01/22/15 1
Dự án Phát triển Giáo dục Trung học cơ sở II, Bộ GD&ĐT
MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ ĐỔI MỚI
PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC Ở CẤP THCS
01/22/15 2
Dự án Phát triển Giáo dục Trung học cơ sở II, Bộ GD&ĐT
GIỚI THIỆU CHUNG VỀ KHÓA TẬP HUẤN
Mục tiêu tập huấn
Sau khóa tập huấn, học viên cần:
-
Hiểu được vai trò của việc đổi mới PPDH trong quá trình
dạy học
-
Hiểu về định hướng về đổi mới PPDH, các vấn đề về
dạy học tích cực
-
Nắm được một số PPDH theo định hướng đổi mới
- Tìm hiểu một số PPDH tích cực: bản chất, quy trình, ưu,
nhược điểm và các lưu ý khi sử dụng
- Có kĩ năng tập huấn cho GV thực hiện đổi mới PPDH.
- Có thái độ tích cực tham gia và vận dụng sáng tạo vào
thực tế.
01/22/15 3
Dự án Phát triển Giáo dục Trung học cơ sở II, Bộ GD&ĐT
Nội dung tập huấn
- Tổng quan về đổi mới PPDH cấp THCS
- Định hướng đổi mới PPDH
- Mối quan hệ giữa học tích cực và dạy học tích cực
- Phương pháp dạy học tích cực
- Một số PPDH tích cực : bản chất, quy trình, ưu,
nhược điểm và các lưu ý khi sử dụng

2. Mối quan hệ giữa học tích cực
và DH tích cực
Đều có cơ sở là tư tưởng “lấy người học làm trung tâm”. Một số
biểu hiện :

Thừa nhận, tôn trọng, hiểu, đồng cảm với HS. Đạt được độ tin
cậy, tạo sức thu hút, thuyết phục, kích thích động cơ bên trong
của HS.

Dựa vào kinh nghiệm của người học, khai thác kinh nghiệm đó,
dồn thành sức mạnh trong quá trình tự khám phá.

Chống gò ép, ban phát, giáo điều, nuôi dưỡng tính sẵn sàng,
tính tích cực ý chí của người học để đạt được mục đích học
tập và phát triển cá nhân.

Người học tự nhận thức, tự phát triển, tự thực hiện, tự kiểm
tra, đánh giá, tự hoàn thiện trong môi trường, được đảm bảo
quyền lựa chọn tối đa của HS (quyết định, ứng xử, hoạt
động…)
01/22/15 6
Dự án Phát triển Giáo dục Trung học cơ sở II, Bộ GD&ĐT
Một số biểu hiện của tư tưởng
“lấy người học làm trung tâm”

Tối đa hóa sự tham gia của người học, tối thiểu hóa sự áp đặt,
can thiệp của người dạy.

Tạo cho HS tính năng động, chủ động tự tin.



Nội dung học tập phù hợp với mong muốn, khả năng và thiên
hướng của người học.

Những quan hệ thày – trò, bạn bè với tinh thần hướng dẫn, hợp
tác, dân chủ… giúp cho người học đạt tới mục đích nhận thức
theo 3 yêu cầu nói trên (tự giác, tự do, khám phá).
01/22/15 8
Dự án Phát triển Giáo dục Trung học cơ sở II, Bộ GD&ĐT
3.1. Quan niệm về PPDH

Có nhiều định nghĩa về PPDH, từ đó có nhiều cách phân loại
tập hợp PPDH. Định nghĩa về PPDH của I.Lecne: “PPDH là một
hệ thống tác động liên tục của GV nhằm tổ chức hoạt động
nhận thức và thực hành của HS để HS lĩnh hội vững chắc các
thành phần và nội dung GD nhằm đạt được mục tiêu đã định”.
- Đặc trưng của PPDH là tính hướng đích của nó. PPDH tự nó có chức
năng phương tiện. PPDH cũng gắn liền với tính kế hoạch và tính
liên tục của hoạt động, hành động, thao tác vì vậy có thể cấu trúc
hóa được.
- PPDH có mối quan hệ chặt chẽ với các thành tố của quá trình DH:
PP và mục tiêu; PP và nội dung; PP và phương tiện DH; PP và
ĐGKQ. Đổi mới PPDH không thể không tính tới những quan hệ
này.
01/22/15 9
Dự án Phát triển Giáo dục Trung học cơ sở II, Bộ GD&ĐT
Các yếu tố khi tìm hiểu, lựa chọn, thiết kế, thực
hiện đánh giá PPDH

Mặt GD và giáo dưỡng trong sự thống nhất của chúng

trên đây khi DH bộ môn.
Cho đến nay đã có những cách phân loại khác phản ánh được một
cách cập nhật những thành tựu nghiên cứu về PPDH trên thế giới.
01/22/15 11
Dự án Phát triển Giáo dục Trung học cơ sở II, Bộ GD&ĐT
Quy trình chung cho việc
chọn lựa PPDH
PPDH vừa có tính khoa học vừa có tính nghệ thuật. Trong DH, GV phải
tự chọn lựa, xây dựng các PP thích hợp.
Quy trình chung cho việc chọn lựa PP như sau:

Tự xác định hoặc chấp nhận một quan điểm DH (chẳng hạn DH về bản
chất là kiểu truyền thụ kiến thức một chiều; hoặc DH là tổ chức và
hướng dẫn cho người học tự nhận ra vấn đề và tìm kiếm cách GQVĐ…)

Từ quan điểm đã xác định, chọn lựa một PP hoặc một tổ hợp các PP
(chẳng hạn nếu theo quan điểm DH kiểu “đổ kiến thức vào cái bình
rỗng” thì có thể PP thuyết trình có một vai trò quan trọng; tuy nhiên nếu
theo quan điểm để học trò tự hoàn thành nhiệm vụ nhận thức thì cách
DH phát hiện và GQVĐ là thích hợp)

Sau khi đã chọn lựa các PP thì cần xác định những kỹ thuật DH mang
đặc trưng riêng của PP đó.
01/22/15 12
Dự án Phát triển Giáo dục Trung học cơ sở II, Bộ GD&ĐT
4. Về PPDH tích cực
4.1. Tổng quan
Để ĐMPPDH theo định hướng đã nêu, vấn đề quan trọng
hàng đầu là chọn lựa PPDH để HS học tích cực.
- Mối quan hệ giữa tích cực học tập và hứng thú nhận

Dự án Phát triển Giáo dục Trung học cơ sở II, Bộ GD&ĐT
Đặc trưng cơ bản của PPDH tích cực

Dạy học thông qua tổ chức các hoạt động
của HS

Dạy học chú trọng rèn luyện phương pháp
tự học

Tăng cường học tập cá thể phối hợp với
học tập hợp tác

Kết hợp đánh giá của thầy với tự đánh giá
của trò
01/22/15 15
Dự án Phát triển Giáo dục Trung học cơ sở II, Bộ GD&ĐT
4.2. Mối quan hệ giữa tư duy
tích cực và sáng tạo

Trí sáng tạo thường được hiểu là khả năng sản sinh những ý
tưởng mới, độc đáo, hữu ích, phù hợp với hoàn cảnh.

Sáng tạo là một tiềm năng vốn có trong mỗi con người, khi
gặp dịp thì bộc lộ, nhiệm vụ của GV là khơi dậy tiềm năng đó.

Mỗi người thường chỉ quen sáng tạo trong một vài lĩnh vực
nào đó và có thể luyện tập để phát triển óc sáng tạo trong lĩnh
vực ấy.

Có thể thấy tính sáng tạo thường liên quan với tư duy tích


Áp dụng các PPDH tích cực không có nghĩa là gạt bỏ các PPDH
truyền thống.

Ngay cả những PP như thuyết trình, giảng giải, biểu diễn các
phương tiện trực quan để minh họa lời giảng… vẫn rất cần thiết
trong quá trình DH, để HS có thể học tích cực.

Vấn đề là chọn lựa và sử dụng đúng thời điểm, đúng đối tượng,
phù hợp với ý đồ sư phạm của người dạy.

Vì vậy, cần kế thừa, phát triển những mặt tích cực trong hệ thống
các PPDH đã quen thuộc, đồng thời phải học hỏi, vận dụng một số
PPDH mới, phù hợp với hoàn cảnh điều kiện dạy và học ở nước ta
trong hoạt động ĐMPPDH.
01/22/15 18
Dự án Phát triển Giáo dục Trung học cơ sở II, Bộ GD&ĐT
Quan điểm đổi mới PPDH
Ở THCS
Đa dạng hoá các
hình thức
dạy – học
Chú ý tới đặc
trưng về nội dung
và phương pháp
của môn học
Dạy cách tự
học cho HS.
Đổi mới PPDH
cần đi đôi với

tích, tổng hợp, so sánh , thể hiện đ$ợc các khái niệm, định lí
01/22/15 21
D ỏn Phỏt trin Giỏo dc Trung hc c s II, B GD&T
Quy trình thực hiện
Trớc giờ học:

- B$ớc 1: Xác định mục tiêu bài học và đối t$ợng dạy học. Xác định
các đơn vị kiến thức kĩ năng cơ bản trong bài học và tìm cách diễn
đạt các nội dung này d$ới dạng câu hỏi gợi ý, dẫn dắt HS.

- B$ớc 2: Dự kiến nội dung các câu hỏi, hình thức hỏi, thời điểm đặt
câu hỏi , trình tự của các câu hỏi. Dự kiến nội dung các câu trả lời
của HS, các câu nhận xét hoặc trả lời của GV đối với HS.

- B$ớc 3: Dự kiến những câu hỏi phụ để tuỳ tình hình từng đối t$ợng
cụ thể mà tiếp tục gợi ý, dẫn dắt HS.
Trong giờ học

B$ớc 4: GV sử dụng hệ thống câu hỏi dự kiến (phù hợp với trình độ
nhận thức của từng loại đối t$ợng HS) trong tiến trình bài dạy và chú
ý thu thập thông tin phản hồi từ phía HS.
Sau giờ học

GV chú ý rút kinh nghiệm về tính rõ ràng, chính xác và trật tự logic
của hệ thống câu hỏi đã đ$ợc sử dụng trong giờ dạy.
01/22/15 22
D ỏn Phỏt trin Giỏo dc Trung hc c s II, B GD&T
Ưu điểm- Hạn chế c a PP gợi mở vấn đáp
Ưu điểm
- Là cách thức tốt để kích thích t duy độc lập của HS, dạy HS cách tự

vào việc xây dựng đợc hệ thống câu hỏi gợi mở thích hợp
01/22/15 24
Dự án Phát triển Giáo dục Trung học cơ sở II, Bộ GD&ĐT
DẠY HỌC
GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
•
Khái niệm vấn đề, DHGQVĐ
•
Cấu trúc DHGQVĐ
•
Vận dụng DHGQVĐ
01/22/15 25
Dự án Phát triển Giáo dục Trung học cơ sở II, Bộ GD&ĐT
KHÁI NIỆM VẤN ĐỀ
Trạng thái
đích
Vật
cản

Vấn đề là những câu hỏi hay nhiệm vụ đặt ra mà việc
giải quyết chúng chưa có quy luật sẵn cũng như những
tri thức, kỹ năng sẵn có chưa đủ giải quyết mà còn khó
khăn, cản trở cần vượt qua.

Một vấn đề được đặc trưng bởi ba thành phần
•
Trạng thái xuất phát: không mong muốn
•
Trạng thái đích: Trạng thái mong muốn
•