Sáng kiến kinh nghiệm Năm 2013-2014
ĐỀ TÀI
MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP LỒNG GHÉP
GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG
MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN 7
I. MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Hiện nay, nội dung giáo dục kỹ năng sống đã được nhiều quốc gia trên
thế giới dạy học cho học sinh ở các trường phổ thông dưới nhiều dạng hình
thức khác nhau. Chương trình hành động Dakar
*
về giáo dục cho mọi người
(Senegal- 2000) đã đặt trách nhiệm cho mỗi quốc gia phải đảm bảo cho người
học được tiếp cận với chương trình giáo dục kỹ năng sống phù hợp và kỹ
năng sống được coi là một nội dung của chất lượng giáo dục.
Ở Việt Nam, để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện thế hệ trẻ, đáp
ứng nguồn nhân lực phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất
nước, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế và nhu cầu phát triển của người học,
giáo dục phổ thông đã và đang đổi mới mạnh mẽ theo bốn trụ cột của giáo
dục thế kỷ XXI, mà thực chất là cách tiếp cận kỹ năng sống đó là: Học để
biết, Học để làm, Học để tự khẳng định mình và Học để cùng chung sống.
Mục tiêu giáo dục phổ thông đã và đang chuyển hướng từ chủ yếu là
trang bị kiến thức sang trang bị những năng lực cần thiết cho học sinh.
Phương pháp giáo dục phổ thông cũng đã và đang đổi mới theo hướng phát
huy tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của người học, phù hợp với đặc điểm
của từng lớp học, tăng cường khả năng làm việc theo nhóm, rèn luyện kỹ
năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm
vui, hứng thú học tập cho học sinh.
Nội dung giáo dục kỹ năng sống đã được tích hợp trong một số môn
học và hoạt động giáo dục trong trường phổ thông. Việc giáo dục kỹ năng
sống còn được thông qua các chương trình: Giáo dục bảo vệ môi trường, giáo

bảo vệ mình, thậm chí tự đương đầu với khó khăn, thử thách.
Giáo dục kỹ năng sống sẽ giúp cho học sinh tránh được những rủi ro,
giúp học sinh sống an toàn, lạnh mạnh, góp phần thúc đẩy sự phát triển của
các nhân, góp phần đảm bảo cuộc sống, giảm tệ nạn xã hội….
II. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
1. Cơ sở lý luận
Giáo dục kỹ năng sống càng trở nên cấp thiết đối với thế hệ trẻ vì: Các
em chính là những chủ nhân tương lai của đất nước, là những người sẽ quyết
định sự phát triển của đất nước trong những năm tiếp theo. Nếu không có kỹ
năng sống, các em sẽ không thể thực hiện tốt trách nhiệm dối với bản thân gia
đình, cộng đồng và đất nước.
Lứa tuổi học sinh là lứa tuổi đang hình thành nhân cách, giàu ước mơ,
ham hiểu biết, thích tìm tòi, khám phá song còn thiếu kinh nghiệm sống, dễ bị
lôi kéo, kích động Đặc biệt là trong bối cảnh hội nhập quốc tế và cơ chế thị
trường hiện nay, thế hệ trẻ thường xuyên bị tác động đan xen của những yếu
tố tích cực và tiêu cực, luôn được đặt vào những hoàn cảnh phải lựa chọn
những giá trị, phải đương đầu với những khó khăn, thách thức, những áp lực
tiêu cực.
Nếu không được giáo dục kỹ năng sống, nếu thiếu kỹ năng sống các em
dễ bị lôi cuốn vào những hành vi tiêu cực, bạo lực, lối sống ích kỷ, lai căng,
thực dụng, dễ bị phát triển lệch lạc về nhân cách. Một trong những nguyên
nhân dẫn đến các hiện tượng tiêu cực của một bộ phận học sinh trong thời
gian vừa qua như: nghiện hút, bạo lực học đường, đua xe, ăn chơi sa đoạ
Người viết: Thái Văn Khánh - Trường THCS Gia An
Trang 2
Sáng kiến kinh nghiệm Năm 2013-2014
Chính là do các em thiếu những kỹ năng cần thiết như: kỹ năng xác định giá
trị, kỹ năng từ chối, kỹ năng kiên định, kỹ năng giải quyết mâu thuẫn, kỹ năng
thương lượng, kỹ năng giao tiếp
Vì vậy, việc giáo dục kỹ năng sống cho thế hệ trẻ là rất cần thiết, giúp

giáo dục toàn diện, thay đổi nội dung chương trình giáo dục của Bộ giáo dục
và Đào tạo.
Phòng giáo dục và Đào tạo Tánh Linh nói riêng trong những năm học
gần đây đã tổ chức nhiều đợt tập huấn giáo dục kỹ năng sống đến toàn thể
giáo viên thông qua các buổi hội thảo chuyên đề, tập huấn….Tuy nhiên việc
tập huấn, hội thảo là chưa đủ kiến thức để giáo viên có thể nắm bắt hết các nội
dung kiến thức về kỹ năng sống để giúp học sinh chiếm lĩnh được.
Người viết: Thái Văn Khánh - Trường THCS Gia An
Trang 3
Sáng kiến kinh nghiệm Năm 2013-2014
Để thực hiện việc lồng ghép giáo dục kỹ năng sống cho học sinh đòi
hỏi người giáo viên phải nắm vững các nguyên tắc giáo dục kỹ năng sống cho
học sinh: Tương tác - Trải nghiệm - Tiến trình - Thay đổi hành vi - Thời gian,
môi trường giáo dục. Ngoài ra còn nắm vững các kiến thức cơ bản về nội
dung một số kỹ năng sống quan trọng mà học sinh dễ dàng tiếp nhận như: kỹ
năng tự nhận thức, kỹ năng xác định giá trị, kỹ năng kiểm soát cảm xúc, kỹ
năng ứng phó với căng thẳng, kỹ năng thể hiện sự tự tin, kỹ năng giao tiếp, kỹ
năng lắng nghe, kỹ năng thể hiện sự thông cảm, kỹ năng ra quyết định, kỹ
năng giải quyết mâu thuẫn…….Giáo viên cũng phải nắm vững cách tiếp cận
và phương pháp giáo dục kỹ năng sống chú ý đến một số kỹ thuật dạy học
tích cực như: kỹ thuật chia nhóm, kỹ thuật đặt câu hỏi, kỹ thuật “ Khăn trải
bàn”, kỹ thuật động não, kỹ thuật “ Bản đồ tư duy”, ……
Bên cạnh đó kỹ năng sống rất đa dạng và mang đặc trưng vùng, miền.
Việc sử dụng phương pháp và kỹ thuật cũng rất đa dạng, tùy thuộc vào hoàn
cảnh, điều kiện dạy học cụ thể. Vì vậy, giáo viên cần vận dụng một cách linh
hoạt, sáng tạo phù hợp với nhu cầu trình độ của học sinh và đặc điểm, hoàn
cảnh cụ thể của nhà trường, địa phương.
3. Phương pháp nghiên cứu
Căn cứ vào cơ sở lí luận, cơ sở thực tiễn và qua kinh nghiệm dạy học
thực tế và việc học tập của học sinh nhằm từng bước nâng cao chất lượng học

Tôi mới thực sự quan trọng.
Hãy thử xem cuộc sống sẽ như thế nào nếu như thiếu đi tình yêu.
Đột nhiên,
+ Cánh cửa chợt mở tung, một cậu bé chạy vào phòng. Một cơn
gió ùa vào làm tắt cả ba ngọn nến.
“Tại sao cả ba ngọn nến lại tắt”- Cậu bé sửng sốt nói.
Đến đây, cậu bé òa lên khóc!
*Lúc này ngọn nến thứ tư mới lên tiếng:
Đừng lo lắng cậu bé. Khi tôi vẫn còn cháy thì vẫn có thể thắp sáng lại
cả ba ngọn nến kia. Bởi vì :
- TÔI CHÍNH LÀ NIỀM HY VỌNG
Lau những giọt nước mắt còn đọng lại, cậu bé lần lượt thắp sáng lại
những ngọn nến vừa tắt.
Ngọn lửa của HY VỌNG sẽ luôn đi cùng các bạn theo suốt cuộc đời.
Khi giữ được HY VỌNG chúng ta có thể thắp sáng lại ngọn lửa của
hòa bình, lòng trung thành và tình yêu !!!
ĐỪNG TỪ BỎ CON ĐƯỜNG ĐÃ CHỌN
- GV: Cho học sinh tự liên hệ để xác định giá trị của từng ngọn nến và
liên hệ được bản thân cần phải sống giản dị như thế nào.
* Tiến hành thực hiện ở Bài 11: “Tự tin”
- Đối với bài này giáo viên định hướng cho học sinh một số kỹ năng
sống cơ bản như: kỹ năng xác định giá trị, kỹ năng thể hiện sự tự tin, kỹ năng
nhận thức bản thân về lòng tự tin, lòng tự trọng.
- Giáo viên sử dụng kỹ thuật: Liên hệ và tự liên hệ, xử lý tình huống.
- Ví dụ: Giáo viên sử dụng câu chuyện:
Chuyện trời mưa
Khi đi ngoài đường, gặp trời mưa các bạn sẽ làm gì để không bị ướt?
Có người sẽ tìm nơi ẩn náu,
Có người sẽ mặc áo mưa ….
Nhưng: Suốt cuộc đời bạn, có bao giờ bạn bị mưa làm ướt

trọng của người khác đối với mình và của mình đối với người khác.
* Tiến hành thực hiện ở Bài 8: “ Khoan dung”
- Đối với bài này định hướng cho học sinh một số kỹ năng sống cơ bản
như: kỹ năng xác định giá trị, kỹ năng giao tiếp ứng xử, kỹ năng kiểm soát
cảm xúc.
- Giáo viên sử dụng kỹ thuật: Phân tích tình huống, trình bày một phút.
- Giáo viên đưa ra tình huống: Bạn đang đi nhanh trên sân trường để
đến lớp, chẳng may bị ngã và quần áo dơ bẩn. Các bạn ở trên hành lang
thấy vậy và vỗ tay hoan hô bạn. Bạn sẽ làm gì với tình huống này.
- Giáo viên cho học sinh tự phân tích tình huống và cho học sinh trình
bày một phút. Hướng dẫn cho học sinh theo hai nội dung: - Cách xử lý của
bản thân (cách ứng xử của bản thân) và hành động của các bạn (Cách kiểm
soát cảm xúc).
3. Tổ chức các tiết thực hành ngoại khoá để lồng ghép giáo dục kỹ
năng sống cho học sinh.
Người viết: Thái Văn Khánh - Trường THCS Gia An
Trang 6
Sáng kiến kinh nghiệm Năm 2013-2014
* Tiến hành thực hiện ở các tiết ngoại khoá:
Chủ đề về trật tự An toàn giao thông, giáo dục bảo vệ môi trường hay
chủ đề về phòng chống HIV/AIDS, ma tuý và các tệ nạn xã hội.
- Giáo viên định hướng cho học sinh một số kỹ năng: xử lí tình huống,
thuyết trình trước đám đông, tìm kiếm xử lí thông tin, kỹ năng tư duy phản
đối, kỹ năng tư duy sáng tạo
- Giáo viên thực hiện tiết ngoại khoá về chủ đề Trật tự an toàn giao
thông có thể đặt vấn đề cho học sinh bằng cách thuyết trình trước lớp như:
Nguyên nhân dẫn đến tai nạn giao thông, trách nhiệm của người học sinh,
biện pháp giảm thiểu tai nạn giao thông.
- Đối với tiết ngoại khoá chủ đề: Giáo dục bảo vệ môi trường, giáo viên
cho học sinh tìm kiếm thông tin, sưu tầm hình ảnh, đề ra biện pháp phản đối

Trang 7
Sáng kiến kinh nghiệm Năm 2013-2014
người dạy và người học thêm hứng thú. Phương pháp mới cần hướng vào việc
phát triển tích cực nhận thức, kĩ năng học tập và thái độ tự giác và chủ động,
khả năng độc lập hoạt động, khả năng tự kiểm tra đánh giá,khả năng tổ chức
v.v của học sinh. Cần phải kiên quyết tính áp đặt, đơn điệu, thụ động và hình
thức chủ nghĩa cá nhân trong trong việc vận dụng các phương pháp dạy học.
Cải tiến các phương pháp và kĩ thuật quản lí và điều hành lớp học cho
phù hợp với xu thế đổi mới phương pháp dạy học. Công tác tổ chức, quản lý
lớp học trong đổi mới dạy học không đơn thuần là giáo viên trực tiếp giáo
viên chỉ đạo học sinh, không phải là một chiều mà phải là đa chiều giữa cá
nhân, nhóm, tổ học sinh và giữa học sinh với học sinh là cơ bản. Cần tạo
không khí sôi nổi, cuốn hút bằng các hoạt động dân chủ, cởi mở và linh
hoạt…….
Trong thời đại ngày nay, cùng với nhịp phát triển của đất nước, sự bùng
nổ thông tin, đặc biệt là việc tạo ra một tiết học nhẹ nhàng, gây hứng thú cho
học sinh bằng hình thức vừa học vừa chơi sẽ giúp các em nhớ lâu và nhớ kĩ
nội dung bài học. Phù hợp yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện thế
hệ trẻ, đáp ứng nguồn nhân lực phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại
hóa đất nước, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế và nhu cầu phát triển của
người học, giáo dục phổ thông đã và đang đổi mới mạnh mẽ theo bốn trụ cột
của giáo dục thế kỷ XXI, mà thực chất là cách tiếp cận kỹ năng sống đó là:
Học để biết, Học để làm, Học để tự khẳng định mình và Học để cùng chung
sống.
V. KIẾN NGHỊ
Thường xuyên tổ chức các chuyên đề hoạt động ngoại khoá, trang bị
thêm tủ sách giáo dục kỹ năng sống giáo viên tham khảo và cập nhật kiến
thức phục vụ giảng dạy.
Hiện nay, học sinh hiểu về kỹ năng sống đơn giản còn hạn chế vì thế
cần có sự phối hợp các tổ chức xã hội tổ chức nhiều chương trình để giúp các

3 – Tên vài người đã từng cho bạn những cảm giác đặc biệt.
4 – Và tên 5 người mà bạn lúc nào cũng muốn gần gũi.
Các câu này có vẻ dễ trả lời hơn, phải không bạn?
Những người có ý nghĩa đặc biệt trong cuộc sống của bạn, không phải
là những người “giỏi nhất”, họ cũng không là người giàu nhất, và cũng không
đoạt được một giải thưởng nào cả…
Họ là những người nghĩ đến bạn, lo lắng cho bạn và luôn ở bên
cạnh bạn khi bạn cần.
Hãy suy nghĩ về điểm này
Cuộc sống rất ngắn ngủi!
Và bạn được đứng trong danh sách nào của tôi?
Bạn có biết không ?
Hãy cho tôi nắm lấy tay bạn.
Bạn là một trong những người “nổi tiếng” nhất trong danh sách của tôi,
mà tôi đã không quên để gửi đến bạn thông điệp này…
Một thời gian rất lâu, tôi cứ ngỡ rằng cuộc đời của tôi sắp bắt đầu. Một
cuộc đời, cuộc sống thật sự.
Nhưng lúc nào cũng có nhiều việc xảy đến, một thử thách phải vượt
qua, vài công việc còn phải hoàn tất, vài việc khác cần phải phân chia, còn vài
hóa đơn phải thanh toán. Sau đó, thì cuộc sống của tôi sẽ bắt đầu
Cuối cùng tôi mới khám phá ra rằng, chính những sự việc này là một
phần của cuộc đời tôi
Một thời gian rất lâu, tôi cứ ngỡ rằng cuộc đời của tôi sắp bắt đầu. Một
Người viết: Thái Văn Khánh - Trường THCS Gia An
Trang 9
Sáng kiến kinh nghiệm Năm 2013-2014
cuộc đời, cuộc sống thật sự.
Nhưng lúc nào cũng có nhiều việc xảy đến, một thử thách phải vượt
qua, vài công việc còn phải hoàn tất, vài việc khác cần phải phân chia, còn vài
hóa đơn phải thanh toán. Sau đó, thì cuộc sống của tôi sẽ bắt đầu

nói điều gì trong cơn giận dữ, những lời nói đó cũng giống như những lỗ đinh
này, để lại những vết sẹo trong lòng người khác.
Dù sau đó con có nói xin lỗi bao nhiêu lần đi nữa, vết thương đó vẫn
còn ở lại. Vết thương tinh thần cũng đau đớn như những vết thương thể xác
vậy…
Những người xung quanh con, bạn bè con là những viên đá quý. Họ
giúp con cười và giúp con trong mọi chuyện. Họ nghe con nói, khi con gặp
khó khăn, cổ vũ con và luôn sẵn sàng mở rộng tấm lòng mình cho con”.
NGÔI NHÀ KHÔNG HOÀN HẢO
Người viết: Thái Văn Khánh - Trường THCS Gia An
Trang 10
Sáng kiến kinh nghiệm Năm 2013-2014
Là một thợ mộc đã cao tuổi, suốt cuộc đời, ông đã làm việc tận tuỵ và
tự giác thực hiện nghiêm túc những quy trình kĩ thuật sản suất nên sản phẩm
làm ra đều hoàn hảo và được mọi người rất kính trọng. Ông tâm sự với người
chủ về dự định nghỉ hưu của mình để có thời gian chăm sóc vợ con trong
quãng đời còn lại.
Người chủ thấy rất buồn khi người thợ mộc trung thực, tận tuỵ và lành
nghề sắp nghỉ. Ông cố gắng năn nỉ người thợ mộc ở lại giúp mình thêm một
ngôi nhà nữa. Nể tình, người thợ mộc đành ở lại làm giúp ông chủ căn nhà
cuối cùng. Thế nhưng người thợ mộc khó có thể giành hết tâm trí cho công
việc Ông đã bỏ qua những quy định cơ bản của kĩ thuật lao động nghề
nghiệpvà sự giám sát của lương tâm người thợ. Ông làm ngôi nhà cuối cùng
với đôi bàn tay mệt mỏi, không còn khéo léo, tinh xảo như trước;vật liệu làm
nhà cũng tạp nham, không còn được chọn lọc một cách kĩ lưỡng như trước
đây; mọi quy trình kĩ thuật không được ông thực hiện cẩn thận như ông đã
từng làm…
Khi ngôi nhà đã làm xong, người chủ đến nghiệm thu và trao chiếc chìa
khoá vào tay người thợ mộc nói: “Đây là ngôi nhà của ông, ngôi nhà này
chính là món quà tôi xin tặng ông”. Thật bất ngờ! Thật hổ thẹn! Bây giờ

Sáng kiến kinh nghiệm Năm 2013-2014
Trang
I. MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài 1
2. Mục đích nghiên cứu 1
3. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu 2
4. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 2
II. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
1. Cơ sở lý luận 2
2. Cơ sở thực tiễn 2
3. Các phương nghiên cứu 4
III. NỘI DUNG 4
1. Sử dụng một số câu chuyện để lồng ghép giáo dục kỹ
năng sống cho học sinh.
2. Sử dụng tình huống để lồng ghép giáo dục kỹ năng sống
cho học sinh.
3. Tổ chức các tiết thực hành ngoại khoá để lồng ghép giáo
dục kỹ năng sống cho học sinh.
IV. KẾT LUẬN 7
V. KIẾN NGHỊ 8
Phụ lục 10
Tài liệu tham khảo 13
Mục lục 14
Người viết: Thái Văn Khánh - Trường THCS Gia An
Trang 13