Liên hệ: Nguyễn Văn Hùng ĐT:0946734736; Mail:
A. ĐẶT VẤN ĐỀ
Trong thời kỳ đổi mới và phát triển cuả đất nước, cùng nằm trong xu thế
chung của thời đại, ngàng giáo dục nước nhà cũng phát động phong trào thay đổi
phương pháp dạy học nhằm đáp ứng những nhu cầu mới của xã hội. Phương pháp
dạy học truyền thống của chúng ta đã tồn tại từ rất lâu, lấy người thầy làm trung
tâm và có nhiều yếu tố không còn phù hợp với sự năng động của xã hội hiện tại,
trong các phương pháp dạy học mới vừa kế thừa những điểm mạnh của phương
pháp truyền thống vừa có những thay đổi để học trò sẽ đóng vai trò trung tâm trong
quá trình dạy học và khi đó học sinh sẽ chủ động tiếp thu kiến thức.
Nhà nước ta cùng với bộ giáo dục đã bỏ ra rất nhiều tiền của và công sức
nhằm đổi mới phương dạy học vốn đã ăn sâu vào trong tiềm thức của cả thầy và trò
lâu nay. Lần gần đây nhất là dự án “Việt – Bỉ” được triển khai trong năm học 2011
- 2012 đã đưa ra các kĩ thuật và phương pháp dạy học tích cực, trong số đó phải kể
tới một loạt kĩ thuật và phương pháp dạy học tích cực như: kĩ thuậ đặt câu hỏi; kĩ
thuật khăn phủ bàn; kĩ thuật mảnh ghép; kĩ thuật sơ đồ tư duy; kĩ thuật “KWL’’; kĩ
thuật học tập hợp tác; kĩ thuật lắng nghe và phản hồi tích cực; phương pháp đặt và
giải quyết vấn đề; phương pháp dạy học hợp tác; phương pháp dạy học hợp đồng;
phương pháp dạy học theo góc; phương pháp dạy học theo dự án; phương pháp dạy
học vi mô. Trong số đó có kĩ thuật đặt câu hỏi, kĩ thuật sơ đồ tư duy cùng với
1
Liên hệ: Nguyễn Văn Hùng ĐT:0946734736; Mail:
phương pháp dạy học đặt và giải quyết vấn đề là gần với điều kiện thực tế của nước
ta hơn cả.
Trong các giờ học thì hệ thống câu hỏi đóng vai trò quan trọng vì những câu
hỏi trong một tiết học sẽ giúp học sinh tiếp nhận kiến thức một cách thụ động hay
chủ động. Từ ngàn xưa tới giờ trong giờ học luôn luôn có những câu hỏi được đưa
ra, nhưng tại sao trong dự án “Việt – Bỉ” lại trở thành kĩ thuật dạy tích cực. Thật
vậy trong bất kỳ phương pháp nào, kĩ thuật dạy học nào cũng phải cần có những
câu hỏi để nêu lên vấn đề cần tìm hiểu, quan trọng hơn là nêu câu hỏi như thế nào
về vấn đề cần được tìm hiểu để phát huy được tính tích cực của học sinh và để đổi

câu hỏi đóng và câu hỏi mở. Câu hỏi đóng là dạng câu hỏi chỉ có một câu trả lời
3
Liên hệ: Nguyễn Văn Hùng ĐT:0946734736; Mail:
duy nhất đúng hoặc sai, có hoặc không, câu hỏi đóng thường được dùng trong phần
kết bài để kiểm tra xem học sinh đã hiểu được nhiệm vụ và những hướng dẫn cần
thực hiện trong phần phát triển bài hay chưa. Câu hỏi mở là dạng câu hỏi có nhiều
cách trả lời. Khi đặt câu hỏi mở giáo viên tạo cơ hội cho học sinh trao đổi ý kiến
của cá nhân. Một số dấu hiệu để nhận ra câu hỏi mở và phân loại câu hỏi mở:
- Câu hỏi mở lấy thông tin: Giúp học sinh có cái nhìn tổng quan hoặc đưa ra
những băn khoăn về tình huống hiện tại. Thường mở đầu các câu hỏi bằng các cụm
từ như: khi nào…? Cái gì…? Đến đâu…?
- Câu hỏi giả định: Giúp học sinh vượt qua khuôn khổ của tình huống hiện
tại. Ví dụ như: Điều gì xảy ra nếu…?
- Câu hỏi hỏi ý kiến được sử dụng để khai thác suy nghĩ của học sinh về một
số chủ đề. Thường được bắt đầu bằng các cụm từ như: Em nghĩ gì về điều này? Ý
kiến của em về….? Hãy cho biết…?
Đặc điểm của những câu hỏi mở tốt:
- Ngắn gọn, đơn giản, tránh vòng vo, khó hiểu hoặc giải thích quá nhiều,
không đi thẳng vào vấn đề.
- Câu hỏi phải rõ ý không nên đặt câu hỏi quá chung chung
- Bắt đầu câu hỏi bằng từ hỏi đúng vào nội dung cần hỏi.
- Câu hỏi đưa ra phù hợp với nội dung, chủ đề học tập, với hoàn cảnh, tâm lí,
vốn từ, trình độ của người được hỏi.
4
Liên hệ: Nguyễn Văn Hùng ĐT:0946734736; Mail:
II. Thực trạng của vấn đề.
Trong thực tế việc bỏ thời gian để soạn thảo ra hệ thống câu hỏi trước khi lên
lớp đang còn được xem nhẹ vì việc đặt câu hỏi trong từng giờ dạy đó được xem là
điều đương nhiên và cũng không khó mấy chỉ việc đọc giáo án, nội dung bài học là
có thể tự đưa ra được câu hỏi cần gì phải mất nhiều thời gian. Nếu suy nghĩ như

yếu, còn sẽ hạn chế cho sự phát triển nhận thức và tư duy của học sinh khá giỏi.
Trước thời điểm tập huấn về các kĩ thuật và phương dạy học tích cực cách
đặt câu hỏi trong giờ dạy được coi là việc rất bình thường, đương nhiên phải có,
chưa được gọi là một kĩ thuật dạy học tích cực. Việc xây dựng hệ thống câu hỏi với
số lượng bao nhiêu, nội dung câu hỏi, độ khó, dễ của câu hỏi trong một tiết học
cũng chưa được đầu tư về thời gian và công sức.
6
Liên hệ: Nguyễn Văn Hùng ĐT:0946734736; Mail:
Vấn đề đặt câu hỏi và phân loại được câu hỏi cần nhiều thời gian để nghiên
cứu, lựa chọn ngôn từ phù hợp trong câu hỏi để phù hợp với nội dung của bài nên
việc xây hệ thống câu hỏi cho mỗi bài học chưa được các giáo viên chú trọng thực
sự.
Từ thực trạng trên cùng với kiến thức được tập huấn về “kỹ thuật đặt câu
hỏi” tôi mạnh dạn lựa chọn đề tài:“Áp dụng kĩ thuật đặt câu hỏi vào xây dựng câu
hỏi cho bài clo – lớp 10 – THPT thuộc chương trình nâng cao”. Đây cũng là bài
học trọng tâm của môn hoá học.
III. Giải pháp và tổ chức thực hiện.
III.1. Giải pháp.
Việc đặt câu hỏi trong giờ dạy cũng nằm trong phương pháp dạy học truyền
thống bây giờ chuyển thành kĩ thuật dạy tích cực thì trước giờ lên lớp chúng ta nên
xây dựng một hệ thống câu hỏi sao học sinh được đóng vai trò trung tâm trong tiết
học. Để tránh các hiện tượng trong thực tế và nâng cao chất lượng tiết học thông
qua việc soạn thảo hệ thống câu hỏi, muốn làm được điều này thi mỗi giáo viên
chúng ta nên:
- Đọc nội dung bài học thật kỹ, nắm đúng kiến thức trọng tâm của bài, nắm
rõ điều gì học sinh cần biết, phần nào cần mở rộng, phần nào cần giảm tải bớt.
- Xây dựng hệ thống câu hỏi phù hợp với nội dung bài dạy đáp ứng được các
yêu cầu như: độ khó, dễ của câu hỏi sao cho phù hợp với năng lực của người học,
7
Liên hệ: Nguyễn Văn Hùng ĐT:0946734736; Mail:

thì tôi gắt bài như sau: Tiết 1 đến hết phần tác dụng với nước và với dung dịch
kiềm. Tiết 2 là phần còn lại của bài. Kiến thức trọng tâm của cả bài là học sinh phải
nắm được tính chất vật lý, tính chất hóc học đặc trưng và cách điều chế Clo và tầm
quan trọng của clo đối với cuộc sống, đặc biệt là nắm được các phản ứng chứng
minh tính chất hóa học của clo. Kỹ năng cần đạt được là viết thạo các phản ứng và
sử dụng lý thuyết để làm bài tập thực nghiệm
2. Xây dựng hệ thống câu hỏi
Tính chất vật lý.
Có thể đưa ra hai câu hỏi sau:
Câu 1a. Hãy cho biết tính chất vật lý của clo?
9
Liên hệ: Nguyễn Văn Hùng ĐT:0946734736; Mail:
Câu 1b. Có một bình chứa đầy Clo, có thể mở nắp bình hay không? Khi mở nắp
bình có ảnh hưởng như thế nào tới sức khỏe? Dẫn lượng khí clo này qua nước có
lẫn quỳ tím thì có hiện tượng gì? Giải thích?
Phân loại hai câu hỏi trên:
Câu 1a thuộc mức độ biết vì phần này đã học trong bài khái quát về nhóm halogen.
Câu 1b. thuộc mức độ hiểu vì học sinh phải đọc hết phần tính chất vật lý và suy
nghỉ rồi mới trả lời được câu hỏi.
Tính chất hoá học. Các câu hỏi dùng trong tiết 1 của bài clo.
Câu 2. Nguyên tố Clo có những trạng thái số oxi hoá nào? Từ đó hãy dự đoán tính
chất hoá học của Cl
2
? Khi nào thì Cl
2
thể hiện tính chất đó?
Câu 3. Clo phản ứng với kim loại và H
2
như thế nào? Viết phản ứng minh họa?
Câu 4. Hãy cho biết khả năng phản ứng của clo với nước và dung dịch kiềm? Viết

Câu 6. Nêu hiện tượng, viết phản ứng và rút ra kết luận trong các hiện tượng sau:
- Dẫn khí Clo qua dd NaBr
- Dẫn khí Clo qua dd NaI
- Nhỏ dd Brom vào dd NaI có lẫn hồ tinh bột.
Câu 7. Cho Cl
2
tác dụng với các chất sau: SO
2
(có nước), dd FeCl
2
, dd FeSO
4
, dd
H
2
S, khí H
2
S, dd KMnO
4
, O
2
, Có bao nhiêu phản ứng có thể xảy ra?Vì sao? Hãy
viết phản ứng để giải thích?
Phân loại các câu hỏi trên:
Mức độ biết: câu 2.
11
Liên hệ: Nguyễn Văn Hùng ĐT:0946734736; Mail:
Mức độ hiểu: câu 3, câu 4, câu 5, câu 6.
Mức độ vận dụng : câu 7
Phần điều chế và ứng dụng

hỏi giáo viên có thể bổ sung thêm câu hỏi sau (thuộc mức độ vận dụng).
Câu hỏi phụ 1: Cho 16,8 gam kim loại M tác dụng với Clo dư khi đun nóng
thu được 48,75 gam muối. Xác định kim loại M?.
Câu hỏi phụ 2: Cl
2
có khả năng tác dụng với C, P, S hay không? Vì sao?
Câu 4. ở câu này giáo viên sẽ bổ sung thêm điều kiện phản ứng đó là khi đun nóng.
Câu 5. Dùng mày chiếu dùng để hoàn thành câu hỏi củng cố nội dung của tiết 1.
Câu 6. Dùng máy chiếu để học sinh quan sát các thí nghiệm ảo. sau đó trả lời câu
hỏi 6. ở câu này giáo viên phát phiếu học tập cho học sinh.
Câu 7. Dùng phiếu học tập để học sinh tự trả lời sau đó giáo viên nhận xét.
13
Liên hệ: Nguyễn Văn Hùng ĐT:0946734736; Mail:
4.3. Điều chế và ứng dụng.
Câu 8 và câu 9 dùng chung một phiếu học tập. Giáo viên cho học sinh tự lên bảng
trình bày. rồi nhận xét.
Sau đó giáo viên giao cho học sinh một bài tập về nhà: vẽ sơ đồ tổng hợp
tính chất vật lý, tính chất hoá học, điều chế của bài Clo. Hôm sau mang nộp cho cô
giáo.
IV. Kiểm nghiệm thực tế của đề tài.
Sau khi thực hiện hệ thống câu hỏi trên ở hai lớp 10B
1
và 10B
2
trong đó lớp
10B
2
đứng sau lớp 10B
1
tôi phát phiếu thăm dò học sinh và thu được kết quả của đề

27 61,36% 17 38,64%
Ghi chú: sĩ số của lớp 10B
1
là 46, sĩ số của lớp 10B
2
là 44.
Qua kết quả này cho thấy việc đầu tư vào việc xây dựng hệ thống câu hỏi
cho bài dạy càng quan trọng và cần thiết như thế nào. Khi học sinh hiểu được câu
hỏi và tự trả lời được câu hỏi như vậy học đã hiểu được bài và nắm được nội dung
trọng tâm của bài lúc đó kết quả học tập của học sinh sẽ tiến bộ.
15
Liên hệ: Nguyễn Văn Hùng ĐT:0946734736; Mail:
C. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT.
I. Kết luận
Qua thực tế giảng dạy và trong quá trình viết sáng kiến kinh nghiệm này tôi
rút ra được một số kết luận như sau:
16
Liên hệ: Nguyễn Văn Hùng ĐT:0946734736; Mail:
Việc đầu tư thời gian và công sức ra để xây dựng câu hỏi cho mỗi bài học là
rất cần thiết và quan trọng vì nó sẽ quyết định tới sự thành công của tiết học
và phát triển tư duy nhận thức của học sinh.
Trước khi xây dựng hệ thống câu hỏi phải nghiên cứu kỹ trọng tâm của bài
và nội dung của bài học.
Với hệ thống câu hỏi vừa với trình độ nhận thức của học sinh sẽ không khiến
học sinh thấy chán nản vì khó hiểu và khó tiếp thu kiến thức.
Khi xây dựng câu hỏi cần phân loại câu hỏi theo mức độ nhận thức: Biết,
hiểu, vận dụng. Tuy nhiên trong một bài học phải cân đối số lượng câu hỏi
biết, hiểu, vận dụng sao cho hợp lý, với kinh nghiệm còn ít của tôi cùng với
khả năng nhận thức của học sinh tôi đang dạy thì trong một tiết dạy tôi
thường sử dụng 2 câu hỏi ở mức độ biết thuộc vào phần tính chất vật lý và

Liên hệ: Nguyễn Văn Hùng ĐT:0946734736; Mail:
 Thứ tư: Khi nhận xét câu trả lời của học sinh cần có thái độ khích lệ học
sinh. Với học sinh trả lời sai thì nên tránh dùng các cụm từ như: “Em sai rồi”
hay “em trả lời như vậy là không đúng”… mà nên hỏi thêm một ý kiến của
bạn khác rồi giáo viên hãy đưa ra ý kiến nhận xét và kết luận vấn đề. Với
những học sinh trả lời đúng cần khen gợi. Như vậy những học sinh trả lời sai
cũng không ngại ngùng, không mất tự tin vẫn giữ được tinh thần tham gia
góp ý cho những câu hỏi sau, còn những học sinh trả lời đúng sẽ thấy tự hào
vào vui vẽ và tự tin vào bản thân.
Có nhiều cách đặt câu hỏi, sử dụng câu hỏi và phải kết hợp với nhiều phương
pháp cũng như các phương tiện dạy học để hoàn thành một tiết học nhưng với mục
đích chung làm thế nào để học sinh chủ động tiếp nhận kiến thức, tích cực tham gia
quá trình dạy học, yêu mến môn học, tiếp thu kiến thức một cách chủ động. Để đào
tạo học sinh trở thành người có tính tự lập chủ động sáng tạo giải quyết vấn đề
trong mọi tình huống, đáp ứng được nhu câu của xã hội hiện đại đó là mục tiêu của
việc áp dụng các kĩ thuật và phương pháp dạy học tích cực vào dạy học.
Thanh hoá, ngày 20/05/2013
19
Liên hệ: Nguyễn Văn Hùng ĐT:0946734736; Mail:
Xác nhận của thủ trưởng cơ quan Tôi xin cam đoan đây là sáng kiến kinh
nghiệm do tôi tự viết, không sao chép
của ai.
Người cam đoan
Lê Thị Hồng
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Sách giáo khoa lớp 10 nâng cao
2. Thiết kế bài giảng (tập 2) hoá học 10 của Cao Cự giác – chủ biên
3. Thiết kế bài soạn: Hoá học 10 nâng cao – Các phương án dạy học
Của tác giả Đặng Thị Oanh - chủ biên
20