1
ĐỀ CƢƠNG MÔN HỌC:
KỊCH BẢN VÀ BIÊN TẬP PHÁT THANH

Đại học Quốc gia Hà Nội
Trƣờng Đại học Khoa học Xã hội và nhân văn
Khoa Báo chí
Bộ môn: Phát thanh - Truyền hình

1. Thông tin về giảng viên:
Giảng viên
- Họ và tên: Dương Xuân Sơn
- Chức danh, học hàm, học vị: Phó giáo sư, Tiến sỹ.
- Thời gian, địa điểm làm việc: Giảng viên thông báo cho sinh viên vào tiết học
đầu tiên của môn học.
- Địa chỉ liên hệ: P105 nhà A, 336 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội.
- Điện thoại: 045571306; 048581078.
- Mobile: 0913594186.
- Email: [email protected]
- Các hƣớng nghiên cứu:
+ Lý luận Báo chí truyền thông.
+ Phát thanh, truyền hình.
+ Các thể loại báo chí truyền thông
Tham gia giảng dạy
- Họ và tên: Nguyễn Sơn Minh
- Chức danh, học hàm, học vị: Thạc sĩ khoa học Báo chí, giảng viên.
- Thời gian, địa điểm làm việc: Giảng viên thông báo cho sinh viên vào giờ đầu
tiên của môn học
- Điện thoại: 048581078. Mobile: 0913249431.
- Email: [email protected].

Tầng 3 nhà H, 336 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội.

3
3. Mục tiêu môn học:
3.1. Mục tiêu chung
- Kiến thức:
+ Sinh viên nắm đƣợc các đặc trƣng, đặc điểm, bản chất của phát thanh, phân
biệt đƣợc truyền thanh và phát thanh, sự hình thành và phát triển của phát
thanh, các chức năng xã hội của phát thanh, công chúng phát thanh, phƣơng
pháp viết cho phát thanh, ngôn ngữ phát thanh, kỹ năng nhà báo phát thanh, âm
nhạc trên sóng phát thanh, ghi nhanh phát thanh, phóng sự phát thanh, bình luận
phát thanh, bài phản ánh trên sóng phát thanh, văn nghệ trên sóng phát thanh,
tạp chí phát thanh.
+ Sinh viên nắm đƣợc những đặc trƣng loại hình phát thanh, các chức trách
nhiệm vụ nghề nghiệp trong lĩnh vực phát thanh
+ Sinh viên vận dụng đƣợc những kiến thức đã học để áp dụng vào hoạt động
thực tiễn nghiệp vụ phát thanh.
+Biết và sử dụng công nghệ kỹ thuật hiện đại vào sáng tạo tác phẩm phát thanh.
- Kỹ năng:
+ Rèn luyện kỹ năng thao tác nghiệp vụ phát thanh. Nắm vững nguyên lý, kỹ
năng của nhà báo phát thanh.
+ Rèn luyện kỹ năng nói, viết, đọc, phỏng vấn, dẫn chƣơng trình (MC), biên tập
cho phát thanh.
+ Biết xây dựng kịch bản cho một tác phẩm, một chƣơng trình phát thanh.
+Viết đƣợc đề cƣơng, bài báo theo tiêu chí của từng thể loại tác phẩm, chƣơng
trình phát thanh
- Thái độ:
+ Hình thành thái độ công bằng, khách quan và khoa học trong nhận xét, đánh
giá phân tích tác phẩm, chƣơng trình.
3.3 Mục tiêu chi tiết môn học

phát thanh.
- Phân biệt đƣợc các
khái niệm cơ bản của
phát thanh và truyền
thanh
- Nhận định, đánh
giá đƣợc những
đặc tính cơ bản của
truyền thông radio.
- Nêu đƣợc các
phƣơng tiện cơ bản
của báo phát thanh.
- Phân tích vai trò của
phát thanh trong xã hội
hiện đại.

Nội dung 3
Lịch sử ra
đời và phát
triển của
phát thanh
- Nêu đƣợc quá trình
hình thành và phát
triển của phát thanh
thế giới và Việt
Nam
- Phân tích ý nghĩa và
tầm quan trọng về sự
ra đời và phát triển của
phát thanh

năng xã hội cơ bản
của phát thanh.
- Nêu đƣợc vai trò của
phát thanh trong việc
thực hiện các chức
năng của mình

Nội dung 5
Công
chúng phát
thanh
- Nêu đƣợc các khái
niệm và vai trò của
công chúng phát
thanh
- Phân tích vai trò
công chúng phát thanh
và các phƣơng pháp
nghiên cứu công
chúng.
- Đánh giá đƣợc
thực trạng nhận
thức công chúng
phát thanh hiện
đại. Giải pháp nâng
cao chất lƣợng
chƣơng trình tác
phẩm phát thanh.
- Nêu các phƣơng
pháp nghiên cứu


6
- Trình bày những
quy định cho việc
viết văn bản phát
thanh. Nội dung 7
Đặc điểm
ngôn ngữ
báo chí và
ngôn ngữ
phát thanh
- Nêu đƣợc các khái
niệm về ngôn ngữ
báo chí và ngôn ngữ
phát thanh
- Phân tích đƣợc
phong cách chức năng
ngôn ngữ báo chí, tính
chất đặc điểm của
ngôn ngữ phát thanh
- Đánh giá chức
năng đặc điểm
ngôn ngữ phát
thanh
- Trình bày các đặc
điểm của ngôn ngữ
phát thanh.

và nghệ thuật
phỏng vấn biên tập
băng.

7
- Trình bày đƣợc kỹ
năng đọc và nói
trƣớc micro, kỹ
năng ghi âm
- Phân tích vai trò của
thông tin trong bình
luận truyền hình

- Nêu cách tổ chức
và thực hiện chƣơng
trình phát thanh Nội dung 9
Âm nhạc
trên sóng
phát thanh
- Nêu đƣợc đặc
trƣng phản ánh hiện
thực của âm nhạc
trên sóng phát thanh
- Phân tích đặc trƣng
đặc điểm ngôn ngữ âm
nhạc
- Đánh giá vai tròrí

- Kỹ năng thực hiện
ghi nhanh phát
thanh
- Mô tả quy trình thực
hiện ghi nhanh phát
thanh. 8
Nội dung 11
Phóng sự
phát thanh
- Nêu khái niệm và
đặc điểm của phóng
sự phát thanh

- Phân tích các đặc
điểm của phóng sự
phát thanh
- Đánh giá nhận
xét đặc trƣng, đặc
điểm các dạng
phóng sự và quy
trình làm phóng sự
phát thanh.
- Nêu các dạng
phóng sự phát thanh
Mô tả quy trình thực
hiện các dạng phóng
sự phát thanh

phát thanh
- Văn nghệ trên
sóng phát thanh.
Nêu đƣợc vai trò
của âm nhạc trên
sóng phát thanh
- Phân tích vai trò văn
học nghệ thuật trên
sóng phát thanh
- Nhận xét và đánh
giá chƣơng trình
văn nghệ trên sóng
phát thanh
- Nêu văn thơ trên
sóng phát thanh
- Mô tả các loại bài
văn, bài thơ trên sóng
phát thanh 9
- Nêu câu chuyện
phát thanh và kịch
truyền thanh
- Viết kịch bản câu
chuyện phát thanh

Nội dung 14
Dạng bài
phản ánh

và kỹ năng rtinfh bày
tạp chí phát thanh. 4. Tóm tắt nội dung môn học:
Kịch bản và biên tập phát thanh là môn học cung cấp cho sinh viên
những kến thức cơ bản về vị trí, vai trò, chức năng, đặc trƣng, đặc điểm , quá
trình hình thành và phát triển, công chúng, phƣơng pháp viết, ngôn ngữ, kỹ
năng, âm nhạc, các thể loại tác phẩm ghi nhanh, phóng sự, bình luận, bài phản
ánh, văn nghệ, tạp chí phát thanh. Đồng thời rèn luyện cho sinh viên kỹ năng
viết, đọc, nói, ghi âm làm cơ sở cho việc sáng tạo tác phẩm, chƣơng trình phát
thanh.
Môn học trang bị cho sinh viên phƣơng pháp khoa học trong cách trình
bày, đánh giá nhận xét quy trình thực hiện tác phẩm, cách phát hiện, nêu vấn đề
và giải quyết vấn đề một cách khoa học, công bằng và khách quan.

10
5. Nội dung chi tiết môn học:
Chương 1. Đặc trưng của báo Phát thanh
1.1. Khái niệm phát thanh là gì
1.2. Đặc điểm của truyền thông radio
1.3. Đặc điểm và đặc trưng của báo phát thanh
1.4. báo phát thanh trong xã hội hiện đại
Chương 2: Sự hình thành và phát triển của báo Phát thanh
2.1. Lịch sử phát thanh thế giới
2.2. Lịch sử phát thanh Việt Nam
2.2.1. Quá trình hình thành và phát triển của Đài tiếng nói Việt Nam
2.2.2. Đài tiếng nói Việt Nam thời kỳ đổi mới
2.2.3. Quá trình phát triển của hệ phát thanh Việt Nam
Chương 3: Chức năng xã hội của báo Phát thanh

5.2.2. Con số
5.2.3. Làm cho văn bản sinh động
5.2.4. Đánh dấu
5.2.5. Giúp đỡ phát thanh viên.
Chương 6: Ngôn ngữ Phát thanh
6.1. Khái quát chung về ngôn ngữ báo chí
6.1.1. Tính chính xác
6.1.2. Tính cụ thể
6.1.3. Tính thời sự
6.1.4. Tính ngắn gọn
6.1.5. Tính đại chúng
6.1.6. Tính định lượng
6.1.7. Tính bình giá
6.1.8. Tính khuôn mẫu
6.2. Các đặc điểm của ngôn ngữ phát thanh
6.2.1. Ngôn ngữ phát thanh là ngôn ngữ nói (ngôn ngữ âm thanh)
6.2.2. Ngôn ngữ phát thanh thiên về hình thức độc thoại

12
6.2.3. Ngôn ngữ phát thanh luôn mang dấu ấn cá nhân của người nói hay
người đọc
6.2.4. Ngôn ngữ phát thanh không có khả năng được minh họa bằng ngôn ngữ
hình ảnh
6.2.5. Ngôn ngữ phát thanh có tính hình tuyến
6.3. Một số vấn đề về cách sử dụng ngôn từ trong báo phát thanh
6.3.1. Nên hạn chế sử dụng từ ngữ địa phương
6.3.2. Tránh lạm dụng việc vay mượn từ ngữ nước ngoài
6.3.3. Đối với các thuật ngữ chuyên ngành ít gặp
6.3.4. Cố gắng đọc hoặc nói trước micro thật diễn cảm
6.3.5. Cần tránh dùng những câu văn có thể tạo nên nhiều cách hiểu

9.2. Kỹ năng làm ghi nhanh phát thanh
9.2.1. Những thao tác nghiệp vụ
9.2.2. Phẩm chất của người làm ghi nhanh phát thanh
Chương 10: Phóng sự Phát thanh
10.1. Phóng sự và phóng sự trên sóng phát thanh
10.1.1. Về sự ra đời và phát triển của phóng sự
10.1.2. Đặc điểm của phóng sự
10.1.3. Phóng sự trên sóng phát thanh
10.2. Đặc điểm và các dạng phóng sự phát thanh
10.2.1. Đặc điểm của phóng sự phát thanh
10.2.2. Các dạng phóng sự phát thanh
10.3. Kỹ năng làm phóng sự phát thanh
10.3.1. Các bước thực hiện phóng sự phát thanh
10.3.2. Phẩm chất nghề nghiệp của người làm phóng sự phát thanh
Chương 11: Bình luận trên Phát thanh
11.1. Bình luận và vai trò của bình luận trên sóng phát thanh
11.1.1. Đặc điểm của bình luận
11.1.2. Vai trò của bình luận trên sóng phát thanh
112. Bình luận phát thanh

14
11.2.1. Đặc điểm của bình luận phát thanh
11.2.2. Các dạng bình luận phát thanh
11.3. Viết bình luận phát thanh
Chương 12: Văn nghệ trên sóng Phát thanh
12.1. Vai trò của âm nhạc trên sóng phát thanh
12.2. Văn, thơ truyền thanh
12.2.1. Văn xuôi truyền thanh
12.2.2. Thơ truyền thanh
12.3. Câu chuyện truyền thanh và kịch truyền thanh

7. V.V.Xmirnop, Các thể loại báo chí phát thanh, Nxb Thông tấn, HN, 2004.
(Phòng đọc khoa Báo chí).
8. Đinh Văn Hƣờng, Các thể loại báo chí Thông tấn, Nxb ĐHQGHN, 2006
(Phòng đọc khoa Báo chí)
9. Trần Quang, Các thể loại báo chí chính luận, Nxb ĐHQGHN, 2005 (phòng
đọc khoa Báo chí)
10. Dƣơng Xuân Sơn, Các thể loại báo chí Chính luận Nghệ thuật, Nxb ĐHQG
HN, 2004 (Phòng đọc 107 nhà A)
11. Vũ Quang Hào, Ngôn ngữ báo chí, Nxb ĐHQGHN, 2001 (Phòng đọc khoa
Báo chí)
12. Dƣơng Xuân Sơn, Báo chí phương Tây, Nxb ĐHQGTPHCM, 2001 (Phòng
đọc khoa Báo chí).
13. Đài Tiếng nói Việt Nam, 60 năm Tiếng nói Việt Nam, HN, 2005 (Thƣ viện
Đài tiếng nói Việt Nam, 58 Quán Sứ HN)
14. Đài tiếng nói Việt Nam, Phát thanh – Truyền hình địa phương nông thôn,
Hà Nội 8/2005 (Thƣ viện Đài tiếng nói VN)
15. Đài tiếng nói Việt Nam, Cẩm nang giành cho người quản lý phát thanh
(Thƣ viện Đài TNVN)
16. Eric Fikhtelins, 10 bí quyết kỹ năng nghề báo, Nxb Lao động, 2002 (Thƣ
viện Quốc gia VN)

16
17. Larryking, Học cách trò chuyện với bất cứ ai và ở bất cử nơi đâu và bất cứ
khi nào, Nxb Trẻ, 2003, (Thƣ viện Quốc gia VN)
18. Rogerl Walters, Viết cho phát thanh truyền hình, nguyên tắc và thực hành,
Trà My, Trà Giang dịch (Phòng đọc khoa Báo chí).
19. Trần Hữu Quang, Chân dung công chúng truyền thông. Nxb Thành phố Hồ
Chí Minh, thời báo Kinh tế Sài Gòn, Trung tâm Kinh tế châu Á - Thái Bình
Dƣơng, 2001 (Thƣ viện Quốc gia Việt Nam, Thƣ viện Đại học Quốc gia Hà
Nội, Nguyễn Trãi, Thanh Xuân)
2
Nội dung 3
2
2
Nội dung 4
2
2
Nội dung 5 2

2

17
Nội dung 6
2
2
Nội dung 7

2
2
Nội dung 13
2
2
Nội dung 14

2 2
Nội dung 15
2
2
Cộng
18
6
4
2
30


- Chuẩn bị các câu
hỏi giảng viên 18
- Chia nhóm học tập

- Ghi chép nhiệm
vụ tuần sau
- Chọn bài tập
lớn/học kỳ

Tuần 2 - Nội dung 2. Khái niệm và đặc điểm của Phát thanh
Hình thức tổ
chức dạy học
Thời gian
địa điểm
Nội dung chính
Yêu cầu sinh viên
chuẩn bị
Ghi
chú
Lý thuyết
(2 giờ tín chỉ) - Các khái niệm cơ bản
của phát thanh
- Các đặc trƣng, đặc
điểm của truyền thông

theo 4 chủ đề này.
- Đọc học liệu bắt
buộc (1) mục 1,2,3.
và hoc liệu tham 19
học liệu bắt buộc và
mục 1 trong học liệu
tham khảo (3)
- Trình bày 2.2. trong
học liệu bắt buộc
khảo (3), tr 80-84
- Trình bày mục 3
trong học liệu bắt
buộc tr84-94. Cho sinh viên đăng ký
bài tập lớn cá nhân
Nộp bài tập cá nhân
tuần. Tuần 3 - Nội dung 3. Lịch sử ra đời và phát triển của Phát thanh
Hình thức tổ
chức dạy học
Thời gian
địa điểm
Nội dung chính

- Đọc các học liệu
bắt buộc và tham
khảo đã cho ở trên.
- Chuẩn bị các câu 20
quan trọng về sự ra đời
và phát triển của Đài
TNVN và hệ thống phát
thanh VN.
hỏi cho thảo luận
- Nghe Đài TNVN
để lấy ví dụ. Giao bài tập cá
nhân/tuần
Tuần 4 - Nội dung 4. Chức năng xã hội của báo Phát thanh
Hình thức tổ
chức dạy học
Thời gian
địa điểm
Nội dung chính
Yêu cầu sinh viên
chuẩn bị
Ghi

buộc (1), tr51-74.
- Đọc học liệu tham
khảo (10) tr324-
417.
- Thảo luận nhóm,
phân công phát
biểu tại seminar 21 Thu bài cá nhân tuần.
Giao bài cho
nhóm/tháng.
Tuần 5 - Nội dung 5. Công chúng Phát thanh
Hình thức tổ
chức dạy học
Thời gian
địa điểm

Nội dung chính
Yêu cầu sinh viên
chuẩn bị
Ghi
chú
Thảo luận

phát thanh
- Trình bày các phƣơng
án nghiên cứu công
- Đọc học liệu bắt
buộc (1) tr95-107.
- Đọc học liệu tham
khảo (16), tr39-49.
- Đọc học liệu tham
khảo (17) tr267-
300.
- Tìm hiểu công 22
chúng
chúng phát thanh
qua các chƣơng
trình phát thanh.

Tuần 6 - Nội dung 6. Các phương pháp viết cho Phát thanh
Hình thức tổ
chức dạy học
Thời gian
địa điểm
Nội dung chính
Yêu cầu sinh viên
chuẩn bị
Ghi
chú
Lý thuyết

trả lời cho thảo
luận/nhóm
Trả bài tập tháng.Giao
bài tập cá nhân/ tuần.
Tuần 7 - Nội dung 7. Ngôn ngữ Phát thanh
Hình thức tổ
chức dạy học
Thời gian
địa điểm
Nội dung chính
Yêu cầu sinh viên
chuẩn bị
Ghi
chú

23
Bài tập
(2 giờ tín chỉ) - Khái niệm cơ bản về
phong cách chức năng
ngôn ngữ và ngôn ngữ
phát thanh.

- Đọc học liệu tham
khảo (3), tr69-95.
- Nghe các chƣơng
trình của Đài
TNVN và địa
phƣơng
Giao bài tập cá
nhân/tuần.
Kiểm tra giữa kỳ 45’
Tuần 8 - Nội dung 8. Kỹ năng nhà báo Phát thanh
Hình thức tổ
chức dạy học
Thời gian
địa điểm
Nội dung chính
Yêu cầu sinh viên
chuẩn bị
Ghi
chú

24
Bài tập
(2 giờ tín chỉ)


221.
- Đọc học liệu tham
khảo (14), tr4-160.
- Phát biểu tại
seminar/nhóm
Giao bài tập cá
nhân/tuần
Giao bài tập nhóm/tháng
Tuần 9 - Nội dung 9. Âm nhạc trên sóng Phát thanh
Hình thức tổ
Thời gian
Nội dung chính
Yêu cầu sinh viên
Ghi

25
chức dạy học
địa điểm
chuẩn bị
chú
Thảo luận
(2 giờ tín chỉ)
buộc (1) trang 170-
195
- Viết đánh giá vai
trò của âm nhạc
trên sóng phát
thanh.
- Bình luận chƣơng
trình âm nhạc và tin
tức trên Đài TNVN
Trả bài tập nhóm/tháng
Giao bài tập cá
nhân/tuần.