Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về phạm tội
nhiều lần theo Luật Hình sự Việt Nam Nguyễn Thị Bảo Tâm Khoa Luật. Đại học Quốc gia Hà Nội
Luận văn ThS. Luật: 60 38 40
Người hướng dẫn : GS.TSKH. Lê Văn Cảm
Năm bảo vệ: 2013
85 tr .

Abstract. Làm sáng tỏ những nội dung cơ bản trong tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo
đức cách mạng, chủ yếu là đạo đức của đội ngũ cán bộ y tế. Chỉ ra và phân tích một số
những vấn đề cơ bản, góp phần phát hiện những yếu tố, điều kiện tác động, chi phối
thực trạng đạo đức của đội ngũ cán bộ y tế ở Việt Nam trong những năm gần đây. Đề
xuất một số quan điểm cơ bản và luận chứng một số giải pháp chủ yếu nhằm tiếp tục
xây dựng đạo đức cho đội ngũ cán bộ y tế ở Việt Nam hiện nay.
Keywords.Luật hình sự; Pháp luật Việt Nam; Phạm tội nhiều lần; Phạm tội
Content.
1. Tính cấp thiết của đề tài
Phạm tội nhiều lần là một tình tiết thuộc chế định đa tội phạm. Tuy nhiên tình
tiết này vẫn chưa được quy định một cách cụ thể trong Bộ luật Hình sự Việt Nam năm
1999. Trong Bộ luật nó được coi là một tình tiết "tăng nặng trách nhiệm hình sự" hay
có thể là một tình tiết "định khung tăng nặng". Trong các vụ án hình sự đối tượng
phạm tội nhiều lần chiếm tỉ lệ rất lớn.
Về mặt pháp lý, phạm tội nhiều lần chưa được các nhà làm luật định nghĩa một
cách chính thức mà ở mỗi một tội danh cụ thể lại có một quy định riêng. Ví dụ: tại
Thông tư liên tịch số 01/1998/TTLT/TANDTC-VKSNDTC-BNV ngày 2-01-1998
hướng dẫn áp dụng một số quy định của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật

khoản 1 Điều 104 Bộ luật Hình sự, nhiều lần trộm cắp, nhiều lần hiếp dâm ). (2) Nếu
tách ra từng hành vi phạm tội riêng lẻ thì mỗi hành vi ấy đã đủ các yếu tố cấu thành
một tội phạm độc lập. (3) Tất cả các hành vi phạm tội đó đều được quy định tại một
điều luật cụ thể trong phần riêng Bộ luật Hình sự (cùng là tội trộm cắp, hiếp dâm ), có
thể cùng một khoản, có thể phạm tội ở các khoản khác nhau của cùng một điều luật.
(4) Các hành vi phạm tội đó chưa hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự, chưa bị
các cơ quan có thẩm quyền xử lý theo quy định của pháp luật (như đình chỉ điều tra,
đình chỉ vụ án ) và cùng bị đưa ra xét xử một lần trong cùng một vụ án (được tuyên
trong một bản án). (5) Nếu điều luật có quy định về giá trị tài sản hoặc thiệt hại về tài
sản thì người phạm tội phải chịu trách nhiệm hình sự về tổng giá trị tài sản của các lần
phạm tội cộng lại [22].
Như vậy, có thể thấy việc hiểu về tình tiết phạm tội nhiều lần khá phức tạp.
Mặt khác để hiểu đúng về tình tiết phạm tội nhiều lần chúng ta cần phải phân biệt nó
với các tình tiết khác thuộc chế định đa tội phạm: phạm nhiều tội, tội liên tục, phạm tội
có tính chất chuyên nghiệp, tái phạm, tái phạm nguy hiểm. Đây là những tình tiết có
nhiều dấu hiệu giống nhau, nếu không phân biệt được sẽ dẫn đến việc hiểu sai và áp
dụng sai.
Từ những lý do trên đây chúng tôi lựa chọn nghiên cứu đề tài "Một số vấn đề
lý luận và thực tiễn về phạm tội nhiều lần theo luật hình sự Việt Nam" làm luận văn
thạc sĩ luật học của mình.
2. Tình hình nghiên cứu
Phạm tội nhiều lần là một tình tiết được đề cập đến trong luật hình sự Việt
Nam với yếu tố là tình tiết tăng nặng định khung của rất nhiều loại tội và là tình tiết
tăng nặng trách nhiệm hình sự. Tình tiết này đã được đề cập đến trong Bộ luật Hình sự
năm 1985 và tiếp tục được kế thừa trong Bộ luật Hình sự 1999. Vấn đề này cũng được
đề cập trong một số giáo trình, sách tham khảo do các tác giả khác nhau biên soạn như:
1) Giáo trình Luật hình sự Việt Nam (Phần chung). Tập thể tác giả do TSKH.PGS. Lê
Cảm chủ biên, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội, 2003 (tái bản); 2) Giáo trình
Luật hình sự Việt Nam, Tập I, Tập thể tác giả do GS.TS. Nguyễn Ngọc Hòa chủ biên,
Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, 2007; 3) Giáo trình Luật hình sự Việt Nam, Tập thể

nhẹ trách nhiệm hình sự, của Đinh Văn Quế (Tạp chí Tòa án nhân dân, số 4/2010); 9)
Những hạn chế trong các quy định của Bộ luật Hình sự năm 1999 về các tình tiết giảm
nhẹ, tăng nặng trách nhiệm hình sự và hướng khắc phục, của Hồ Sĩ Sơn (Tạp chí Tòa
án nhân dân, số 16/2008); 10) Việc áp dụng các tình tiết tăng nặng, của Mai Bộ (Tạp
chí Tòa án nhân dân, số 1/1999) v.v
Các công trình nghiên cứu nói trên đã đề cập đến vấn đề phạm tội nhiều lần
nhưng chỉ dừng lại ở một khía cạnh nào đó hoặc chừng mực xem xét qua các trường
hợp phạm tội cụ thể hay kiến nghị sửa đổi, bổ sung Bộ luật Hình sự. Tuy nhiên, về
phương diện nghiên cứu lý luận chuyên sâu và có hệ thống vấn đề phạm tội nhiều lần
vẫn chưa được quan tâm một cách đúng mức. Do vậy, nhiều vấn đề lý luận và thực
tiễn xung quanh vấn đề phạm tội nhiều lần cần phải được tiếp tục nghiên cứu một cách
toàn diện, đầy đủ và sâu sắc hơn.
3. Phạm vi nghiên cứu
Phạm tội nhiều lần là một vấn đề tương đối hẹp và phức tạp. Nghiên cứu về
vấn đề này đã có nhiều nghiên cứu chung mà ít có nghiên cứu chuyên sâu. Do đó,
phạm vi nghiên cứu của luận văn sẽ xem xét và giải quyết một số vấn đề cơ bản xung
quanh vấn đề phạm tội nhiều lần như: 1) Khái niệm và đặc điểm của phạm tội nhiều
lần; 2) Phân biệt phạm tội nhiều lần và một số tình tiết khác thuộc chế định đa tội
phạm như phạm nhiều tội, phạm tội liên tục, phạm tội có tính chất chuyên nghiệp, tái
phạm, tái phạm nguy hiểm; 3) Những quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành về
"Phạm tội nhiều lần". Trên cơ sở nghiên cứu những nội dung cơ bản của phạm tội
nhiều lần, luận văn đi sâu nghiên cứu tình tiết này trên phương diện lập pháp và việc
áp dụng chế định này trong thực tiễn xét xử để từ đó đưa ra các kiến nghị.
4. Đối tượng và mục đích nghiên cứu
Luận văn có đối tượng nghiên cứu đúng như tên gọi của nó là vấn đề phạm tội
nhiều lần trong luật hình sự Việt Nam.
Trên cơ sở này, mục đính nghiên cứu của luận văn là nghiên cứu những vấn đề
lý luận về phạm tội nhiều lần theo luật hình sự Việt Nam. Đồng thời luận văn còn phân
tích và đánh giá những vướng mắc trong thực tiễn áp dụng những quy định của pháp
luật hình sự về phạm tội nhiều lần để từ đó, đưa ra những kiến nghị để việc áp dụng

án nhân dân các cấp, những vụ án hình sự do cơ quan công an điều tra, khởi tố để rút
ra những nhận xét, đánh giá.
7. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
Ý nghĩa lý luận và thực tiễn quan trọng của luận văn là ở chỗ tác giả đã làm rõ
khái niệm, đặc điểm của vấn đề phạm tội nhiều lần, bản chất pháp lý của nó. Đồng thời
trên cơ sở nghiên cứu thực tiễn áp dụng để đưa ra các kiến nghị phù hợp.
Ngoài ra, luận văn còn có ý nghĩa làm tài liệu tham khảo lý luận cần thiết cho
các nhà khoa học - luật gia, cán bộ thực tiễn và các sinh viên, học viên cao học và
nghiên cứu sinh chuyên ngành tư pháp hình sự, cũng như phục vụ cho công tác lập pháp
và hoạt động thực tiễn áp dụng pháp luật hình sự trong việc đấu tranh phòng và chống
tội phạm, cũng như công tác giáo dục, cải tạo người phạm tội hiện nay ở nước ta.
8. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của
luận văn gồm 3 chương:
Chương 1: Một số vấn đề lý luận về "Phạm tội nhiều lần" trong pháp luật hình
sự Việt Nam.
Chương 2: Những quy định của pháp luật hình sự Việt Nam về "Phạm tội
nhiều lần" và thực tiễn áp dụng.
Chương 3: Những phương hướng cơ bản của việc tiếp tục hoàn thiện các quy
định của pháp luật hình sự Việt Nam về "Phạm tội nhiều lần".
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Mai Bộ (1999), "Việc áp dụng các tình tiết tăng nặng", Tòa án nhân dân, (1).
2. Bộ Công an - Viện kiểm sát nhân dân tối cao - Tòa án nhân dân tối cao - Bộ Tư
pháp (2007), Thông tư liên tịch số 17/2007/TTLT-BCA-VKSNDTC- TANDTC-BTP
ngày 24/12 hướng dẫn áp dụng một số quy định tại Chương XVIII "Các tội phạm
về ma túy" của Bộ luật Hình sự năm 1999, Hà Nội.
3. Lê Cảm (2000), Các nghiên cứu chuyên khảo về Phần chung Luật hình sự, Tập III,
Nxb Công an nhân dân, Hà Nội.
4. Lê Cảm (Chủ biên) (2001), Giáo trình Luật hình sự Việt Nam (Phần chung), Nxb
Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội.

án nhân dân, (4).
19. Nguyễn Ngọc Hòa, Lê Thị Sơn (2006), Từ điển Pháp luật hình sự, Nxb Tư pháp, Hà
Nội.
20. Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội (1998), Giáo trình Luật hình sự Việt Nam
(Phần chung), Hà Nội.
21. Vũ Thành Long (2006), "Áp dụng các quy định của Bộ luật Hình sự năm 1999 về
tình tiết tăng nặng "Phạm tội có tổ chức" và "Phạm tội nhiều lần"", Kiểm sát, (21).
22. Lê Văn Luật (2006), "Bàn về tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự "Phạm tội
nhiều lần" quy định trong Luật hình sự Việt Nam", Khoa học pháp lý, (4).
23. Uông Chu Lưu (2004), Bình luận khoa học Bộ luật Hình sự Việt Nam năm 1999,
Tập I (Phần chung), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
24. Dương Tuyết Miên (2003), "Các tình tiết giảm nhẹ, tăng nặng trách nhiệm hình sự
theo Bộ luật Hình sự năm 1999", Tòa án nhân dân, (1).
25. Đỗ Ngọc Quang, Trịnh Quốc Toản, Nguyễn Ngọc Hòa (1997), Giáo trình Luật
Hình sự Việt Nam (Phần chung), Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội.
26. Đinh Văn Quế (2000), Bình luận khoa học Bộ luật Hình sự (Phần chung), Nxb
Thành phố Hồ Chí Minh, Thành phố Hồ Chí Minh.
27. Đinh Văn Quế (2010), "Một số vấn đề cần chú ý khi áp dụng các tình tiết tăng
nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự", Tòa án nhân dân, (4).
28. Quốc hội (1985), Bộ luật Hình sự, Hà Nội.
29. Quốc hội (1997), Bộ luật Hình sự (sửa đổi, bổ sung), Hà Nội.
30. Quốc hội (1999), Bộ luật Hình sự, Hà Nội.
31. Quốc hội (2009), Bộ luật Hình sự (sửa đổi, bổ sung), Hà Nội.
32. Tập thể tác giả (2001), Bình luận khoa học Bộ luật Hình sự Việt Nam năm 1999,
Nxb Công an nhân dân, Hà Nội.
33. Phạm Văn Thiệu (2007), "Về tình tiết "Phạm tội nhiều lần" quy định tại Điều 104
Bộ luật Hình sự", Tòa án nhân dân, (3).
34. Kiều Đình Thụ (1998), Tìm hiểu Luật Hình sự Việt Nam, Nxb Thành phố Hồ Chí
Minh, Thành phố Hồ Chí Minh.
35. Tòa án nhân dân tối cao (2003), Nghị quyết số 02/2003/NQ-HĐTP ngày 17/4 của