Giải quyết các tranh chấp về hôn nhân và gia
đình của Tòa án nhân dân qua thực tiễn tại
Thừa Thiên Huế

Hoàng Đình Thanh

Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội
Luận văn Thạc sĩ. Luật Dân sự; Mã số: 60 38 30
Nghd: PGS.TS. Nguyễn Văn Cừ
Năm bảo vệ: 2013

Abstract: Nghiên cứu thẩm quyền, thủ tục giải quyết các tranh chấp về hôn nhân và gia
đình (HN&GĐ) tại Tòa án và áp dụng pháp luật trong việc giải quyết tranh chấp về hôn
nhân và gia đình (HN&GĐ). Đánh giá kết quả đạt được, những ưu điểm, hạn chế của
hoạt động giải quyết các tranh chấp về HN&GĐ của TAND qua thực tiễn ở tỉnh Thừa
Thiên Huế và rút ra các nguyên nhân khách quan và nguyên nhân chủ quan của hạn chế.
Đề xuất các giải pháp cụ thể như: Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động
của Tòa án; hoàn thiện pháp luật nhằm đảm bảo giải quyết một cách đúng đắn, khách
quan, kịp thời các tranh chấp về HN&GĐ; kiện toàn tổ chức, nâng cao năng lực của
Thẩm phán, cán bộ Tòa án và HTND… nhằm đảm bảo việc giải quyết các tranh chấp về
HN&GĐ của TAND ở tỉnh Thừa Thiên Huế.
Keywords: Luật hôn nhân và gia đình; Giải quyết tranh chấp; Luật dân sự; Pháp luật
Việt Nam

Contents:
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Trong công cuộc đổi mới của đất nước ta hiện nay, một trong những nhiệm vụ trọng tâm
là xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân và vì dân. Muốn xây dựng
thành công chủ nghĩa xã hội ở nước ta cần phải có con người xã hội chủ nghĩa, đó là đòi hỏi tất
yếu khách quan. Nhưng muốn có con người xã hội chủ nghĩa thì phải có một gia đình mẫu mực,

qua việc giải quyết án HN&GĐ đã góp phần làm ổn định quan hệ trong hôn nhân, giữ gìn kỷ
cương pháp luật, giữ ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội, góp phần tăng cường nền pháp chế
xã hội chủ nghĩa trên toàn tỉnh Thừa Thiên Huế. Đồng thời, thông qua việc giải quyết án
HN&GĐ, ngoài việc đấu tranh với các hành vi trái pháp luật nẩy sinh trong lĩnh vực về
HN&GĐ, còn phổ biến tuyên truyền giáo dục ý thức pháp luật cho nhân dân, từ sự hiểu biết pháp
luật, nhân dân sẽ tham gia thực hiện pháp luật, bảo vệ pháp luật, tố giác những hành vi vi phạm pháp
luật trong quan hệ HN&GĐ, đồng thời qua thực tiễn giải quyết án HN&GĐ sẽ phát hiện ra những
thiếu sót trong pháp luật để có những đề xuất sửa đổi các điều khoản của pháp luật cho phù hợp với
đòi hỏi của thực tiễn trong từng giai đoạn cụ thể.
Bên cạnh những mặt đã đạt được, qua quá trình kiểm tra giám đốc án và xét xử phúc
thẩm của TAND tỉnh Thừa Thiên Huế đã phát hiện có những hạn chế trong quá trình giải quyết,
nên dẫn đến một số vụ án bị sửa, hủy; một số ít vụ án còn bị dây dưa kéo dài, làm ảnh hưởng đến
quyền lợi các đương sự. Trong hoạt động xét xử, ngành TAND ở Thừa Thiên Huế cũng đã bộc lộ
một số tồn tại, như xét xử oan sai, án tồn đọng còn nhiều, còn có vụ án vi phạm thời hạn tố tụng.
Đặc biệt, có một số vụ án do giải quyết không chuẩn xác, nên còn bị sửa, hủy nhiều lần, kéo dài
nhiều năm, gây ảnh hưởng đến đời sống, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân. Đây là một trong
những nguyên nhân dẫn đến nhân dân khiếu kiện vượt cấp lên đến các cơ quan cấp trên. Tồn tại trên
là những lực cản cho quá trình xây dựng nhà nước pháp quyền.
Xuất phát từ những lý do trên, tác giả chọn đề tài: “Giải quyết các tranh chấp về hôn nhân
và gia đình của Tòa án nhân dân qua thực tiễn tại Thừa Thiên Huế” làm luận văn thạc sỹ
chuyên ngành Luật Dân sự.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Giải quyết các vụ án nói chung và giải quyết án HN&GĐ nói riêng đã được giới khoa
học pháp lý và nhất là những người trực tiếp làm công tác xét xử của ngành Tòa án quan tâm
nghiên cứu. Đã có nhiều công trình nghiên cứu, bài viết đề cập đến một số khía cạnh về những
vấn đề liên quan đến đề tài. Có thể chia các công trình nghiên cứu thành ba nhóm sau:
Nhóm luận văn, luận án: Ở nhóm này có thể liệt kê một số công trình nghiên cứu tiêu
biểu như: Trương Kim Oanh (1996), "Hòa giải trong tố tụng dân sự", Luận văn thạc sỹ Luật học;
“Chế độ tài sản của vợ chồng theo Luật HN&GĐ Việt Nam”, Luận án tiến sĩ Luật học, của
Nguyễn Văn Cừ, Trường Đại học Luật Hà Nội, 2005. Với đề tài này, tác giả đã nghiên cứu các

chồng theo Luật HN&GĐ năm 2000”, Tạp chí Luật học số 4; Trần Thị Quốc Khánh (2004), “Từ hòa
giải trong truyền thống dân tộc đến hòa giải ở sơ sở ngày nay”, Tạp chí Nghiên cứu lập pháp số 11;
Tiến sĩ Nguyễn Văn Cừ - Trường Đại học Luật Hà Nội: “Một số suy nghĩ về nguyên tắc xác định
cha, mẹ và con trong gia thú theo pháp luật Việt Nam”, đăng trên Tạp chí Luật học, số 5/1999; Bài
viết của Tiến sĩ Lê Thu Hà – Học viện tư pháp: “Bàn về thẩm quyền xác định cha, mẹ, cho con”,
đăng trên Tạp chí Nghề Luật, số 6/2006; Bài viết của Tiến sĩ Nguyễn Phương Lan – Trường Đại học
Luật Hà Nội: “Bản chất pháp lý của việc nuôi con nuôi theo pháp luật Việt Nam” Tạp chí Luật học,
số 3/2004…Ngoài ra còn có nhiều bài viết đăng trên các báo điện tử như:
thongtinthuvienphapluat.wordpress.com;vnexpress.net; vietnamnet.vn…
Qua nghiên cứu những công trình nêu trên cho thấy, các tác giả chỉ đề cập mặt này hay mặt
khác của lĩnh vực HN&GĐ. Chưa có công trình nào nghiên cứu một cách hệ thống, đầy đủ trong việc
giải quyết án HN&GĐ nói chung, cũng như ở tỉnh Thừa Thiên Huế nói riêng.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
* Đối tượng nghiên cứu:
Đề tài nghiên cứu việc giải quyết các tranh chấp về HN&GĐ của TAND qua thực tiễn tại
Thừa Thiên Huế.
* Phạm vi nghiên cứu: Luận văn xem xét nghiên cứu tình hình giải quyết các tranh chấp
về HN&GĐ của TAND ở tỉnh Thừa Thiên Huế, trong khoảng thời gian từ năm 2007 đến năm
2011.
4. Mục đích và nhiệm vụ của luận văn
* Mục đích của luận văn:
+ Nghiên cứu những vấn đề chung về giải quyết các tranh chấp về HN&GĐ tại Tòa án;
+ Đánh giá thực tiễn của việc giải quyết các tranh chấp HN&GĐ của TAND ở tỉnh Thừa
Thiên Huế;
+ Đề ra những giải pháp đảm bảo việc giải quyết các tranh chấp về HN&GĐ của TAND
ở tỉnh Thừa Thiên Huế.
* Nhiệm vụ của luận văn: Để thực hiện được mục đích trên luận văn có nhiệm vụ cụ thể
sau đây:
+ Nghiên cứu thẩm quyền, thủ tục giải quyết các tranh chấp về HN&GĐ tại Tòa án và áp
dụng pháp luật trong việc giải quyết tranh chấp về HN&GĐ.

những người trực tiếp làm công tác thực tiễn trong giải quyết các tranh chấp HN&GĐ, nhằm
thực hiện nghiêm chỉnh Luật HN&GĐ.
- Luận văn có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo cho công tác nghiên cứu giảng dạy, học
tập trong các trường Đại học chuyên ngành luật và không chuyên ngành luật, hệ thống các
trường chính trị của Đảng, cho những người đang trực tiếp làm công tác giải quyết án HN&GĐ
tại TAND nói chung và TAND ở tỉnh Thừa Thiên Huế nói riêng.
8. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn gồm 2
chương:
Chương 1: Những vấn đề chung về việc giải quyết các tranh chấp hôn nhân và gia đình tại
Tòa án.
Chương 2: Thực tiễn giải quyết các tranh chấp về hôn nhân và gia đình của Tòa án nhân dân
ở tỉnh Thừa Thiên Huế.

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Bộ luật Dân sự của nước Cộng hòa XHCN Việt Nam (2005), Hà Nội.
2. Bộ luật Hình sự của nước Cộng hoà XHCN Việt Nam (1999), Hà Nội.
3. Bộ luật Tố tụng dân sự của nước Cộng hòa XHCN Việt Nam (2004), Hà Nội.
4. Nghị quyết số 35/2000/ QH 10 ngày 9/6/2000 về thi hành Luật Hôn nhân và Gia đình
(2000), Hà Nội.
5. Chính phủ (2001), Nghị định số 70/2001/NĐ - CP ngày 30/10/2001 quy định chi tiết thi
hành Luật Hôn nhân và gia đình, Hà Nội.
6. Chính phủ (2001), Nghị định số 77/2001/ NĐ - CP ngày 22/10/2001 quy định chi tiết về
đăng ký kết hôn theo Nghị quyết số 35/2000/QH10 của Quốc hội về việc thi hành Luật Hôn
nhân và gia đình, Hà Nội.
7. Chính phủ (2001), Nghị định số 87/2001/NĐ - CP ngày 21/11/2001 quy định về xử phạt vi
phạm hành chính trong lĩnh vực Hôn nhân và gia đình, Hà Nội.
8. Chính phủ (2001), Nghị định số 175/2001/ NĐ - CP ngày 08/12/2001 về công chứng, chứng
thực, Hà Nội.

24. Lê Thu Hà (1997), "án dân sự bị kéo dài - nguyên nhân và giải pháp", Tạp chí Nhà nước và
Pháp luật, (10), tr. 41-46.
25. Lê Thu Hà (1999), "Một số vấn đề về thẩm quyền xét xử các vụ án dân sự của tòa án nhân dân",
Tạp chí Nhà nước và Pháp luật, (1), tr. 41-50.
26. Lê Thu Hà (2003), Một số suy nghĩ về cơ chế xét xử vụ án dân sự, Nxb Chính trị Quốc Gia, Hà
Nội.
27. Hiến pháp nước Cộng hòa XHCN Việt Nam (2002), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
28. Hiến pháp Việt Nam (năm 1946, 1959, 1980, 1992 và Nghị quyết về việc sửa đổi bổ sung
một số điều của Hiến pháp 1992) (2002), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
29. Nguyễn Văn Hiện (2001), "Tiêu chuẩn thẩm phán - Thực trạng và những yêu cầu đặt ra trong
thời kỳ đổi mới", Tạp chí tòa án nhân dân, (4), tr. 2- 6.
30. Hội đồng nhân dân tỉnh Thừa Thiên Huế (2005), Nghị quyết về việc phê chuẩn báo cáo
hoạt động công tác năm 2005 và nhiệm vụ công tác 2006 của ngành Toà án tỉnh Thừa
Thiên Huế.
31. Tiến Long (2001), "Một số sai sót hoặc thiếu thống nhất trong việc áp dụng thủ tục thẩm phán
dân sự", Tạp chí Tòa án nhân dân, (2), tr. 20- 23.
32. Quốc hội (1989), Luật Bảo vệ sức khỏe nhân dân của nước Cộng hoà XHCN Việt Nam, Hà
Nội.
33. Quốc hội (2006), Luật bảo vệ chăm sóc và giáo dục trẻ em của nước Cộng hoà XHCN Việt Nam,
Quốc hội.
34. Quốc hội (2000), Luật Hôn nhân và gia đình của nước Cộng hòa XHCN Việt Nam, Hà Nội.
35. Quốc hội (2002), Luật Tổ chức Toà án nhân dân, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
36. Trương Kim Oanh (1996), Hòa giải trong tố tụng dân sự, Luận văn Thạc sỹ Luật học, Viện
Nghiên cứu Nhà nước và Pháp luật.
37. Ngô Tự Nam (1998), Đổi mới tổ chức và hoạt động của Tòa án nhân dân ở nước ta hiện nay,
Luận văn Thạc sỹ Luật học, Viện Nghiên cứu Nhà nước và Pháp luật.
38. Ngô Minh Ngọc (2000), Thủ tục xét xử các vụ án dân sự tại phiên tòa sơ thẩm, Luận văn Thạc sỹ Luật
học, Viện Nghiên cứu Nhà nước và Pháp luật.
39. Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án dân sự (1990), Nxb Pháp lý, Hà Nội.
40. Đặng Quang Phương (1999), "Thực trạng của các bản án hiện nay và một số kiến nghị nhằm

58. Trường Đại học Luật Hà Nội (2006), Giáo trình Luật Hôn nhân và gia đình Việt Nam, Nxb
Công an nhân dân, Hà Nội.
59. Đào Trí úc (chủ biên) (2002), Hệ thống tư pháp và cải cách tư pháp ở Việt Nam hiện nay, Nxb
Khoa học xã hội, Hà Nội.
60. Nguyễn Văn Cừ - Ngô Thị Hường (2003), Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về Luật Hôn
nhân và gia đình năm 2000, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.