Đàm Thị Nhàn Trờng THCS Thụy Hải Năm học 2007 - 2008 - 1
-
RẩN K NNG C V LP BIU NHIT V LNG MA
TRONG CHNG TRèNH A Lí CHO HC SINH LP 7
A. Đặt vấn đề
Môn Địa lý 7 nhằm giúp học sinh có những kiến thức phổ thông cơ bản, cần thiết
về các môi trờng địa lý và các hoạt động của con ngời ở trên trái đất cũng nh các châu
lục; góp phần hình thành cho học sinh thế giới quan khoa học, giáo dục t tởng, tình
cảm đúng đắn, giúp cho học sinh bớc đầu vận dụng kiến thức địa lý để ứng xử phù
hợp với môi trờng tự nhiên, xã hội xung quanh, phù hợp với yêu cầu của đất nớc và
thế giới trong thời đại mới.
Vì vậy, việc rèn luyện những kỹ năng địa lý là rất cần thiết cho việc học tập đồng
thời cũng chuẩn bị kỹ năng cho việc tiếp thu kiến thức ở các lớp trên. Có rất nhiều kỹ
năng cơ bản cần phải luyện cho học sinh trong quá trình dạy Địa lý 7. Một trong
những kỹ năng quan trọng đó là : Kỹ năng về cách đọc và lập biểu đồ nhiệt độ và l-
ợng ma. Đây là kỹ năng rất cơ bản, cần thiết khi học Địa lý 7, nó đòi hỏi học sinh
phải nắm vững nội dung đã học. Nó giúp học sinh có thể dựa vào biểu đồ nêu đợc về
đặc điểm chế độ nhiệt, chế độ ma, sự phân bố của nó và ngợc lại cũng có thể lập đợc
biểu đồ dựa vào số liệu cho sẵn. Đây cũng là nội dung đợc làm nhiều trong các tiết
thực hành.
Trên thực tế, học sinh lớp 7 phần lớn đều cha thạo kỹ năng quan trọng này. Th-
ờng học sinh lúng túng trong cách đọc biểu đồ, lẫn giữa nhiệt độ và lợng ma, lẫn cột
số liệu; hoặc học sinh rất kém trong việc lập biểu đồ dựa trên các bảng số liệu có sẵn.
Việc rèn cho học sinh cách đọc và lập biểu đồ lợng ma và nhiệt độ là một trong những
trọng tâm về thực hành địa lý 7. Do đó tôi xin chọn đề tài : rèn kỹ năng đọc và
lập biểu đồ nhiệt độ và lợng ma trong chơng trình địa lý cho học sinh
lớp 7. Trong bài biết nhỏ này, tôi xin đợc đa ra một số phơng pháp giải quyết vấn đề
cụ thể mà tôi đã áp dụng thành công trong các tiết dạy Địa lý 7 trong những năm vừa
qua.
rèn kỹ năng đọc và lập biểu đồ nhiệt độ và lợng ma trong chơng trình địa lý cho học
sinh lớp 7

o
C là tháng mát ( ấm áp xứ lạnh)
+ Từ 5
o
C đến 10
o
C là tháng lạnh ( mát xứ lạnh)
+ Từ - 5
o
C đến 5
o
C là rét đậm
+ Dới -5
o
C là quá rét.
Về lợng ma :
+ Trên 100mm là tháng ma( Trung bình năm từ 1200 2500mm)
+ Từ 50mm 100mm là tháng khô ( Trung bình năm từ 600 1200mm)
+ Từ 25mm 50mm là tháng hạn ( Trung bình năm từ 300mm 600mm)
rèn kỹ năng đọc và lập biểu đồ nhiệt độ và lợng ma trong chơng trình địa lý cho học
sinh lớp 7
Đàm Thị Nhàn Trờng THCS Thụy Hải Năm học 2007 - 2008 - 3
-
+ Dới 25 mm là tháng kiệt ( Chỉ có ở hoang mạc và bán hoang mạc Trung
bình năm dới 300mm)
Ví dụ 1: Bài tập thực hành số 2 trang 40:
Có ba biểu đồ nhiệt dộ và lợng ma, chọn biểu đồ phù hợp với ảnh Xavan kèm
theo:
nhiều vào mùa thu,
đông.
Ôn đới lục địa
( Matxcơva
56
o
B)
-10 19 31 74
Đông rét, hè mát,
ma nhiều.
Địa Trung Hải
( Athen 41
o
B)
10 28 69 9
Hè nóng, ma ít.
Đông mát, ma
nhiều.
2. Cách lập biểu đồ nhiệt độ và lợng ma
Biểu đồ nhiệt độ và lợng ma thể hiện nhiệt độ trung bình tháng và lợng ma
trung bình tháng của các tháng trong năm trên cùng một khung biểu đồ.
Muốn lập đợc biểu đồ trớc tiên phải có bảng thống kê số liệu về thời gian và l-
ợng ma tất cả các tháng của địa điểm ta muốn lập biểu đồ.
Lập biểu đồ đợc tiến hành theo các bớc sau:
+ Vẽ một khung biểu đồ gồm hai trục tung và trục hoành vuông góc với nhau.
rèn kỹ năng đọc và lập biểu đồ nhiệt độ và lợng ma trong chơng trình địa lý cho học
sinh lớp 7
Ôn đới hải dơng Ôn đới lục địa
Ven Địa Trung Hải
Ôn đới lục địaVen Địa Trung Hải

Hình7.4: Biểu đồ nhiệt độ và l-
ợng ma của Mun bai
Đàm Thị Nhàn Trờng THCS Thụy Hải Năm học 2007 - 2008 - 6
-
Chênh lệch nhiệt độ là : 14
o
C; nhiệt độ trung bình năm khoảng 24
o
C
Từ đó rút ra Hà Nội thuộc khí hậu nhiệt đới.
* Đọc cột lợng ma cần khai thác các thông tin sau:
+ Ma nhiều tháng nào? ít tháng nào?
+ Ma nhiều mùa nào? ít mùa nào?
+ Sự phân bố ma nh thế nào? ma đều quanh năm hay tập trung theo mùa?
+ Tổng lợng ma cả năm
Các thông tin trên cho biết đặc điểm chế độ ma của địa phơng thuộc kiểu khí
hậu nào?
Ví dụ: Ma vào thu đông: Khí hậu Địa Trung Hải
Nóng ẩm, ma nhiều quanh năm: Môi trờng xích đạo ẩm
Ma tập trung một mùa, nhiệt độ lớn hơn 22
o
C, thời kỳ khô hạn dài: Môi trờng
nhiệt đới
Mùa đông ấm, hè mát, ma quanh năm và ma nhiều vào thu đông: Môi trờng
ôn đới hải dơng.
Mùa đông rét, hè mát, ma nhiều vào hè: Ôn đới lục địa
Ma ít, nhiệt độ cao quanh năm, đông lạnh: Môi trờng hoang mạc.
So sánh và phân tích biểu đồ nhiệt độ và biểu đồ lợng ma để tìm ra tính chất
khí hậu của địa phơng.
Đây là vấn đề rất quan trọng, vì chỉ khi nào cả hai biểu đồ này thể hiện đúng

dới sự hớng dẫn và tổ chức của giáo viên. Nó phát huy trí lực của học sinh, nâng cao
khả năng quan sát và suy luận, liên hệ chặt chẽ với thực tiễn cuộc sống.
Kĩ năng đọc và lập biểu đồ nhiệt độ và lợng ma học sinh đã đợc làm quen ở
lớp 6, tuy nhiên còn ở mức độ rất sơ đẳng, lên các lớp trên, các em tiếp tục đợc học
với mức độ cao hơn nữa. Tuy nhiên, với học sinh lớp 7, nó có vai trò quan trọng trong
việc phát triển t duy địa lý cho các em. Với nội dung đã nêu, tôi thờng vận dụng vào
các tiết dạy có biểu đồ và các tiết thực hành, nhìn chung, học sinh vận dụng nhanh,
đạt kết quả tốt, lớp học sôi nổi.
Thụy Hải, ngày 26 tháng 11 năm 2007
rèn kỹ năng đọc và lập biểu đồ nhiệt độ và lợng ma trong chơng trình địa lý cho học
sinh lớp 7
Đàm Thị Nhàn Trờng THCS Thụy Hải Năm học 2007 - 2008 - 8
-
Đàm Thị Nhàn
rèn kỹ năng đọc và lập biểu đồ nhiệt độ và lợng ma trong chơng trình địa lý cho học
sinh lớp 7