Những cơ sở và căn cứ khởi tố vụ án hình sự

Phạm Văn Huân

Khoa Luật
Luận văn ThS Chuyên ngành: Luật Hình sự; Mã số 60 38 40
Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Ngọc Chí
Năm bảo vệ: 2013 Abstract. Nghiên cứu về mặt lý luận về những cơ sở và căn cứ khởi tố vụ án hình sự
trong tố tụng hình sự theo quy định của Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003. Phân tích,
đánh giá thực trạng việc thực hiện chế định: những cơ sở và căn cứ khởi tố vụ án hình
sự, xác định những nguyên nhân của kết quả cũng như hạn chế. Kiến nghị đề xuất
những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện chế định khởi tố vụ án hình sự
đảm bảo đúng pháp luật.
Keywords. Pháp luật Việt Nam; Luật hình sự; Vụ án hình sự.

Content
MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài
Khởi tố vụ án hình sự là giai đoạn đầu tiên của hoạt động tố tụng hình sự, có ý nghĩa
quan trọng trong việc xác định có hay không dấu hiệu tội phạm để quyết định đưa vụ việc giải
quyết theo thủ tục tố tụng hình sự với nguyên tắc "Mọi hình vi phạm tội phải được phát hiện
kịp thời, xử lí nhanh chóng, công minh, theo đúng pháp luật". Trên tinh thần đó, Bộ luật tố
tụng hình sự năm 2003 tại Điều 1 quy định:
Bộ luật tố tụng hình sự quy định trình tự, thủ tục khởi tố, điều tra, truy tố,
xét xử và thi hành án hình sự nhằm chủ động phòng ngừa, ngăn chặn tội phạm,
phát hiện chính xác, nhanh chóng và xử lý công minh, kịp thời mọi hành vi phạm

sở và căn cứ khởi tố vụ án hình sự" để nâng cao nhận thức bản thân nhằm nắm rõ và hiểu
một cách sâu sắc, có hệ thống các quy định của pháp luật về chế định "Cơ sở và căn cứ khởi
tố vụ án hình sự". Trên cơ sở đó đưa ra những đề xuất, kiến nghị góp phần hoàn thiện các
quy định về khởi tố vụ án hình sự có cơ sở, đủ căn cứ và đúng pháp luật, góp phần đảm bảo
trật tự, an toàn xã hội tạo môi trường thuận lợi để thực hiện sự nghiệp đẩy mạnh công nghiệp
hóa, hiện đại hóa đất nước vì mục tiêu "dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn
minh".
2. Tình hình nghiên cứu
Về chế định Những cơ sở và căn cứ khởi tố vụ án hình sự trong tố tụng hình sự đã có
một số công trình nghiên cứu nhưng chưa nhiều, nội dung nghiên cứu mới chỉ tập trung vào
một vài khía cạnh của chế định: những cơ sở và căn cứ khởi tố vụ án hình sự. Mặt khác, thực
tiễn hoạt động khởi tố vụ án hình sự còn nhiều bất cập có nguyên nhân từ các quy định pháp
luật tố tụng hình sự có nội dung còn chưa rõ ràng do đó cần phải tiếp tục nghiên cứu.
3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn
Nhằm làm sáng tỏ về mặt lý luận về những cơ sở và căn cứ khởi tố vụ án hình sự
trong tố tụng hình sự theo quy định của Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003. Đồng thời thông
qua việc phân tích, đánh giá thực trạng việc thực hiện chế định: những cơ sở và căn cứ khởi tố
vụ án hình sự, xác định những nguyên nhân của kết quả cũng như hạn chế, từ đó kiến nghị đề
xuất những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện chế định khởi tố vụ án hình sự đảm
bảo đúng pháp luật.
4. Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của luận văn là những quy định của pháp luật, đặc biệt là
những chế định trong Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003 quy định về khởi tố vụ án hình sự và
thực tiễn khởi tố vụ án hình sự. Thông qua đó làm rõ những cơ sở và căn cứ khởi tố vụ án
hình sự.
5. Cơ sở phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
- Luận văn vận dụng phương pháp luận và phép biện chứng của chủ nghĩa Mác -
Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về nguyên tắc tổ chức bộ máy Nhà nước, trong đó có hệ
thống cơ quan tư pháp trong Nhà nước xã hội chủ nghĩa. Chủ trương, đường lối của Đảng và
Nhà nước về công tác tư pháp thể hiện trong các Nghị quyết 08-NQ/TW ngày 02/01/2002, 48-

7. Đảng Cộng sản Việt Nam (2002), Nghị quyết số 08-NQ.TW ngày 02/01 của Bộ Chính trị
về một số vấn đề trọng tâm của công tác tư pháp trong thời gian tới, Hà Nội.
8. Đảng Cộng sản Việt Nam (2005), Nghị quyết số 48-NQ/TW ngày 24/5 của Bộ Chính trị
về chiến lược xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam đến năm 2010, định
hướng đến năm 2020, Hà Nội.
9. Đảng Cộng sản Việt Nam (2005), Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 02/6 của Bộ Chính trị
về chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020, Hà Nội.
10. Phạm Mạnh Hùng (2005), "Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả công
tác kiểm sát việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố", Kiểm sát,
(21).
11. Phạm Mạnh Hùng (2007), "Một số vấn đề về lý luận và thực tiễn của việc khởi tố vụ án
và kiểm sát việc khởi tố vụ án", Kiểm sát, (2).
12. Khoa luật - Đại học Quốc gia Hà Nội (2007), Giáo trình Lý luận chung về Nhà nước và
pháp luật, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội.
13. Mai Văn Minh (2005), "Bàn về việc khởi tố và không khởi tố vụ án hình sự theo quy
định của Bộ luật tố tụng hình sự", Kiểm sát, (9).
14. Nguyễn Văn Quảng (2007), "Trách nhiệm của Viện kiểm sát trong hoạt động kiểm sát
việc khởi tố vụ án hình sự", Kiểm sát, (2).
15. Quốc hội (1988), Bộ luật tố tụng hình sự, Hà Nội.
16. Quốc hội (1992), Hiến pháp, Hà Nội.
17. Quốc hội (1999), Bộ luật hình sự, Hà Nội.
18. Quốc hội (2001), Hiến pháp (sửa đổi,bổ sung), Hà Nội.
19. Quốc hội (2003), Bộ luật tố tụng hình sự, Hà Nội.
20. Quốc hội (2005), Luật sở hữu trí tuệ, Hà Nội.
21. Trần Quang Tiệp (2005), "Một số vấn đề về khởi tố vụ án hình sự trong Bộ luật tố tụng
hình sự năm 2003", Tòa án nhân dân, (10).
22. Trần Quang Tiệp (2007), "Áp dụng các quyết định của pháp luật tố tụng hình sự về việc
quyết định khởi tố, thay đổi hoặc bổ sung quyết định khởi tố vụ án hình sự, khởi tố bị
can", Kiểm sát, (2).
23. Tòa án nhân dân tối cao (2001), Công văn 127/2001/KHXX ngày 08/10 về việc khởi tố vụ

37. Viện Nhà nước và Pháp luật (1995), Tội phạm học, Luật hình sự và Luật tố tụng hình sự
Việt Nam, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
38. Viện Thông tin Khoa học Xã hội (1981), Tội phạm học, Luật hình sự và Luật tố
tụng hình sự Việt Nam, Nxb Sự thật, Hà Nội.