung Quc, qu bom nam đc thân" đng trên tp chí Herald Tribune ngày 14 tháng 9 nm
2005 đã đ cp đn vn đ này.

I.2 Các s liu v t s gii tính lúc sinh ti Vit Nam
iu tra dân s Vit nam nm 1999 đc xem là đim mc đánh du nhng quan tâm
nghiên cu đu tiên v vn đ mt cân bng t s gii tính lúc sinh bi các tác gi trong và ngoài
nc. Các nghiên cu ca Belanger nm 2003 và Santow nm 2006 cho thy xu hng tng lên
ca vic mt cân bng gii tính ti mt s tnh thành Vit Nam. Phó Giáo s Tin s Phm Bá
Nht, y Ban Dân s- Gia đình và Tr em Vit nam và ông Nguyn Vn Phái, Tng cc Thng
kê đã chia s trong Hi Tho ti Hà Ni nm 2006 v D báo và Chính sách v t l gii tính lúc
sinh rng t l gii tính lúc sinh  Vit Nam đã tng lên t  105 nm 1989 đn 109 trong nm
1999 và khong 107-108 trong nhng nm 2002-2006. c bit, t s gii tính lúc sinh rt cao 
16 tnh thành (t 115 đn 128 nm 1999) và  20 tnh thành khác (t 111-120 trong thi gian t
1999-2006).

Nm 2006, Tng cc thng kê đã c tính t s gii tính cho tng tnh sau khi đã tính đn
h s đy đ. Kt qu cho thy có 18 trong tng s 64 tnh thành (28%) có t s gii tính t 111
đn 120,5. Nhng tnh này hu ht tp trung vào các tnh phía Bc (15/18 tnh). Trong đó có
nhng t s gii tính lúc sinh khá cao nh Hi Dng (120,5), Bc Ninh (119,6). Trong 46 tnh
thành còn li, có 12 tnh thành (19%) có t s gii tính dao đng trong khong 108-110. Có 33
tnh thành (51%) có t s gii tính  mc bình thng và thp hn bình th ng dao đng trong
khong 101-107. Ch có 1 tnh có t s gii tính thp nht là 99.

i vi trng hp sinh ln đu tiên, t l gii tính lúc sinh  Vit Nam còn cao hn c 
Trung Quc và Hàn Quc (t l là 112  Vit nam, 105  Trung Quc và 107  Hàn Quc). iu

trc sinh b cm t nm 2002.
Các hình pht gm tch thu máy
móc, pht tin, giam gi và tc
giy phép hành ngh.
T nm 1971, phá thai di 20 tun
là hp pháp đi vi nhiu ch đnh:
nguy c cho mng sng, sc khe
th cht và tinh thn ca ngi m,
tht bi trong tránh thai, hip dâm
và d tt thai nhi
Nepal
Cm t nm 2002, các hình ph t
bao gm bt giam t 3-6 tháng
Phá thai đc hp pháp hóa t nm
2002. Có th đc thc hi
n theo
yêu cu ti 12 tun tui thai và mt
s trng hp ti 18 tun tui. Lut
cm phá thai la chn gii tính, hình
thc x pht bao gm bt giam 1
nm
Hàn Quc
Cm t nm 1987. Hình ph t
tng lên t nm 1994 bao gm
b tù, pht tin lên đn
12.000USD và thu hi giy phép
hành ngh.
c hp pháp hóa t nm 1973 và
đc cho phép đ bo v tính mng
ngi m, b hip dâm, lon luân và

Chin dch "Chm sóc bé gái" ti Trung Quc đc thí đim vào nm 2003 nay đã đ c
nhân rng trên toàn quc. Chng trình đa ra các thông đi p tích cc v con gái, cung cp
tin mt và các khuyn khích vt cht khác cho các gia đình có con gái, c p nhà  tt hn,
cho các gia đình có con gái vay vn, khuyn khích hôn nhân mu h. Chng trình cng bao
gm mt vài chin dch nâng cao nhn thc cng nh các bin pháp trng pht đi vi các
hành đng phá thai bt hp pháp hay git tr lt lòng. Các ông b bà m nông thôn có con
gái s đc cp nhà và tin hu trí sau tui sáu mi.

Hàn Quc đc xem là mt ni có cách làm hiu qu v chin lc cân bng t s gii
tính. Cn nói thêm rng t s mt cân bng gii tính trm trng  Hàn Quc (t s gii tính
lúc sinh nm 1980 là 122-130, tng dn lên đn 196-229 nm 1992) đã dn tr v mc bình
thng vào nhng nm 2001-2005. Các thay đi kinh t xã hi, bao gm vic chuyn đi t
nn kinh t nông nghip sang kinh t công nghip và đô th hóa, s tham gia nhiu hn ca
ph n vào lc lng lao đng vi các c hi vic làm tt hn, giáo dc đào to đy đ hn
cho ph n, vic cha m có tin d tr hu trí đm bo cuc sng khi v già; tt c đã đóng
góp vào vic thành công ca các n lc ti Hàn Quc. Mt s điu lut nh lut quy đnh ph
n có quyn và trách nhim đi vi gia đình cha m đ c sau khi đã đi l y chng, mt lut
khác cho phép ph n làm ch h, đã t ra rt hiu qu. Mt chin dch "Hãy yêu con gái ca
bn" cng góp phn vào thành công ca chng trình. Vi h thng y t đc kim soát tt
hn, Hàn Quc cng đã áp dng đc quy đnh v xét nghim xác đnh gii tính mt cách
hiu qu.

n đ áp dng ch đ khuyn khích vt cht cho các ông b bà m cho con gái tip tc đi
hc và cha phi ly chng trc khi đn tui 18.
Chính quyn đã áp dng mt s phng pháp kim soát có th không đem li hiu qu lâu
dài, ví d trng hp ca huyn Nawanshahr ti Punjab, n đ.  đi phó vi tình hình mt
cân bng nghiêm trng t s gii tính, chính quyn đa phng đã phát đ ng mt chin dch
mnh m vào nm 2005 thc hin đng ký thông tin cá nhân chi tit ca tt c các ph n
mang thai vào mt c s d liu vi tính. Các trng hp này đc theo dõi hàng tun bng
đin thoi t tháng th ba ca thai k cho đn khi sinh con. Ngi thu thp s liu ti huyn

cng là nhng ni thng xuyên tuyên truyn, ph bin các chính sách v Dân s và Lut
Bình ng Gii. iu này cho thy s góp sc ca toàn xã hi trong vic thc hin Pháp
lnh Dân s ca nc ta.
- Nâng cao vai trò ca ngi ph n trong xã hi Vit nam: ngày càng nhiu ph n đc
bu vào các c quan quyn lc Nhà nc theo mt t l u tiên đnh sn; to điu kin
cho các tr em gái trong hc tp, công tác, ch đ hu sn, ch đ lao đng n
- Các Ban N công, Ban vì Quyn li Ph n đc thành lp rng rãi  các c quan B
ngành trong toàn quc, quan tâm sâu sc và kp thi nm bt nhng nguyn vng ý kin
đóng góp ca ph n, t đó đã có nhng chính sách phù hp.

I.4 Nhng vic còn hn ch và nguyên nhân:
- Chi phí thp ca công ngh này đi vi ngi cung cp dch v và khách hàng cng nh
vic thng mi hóa dch v trong khu vc y t t nhân không có quy ch kim soát đã
làm kích thêm nhu cu vn đã cao v phát hin gii tính trc sinh. Siêu âm xác đnh
gii tính đôi khi đc xem là mt chiêu "câu khách" ca mt s phòng mch t nhân.

- Vic kim soát vn đ thc hin các xét nghim xác đnh gii tính d thc hin hn ti
khu vc y t công, nhng mc lng ít i ca các bác s, ngân sách hn hp ca các bnh
vin công đã khin cho mt s cán b và c s y t nhà nc đã cung cp dch v này.

- Do gii tính ca thai nhi thng đc tit l bng li theo kiu ám ch và các ám hiu
không li, không có chng c gì trên giy nên rt khó chng minh đc vic vi phm các
qui đnh v thông báo gii tính. - Vic cm xét nghim phát hin gii tính là có nhng vic thc hin thành công điu đó
ph thuc rt nhiu vào ý thc t giác ca mi ngi cung cp dch v. Tng cng tính
trách nhim trong thc hành y khoa hàng ngày rt quan trng, tuy nhiên s gia tng ca
khu vc y t t nhân thiu quy ch kim soát, hin tng thng mi hóa nhu cu chm


a) Nguyên nhân gây mt cân bng t s gii tính lúc sinh:
Có nhiu yu t dn đn tình trng t s gii tính lúc sinh thiên v con trai xy ra ti Vit
Nam.

Th nht là do tâm lý chung con trai. S tn ti ca t tng Nho giáo cùng vi ch đ
gia trng đã to nên mt h thng xã hi có li cho nam gii. Có th trích dn  đây mt câu
nói khá ph bin mà hu nh ngi Vit nam trng thành nào cng bi t "Nht nam vit hu,
thp n vit vô" (mt ngi con trai là xem nh có con, mi ngi con gái cng nh không).
Câu nói này trc đây đ cp đn giá tr xã hi ca con trai so vi con gái, mt xã hi mà phn
ln ph n b thit thòi trong vic hng các quyn li v kinh t, xã hi, giáo dc, sc khe và
các quyn khác. Ngoài ra, có hai gii thích ch yu khác làm c s cho quan đim ph bin này
là con trai đ ni dõi tông đng (con mang h cha) và con trai cn thit đ chm sóc b m lúc
tui già.

Th hai là vic phá thai la chn gii tính. Ngày nay, nhng ph n mang thai có kh
nng bit gii tính ca thai nhi trc sanh. iu này có th thc hin đc nh vic s dng rng
rãi k thut siêu âm- là mt dch v ngày càng ph bin trong chm sóc sc khe tin sn  nc
ta, có th cho bit gii tính ca thai nhi sau tun th 12 ca thai k. Trong s nhng bà m sinh

7

con sng t tháng 4 nm 2003, 94% các bà m  thành ph và 85% các bà m nông thôn đc
cán b y t chm sóc tin sn. Trong s này, khong 2/3 (tc 63%) các bà m bit gii tính ca
con trc khi sinh và 98% các bà m này bit là do siêu âm.

Th ba là phá thai đc chp nhn hp pháp ti Vit Nam. Do đó, khi phát hin thai nhi
có gii tính không nh mong mun, đa phn là gái thì ngi ph n có th xin chm dt thai k
vì mt lý do nào đó. Tuy nhiên, theo mt kho sát v thi đim bit gii tính thai nhi thì khong
5% bà m bit gii tính thai nhi t tun 12-15, khong 18% bit trong khong tun 16-19 và 30%
trong tun 20-24. Nh vy, gn na s ph n bit gii tính ca thai nhi sau tun th 24 và lúc

- V th ca ph n trong xã hi b mt cân bng t s gii tính b h thp, vì: khi không có
nhiu ph n, vai trò làm v và làm m đc đt lên hàng đu. Các em gái s phi lp gia đình
sm hn, do đó s ít có c hi đc hc hành. Ph n s có xu hng phi  nhà- vì các ông
chng cm thy s mt v và ph n cng phi lo chm sóc con cái, nhà ca. Vì hc hành ít hn,
ph n s không hiu bit nhiu v các vn đ chính tr xã hi khác, do đó s có ít quyn lc hn.
ng thi, ít có ph n tham gia b phiu, nhng chính tr gia bo v quyn li ph n s nhn
đc ít lá phiu ng h hn, do đó s có ít chính tr gia quan tâm đn quyn li ph n.

8 - S thiu ht cô dâu khin nhng ngi đàn ông nghèo rt khó kim đc v. iu này cui
cùng s to nên s phân bit giai cp xã hi và ngày càng làm cho mâu thun giai cp tr nên
cng thng.

- Các hu qu khác: m rng vic kinh doanh tình dc, bo lc tình dc, hip dâm, buôn bán
ph n

- Khi không có ph n, quan h tình dc đng gii gia nhng ngi nam s tr nên ph bin và
kéo theo đó là nhng h ly v mt tinh thn và bnh lý cho xã hi.

II.2 C s pháp lý:
II.2.1 PHÁP LNH DÂN S ca y Ban Thng V Quc Hi có hiu lc t ngày 01 tháng 05
nm 2003
- Trích điu 7 quy đnh v nghiêm cm hành vi la chn gii tính thai nhi di mi hình
thc.

- Trích điu 14 mc 2 chng II v bo đm c cu dân s hp lý: Nhà nc có chính sách
và bin pháp cn thit ngn chn vic la chn gii tính thai nhi đ bo đm cân bng
gii tính theo quy lut sinh sn t nhiên; điu chnh mc sinh nhm to c cu dân s hp

c) Nghiên cu hoc áp dng phng pháp nhân to đ to nên gii tính thai nhi theo mong
mun;
d) Tàng tr, lu hành các loi tài liu, phng tin cha đng ni dung v phng pháp to
gii tính thai nhi.
3. Pht tin t 7.000.000 đng đn 15.000.000 đng đi vi mt trong các hành vi sau đây:
a) Dùng v lc, đe da dùng v lc đ ép buc ngi mang thai phi loi b thai nhi vì lý
do la chn gii tính;
b) Phá thai mà bit rõ ng i đang mang thai mun loi b thai nhi vì lý do la chn gii
tính.
4. Hình thc x pht b sung:
a) Tc quyn s dng giy phép, chng ch hành ngh t 01 tháng đn 03 tháng đi vi cá
nhân, t chc thc hin hành vi qui đnh ti đim a và đim b khon 2 điu này; tc
quyn s dng giy phép, chng ch hành ngh t 03 tháng đn 06 tháng đi vi cá nhân,
t chc thc hin hành vi qui đnh ti đim b khon 3 iu này;
b) Tch thu tang vt, phng tin đc s dng đ thc hin hành vi quy đnh ti đim a và
đim b khon 1, đim d khon 2, đim a khon 3 iu này.
5. Bin pháp khc phc hu qu:
Buc tiêu hy các loi tài liu, phng tin cha đng ni dung v phng pháp to gii tính
thai nhi đc s dng đ thc hin hành vi quy đnh ti đim a và đim b khon 1, đim d
khon 2 iu này II.2.3 CÁC QUY NH PHÁP LUT KHÁC CÓ LIÊN QUAN
- Lut bình đng gii: xác nhn quyn bình đng gii và các bin pháp đm bo s tham
gia ca ph n trong các lnh vc (chính tr, kinh t, giáo dc…)

- Pháp lnh dân s sa đi: lut hóa chính sách hai con

- Lut Hôn nhân và Gia đình: iu 57. Con đã thành niên không sng chung vi cha m có
ngha v cp dng cho cha m không có kh nng lao đng và không có tài sn đ t

này.

Không còn nghi ng và chn ch gì na, vì s phát trin bn vng và n đnh ca mi gia
đình và ca đt nc, ngay t bây gi mi chúng ta phi chung tay vào vic hn ch vic mt cân
bng t s gii tính lúc sinh ti nc ta.

Ngày 24 tháng 7 nm 2009 va qua, ti Hà ni đã din ra Hi tho v nâng cao nhn thc
cho cán b qun lý và ging viên thuc chng trình dân s - k hoch hóa gia đình v phòng
nga phá thai la chn gii tính. ây có th xem là mt trong nhng đng thái tích cc ca
chng trình góp phn hn ch mt cân bng t s gii tính lúc sinh ti nc ta.

III.2.  xut:
Các hot đng nhm làm hn ch mt cân bng t s gii tính lúc sinh nên bao gm ba ni
dung: cm xét nghim xác đnh gii tính, cm phá thai la chn gii tính và thay đi các điu
kin nguyên nhân ca t tng thích có con trai hn.

1. i vi các cp lãnh đo, ban ngành, đoàn th:
- Nâng cao nhn thc v thc trng và các tác đng xu v lâu dài ca vic mt cân bng t
s gii tính.

- Huy đng đc s cam kt và tham gia ca lãnh đo, t vic tuyên truyn vn đng trong
nhân dân, giám sát đc t s gii tính lúc sinh, đn vic giám sát phát hin và x lý các
trng hp vi phm.

2. i vi cán b y t:
- Nâng cao nhn thc v phá thai la chn gii tính.

- Ph bin các quy đnh ca pháp lut liên quan đn phá thai, xác đnh gii tính thai nhi và
phá thai la chn gii tính.


b. i vi B Y T:
-  có đc các s liu tin cy giúp cho vic giám sát theo dõi t s gii tính  cp tnh và
toàn quc, cn tip tc thu thp s liu đy đ v s tr em trai và tr em gái sinh ti các bnh
vin và các c s y t trên đa bàn.

c. i vi y Ban Nhân dân các đa phng:
- Phi hp hn na vi các t chc đoàn th đa phng, tng cng hot đng tuyên
truyn v Pháp lnh Dân s và các qui đnh ca Nhà nc v chính sách dân s - k
hoch hóa gia đình, không đ tình trng ngi dân vi phm vì thiu thông tin.

- Duy trì vic thc hin các quyn bình đng v xã hi và kinh t đi vi nam gii và ph
n.

d. i vi S Y t đa phng:
- Tng cng giám sát vic lm dng k thut siêu âm đ xác đnh gii tính thai nhi phc
v cho mc đích la chn gii tính cng nh phá thai la chn gii tính.

KT LUN
Mc dù có nhng thành tu đáng k trong chính sách dân s nhiu nm qua, vic mt cân
bng t s gii tính lúc sinh vn còn là mt thc trng cn quan tâm hin nay ca nc ta. 12

Vi nhng tác đng tiêu cc và hu qu lâu dài ca tình trng này đi vi xã hi, mi
ngi dân yêu nc đu cn phi nhìn thy và góp sc mình trong vic hn ch mt cân bng
t s lúc sinh ti Vit Nam.

Bên cnh nhng n lc ca tng cá nhân, vai trò qun lý điu hành chung ca Nhà nc
trong vic hn ch mt cân bng t s gii tính lúc sinh có ý ngha quy t đnh đi vi tng