Phòng Giáo Dục & Đào Tạo Thành Phố Pleiku
TRƯỜNG MẦM NON 2/9

KINH NGHIỆM RÈN LUYỆN
THÓI QUEN VỆ SINH CHO TRẺ
NĂM HỌC: 2008- 2009


Họ và tên: Trần Thị Thu Hồng
Đơn vị công tác: Trường mầm Non 2/9
KINH NGHIỆM RÈN LUYỆN
THÓI QUEN VỆ SINH CHO TRẺ
I/ Đặt vấn đề:
Chúng ta đã biết giai đoạn từ 0-6 tuổi là giai đoan trẻ phát triển nhanh hơn bất kỳ
giai đoạn nào khác trong cuôc đời, đây là giai đoạn thể lực trẻ rất non nớt dễ mắc
bệnh. Giai đoàn này bản thân trẻ nhỏ chưa ý thức được sự nguy hiểm của việc
mất vê sinh, do vậy nguy cơ mắc bệnh ngày càng cao. Sự phát triển cơ thể trẻ
phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố: học tập , vui chơi, chăm sóc nuôi dưỡng, vê sinh
dinh dưỡng Trong đó phải nói đến vê sinh là yếu tố góp phần ảnh hưởng đến
sức khỏe cho trẻ, thực hiện tốt việc giữ gìn vệ sinh cho trẻ là một trong các mặt
giúp trẻ phát triển toàn diện.
Các nhà khoa học qua nghiên cứu cho thấy 80% các loại bệnh của trẻ nhỏ
liên quan tới chăm sóc vệ sinh cá nhân và vê sinh môi trường. Trường lớp mầm
non lại là nơi tập trung đông trẻ nên các loại bệnh dễ phát sinh và lây lan thành
dịch làm ảnh hưởng tới sức khỏe của nhiều trẻ, cho nên công tác chăm sóc vệ
sinh cho trẻ là góp phần phòng bệnh cho trẻ, là việc làm có ý nghĩa thực tiễn góp
phần nâng cao nhận thức đối với người chăm sóc trẻ. Vì đối với trẻ chăm sóc
giáo dục vệ sinh tốt hình thành cho trẻ một số nề nếp thói quen vệ sinh, hành vi
văn minh và những kỹ năng sống đơn giản ban đầu góp phần tạo điều kiện cho
trẻ phát triển toàn diện và sống mạnh khỏe. Đặc biệt năm học này thì vấn đề vệ
sinh lại là một trong các nội dung xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích

• Cơ sở đề ra biện pháp này là:
Giáo viên mầm non là người trực tiếp dạy trẻ các môn học đúng theo yêu cầu
của Bộ qui định, do vậy người giáo viên không được dạy theo kinh nghiệm mà
phải nắm bắt cái mới của chương trình.
• Các tác động của biện pháp:
Tôi tiến hành nghiên cức kỹ chuyên đề vệ sinh mà sở giáo dục và phòng giáo dục
triển khai , tôi áp dụng như sau:
Để rèn luyện cho trẻ có thói quen vệ sinh giáo viên phải thực hiện nhiều
nội dung: biết tự phục vụ bản thân ( Đánh răng, rửa tay, rửa mặt, mặc quần áo,
chải tóc), vệ sinh lớp, vệ sinh môi trường Nhiều nội dung như thế nhưng nếu
chúng ta không có kế hoạch rèn luyện cụ thể và có thời gian thì kết quả đem lại sẽ
không khả quan. Do vậy ngay từ đầu năm học này tôi đã vạch cho mình kế hoạch
rèn luyện những thói quen vệ sinh cho trẻ vào ngay đầu năm học từng tuần, từng
tháng cụ thể như sau:
- Tháng 9: Tuần 1 và 2 tôi đưa nội dung rèn nề nếp các môn học, nề nếp khi
ăn ngủ. Tuần 3 nội dung trọng tâm là rèn cho trẻ biết tự phục vụ bản thân:
rửa tay, rửa mặt. Tuần 4 nội dung trọng tâm là rèn cho trẻ biết đánh răng.
Sở dĩ tôi phân chia các yêu cầu trên vào từng tuần thứ tự như trên là vì
tuần 1 và 2 đầu tháng trẻ được khám sức khỏe tổng quát lần đầu. Kết quả
kênh A ở lớp tôi chỉ đạt 85 % , trẻ sâu răng chiếm 2/3 số học sinh cả lớp. có
học sinh sâu 1, 2 cái răng, nhưng cũng có học sinh sâu 6,7 cái răng. Do
vậy việc đưa tiêu chuẩn này vào lúc này là rất phù hợp
- Tháng 10 : Day cho trẻ biết vệ sinh trường, lớp và nơi công cộng.
- Tháng 11, 12 : Rèn các nề nếp khác.
2/ Biện pháp thứ hai: Vệ sinh lớp học sạch sẽ thoáng mát:
• Cơ sở đề ra biện pháp này là:
Việc làm gương cho trẻ noi theo rất là quan trọng, đối với giáo dục vệ sinh
cho trẻ thì trực tiếp thấy cô thực hiện trẻ sẽ noi theo.

• Quá trình thực hiện và các tác động của biện pháp:

trường mầm non:
• Cơ sở đề ra biện pháp này là:
Do đặc điểm tâm lý của trẻ là chóng nhớ nhưng rất mau quên, bên cạnh đó
còn phải hình thành cho trẻ nhớ lâu và nhớ chính xác. Do vậy đòi hỏi người
giáo viên không những phải thực hiện đầy đủ vệ sinh cho trẻ trong chương
trình mà còn phải biết kết hợp dạy trẻ vào các hoạt động khác.
• Quá trình thực hiện biện pháp:
Từ các cơ sở nêu trên, bản thân tôi nghiêm túc thực hiện hoạt động vệ
sinh hàng ngày đầy đủ.
Ngoài hoạt động vệ sinh chính ra, khi dạy các hoạt động khác tôi cũng kết
hợp lồng ghép để trẻ nhớ lâu.
Cụ thể như sau:
Họp mặt đầu tuần: giúp tôi giáo dục vệ sinh có hiệu quả nhất. Mỗi tuần đều
có tiêu chuẩn bé ngoan khác nhau. Sau khi cô và trẻ cùng trò chuyện về ngày
nghỉ, căn cứ vào kế hoạch ở trường tôi lựa chọn những bài thơ câu chuyện có
nội dung phù hợp để dạy cho trẻ đọc.
Theo chuyên đề rửa tay, trẻ phải rủa tay 7 bước với xà phòng , nhưng lúc
đầu rất khó khăn, do lớp có nhiều độ tuổi mà trẻ nhỏ lại nhiều , tiếp thu chậm,
lúng túng trong khi thực hiện: khi thì rửa lòng bàn tay trước, khi thì rửa mu
bàn tay trước, khi thì cổ tay. Ban đầu tôi cho trẻ học đọc các bước rửa tay
theo cô, sau đó mô phỏng lại cách rửa trên tay. Khi trẻ tương đối nhớ tôi mới
cho trẻ thực hiện dưới vòi nước. Đồng thời tôi kết hợp vẽ các qui trình rửa tay
theo 7 bước , tô màu đẹp, ép lác tích dán trên tấm bảng gần nơi trẻ rửa tay, trẻ
hàng ngày nhìn thấy và khi rửa tay trẻ có thể nhìn rõ và kết hợp vừa đọc vừa
thao tác. Có trẻ lại quên rửa với xà phòng, tôi liền đọc nhỏ câu thơ: Miếng xà
phòng nho nhỏ trong bài thơ “Rửa tay” là trẻ nhớ đến phải rửa tay với xà
phòng:
Rửa tay.
Miếng xà phòng nho nhỏ.
Em xát lên bàn tay.

riêng cho trẻ . Cô giáo phải thao tác đánh răng và giảng giải cách đánh răng
mặt ngoài răng, mặt trong và mặt nhai.
Sau khi được thao tác đánh răng trên mô hình tôi kết hợp kể cho cháu
nghe câu chuyện “ Gấu con bị đau răng”
Chuyện kể có một chú Gấu con được các bạn đến dự sinh nhật tặng nhiều
bánh kẹo, Gấu con ăn mà quên đánh răng trước khi đi ngủ nên các sâu răng
đã đục khoét những chiếc răng bám đầy bánh kẹo. Gấu con đau quá khóc suốt
cả ngày và gấu mẹ phải đưa Gấu con đến bệnh viện nhờ bác sĩ khám, bác sĩ
dặn rằng “Gấu con khi ăn xong phải chăm chỉ đánh răng và súc miệng”. Gấu
con làm đúng theo lời bác sĩ dặn nên răng của gấu con ngày càng chắc khỏe.
Sau đó tôi đưa nội dung chăm sóc răng miệng vào tiêu chuẩn bé ngoan trong
tuần và cho trẻ đọc thơ:
Giữ hàm răng đẹp
Bé đừng cắn bút , mút tay
Khiến hàm răng xấu lại gây bệnh nhiều
Hàm răng giúp bé sớm chiều
Học hành ca hát nói điều dễ thương.
Hoặc là khi giáo dục trẻ giữ vệ sinh lớp, vệ sinh môi trường, ngoài việc dạy
và kết hợp lồng ghép câu chuyện để giáo dục trẻ trong hoạt động họp mặt đầu
tuần, tôi dành một buổi chiều thứ sáu cho trẻ lao động lau chùi đồ chơi của lớp,
tôi giáo dục cho trẻ biết đồ chơi có sạch, có đẹp thì mới chơi lâu bền và không
gây bệnh cho cháu. Tôi hướng dẫn trẻ làm vệ sinh trong lớp , trong sân trường tôi
nhắc nhở các cháu nhặt bỏ rác vào sọt rác, cô và trẻ cùng nhặt rác vừa nhặt vừa
đọc bài thơ:
Biết giữ vệ sinh môi trường
Sân trường bé chơi
Thấy lá vàng rơi
Vung vãi khắp nơi
Cùng đi nhặt lá
Bỏ vào thùng rác

Chân ai sạch sẽ
Gót đỏ hồng hào
Không bẩn tí nào
Được vào đánh trống
Tùng Tùng tùng
Qua hình thức kiểm tra thường xuyên như vây sẽ giúp trẻ có ý thức vệ
sinh thân thể sạch sẽ. Những cháu bị phát hiện tay hoặc chân bị bẩn tôi cho trẻ ra
rửa lại và nhắc trẻ ngày mai đi học cháu phải rửa tay chân sạch sẽ hơn nhé.
Trò chơi học tập là trò chơi tôi thường áp dụng để giáo dục trẻ nhiều nhất.
Bên cạnh việc phát triển tư duy, trò chơi còn giúp trẻ phán đoán nhanh chính xác
các bức tranh về vệ sinh khi được chơi qua trò chơi chắp tranh hoặc qua trò chơi
tung bóng kể tên một số đồ dùng vệ sinh, hoặc trẻ chơi xếp tranh đúng qui trình
rửa tay 7 bước. tôi còn sử dụng các câu đố để trẻ chơi đố bạn bằng các song
loan, phách tre, một trẻ vừa gõ song loan vừa đố:
Xúc xắc xúc xẻ bạn nghe đố nè:
“ Cái gì nho nhỏ mà có nhiều răng
Giúp bạn siêng năng chải tóc hàng ngày”
Nhóm trẻ cũng cầm song loan vừa gõ vừa trả lời:
Xúc xắc xúc xẻ , nghe trả lời nè:
“ là chiếc lược nhựa
Chải tóc đó mà”.
Trẻ đọc nhiều câu đố khác về vệ sinh như bài” Đôi dép” , “ Chiếc khăn
tay”, “ Bàn chải đánh răng” hoặc
Lấp la lấp lánh
Treo ở trên tường
Mỗi khi đến trường
Bé soi chải tóc.
Đố là cái gì?
Trẻ đều chơi như thế.
Trong trò chơi phân vai theo chủ đề tôi lồng ghép giáo dục sức khỏe cho

vì được chơi như thế.
Với môn làm quen với toán tùy theo số khi dạy trẻ cô giáo có thể sử dụng các
đồ dùng vệ sinh để trẻ xếp tương ứng: khăn, ca, cốc, bàn chải, lược , gương
Nếu là số 3 thì xếp 3 cái khăn, 3 các cốc , 3 cái bàn chải đánh răng. Hoặc là xếp
các loại cây xanh: Một cây xanh cần mấy bình tưới( 1 cây xanh ứng với 1 bình
tưới, 2 cây xanh ứng với 2 bình tưới).
Khi dạy trẻ hoạt động tạo hình ngoài những tiết có đề tài cụ thể, còn những
tiết vẽ, xé, nặn theo ý thích tôi hướng trẻ vẽ , xé nặn những đồ dùng vệ sinh như:
khăn, xô, ca , cốc nhất là những tiết nặn cô không được quên cho trẻ lau tay,
cuối giờ cô cho trẻ rửa tay bằng xà phòng.
Nêu gương bé ngoan là một trong những hoạt động giáo dục được qui định
trong chương trình giáo dục mẫu giáo, đối với trẻ đây là hình thức sinh hoạt rất
sinh động có tác dụng giáo dục đạo đức cũng như giáo dục các mặt khác. Các
cháu thích được động viên khen ngợi, thích bắt chước .Do đó việc nêu gương
khen ngợi trẻ khi làm được việc tốt rất là cần thiết, ví dụ như: cũng căn cứ tình
hình kế hoạch của trường tôi đề ra các yêu cầu: Đến lớp đúng giờ, trong giờ học
ngồi ngay ngắn, quần áo sạch sẽ gọn gàng. Các tuần sau căn cứ vào kết quả đã
đạt được ở tuần trước, điểm nào yếu thì tiếp tục củng cố thêm và có phần nâng
cao hơn đồng thời cô bổ sung thêm yêu cầu mới, đầu tuần tiêu chuẩn bé ngoan
thế nào thì vào giờ nêu gương tôi đều căn cứ vào tiêu chuẩn để đánh giá.
Ngoài ra tôi còn sưu tầm nhiều bài thơ , bài hát có nội dung giáo dục vệ sinh
trong các sách chương trình đổi mới để dạy trẻ vào mọi lúc mọi nơi như bài “ Tay
thơm , tay ngoan” của Bùi Đình Thảo, bài “ Khám tay” của Đào Việt Hưng , bài “
Rất vừa xinh” của Văn Chung, bài “ Chiếc khăn tay” của Văn Tấn, bài “ Em ngoan
hơn búp bê” của Phùng Như Thạch, “ Bé quét nhà” của Hà Đức Hậu.
Hoặc những bài thơ:
Bé tập làm vệ sinh
Cứ đến chiều thứ sáu
Cháu tập làm vệ sinh
Lau thật sạch lớp mình

Cánh hoa nở
Năm ngón tay đẹp
Như năm cánh hoa
Mười ngón tay đẹp
Như Mười cánh hoa
Bé không nghịch bẩn
Tay bé trắng hồng
Như cánh hoa nở
Trong vườn mùa xuân.
Bé và mèo
Mèo ơi rửa mặt
Sao chỉ dùng tay
Khăn vắt trên dây
Sao mèo không lấy?
Mèo quên rồi đấy
Bé chả thế đâu
Phải có khăn lau
Vừa mau vừa sạch.
5/ Biện pháp thứ năm: Hoạt động mọi lúc mọi nơi:
• Cơ sở đề ra biện pháp này:
Cũng chính là do đặc điểm lứa tuổi nên qua mọi lúc mọi nơi là cách rèn luyện
tốt nhất đói với từng cá nhân trẻ, nhất là những trẻ bé.
• Quá trình thực hiện biện pháp này là:
Tôi luôn luôn rèn cho trẻ biết giữ vệ sinh chung, không bôi bẩn lên tường,
không khạc nhổ bữa bãi và biết bỏ rác vào thùng.
Biết xếp mũ nón, giày dép, đồ dùng đồ chơi vào nơi qui định và giữ vệ sinh
sạch sẽ.
Rèn cho trẻ có thói quen vệ sinh trong ăn uống, vệ sinh cá nhân như: biết rửa
tay bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh. Tôi thường xuyên giáo dục
trẻ có thói quen nề nếp tiểu tiện đúng nơi qui định. Đối với trẻ nhỏ chưa có ý thức

thực hiện giống như ở trường là biện pháp giúp trẻ nhớ lâu.
• Quá trình thực hiện biện pháp này là:
Việc cần thiết trước tiên là tôi động viên thuyết phục các bậc cha mẹ trang bị
đủ đồ dùng để trẻ thực hiện. Còn đồ dùng vệ sinh của lớp thì tôi tự trang bị :
thùng nước, xô, khăn lau tay từng tổ, khăn tải còn nguồn nước nhà dân bên
cạnh ủng hộ. Như vậy khó khăn về đồ dùng coi như tạm ổn.
Tôi còn thường xuyên trao đổi với phụ huynh vào đầu giờ, từ đó tôi biết trẻ rất
có ý thức vệ sinh khi ở nhà, như vậy việc làm của cô đã có tác dụng.
Không những giáo dục vệ sinh cho trẻ trong các tiết học, trong giờ đón trẻ mà
tôi còn giáo dục bằng hình thức tuyên truyền qua tranh ảnh bằng cách: tôi làm hai
bảng tuyên truyền, một cho phụ huynh và một cho trẻ.
Đối với bảng dành cho phụ huynh tôi đặt trước lớp để phụ huynh dễ nhìn thấy.
Tôi tuyên truyền cho phụ huynh những vấn đề về dinh dưỡng cho trẻ và một số
biện pháp xử ký khi trẻ bị một số bệnh thường gặp như: Tiêu chảy, ho, sốt, giun
sán, suy dinh dưỡng.
Nắm được tình hình sức khỏe của trẻ trong lớp tôi thường xuyên thay đổi nội
dung kiến thức nuôi dạy trẻ cho cha mẹ trẻ một cách khéo léo tế nhị. Đồng thời
trò chuyện với phụ huynh về những cháu có kênh B và kênh C trong biểu đồ tăng
trưởng, góp ý với phụ huynh cho cháu ăn đủ chất dinh dưỡng: đạm, chất béo,
vitamin, can xi để trẻ tăng cân
Tôi liên hệ với y tế phường xin một số tài liệu về bệnh sâu răng, tiêu chảy,
viêm phổi cấp để cho phụ huynh tham khảo. Những cháu bị sâu răng tôi đề nghị
cho cháu đi điều trị kịp thời và thường xuyên nhắc nhở trẻ đánh răng.
Đối với góc tuyên truyền dành cho trẻ: tôi dán tranh to, rõ, đẹp với lời minh
họa ở dưới cũng to tương tự. Vào các giờ chơi, giờ học cuối buổi chiều tôi cho
trẻ xem tranh và dạy cho trẻ đọc hàng chữ dưới tranh:
Ví dụ: Tranh và chữ
“ Đi học quần áo gọn gàng
Tóc không để rối nhớ mang dép giày”
Hoặc tranh và chữ:

Tỉ lệ suy dinh dưỡng của lớp giảm đáng kể, đợt 1 có 15 % cháu kênh B, đợt 2
chỉ còn 5% cháu kênh B không có kênh C.
Trẻ khỏe mạnh thích đến lớp.
Chất lượng học của các cháu được nâng cao về mọi mặt
• Đối với phụ huynh:
Các phụ huynh có ý thức hơn về việc chăm sóc con mình đã biết kết hợp
với cô giáo rèn cho trẻ vệ sinh ở nhà giống như cô dạy ở lớp, họ rất hài lòng
khi thấy con mình lúc nào cũng sạch sẽ mỗi khi về nhà.
Phụ huynh thật sự tin tưởng khi gởi con em mình đến trường cho cô giáo
chăm sóc dạy dỗ.
• Đối với bản thân:
Cô giáo rất vui vì lớp được nhà trường chỉ đạo điểm thực hiện chuyên đề
vệ sinh cho toàn trường dự rút kinh nghiệm và được xếp loại toàn diện và
thực hiện tốt nội dung 1 của phong trào xây dựng trường học thân thiện học
sinh tích cực.
IV/ Bài học kinh nghiệm:
Từ những việc làm cụ thể và kết quả đạt được ở trên tôi rút ra một số kinh
nghiệm bản thân:
Phải coi trọng việc chăm sóc giáo dục vệ sinh cho trẻ
Bám chắc chuyên đề vệ sinh do ngành phổ biến.
Phải kết hợp chặt chẽ với phụ huynh để chăm sóc vệ sinh cho trẻ.
Làm tốt công tác phối kết hợp với phụ huynh và tham mưu với nhà trường
trang bị đầy đủ đồ dùng vệ sinh cho lớp.
Sưu tầm nhiều bài thơ câu chuỵên để giáo dục trẻ và giúp trẻ tiếp thu nhanh.
Và phải thường xuyên lồng ghép, tích hợp vào các môn học khác để giúp trẻ nhớ
lâu.
Tạo cho trẻ có thói quen vệ sinh hàng ngày, ở nhà, ở lớp và nơi công cộng.
Thường xuyên thay đổi tranh ảnh về vệ sinh để tuyên truyền đến các bậc phụ
huynh.
Cô phải trồng nhiều cây xanh, hoa ở góc thiên nhiên ở sân, ở lớp.Vận động