Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM
DƢƠNG THỊ LUYẾN “NGHIÊN CỨU MỘT SỐ BIỆN PHÁP KỸ THUẬT THÂM
CANH LẠC TRÊN ĐẤT MỘT VỤ LÚA TẠI HUYỆN HỮU
LŨNG, TỈNH LẠNG SƠN” LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC NÔNG NGHIỆP THÁI NGUYÊN, NĂM 2010
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
cám ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đã được chỉ rõ nguồn gốc.
Tác giả Dƣơng Thị Luyến
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thành bản luận văn này, ngoài sự nỗ lực của bản thân, tôi luôn
nhận được sự quan tâm, giúp đỡ về nhiều mặt của Nhà trường, cơ quan, tập
thể, cá nhân và gia đình.
Nhân dịp này tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới:
1. TS. Nguyễn Viết Hưng - Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, thầy đã
tận tình chỉ bảo, hướng dẫn và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình hoàn thành
luận văn này.
2. Ban giám hiệu, Khoa Sau đại học, Khoa Nông học và các thầy giáo,
cô giáo giảng dạy chuyên ngành Trường Đại học Nông Lâm, Đại học Thái
Nguyên đã tạo điều kiện và giúp đỡ tôi trong quá trình học tập.
3. Phòng Nông nghiệp, cấp uỷ, chính quyền và nhân dân xã Hồ Sơn, xã
Cay Kinh huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn, cùng bạn bè đồng nghiệp và gia
đình đã quan tâm giúp đỡ và động viên tôi trong suốt quá trình học tập và
CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU Error! Bookmark not defined.
1.1. Cơ sở khoa học của đề tài Error! Bookmark not defined.
1.2. Tầm quan trọng và vị trí của cây lạc Error! Bookmark not defined.
1.2.1. Giá trị dinh dưỡng và vai trò của cây lạc đối với chăn nuôi Error!
Bookmark not defined.
1.2.2. Giá trị cây lạc trong hệ thống trồng trọt Error! Bookmark not defined.
1.3. Tình hình sản xuất, tiêu thụ lạc trên thế giới và trong nướcError! Bookmark
not defined.
1.3.1. Tình hình sản xuất và tiêu thụ lạc trên thế giớiError! Bookmark not
defined.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
1.3.2. Tình hình sản xuất và tiêu thụ lạc ở Việt NamError! Bookmark not
defined.
1.3.3. Tình hình sản xuất lạc ở Lạng Sơn Error! Bookmark not defined.
1.3.4. Tình hình sản xuất lạc ở Hữu Lũng, Lạng SơnError! Bookmark not
defined.
1.4. Tình hình nghiên cứu về cây lạc trên thế giới và trong nướcError! Bookmark
not defined.
1.4.1. Tình hình nghiên cứu về cây lạc trên thế giớiError! Bookmark not
defined.
1.4.1.1. Tình hình nghiên cứu về chọn tạo giống lạc trên thế giới Error!
Bookmark not defined.
1.4.1.2. Tình hình nghiên cứu mật độ và khoảng cách trồng lạc trên thế giới Error!
Bookmark not defined.
1.4.1.3. Tình hình nghiên cứu về dinh dưỡng và bón phân cho lạc trên thế
giới……Error! Bookmark not defined.
1.4.2. Tình hình nghiên cứu về cây lạc ở Việt NamError! Bookmark not
defined.
3.1. Kết quả của thí nghiệm so sánh 5 giống lạc tại huyện Hữu Lũng tỉnh
Lạng Sơn, vụ Xuân năm 2009 Error! Bookmark not defined.
3.1.1. Khả năng mọc mầm và các giai đoạn sinh trưởng, phát triển của các
giống lạc ở vụ Xuân 2009 Error! Bookmark not defined.
3.1.2. Khả năng phân cành của các giống lạc thí nghiệm vụ Xuân năm 2009
Error! Bookmark not defined.
3.1.3. Khả năng hình thành nốt sần của các giống lạc thí nghiệm Error!
Bookmark not defined.
3.1.4. Mức độ nhiễm một số loại bệnh hại chính của các giống lạc Error!
Bookmark not defined.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
3.1.5. Năng suất và các yếu tố cấu thành năng suất của các giống lạc
thí nghiệm Error! Bookmark not defined.
3.1.6. Hiệu quả kinh tế của các giống lạc trong vụ Xuân 2009Error! Bookmark
not defined.
3.2. Kết quả nghiên cứu mật độ trồng giống lạc L23 trên đất một vụ lúa tại
huyện Hữu Lũng - tỉnh Lạng Sơn vụ Xuân 2010Error! Bookmark not
defined.
3.2.1. Ảnh hưởng của mật độ trồng đến các giai đoạn sinh trưởng phát triển
của giống lạc L23 vụ Xuân 2010 Error! Bookmark not defined.
3.2.2. Ảnh hưởng của mật độ trồng đến khả năng phân cành của giống lạc
L23 vụ Xuân 2010 Error! Bookmark not defined.
3.2.3. Ảnh hưởng của mật độ trồng đến mức độ nhiễm một số bệnh ở giống
lạc L23 vụ Xuân 2010 Error! Bookmark not defined.
3.2.4. Ảnh hưởng của mật độ trồng đến các yếu tố cấu thành năng suất và
năng suất của giống L23 vụ Xuân 2010 Error! Bookmark not defined.
3.2.4.1. Ảnh hưởng của mật độ đến tổng số quả/câyError! Bookmark not
defined.
Bookmark not defined.
3.3.4.2. Ảnh hưởng của các tổ hợp phân bón đến số quả chắc/cây Error!
Bookmark not defined.
3.3.4.3. Ảnh hưởng của các tổ hợp phân bón đến khối lượng 100 quả Error!
Bookmark not defined.
3.3.4.4. Ảnh hưởng của các tổ hợp phân bón đến khối lượng 100 hạt Error!
Bookmark not defined.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
3.3.4.5. Ảnh hưởng của các tổ hợp phân bón đến tỉ lệ hạt/quảError! Bookmark
not defined.
3.3.4.6. Ảnh hưởng của các tổ hợp phân bón đến năng suất cá thể Error!
Bookmark not defined.
3.3.4.7. Ảnh hưởng của các tổ hợp phân bón đến năng suất lý thuyết Error!
Bookmark not defined.
3.3.4.8. Ảnh hưởng của các tổ hợp phân bón đến năng suất thực thu Error!
Bookmark not defined.
3.3.5. Ảnh hưởng của các tổ hợp phân bón khác nhau đến hiệu quả kinh tế
giống lạc L23 trong vụ Xuân 2010 Error! Bookmark not defined.
3.4. Kết quả xây dựng mô hình trình diễn giống lạc L23 vụ Xuân 2010 trên
đất một vụ lúa tại Hữu Lũng, Lạng Sơn Error! Bookmark not defined.
3.4.1. Kết quả xây dựng mô hình trình diễn giống lạc L23 vụ Xuân 2010 Error!
Bookmark not defined.
3.4.2. Đánh giá của người dân đối với giống tham gia xây dựng mô hình
sản xuất trong vụ Xuân 2010 Error! Bookmark not defined.
CHƢƠNG 4: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ Error! Bookmark not defined.
4.1. Kết luận Error! Bookmark not defined.
4.2. Đề nghị Error! Bookmark not defined.
TÀI LIỆU THAM KHẢO Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.7. Ảnh hưởng của mật độ khác nhau đến các giai đoạn sinh trưởng, phát
triển của các giống lạc L23 vụ Xuân 2010 . Error! Bookmark not defined.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
Bảng 3.8. Ảnh hưởng của mật độ trồng đến khả năng phân cành của giống lạc
L23 vụ Xuân 2010 Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.9. Ảnh hưởng của mật độ đến mức độ nhiễm một số bệnh ở giống lạc thí
nghiệm L23 vụ Xuân 2010 Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.10. Ảnh hưởng của mật độ trồng đến năng suất và các yếu tố cấu thành
năng suất của giống lạc L23 vụ Xuân 2010 Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.11. Ảnh hưởng của mật độ trồng đến hiệu quả kinh tế của giống lạc
L23 trong vụ Xuân 2010 Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.12. Ảnh hưởng của các tổ hợp phân bón đến các giai đoạn sinh
trưởng phát triển của giống lạc L23 vụ Xuân
2010………………… Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.13. Ảnh hưởng của các tổ hợp phân bón đến khả năng phân cành của
giống lạc L23 vụ Xuân
2010………………………………………….Error! Bookmark not
defined.
Bảng 3.14. Ảnh hưởng của các tổ hợp phân bón đến mức độ nhiễm một số
bệnh ở giống lạc thí nghiệmn L23 vụ Xuân 2010Error! Bookmark not
defined.
Bảng 3.15. Ảnh hưởng của các tổ hợp phân bón đến năng suất và các yếu tố
cấu thành năng suất của giống lạc L23 vụ Xuân 2010Error! Bookmark
not defined.
Bảng 3.16. Ảnh hưởng của các tổ hợp phân bón khác nhau đến hiệu quả
kinh tế giống lạc L23 trong vụ Xuân 2010………………
……Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.17. Kết quả xây dựng mô hình trồng giống lạc L23 vụ Xuân 2010 Error!
kinh tế giống lạc L23 trong vụ Xuân
2010……………………………Error! Bookmark not defined.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
DANH MỤC CÁC TỪ VÀ CỤM TỪ VIẾT TẮT
Đ/c : Đối chứng
BVTV : Bảo vệ thực vật
BG : Bắc Giang
TGST : Thời gian sinh trưởng
CC1 : Cành cấp 1
CC2 : Cành cấp 2
P : Khối lượng
NSTT : Năng suất thực thu
FAO : Tổ chức Nông nghiệp và Lương thực thế giới
ICRISAT : Viện Nghiên cứu cây trồng cạn Á Nhiệt đới
UBND : Ủy Ban nhân dân
KHCN : Khoa học công nghệ
NN&PTNT : Nông nghiệp và Phát triển nông thôn
KHKTNNVN : Viện Khoa học kỹ thuật Nông nghiệp Việt Nam
VAAS : Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam
góp phần đẩy mạnh sản xuất, tăng năng suất và sản lượng lạc, dần đáp ứng
được nhu cầu về lạc cho tiêu dùng và công nghiệp chế biến trong nước và
xuất khẩu.
Hiện nay, ở nước ta cây lạc đã được trồng khá phổ biến và có quy mô ở
một số tỉnh như Nghệ An, Thanh Hoá, Bắc Giang, Bắc Ninh, Vĩnh Phúc Về
cơ bản đã áp dụng được các biện pháp thâm canh tăng năng suất phù hợp. Sản
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
2
xuất lạc ở những tỉnh này đang phát triển theo hướng hàng hóa, mang lại hiệu
quả kinh tế cao cho người trồng lạc.
Hữu Lũng là một huyện trung du của tỉnh Lạng Sơn, nơi có điều kiện
khí hậu, đất đai tương đối thuận lợi cho cây lạc sinh trưởng phát triển. Chủ
trương của huyện trong những năm tới sẽ đẩy mạnh sản xuất những cây trồng
có giá trị kinh tế cao, nâng cao thu nhập cho người nông dân. Trong đó cây
lạc là một loại cây trồng có vai trò rất quan trọng trong công thức luân canh
tăng vụ, cho hiệu quả kinh tế cao và tăng thu nhập trên đơn vị diện tích. Đặc
biệt nó phát huy hiệu quả cao trong công thức luân canh với lúa, góp phần cải
tạo đất, nâng cao năng suất lúa.
Tổng diện tích đất nông nghiệp của huyện là 55247,59 ha. Trong đó,
diện tích trồng lúa là 7871 ha, diện tích đất một vụ là 3120 ha, chiếm 39,64%,
có thành phần cơ giới nhẹ (nguồn tin từ phòng Nông nghiệp huyện Hữu
Lũng). Người dân ở đây trồng một vụ lúa và một vụ trồng các cây trồng khác
như: lạc, ngô hoặc khoai lang… Trong đó, cây lạc vẫn được người dân sử
dụng nhiều nhất do đặc tính phù hợp với chất đất, mức đầu tư thấp, nhưng cho
thu nhập cao hơn các cây trồng khác. Tuy nhiên, người dân vẫn sử dụng các
giống cũ và canh tác theo phương thức truyền thống. Năng suất cây lạc rất
thấp, chủ yếu để phục vụ nhu cầu tiêu dùng của gia đình, có dư thừa mới
mang bán. Sản xuất manh mún và hiệu quả kinh tế thấp.
xã hội của huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn làm cơ sở khoa học để xây dựng
các giải pháp kỹ thuật phù hợp cho sản xuất lạc trên đất một vụ lúa của vùng.
- Xác định được 01 - 02 giống lạc có năng suất cao, chất lượng hạt tốt
và một số biện pháp kỹ thuật phù hợp với điều kiện sản xuất lạc của vùng,
góp phần hoàn thiện quy trình kỹ thuật cho cây lạc trên đất một vụ lúa của
huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn.
3.2. Ý nghĩa thực tiễn
Thông qua kết quả của đề tài, khuyến cáo cho người nông dân trong
vùng sử dụng các giống lạc mới, áp dụng một số biện pháp kỹ thuật phù hợp
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
4
(mật độ, liều lượng phân bón N, P, K cho lạc ) để góp phần nâng cao năng
suất, sản lượng và hiệu quả sản xuất lạc trên vùng đất một vụ lúa ở huyện
Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn. Đồng thời, phát triển cây lạc để xây dựng một
vùng sản xuất lạc hàng hóa trong nay mai ở Hữu Lũng.
4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
- Đề tài được nghiên cứu trong vụ Xuân năm 2009 và vụ Xuân năm
2010 tại huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn.
- Vật liệu nghiên cứu là một số giống lạc do Viện Nghiên cứu nông
nghiệp cung cấp.
- Mật độ và lượng phân bón cho lạc trong thí nghiệm sử dụng quy
phạm khảo nghiệm giống cây trồng 10TCN 340: 2006 do Bộ Nông nghiệp và
Phát triển nông thôn ban hành năm 2006 làm cơ sở khoa học để thực hiện.
- Chọn đất thích hợp, làm đất kỹ.
- Gieo trồng đúng thời vụ, đúng kỹ thuật.
- Bón phân đầy đủ, cân đối, hợp lý.
- Chăm sóc chu đáo, kip thời.
- Thu hoạch đúng lúc, đúng kỹ thuật. Bảo quản lạc tốt.
- Thực hiện luân canh, xen canh, tăng vụ có cơ sở khoa học và thực tế.
- Phòng trừ sâu bệnh, cỏ dại đúng kỹ thuật, có hiệu quả cao [8].
Điều đầu tiên cần lưu ý là tính hệ thống của các biện pháp. Trong một
hệ thống hợp lý, các biện pháp riêng rẽ ngoài việc phát huy các tác động tích
cực của mình, còn cần tạo ra sự cộng hưởng, sự hỗ trợ trong việc phát huy
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
6
hiệu quả các biện pháp khác. Khi áp dụng một biện pháp nào đó không thích
hợp, chẳng những không phát huy được hiệu quả của biện pháp đó mà còn
làm giảm tác dụng có ích của các biện pháp khác. Vì vậy, hệ thống biện pháp
thâm canh cần được áp dụng một cách đồng bộ và liên hoàn.
Tuy nhiên việc áp dụng hệ thống các biện pháp thâm canh cần cơ động
và linh hoạt. Không có bất kỳ một công thức có sẵn nào có thể đúng và phát
huy được mọi tác dụng ở bất cứ điều kiện sản xuất cụ thể nào. Các điều kiện
cụ thể của sản xuất vô cùng phong phú và đa dạng. Vì vậy, không nên áp
dụng hệ thống các biện pháp thâm canh một cách cứng nhắc, máy móc, dập
khuôn, nhưng cũng không nên tự do tuỳ tiện. Tiềm năng thâm canh cây lạc ở
nước ta còn nhiều. Khi nông dân dành cho cây lạc sự chú ý thích đáng, sự
quan tâm chăm sóc cần thiết và áp dụng một cách sáng tạo các biện pháp
thâm canh, chắc chắn năng suất lạc sẽ tăng cao.
Hơn nữa, Đảng ta rất coi trọng vấn đề phát triển nông nghiệp, nông
thôn và nông dân, đưa sản xuất nông nghiệp lên sản xuất hàng hóa lớn, đồng
thời đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế, cơ cấu vật nuôi cây trồng, gắn sản
dinh dưỡng cao và từ lâu loài người đã sử dụng lạc như một nguồn thực phẩm
quan trọng. Ngoài việc sử dụng để luộc, rang, nấu canh, ép dầu để làm dầu ăn
thì gần đây, nhờ công nghiệp thực phẩm phát triển, con người đã chế biến
nhiều mặt hàng thực phẩm có giá trị từ lạc như : bơ lạc, pho mát lạc, sữa lạc…
Về mặt cung cấp năng lượng: do hạt lạc có hàm lượng dầu cao nên
năng lượng cung cấp rất lớn. Trong 100g hạt lạc, cung cấp 590 calo, trong khi
trị số này ở hạt đậu tương là 411, gạo tẻ là 353, thịt lợn nạc là 286, trứng vịt là
189 và cá chép là 99.
Ngoài ra, khô dầu lạc, thân lá xanh còn là nguồn thức ăn giàu protein
được dùng làm thức ăn cho gia súc. Với giá trị chiếm tới 25 - 30% trong khẩu
phần thức ăn gia súc, khô dầu lạc đã đóng vai trò quan trọng đối với sự phát
triển của ngành chăn nuôi.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
8
Thân lá xanh của lạc với năng suất 5 - 15 tấn/ha chất xanh (sau thu
hoạch quả) có thể dùng trong chăn nuôi đại gia súc.
Mặt khác, người ta có thể lấy vỏ quả lạc rồi đem nghiền thành cám đề
dùng cho chăn nuôi. Cám vỏ quả lạc có thành phần dinh dưỡng tương đương
cám gạo dùng để nuôi lợn, gà, vịt công nghiệp đều rất tốt.
Như vậy, từ lạc người ta có thể sử dụng khô dầu, thân lá xanh và cả
cám vỏ quả lạc để làm thức ăn gia súc, góp phần quan trọng trong việc phát
triển chăn nuôi [1].
1.2.2. Giá trị cây lạc trong hệ thống trồng trọt
Lạc không những cung cấp dinh dưỡng cho con người và gia súc, mà
nó còn có khả năng cải tạo đất nhờ hệ thống vi khuẩn cộng sinh cố định đạm
và các bộ phận thân, lá, rễ của cây.
Cây lạc thuộc họ đậu, có khả năng đặc biệt là: cộng sinh với loài vi
khuẩn Rhizobium virgna có khả năng sử dụng nitơ phân tử ở khí trời. Nhờ
loại đất. Đồng thời, khi so sánh hiệu quả kinh tế của một số cây trồng chính ở
vụ Xuân như: lúa, lạc, đậu tương, ngô, các tác giả cũng ghi nhận việc trồng
lạc trong vụ Xuân cho thu nhập thuần cao hơn so với trồng các cây trồng
khác. Từ đó có thể thấy, lạc là cây trồng mang lại hiệu quả kinh tế cao, đặc
biệt là với các công thức luân canh nền lúa và trồng lạc trong vụ Xuân cho
hiệu quả kinh tế cao hơn so với các cây trồng khác cùng thời vụ.
1.3. Tình hình sản xuất, tiêu thụ lạc trên thế giới và trong nƣớc
1.3.1. Tình hình sản xuất và tiêu thụ lạc trên thế giới
Cây lạc (arachis Hypogaea L) là một cây lấy dầu có giá trị kinh tế cao
và chiếm một vị trí quan trọng trong nền kinh tế thế giới. Cây lạc mặc dù có
nguồn gốc từ Nam Mỹ nhưng hiện nay được phân bố rộng trong phạm vi từ
40
0
vĩ Bắc đến 40
0
vĩ Nam.
Hiện nay, lạc được trồng ở hơn 100 nước và là cây trồng đứng thứ 2
sau cây đậu tương về diện tích trồng cũng như sản lượng trên thế giới.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
10
Bảng 2.1. Diện tích, năng suất và sản lƣợng lạc của một số nƣớc
trên thế giới
Nước
Diện tích
(triệu ha)
Năng suất
(tấn/ha)
Sản lượng
Trung Quốc
4,57
4,60
4,62
3,21
3,04
3,10
14,67
14,00
14,34
Nigieria
1,24
1,25
2,30
1,23
1,25
1,70
1,52
1,55
3,90
Senegal
0,59
0,65
0,67
0,77
0,65
0,97
0,46
0,42
0,65
Nguồn: Faostat, [38]
Qua số liệu bảng 2.1 ta thấy:
Về diện tích:
Hầu hết các nước trên thế giới đều có diện tích trồng lạc tăng. Trong đó,
Ấn Độ, Trung quốc, Nigieria, Senegal là những nước có diện tích tăng liên tục
qua các năm 2006, 2007, 2008, tuy nhiên tốc độ tăng chậm (chỉ từ 0,02 triệu ha
đến 0,49 triệu ha). Ở Mỹ, diện tích trồng lạc nhỏ (0,49 triệu ha năm 2006) và
năm 2007 lại bị thu hẹp (giảm 0,01 triệu ha so với năm 2006). Nhưng đến năm
2008 diện tích lạc của Mỹ tăng đột biến từ 0,48 triệu ha năm 2007 lên 1,17 triệu
ha năm 2008 (tăng gần gấp 3). Indonesia là nước có diện tích trồng lạc giảm liên
tục qua các năm từ 2006 đến 2008, tính đến năm 2008 đã giảm 0,11 triệu ha so
với năm 2006. Điều đó chứng tỏ cây lạc không được chú trọng đầu tư mở rộng
diện tích ở đây. Ở Việt Nam, giai đoạn này không có sự biến động nào về diện
tích trồng lạc. Năm 2006, diện tích trồng lạc của Việt Nam chiếm 1,24% tổng
Copyright: Tài liệu đại học ©