546
ĐỀ CƢƠNG MÔN HỌC: Thƣ mục Khoa học Xã hội và Nhân văn.
Đại học Quốc Gia Hà Nội
Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân Văn.
Khoa Thông tin – Thư viện Bộ Môn: Thư viện- Thư mục

1. Thông tin về giảng viên

1.1. Giảng viên 1:
Họ và tên: Trần Mạnh Tuấn
Chức danh, học hàm, học vị: Thạc sĩ, Nghiên cứu viên chính
Thời gian, địa điểm làm việc: Giờ hành chính, từ thứ 2 đến thứ 6
tại số 26, Lý Thường Kiệt, Hà Nội.
Địa chỉ liên hệ: Viện Thông tin Khoa học Xã hội, 26 Lý Thường
Kiệt, Hà Nội.
Điện thoại: 04.8264243 (124),
Email : [email protected]
Các hướng nghiên cứu chính: Sản phẩm và dịch vụ thông tin-thư
viện, tổ chức quản lý, marketing thông tin thư viện.
1.2. Giảng viên 2:
Họ và tên: Mai Mỹ Hạnh
Chức danh, học hàm, học vị: Cử nhân
Địa điểm làm việc: Bộ môn Thư viện - Thư mục, Khoa Thông tin -
Thư viện
Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
Địa chỉ liên hệ: Văn phòng Khoa Thông tin - Thư viện, Tầng 4,
Nhà A, 336 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội
Điện thoại: 04-8583903
Email: [email protected]
Các hướng nghiên cứu chính: Thư mục học đại cương, Định chủ đề và

Môn học “Thƣ mục khoa học xã hội và nhân văn” trang bị cho
sinh viên:
Về kiến thức:
Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc tổ chức và biên soạn thư mục
chuyên ngành, liên ngành và đa ngành;
Sự phân bố nguồn tin khoa học xã hội và nhân văn;
Những kiến thức bổ trợ gồm mối quan hệ với các ngành khoa học
khác (trước hết là thư viện học, thư mục học, thông tin khoa học, lưu
trữ và tin học, tư liệu học – thư tịch học);
Tình hình, đặc điểm và xu thế phát triển các ngành in ấn, xuất bản,
phát hành - đặc biệt là xuất bản điện tử, các nguồn thông tin trên mạng
… liên quan đến các lĩnh vực nghiên cứu-đào tạo KHXH&NV; tính
chất của các loại hình xuất bản phẩm (sách, báo, tạp chí, xcuất bản
phẩm các loại; tài liệu không công bố, tài liệu xám;…) và các loại
hình công cụ tra cứu - chỉ dẫn đến các nguồn tư liệu, tài liệu (từ điển,
bách khoa thư, sách dẫn, niêm giám, cẩm nang, danh mục, các nguồn
thông tin trực tuyến và toàn văn, các OPAC và CORC…).
Kiến thức về vai trò và cách tổ chức biên soạn một số loại thư mục
đặc biệt trong lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn: thư mục địa chí,
thư mục tổng hợp về vùng/quốc gia/khu vực phục vụ cho hướng
nghiên cứu tổng hợp đang rất phổ biến: các ngành địa phương học, đất
nước học. khu vực học,

548
Thư mục và các sản phẩm dạng thư mục: CSDLTM, chỉ dẫn trích dẫn,
tạp chí tóm tắt
Về kỹ năng:
Các kỹ năng cần được chú trọng để cung cấp cho sinh viên trong
quá trình thực hiện chuyên đề Thư mục KHXH&NV.
Tổ chức, biên soạn các loại hình thư mục khác nhau

trong lĩnh vực
nghiên cứu,
đào tạo
- Hiểu rõ TM là
loại sản phảm
đặc trưng phục
vụ nghiên cứu,
đào tạo
- Hiểu mức độ
đáp ứng nhu cầu
thông tin của TM
- Hiểu các tham
biến phản ánh
chất lượng của
- Hiểu rõ thư
mục là sản
phẩm đáp ứng
nhu cầu tra
cứu-chỉ dẫn về
thông tin tài
liệu

- Nhận thức rõ
bản chất TM là
kết quả của quá
trình biên mục 549
TM

vực KHXH&NV
- Nhận dạng
được TM và
các SP dạng
TM
- Biết chuyển
đổi giữa các
loại TM, các
SP dạng TM
Chƣơng 4: Tổ
chức biên
soạn thƣ mục
KHXH&NV
- Nắm được các
bước xây dựng
đề cương biên
soạn TM
- Nắm được các
công việc để tập
hợp đội ngũ và
triên khai quy
trình biên soạn
TM KHXH&NV
- Hiểu cách
phân tích các
yếu tố cơ bản
trong đề cương
biên soạn TM
- Biết cách
đánh giá hiệu

Thực hành
đánh giá và
biên soạn thƣ
mục
KHXH&NV
Nắm được
- Phương pháp
và kĩ năng đánh
giá TM
KHXH&NV của
chuyên gia thông
- Sử dụng
phương pháp
đánh giá của
chuyên gia
TTTV để đánh
giá TM Quốc
- Biết các tìm
ra và các giải
pháp khắc phục
các hạn chế
trong TM được
đánh giá

550
tin thư viện
- Phương pháp
và kĩ naăg đánh
giá của người
dùng tin

CHƢƠNG 2. NGUỒN TÀI LIỆU TRONG CÁC LĨNH VỰC KHOA HỌC XÃ
HỘI VÀ NHÂN VĂN
2.1. Nhận dạng và phân nhóm nguồn tài liệu KHXH&NV
2.2. Một số đặc trƣng phảt triển của nguồn tài liệu KHXH&NV

CHƢƠNG 3. CÁC LOẠI HÌNH THƢ MỤC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN
VĂN
3.1. Phân nhóm theo tính chất của quá trình xử lí thông tin
3.1.1. Thư mục thông báo

551
3.1.2. Thư mục có tóm tắt chú giải
3.2. Phân nhóm theo tính chất của tài liệu đƣợc phản ánh
3.2.1. Thư mục chuyên ngành
3.2.2. Thư mục đa ngành
3.2.3. Thư mục tổng hợp về KHXH&NV
3.2.4. Thư mục địa chí
3.2.5. Táp chí tóm tắt
3.2.6. Thư mục hồi cố
3.2.7. Thư mục hiện tại
3.2.8. Các loại thư mục KHXH&NV khác
3.3. Phân nhóm theo dạng thức tồn tại của thƣ mục/sản phẩm
dạng thƣ mục
3.3.1. Thư mục dạng một ấn phẩm độc lập: dạng sách, dạng ấn
phẩm liên tục, dạng vi phim, vi phiếu
3.2.2. Thư mục là một bộ phận cấu thành tài liệu khác
3.2.3. Thư mục dạng chỉ dẫn trích dẫn
3.2.4. Thư mục dạng CSDL các loại và các sản phẩm dạng thư
mục: Tạp chí tóm tắt, Chỉ dẫn trich dẫn


4.6. Phổ biến thƣ mục
4.6.1. Các pháp pháp phổ biến thư mục
4.6.2. Các phương tiện phổ biến thư mục
4.7. Thu nhận thông tin phản hồi và chỉnh sửa, cập nhật thông tin
cho thƣ mục
4.7.1. Các phương tiện thu nhận thông tin phản hồi
4.7.2. Cơ chế thu nhận và xử lí thông tin phản hồi
4.7.3. Việc chỉnh sửa và quy trình cập nhật thông tin cho thư
mục

CHƢƠNG 5. KHAI THÁC VÀ PHỔ BIẾN THƢ MỤC KHOA HỌC XÃ HỘI
VÀ NHÂN VĂN
5.1. Khai thác, sử dụng thƣ mục KHXH&NV
5.2. Phổ biến thƣ mục KHXH&NV
5.3. Giới thiệu một số cơ quan biên soạn thƣ mục KHXH&NV
5.4. Giới thiệu một số thƣ mục thƣ mục KHXH&NV hiện có
5.5. Các nguồn thƣ mục KHXH&NV trên Internet

CHƢƠNG 6. THỰC HÀNH ĐÁNH GIÁ VÀ BIÊN SOẠN THƢ MỤC KHOA
HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
6.1. Đánh giá thƣ mục quốc gia Việt Nam và một thƣ mục
KHXH&NV cụ thể
6.2. Xây dựng đề cƣơng biên soạn thƣ mục địa chí
6.3. Xây dựng đề cƣơng biên soạn thƣ mục nhân vật
6.4. Xây dựng đề cƣơng biên soạn thƣ mục cho một chuyên ngành
KHXH&NV (địa lí, khảo cổ, nghiên cứu văn học, nghiên cứu tộc
ngƣời )
6.5. Xây dựng đề cƣơng biên soạn thƣ mục đa ngành trong lĩnh
vực các KHXH&NV



6.2.2. Tài liệu tiếng Anh
10. David L.T. Tìm tin trong môi trường điện tử: Modul 3
Bangkok: UNESCO. 2002. 25p.
11. Grogan, Denis. Bibliographies of books. Chicago: ALA, 1988.
12. How to prepare an annotated bibliography:
13. Jenkins C., Morley M. Collection management in academic
14. Libraries Aldershot: Gower. 1991. 289 p.
15. Website:
http://www.library.cornell.edu/olinuris/ref/research/skill28.htm

7. Hình thức tổ chức dạy học

7.2. Lịch trình chung

Nội dung
Hình thức tổ chức dạy môn học
Tổng
Lên lớp
Thực
Tự

554
Lý
thuyết
Bài
tập
Thảo
luận
hành

2
Nội dung 5, Tuần 5: Xác định mục
đích, chức năng và mục tiêu của TM
sẽ được biên soạn
1
1
2
Nội dung 6, Tuần 6: Xây dựng các
tiêu chuẩn lựa chọn tài liệu
1

1 2
Nội dung 7, Tuần 7: Xây dựng các
quy định đối với việc xử lí thông tin
cho TM
1
1
2

1

1
2
Nội dung 12, Tuần 12: Thực hành
đánh giá TM Quốc gia, TM Địa chí,
TM Nhân vật, TM chuyên đề trong
lĩnh vực KHXH&NV 1

1
2
Nội dung 13, Tuần 13: Xây dựng đề
cương biên soạn TM KHXH&NV
1
1
2
Nội dung 14, Tuần 14: Trình bày
báo cáo nhóm về TM KHXH&NV
1

1 2

điểm
Nội dung chính
Yêu cầu SV
chuẩn bị
Ghi chú

Lí
thuyết

2giờ
- Mục đích và các
phương pháp biên
soạn thư mục trong
lĩnh vực nghiên cứu,
đào tạo
- Mối quan hệ tài liệu
– người dùng tin
- Tính chất, đặc trưng
cơ bản của TM trong
công tác kiểm soát
nguồn tin.
- Đọc TL số [2].
Nội dung 2, Tuần 2: Chƣơng 2. Nguồn tài liệu trong các lĩnh vực
KHXH&NV

Hình
thức tổ

Thời
gian, địa
điểm
Nội dung chính
Yêu cầu SV
chuẩn bị
Ghi chú

556 Lí
thuyết
2 giờ
- TM thông báo
- TM bài trích
- TM chuyên
ngành/chuyên đề
- TM đa ngành,
liên ngành
-Thư mục địa chí/
Thư mục nghiên
cứu về vùng, khu
vực. Đất nước
-TM nhân vật
- TM hồi cố/ hiện
tại
- TM các tư liệu
chưa xuất bản
- Đọc TL số [2],

số [8].
Nội dung 5, Tuần 5: Chƣơng 4. Mục 4.1.Mục đích, chức năng, mục
tiêu biên soạn thƣ mục KHXH&NV

Hình
thức tổ
chức
dạy học
Thời
gian, địa
điểm
Nội dung chính
Yêu cầu SV
chuẩn bị
Ghi chú
Lí
thuyết
1 giờ
- Xác định mục
đích biên soạn TM
- Tìm hiểu về các
SP dạng TM đã có
Đọc các TL số
[1], [2], [4 ], [7],
[10].
Ghi chú
Lí
thuyết
1 giờ
-Nghiên cứu, xác
định các tiêu
chuẩn về nội dung
- Xác định các
tiêu chuẩn về hình
th ức
- Giới hạn phạm vi
kiểm soát t ài li ệu
Đọc TL số [3].
[8]. [9], [12].

Th/luận
1 giờ
-Xác định, nhận
dạng các tiêu
chuẩn lựa chọn tài
liệu về nội dung,
về hình thức và
giới hạn phạm vi
kiểm soát tài liệu
Đọc tài liệu [8]
tr. 49-60 Nội dung 7, Tuần 7: Chƣơng 4. Mục 4.3. Xây dựng các quy định xử
lí thông tin cho thƣ mục

Các vấn đề liên
quan tới quy định
và tiêu chuẩn
trong biên mục
hiên phổ biến
Xác lập mối quan
hệ nhu càu tin, đặc
điểm NDT và quy
định xử lí thông
tin
Đọc tài liệu [2]
và [3] (Phần liên
quan tới nhu càu
tin và NDT Nội dung 8, Tuần 8: Chƣơng 4. Mục 4.4.Các nguyên tắc hệ thống
hoá biểu ghi trong thƣ mục

Hình
thức tổ
chức
dạy học
Thời
gian, địa
điểm
Nội dung chính
Yêu cầu SV
chuẩn bị


khung đề mục
chủ đề để xây 559
TM
Xác định mối
quan hệ giữa bảng
sắp xếp chỉnh với
các bảng tra cứu
bổ trợ
dựng TM của TL
số [7]

Nội dung 9, Tuần 9: Chƣơng 4. Mục 4.5. Biên soạn Hƣớng dẫn sử
dụng TM và các Phụ lục đối với TM KHXH&NV.

Hình
thức tổ
chức
dạy học
Thời
gian, địa
điểm
Nội dung chính
Yêu cầu SV
chuẩn bị
Ghi chú
Lí
thuyết

dẫn trong TL số
[8] Nội dung 10, Tuần 10: Chƣơng 4. mục 4.6. Phổ biến TM
KHXH&NV và 4.7. Thu nhận TT phản hồi, chỉnh lí, sửa chữa TM

Hình
thức tổ
chức
Thời
gian, địa
điểm
Nội dung chính
Yêu cầu SV
chuẩn bị
Ghi chú

560
dạy học
Lí
thuyết
1 giờ
- Xác định các
hình thức phổ biến
TM.
Lựa chọn hình
thức khai thác, phổ
biến đối với các
TM KHXH&NV.

chuẩn bị
Ghi chú
Th/luận
1 giờ
Các nội dung:
- Phân nhóm TM
KHXH&NV
- Biên soạn TM
KHXH&NV
Đọc các tài liệu
số[2], [3] và [8]
caá phần liên
quan đến phân
nhóm TM và
quy trình biên
soạn TM

Tự học
1 giờ
Nghiên cứu, xác
định mối quan hệ :
NDT – TM theo
các hương: Từ 1
nhóm NDT => Xác
định các TM
KHXH&NV phù
hợp; Từ một số
TM hiện có, xác
Đọc các TL số
[4], [10], [12].

Nghiên cứu,
khảo sát các TM
đã nêu trong nội
dung của Tuần
lễ 9

Tự học
1 giờ
Các phương pháp
đánh giá TM của
chuyên gia TT và
của ngời dùng tin
NGhiên cứu,
phân tích TM
Quốc gia, TM
địa chí, TM
nhân vật cụ thể Nội dung 13, Tuần 13: Xây dựng đề cƣơng biên soạn TM KHXH&NV

Hình
thức tổ
chức
dạy học
Thời
gian, địa
điểm
Nội dung chính
Yêu cầu SV


562
Nội dung 14, Tuần 14: Trình bày báo cáo nhóm về TM KHXH&NV.

Hình
thức tổ
chức
dạy học
Thời
gian, địa
điểm
Nội dung chính
Yêu cầu SV
chuẩn bị
Ghi chú
Lí
thuyết
1 giờ tín
chỉ
Ôn lại nội dung
chính của một đề
cương biên soạn
TM KHXH&NV Th/luận
1 giờ tín
chỉ
Liệt kê và giới
thiệu các TM

của Chương 4,
Chương 5 và
Chương 6.
Đọc lại bài
giảng và các TL
số [3], [4], [7],
[8] [10]
Lớp Phó học tập
tập hợp và phân
nhóm các câu
hỏi của SV 8. Chính sách đối với môn học và các yêu cầu khác của giảng viên

Các bài tập phải nộp đúng hạn. Nếu không đúng hạn sẽ bị trừ điểm
(Trừ 1 điểm nếu nộp muộn từ 1-2 ngày; trừ 2 điểm nếu nộp muộn từ
3-4 ngày; trừ 3 điểm nếu nộp muộn tử 5 ngày trở lên).

563
Thiếu một điểm thành phần (bài tập, bài kiểm tra giữa kỳ), hoặc nghỉ
quá 20% tổng số giờ của môn học, không được thi hết môn.

9. Phƣơng pháp, hình thức kiểm tra – đánh giá kết quả học tập
môn học.

Kiểm tra đánh giá định kỳ
- Tham gia học tập trên lớp (đi học đầy đủ, tích cực thảo
luận):
5 %

Nắm vững kiến thức môn học
60%
Duyệt

Chủ nhiệm bộ môn

TS. Nguyễn Huy Chƣơng
Giảng viên

ThS. Trần Mạnh Tuấn