ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
KHOA : THÔNG TIN – THƯ VIỆN

BÁO CÁO KHOA HỌC
Đề tài :
Bước đầu tìm hiểu vấn đề quản trị tri thức
và giáo dục người dùng tin
1
ĐẶT VẤN ĐỀ
Cuộc cách mạng khoa học và công nghệ đã tạo ra sức mạnh đột phá có
ý nghĩa lịch sử về khoa học và công nghệ trên toàn thế giới. Đó là một bước
ngoặt có ý nghĩa trọng đại ở các nước tiên tiến phát triển cũng như các quốc
gia đang phát triển. Nó hiện đang trở thành một xu thế quốc tế về mọi mặt đặc
biệt là công nghệ thông tin, công nghệ sinh học,công nghệ vật liệu , công
nghệ năng lượng làm cho nền kinh tế thế giới cũng có những bước chuyển
biến rõ rệt. Đó là nền kinh tế chuyển từ kinh tế công nghiệp sang nền kinh tế
tri thức, văn minh loài người chuyển từ văn minh công nghiệp sang văn minh
trí tuệ.
Nền kinh tế tri thức là nền kinh tế chủ yếu dựa vào thông tin và tri thức.
Thông tin và tri thức đã trở thành yếu tố quan trọng hơn cả vốn và lao động,
được coi là nguồn lực trực tiếp cho phát triển kinh tế - xã hội. Song song với
nó hiện nay trong thời đại xã hội thông tin tri thức thì yếu tố thông tin ngày
càng đóng một vai trò không thể thiếu và nó có ảnh hưởng rất sâu rộng đến
hoạt động của chúng ta như : kinh tế, văn hoá, xã hội, khoa học làm cho nhu
cầu về thông tin tri thức đang ngày càng gia tăng biến chúng trở thành một
loại hàng hoá đặc biệt trên thị thường thông tin. Điều đó càng chứng tỏ tầm
quan trọng của việc thúc đẩy không ngừng phát triển và hoàn thiện chức năng
của các cơ quan thông tin khoa học và công nghệ. Nhiệm vụ đặt ra cho các cơ
quan này là lam thế nào để quản trị tri thức – một tài sản quan trọng của bất
kỳ cơ quan, tổ chức nào. Vì vậy việc quản trị tri thức đang còn là một vấn đề

1.2. Khái niệm quản trị tri thức
Quản trị tri thức là một chủ đề ngày càng nhận được sự quan tâm
nghiên cứu của các cơ quan tổ chức. Sự chồng chéo rất lớn giữa quản trị tri
thức với quản lý thư viện là hiển nhiên, đặc biệt là trong sự thiết kế các cơ sở
hệ thống dữ liệu và việc tạo ra các hệ thống phân loại và nguyên tắc phân
loại.
Trước hết ta phải hiểu “quản trị” là gì ?.Quản trị được xác định như
một loạt các hoạt động định hướng theo mục tiêu trong đó có các hành động
cơ bản là xác định mục tiêu, lập kế hoạch để thực hiện mục tiêu, tổ chức và
kiểm tra việc thực hiện kế hoạch. Quản trị hiện đại cũng là một tinh thần, một
thái độ làm việc nhằm hướng tới tính hiệu quả về quản lý.
Vậy quản trị tri thức là gì?
Hiện nay có rất nhiều quan niệm khác nhau về khái niệm quản trị tri
thức, dưới đây là một số khái niệm tiêu biểu.
- Quản trị tri thức là việc quản lý một cách có hệ thống và rõ ràng các
tri thức quan trọng, cần thiết và là một quá trình phức hợp nhằm sáng tạo tổ
chức, phổ biến và sử dụng tri thức
(2)
.
4
- Quản trị tri thức hàm chứa việc liên kết một cách có hiệu quả những
người biết và những người cần phải biết và chuyển hoá tri thức của từng cá
nhân thành tri thức của một tổ chức
(3)
.
- Quản trị tri thức còn là một quá trình chia sẻ các tri thức đã thu thập
được, làm mới và chuyển đổi tri thức.
Như vậy, quản trị tri thức bao gồm việc kết nối, chia sẻ tốt hơn và sử
dụng có hiệu quả hơn tri thức có sáng tạo, chuyển đổi tri thức mới thông qua
quá trình của việc đổi mới cách tân.Hay quản trị tri thức không phải là một

6. Người quản lý cấp cao không thực
tâm ủng hộ : 7%
7. Không thành công do khó khăn về
kỹ thuật: 7%
0% 5% 10% 15% 20% 25%
7%
7%
20%
19%
13%
Tổng số không đạt được kết quả mong đợi 137 công ty.
Tuy nhiên, điều đáng chú ý là ba lý do:
1. Thiếu hiểu biết về người dùng tin do giao tiếp không đủ
2. Thiều thời gian học / hệ thống vận hành quá phức tạp
3. Thiếu đào tạo về cơ bản có thể quy thành một nguyên nhân giáo
dục và đào tạo người dùng tin không đầy đủ. Nhận thức được điều này, ta có
thể sắp xếp lại bảng tổng kết trên một cách có hệ thống như sau:
1. Giáo dục người dùng tin không
đầy đủ: 53%
2. Việc sử dụng hàng ngày không
được lồng ghép vào trong thói quen bình
thường :19%
3. Người dùng tin không thấy cá
nhân mình có lợi: 13%
0% 20% 40% 60%
7%
7%
13%
19%
53%

hỗ trợ người dùng tin, giáo dục và đào tạo họ một cách có hiệu quả nếu chúng
ta muốn thành công trong việc thực hiện quản trị tri thức. Bởi người dùng tin
là yếu tố cơ bản giữ vai trò quan trọng trong mọi hệ thống thông tin,
Họ là điểm xuất phát và cũng là điểm cuối cùng của toàn bộ quá trình
hoạt động thông tin.
2.2.1. Nhân viên thư viện với tư cách là người đào tạo người dùng
tin
Ngay từ đầu chúng ta đã thấy việc quản trị tri thức đang gặp rất nhiều
rắc rối, thiếu sự đào tạo giáo dục người dùng tin, trong khi đó nhân viên thư
viện lâu nay vốn có kỹ năng trong việc đào tạo và giáo dục người dùng tin.
Chúng ta quen gọi đó là “ hướng dẫn sử dụng thư mục “. Sự cần thiết phải
đề cao vai trò của nhân viên thư viện trong quản trị tri thức dường như là điều
tất yếu không có gì cần phải bàn cãi.
Vậy thì chúng ta có thể kết luận rằng, nhân viên thư viện đóng một vai
trò quan trọng trong việc thực hiện quản trị tri thức trong lĩnh vực đào tạo và
giáo dục người dùng tin .
2.2.2. Giáo dục và đào tạo người dùng tin trong những lĩnh vực quản
trị tri thức khác nhau
Có một phát hiện rất thú vị từ các nghiên cứu về thói quen làm việc của
các nhân viên nghiên cứu chuyên nghiệp là hầu như ai cũng sử dụng tới 20-
25% thời gian làm việc của mình vào việc tìm kiếm thông tin. Điều đáng nói
ở đây là số phần trăm này không hề liên quan đến mật độ thông tin trong lĩnh
8
vực công việc của họ. Các nhà quản lý dây truyền sản xuất cũng sử dụng
nhiều thời gian vào việc tìm kiếm thông tin không kém gì các nhà nghiên cứu
khoa học. Người lao động trong lĩnh vực tri thức dù đó là nhà quản lý, người
làm công việc hành chính hay nhà nghiên cứu, đều cần rất nhiều thông tin để
làm việc một cách có hiệu quả. Nhưng rõ ràng những người làm việc trong
lĩnh vực tri thức sử dụng nhiều thời gian 20-25% vào việc tìm kiếm thông tin
thì rất có thể họ sẽ làm việc tốt hơn nếu có một cơ chế làm việc và một môi

làm.
Đào tạo người dùng tin về việc sử dụng các dịch vụ thông báo về
những thông tin mới cũng như việc tiến hành tìm kiếm thông tin qua mạng, sử
dụng dịch vụ thông báo về những thông tin mới để xây dựng được một hệ
thống hồ sơ (profile). Cần phải có kỹ năng và kinh nghiệm để tạo được một
hồ sơ thông tin hiệu quả. Hồ sơ thông tin phải được duy trì và cập nhật. Đặc
biệt việc xem xét lại hồ sơ thông tin sẽ trở nên có hiệu quả hơn nếu có sự trợ
giúp của một người dày dạn kinh nghiệm về tìm kiếm cơ sở dữ liệu.
 Dạy cho người dùng tin sử dụng phần mềm nhóm (groupware).
Tất cả những hệ thống được thiết kế ra là để cho người dùng dễ dàng sử
dụng cũng không dễ dàng như dự định. Cho dù phần mềm đó có bao gồm
công cụ tìm kiếm hay chức năng soạn thảo văn bản, hay những tập hợp số liệu
thống kê và cả phần mềm nhóm thì bao giờ người ta cũng phát hiện ra rằng
hầu hết những người sử dụng chỉ học những chức năng và kỹ năng rất cơ bản.
Chỉ cần giáo dục họ một chút thôi, kể cả việc đào tạo lại, người dùng có thể
sử dụng những công cụ của mình một cách có hiệu quả hơn nhiều .
Như vậy để đào tạo và giáo dục người dùng tin có hiệu quả nhất thì yêu
cầu đặt ra cho các nhà quản trị tri thức là hãy thiết kế một chương trình đào
10
tạo và giáo dục trước hoặc ít nhất thì càng sớm càng tốt. Nếu chúng ta nghĩ về
một chương trình đào tạo và giáo dục người dùng tin thì không những chúng
ta phải nghĩ về cách thức mà người dùng tin sẽ vận hành chương trình đó mà
còn phải chuẩn bị tốt để trả lời các câu hỏi “Tại sao? ” mà người dùng đặt
ra. Và một điểm vô cùng quan trọng là việc giáo dục người dùng không chỉ là
giáo dục họ sử dụng hệ thống như thế nào, mà còn phải giúp họ hiểu tại sao
họ nên sử dụng hệ thống đó. Do đó người đào tạo cũng chỉ là tác nhân đem
đến sự thay đổi việc tìm kiếm thông tin và quản trị tri thức.
11
KẾT LUẬN
Quản trị tri thức là một hướng mới trong việc cung cấp dịch vụ của các

25/8/2001. Trong />4.
5. Technology considerations for keeping up the latest advance of
library and information services. Infor. Service and managerment workshop-
Zheng Minzu. ISTIC, Beiging, 2002.
13
MỤC LỤC
14