Rèn kỹ năng đọc biểu đồ nhiệt độ và lượng mưa trong chương trình địa lý cho học sinh lớp 7
Rèn kỹ năng đọc biểu đồ nhiệt độ và lượng mưa trong chương trình địa
lý cho học sinh lớp 7
A. Đặt vấn đề
Trong chương trình địa lý THCS có rất nhiều kỹ năng cần rèn luyện cho
học sinh. Kỹ năng là một trong những điều cần thiết cho môn học địa lý,
đặc biệt trong phần địa lý lớp 7, khi học sinh mới bắt đầu làm quen với
chương trình học mới của cấp 2, các kỹ năng còn là điều hoàn toàn mới mẻ.
Vì vậy cần hướng cho các em làm quen một cách nhẹ nhàng, gây hứng thú
thực sự để có sự yêu thích môn học.
Môn Địa lý 7 nhằm giúp học sinh có những kiến thức phổ thông cơ
bản, cần thiết về các môi trường địa lý và các hoạt động của con người ở
trên trái đất cũng như các châu lục, góp phần hình thành cho học sinh thế
giới quan khoa học, giáo dục tư tưởng, tình cảm đúng đắn, giúp cho học sinh
bước đầu vận dụng kiến thức địa lý để ứng xử phù hợp với môi trường tự
nhiên, xã hội xung quanh, phù hợp với yêu cầu của đất nước và thế giới
trong thời đại mới.
Vì vậy, việc rèn luyện những kỹ năng địa lý là rất cần thiết cho việc học
tập đồng thời cũng chuẩn bị kỹ năng cho việc tiếp thu kiến thức ở các lớp
trên. Có rất nhiều kỹ năng cơ bản cần phải luyện cho học sinh trong quá
trình dạy Địa lý 7. Một trong những kỹ năng quan trọng đó là : “ Kỹ năng về
cách đọc biểu đồ nhiệt độ và lượng mưa”.
Đây là kỹ năng rất cơ bản, cần thiết khi học Địa lý 7, nó đòi hỏi học
sinh phải nắm vững nội dung đã học. Nó giúp học sinh có thể dựa vào biểu
đồ nêu được về đặc điểm chế độ nhiệt, chế độ mưa, sự phân bố của nó và
ngược lại cũng có thể lập được biểu đồ dựa vào số liệu cho sẵn. Đây cũng là
nội dung được làm nhiều trong các tiết thực hành, và nội dung này cũng
xuyên suốt trong quá trình học tập môn địa lý của các em cho mãi về sau.
1
Rèn kỹ năng đọc biểu đồ nhiệt độ và lượng mưa trong chương trình địa lý cho học sinh lớp 7
Trên thực tế, học sinh lớp 7 phần lớn đều chưa thạo kỹ năng quan trọng

Lượng mưa cao nhất ở tháng 8 của đới
khí hậu ôn hoà 320mm thì khi xác định
trên
trục tung là 350mm
- Trục hoành chia làm 12 phần, mỗi phần
là một tháng và lần lượt ghi đều từ trái
sang phải, từ tháng 1 đến tháng 12 bằng
số hoặc chữ.
( Hình bên là minh hoạ biểu đồ nhiệt độ và lượng mưa trung bình ở Pớt -
Australia)
Đường biểu diễn biến thiên nhiệt độ hàng năm được vẽ bằng đường cong
màu đỏ nối liền các tháng trong năm. Sự biến thiên lượng mưa hàng tháng
được thể hiện bằng hình cột ( hoặc đường cong màu xanh nối lượng mưa
trung bình các tháng trong năm)
Qua chỉ số nhiệt độ và lượng mưa trung bình hàng tháng, ta biết được
diễn biến khí hậu của địa phương đó như thế nào dựa vào chi tiết sau:
3
Rèn kỹ năng đọc biểu đồ nhiệt độ và lượng mưa trong chương trình địa lý cho học sinh lớp 7
Về nhiệt độ: + Trên 20
o
C là tháng nóng
+ Từ 10
o
C đến 20
o
C là tháng mát ( ấm áp xứ lạnh)
+ Từ 5
o
C đến 10
o

đúng( loại)
Biểu đồ B: Nóng quanh năm, hai lần nhiệt độ tăng cao,
Mưa theo mùa, tháng mưa lớn nhất là tháng 8 > 160mm,
Thời kì khô ba tháng không mưa

⇒
Là môi trường nhiệt đới.
Biểu đồ C: Nóng quanh năm, hai lần nhiệt tăng,
Mưa theo mùa. Tháng mưa lớn nhất là tháng 8: 40mm,
Thời kỳ khô hạn 6 tháng không mưa

⇒
Là môi trường nhiệt đới.
Vậy xác định biểu đồ B hay C ? Tại sao?
Ta thấy biểu đồ B mưa nhiều, thời kì khô hạn ngắn hơn C, lượng mưa
nhiều hơn, phù hợp với xavan có nhiều cây cao hơn là C.

⇒
Do đó biểu đồ B phù hợp với Xavan trong bài.
Ví dụ 2. Ba biểu đồ lượng mưa trang 44 SGK
5
Ôn i h i d ngđớ ả ươ
Ôn i l c ađớ ụ đị
a Trung H iĐị ả
Ôn i l c ađớ ụ đị
Ôn i h i d ngđớ ả ươ
Rèn kỹ năng đọc biểu đồ nhiệt độ và lượng mưa trong chương trình địa lý cho học sinh lớp 7
Học sinh đọc ba biểu đồ trên và điền số liệu vào bảng sau:
Biểu đồ khí hậu
Nhiệt độ (

Địa Trung Hải
( Athen - 41
o
B) 10 28 69 9
Hè nóng, mưa ít.
Đông mát, mưa
nhiều.
2. Các bước đọc biểu đồ và lượng mưa
Cần đọc lần lượt đường cong biểu diễn nhiệt độ và các cột lượng
mưa trong năm để biết thông tin về khí hậu nơi đó.
* Đọc đường nhiệt độ cần khai thác:
+ Nhiệt độ tháng nóng nhất và tháng lạnh nhất
+ Chênh lệch nhiệt độ ( bình độ nhiệt) ? Nhiệt độ trung bình năm?
+ Qua đó biết đặc điểm chế độ nhiệt thuộc kiểu khí hậu nào.
Ví dụ 3:
Hình7.3: Biểu đồ nhiệt độ và lượng mưa của Hà Nội
Nhiệt độ tháng nóng nhất là tháng 7 ( 30
o
C) lạnh nhất là tháng 1 ( 16
o
C)
Chênh lệch nhiệt độ là : 14
o
C; nhiệt độ trung bình năm khoảng 24
o
C
Từ đó rút ra Hà Nội thuộc khí hậu nhiệt đới.
* Đọc cột lượng mưa cần khai thác các thông tin sau:
+ Mưa nhiều tháng nào? ít tháng nào?
+ Mưa nhiều mùa nào? ít mùa nào?

thuận lợi những tri thức địa lí dưới sự hướng dẫn và tổ chức của giáo
viên.Thông qua kênh hình học sinh có thể phát huy trí lực của mình,
nâng cao khả năng quan sát và suy luận, liên hệ chặt chẽ với thực tiễn
cuộc sống, và có thể áp dụng nó vào nhiều dạng để khắc sâu kiến thức.
Qua kinh nghiệm đã dạy và áp dụng ở một số năm khi dạy địa lý tôi
nhận thấy rằng: Khi hướng dẫn các kỹ năng cho học sinh một cách
nhuần nhuyễn, tạo cho các em một thói quen làm việc với lược đồ, bản
đồ, tranh ảnh, thì lúc đó học sinh thực sự có hứng thú, ghi nhớ kiến thức
rất nhanh và lâu.Với học sinh tất cả các cấp và đặc biệt là học sinh lớp 7
với nội dung đã nêu, tôi thường vận dụng vào các tiết dạy có biểu đồ và
8
Rèn kỹ năng đọc biểu đồ nhiệt độ và lượng mưa trong chương trình địa lý cho học sinh lớp 7
các tiết thực hành, nhìn chung, học sinh vận dụng nhanh, đạt kết quả tốt,
lớp học sôi nổi. Trên đây là các ý kiến của tôi về kỹ năng đọc biểu đồ, sẽ
còn rất nhiều thiếu sót rất mong sẽ nhận được sự góp ý, trao đổi của các
đồng nghiệp để sản phẩm của tôi được hoàn thiện hơn.
Tôi xin chân thành cảm ơn !
NHẬN XÉT CỦA HỘI ĐỒNG CHẤM:
9