I.TÊN ĐỀ TÀI: “ RÈN LUYỆN KỸ NĂNG VẼ HÌNH VÀ TRÌNH BÀY
LỜI GIẢI TOÁN HÌNH HỌC LỚP 7"
II.ĐẶT VẤN ĐỀ:
-Trong quá trình giảng dạy, để đạt được kết quả tốt thì việc đổi mới phương pháp
dạy học có tầm quan trọng đặc biệt.
-Dạy học giải toán là một trong những vấn đề trọng tâm của dạy học môn Toán ở
trường THCS. Đối với học sinh thì giải toán là hoạt động chủ yếu của việc học tập
môn Toán .
Giải toán hình học là hình thức tốt để rèn luyện các kỹ năng : kỹ năng tư duy, kỹ
năng tính toán, kỹ năng vẽ hình, kỹ năng suy luận ,… Việc tìm tòi lời giải giúp học
sinh rèn luyện phương pháp tư duy trong suy nghĩ, trong lập luận , trong việc giải
quyết các vấn đề,… Qua đó rèn luyện cho học sinh trí thông minh , sáng tạo và các
phẩm chất trí tuệ khác.
- Bên cạnh đó chúng ta đã biết hình học lớp 7 có vai trò đặc biệt quan trọng trong
quá trình dạy học Toán ở bậc THCS , vì ở lớp 7 lần đầu tiên học sinh được rèn
luyện có hệ thống kỹ năng suy luận , kỹ năng vẽ hình,… đó là những kỹ năng đặc
trưng cho tư duy toán họ.Do vậy việc rèn luyện kỹ năng giải toán cho học sinh lớp
7 môn hình học là điều không thể thiếu được với những giáo viên trực tiếp giảng
dạy môn này.
-Đối với nhiều em học sinh bậc THCS, hình học thật sự là một môn học khó, đòi
hỏi sự tư duy của các em rất cao.
Vì vậy có rất nhiều học sinh dù học rất giỏi môn đại số nhưng các em chỉ đạt điểm
trung bình khi làm bài kiểm tra môn hình học, từ đó ảnh hưởng đến kết quả xếp loại
môn toán cũng như xếp loại học lực của các em.
- Hình học đối với học sinh lớp 7 là một môn học khó. Khó bởi tính trừu tượng của
hình học , mặc dù các em đã được tiếp cận với môn hình học từ cấp tiểu học, song
đến năm học lớp 6 vẫn mới chỉ là những kiến thức rất cơ bản và chủ yếu học bằng
phương pháp đo đạc và công nhận .
- Hình học lớp 7 đưa vào với học sinh bước đầu yêu cầu học sinh phải biết vẽ hình
một cách chính xác,với một bài toán ít giả thiết thì việc vẽ hình không khó khăn
lắm, nhưng với một bài toán có nhiều giả thiết thì việc vẽ hình đúng và dễ nhìn là

• Nguyên nhân từ phía giáo viên:
- Thực tế hiện nay ở THCS có không ít giáo viên dạy toán chưa có phương pháp
phù hợp với các đối tượng học sinh có trình độ khác nhau, chưa thực sự quan tâm
đến tất cả học sinh trong cả lớp mà chỉ chú trọng một số em học khá, giỏi. Nhiều
giáo viên chưa thật tâm lý, chưa động viên khéo léo kịp thời đối với những tiến bộ
của học sinh (dù là rất nhỏ).
- Nhiều giáo viên không khắc sâu kiến thức cơ bản (chỉ lướt qua), các kĩ năng
cần thiết như: Kỹ năng phân tích, liên kết các các dữ liệu của bài toán, kĩ năng vẽ
hình, viết giả thiết, kết luận…
- Nhiều giáo viên khi hướng dẫn học sinh giải bài tập thì nặng về cung cấp lời
giải cho học sinh (đúng ra thì giáo viên phải thiết kế hệ thống câu hỏi gợi mở, dẫn
dắt học sinh tư duy logic để các em tự giải quyết bài toán). Cho nên các em có thói
quen thụ động, chỉ chăm chú chép lời giải.
• Nguyên nhân từ phía học sinh :
- Trước hết do các em bị mất gốc kiến thức (Do nhiều nguyên nhân) cho nên các
em có tâm lý sợ học toán.
- Một số em lười học, thiếu sự chuẩn bị chu đáo dụng cụ học tập dẫn tới không
nắm được các kĩ năng cần thiết trong việc học và vận dụng vào việc giải quyết các
dạng bài tập toán học.
- 2 –
- Một số em chưa có ý thức tìm tòi, sáng tạo trong học tập, không có sự phấn
đấu vươn lên, có thói quen chờ đợi, lười suy nghĩ hay dựa vào giáo viên, bạn bè
hoặc xem lời giải sẵn trong sách giải một cách thụ động.
• Một số nguyên nhân khác
+ Sự quan tâm của một số phụ huynh đối với việc học của con em mình còn
hạn chế. Đặc biệt, có những phụ huynh của những em học sịnh yếu không bao giờ
kiểm tra sách vở của các em em, phó thác việc học tập của các em cho nhà trường.
+ Sự phát triển bùng nổ của công nghệ thông tin cùng với internet với các dịch
vụ vui chơi, giải trí hấp dẫn đã lôi cuốn các em.
+ Có nhiều đổi mới trong kiểm tra đánh giá nhưng chưa đồng bộ.

của tia AH lấy điểm E sao cho HE = HA . Trên tia đối của tia MA lấy điểm I sao
cho MI = MA. Nối B với E, C với I . Chứng minh BE = CI.
Nếu học sinh vẽ vào trường hợp đặc biệt : ∆ ABC cân tại A thì lúc này đường cao
AH và trung tuyến AM sẽ trùng nhau dẫn đến bài toán không tìm được lời giải.
Do vậy: Để giúp học sinh tránh được những sai lầm này trong dạy học tôi luôn
lưu ý , nhắc nhở học sinh nếu bài toán không cho hình đặc biệt thì ta không được vẽ
vào trường hợp đặc biệt và vẽ hình phải vẽ thật chính xác .
Ví dụ 4:
Cho ∆ ABC .Kẻ đường cao BD và CE. Chứng minh A
ˆ
B
D = A
ˆ
C
E.
Khi đọc và vẽ hình bài tập này thường thì học sinh chỉ vẽ trường hợp tam giác có
ba góc nhọn . Giáo viên cần hướng dẫn học sinh vẽ cả trường hợp tam giác có ba
góc tù .
2. Rèn luyện kỹ năng suy luận và chứng minh,trình bày lời giải:
-Việc rèn luyện kỹ năng suy luận và chứng minh có tầm quan trọng khá đặc biệt,
vì học sinh cần có kỹ năng này không những chỉ khi giải các bài toán chứng minh
mà cả khi giải các bài toán về quĩ tích , dựng hình và một số bài toán về tính toán .
-Chúng ta cần rèn luyện cho học sinh kỹ năng suy luận và chứng minh theo các
hướng:
+Tích cực rèn luyện cho học sinh kỹ năng suy luận ngược và suy luận xuôi
( qui tắc suy luận theo phương pháp phân tích đi lên và phương pháp tổng hợp ).
+Hướng dẫn học sinh khái quát hoá các bài toán khi có điều kiện .
a.Quy tắc suy luận :
Khi dạy giải bài tập giáo viên cần chú ý dạy cho học sinh các qui tắc suy luận .
Trong quá trình giải toán ta thường gặp hai qui tắc suy luận : Qui tắc qui nạp và qui

+
ˆ
B
2
= 180° (hai góc kề bù )

ˆ
E
1
+
ˆ
E
2
= 180° (hai góc kề bù ) ⇒
ˆ
B
2
=
ˆ
E
2

Ta lại có:
ˆ
B
1
=
ˆ
E
1

trình giảng dạy chúng ta cần chú ý bồi dưỡng cho học sinh năng lực phân chia ra
các trường hợp riêng .
b. Khái quát hoá:
- Để góp phần rèn luyện kỹ năng suy luận và chứng minh trong một số trường hợp
nên hướng dẫn học sinh khái quát hoá các bài toán.
Ví dụ: Cho hai góc kề bù xOy và x’Oy . Gọi Ot là tia phân giác của góc xOy ,
Ot’ là tia phân giác của góc x’Oy . Biết x
ˆ
O
y = 130° . Tính t
ˆ
O
t’.
. Sau khi học sinh giải bài tập này ta có thể cho học sinh giải bài toán tổng quát hơn
đó là thay x
ˆ
O
y = 130° bằng x
ˆ
O
y = m°. Qua đó có thể cho học sinh rút ra nhận
xét về hai tia phân giác của hai góc kề bù ( Ot ⊥ Ot’ ) .
3. Rèn luyện kỹ năng tính toán :
-Trong quá trình giải toán , học sinh có đi đến kết quả chính xác và ngắn gọn hay
không , điều đó phụ thuộc vào kỹ năng tính toán . Một số em thường không thiết
lập được mối quan hệ giữa các đại lượng với nhau , vận dụng lý thuyết chưa khéo
Vídụ1:Tam giác ABC có ba cạnh tỉ lệ 3 : 4 : 6 . Gọi M , N, P là trung điểm các
cạnh của tam giác . Tính các cạnh của tam giác biết chu vi của tam giác MNP bằng
5,2 m .
Để giải quyết bài tập này đòi hỏi học sinh phải nắm vững khái niệm về chu vi tam

Vì :∆ ABC vuông tại A
Nên:
ˆ
B
+
ˆ
C
= 90°
Mà:
ˆ
B
= 60° (giả thiết )
⇒
ˆ
C
= 30°
Ta có : A
ˆ
B
D = D
ˆ
B
C = 30° ( BD là phân giác
ˆ
B
= 60° )
Và: B
ˆ
D
C là góc ngoài tại đỉnh D của ∆ABD

- Với cách đặt vấn đề và giải quyết vấn đề như trên , trong khi truyền thụ cho
học sinh tôi thấy học lĩnh hội kiến thức một cách thoải mái , rõ ràng , có hệ thống .
Học sinh được rèn luyện nhiều về các kỹ năng vẽ hình , kỹ năng tính toán , kỹ
năng suy luận , kỹ năng tổng quát hoá ,. Qua đó rèn luyện được cho học sinh trí
thông minh , sáng tạo và các phẩm chất trí tuệ khác, xoá đi cảm giác khó và phức
tạp ban đầu của môn hình học , giúp học sinh có hứng thú khi học môn này .
- Qua các năm trực tiếp giảng dạy môn toán lớp 7 , bản thân thấy rằng dựa vào
sách giáo khoa hình học và tham khảo thêm một số tài liệu toán khác trong quá
trình dạy học giải toán có thể rèn luyện cho học sinh kỹ năng suy luận , chứng minh
rất tốt . Từ chỗ các em bỡ ngỡ , mơ hồ trong giải toán hình học đến nay các em đã
biết vẽ hình chính xác , biết suy luận và lập luận có căn cứ , biết trình bày lời giải
logic , chặt chẽ .
- Bên cạnh đó việc trú trọng lựa chọn hệ thống bài tập theo yêu cầu dạy học đề ra
thì có thể không ngừng nâng cao hiệu quả giáo dục , tạo niềm say mê học toán cho
học sinh .
-Trên đây là một số vấn đề về kiến thức và phương pháp mà bản thân tôi đã rút ra
trong quá trình trực tiếp giảng dạy môn toán lớp7 phần Hình học. Trong phạm vi
nhỏ của đề tài này chắc chắn là chưa thể bao quát hết được các kiến thức của môn
hình học Lớp 7. Song bước đầu đã có tác dụng đối với học sinh . Rất mong được sự
góp ý chân tình của bạn đọc để đề tài của tôi được hoàn thiện hơn ,nhằm mục đích
cuối cùng là học hiểu và thêm yêu môn hình học , một môn học vốn rất khó với học
sinh .
VII.ĐỀ NGHỊ:
-Đề tài này chỉ được áp dụng cho học sinh lớp 7
Đại Lộc,Ngày 6 tháng 3 năm 2014
Người viếtTrần Thị Hồng
- 7 –