KIỂM TRA BÀI CŨ
Câu 1. Chọn các ý đúng trong câu sau :
Văn thuyết minh :
A. Là văn thuyết lý trực tiếp trình bày các luận điểm, thể hiện những
tư tưởng quan điểm đạo lý ở đời, có thể là các tư tưởng về chính
trị, triết học đạo đức, xã hội…
B. Là văn kể chuyện, kể việc, kể về con người (nhân vật). Câu
chuyện bao gồm những chuỗi sự việc nối tiếp nhau để đi đến kết
thúc.
C. Là văn nhằm giới thiệu, trình bày chính xác khách quan về cấu
tạo tính chất, quan hệ giá trị…của một sự vật hiện tượng, một
vấn đề thuộc tự nhiên, xã hội, con người.
D. Là văn nhằm giúp người đọc, người nghe hình dung những đặc
điểm tính chất nổi bật của sự vật, sự việc, phong cảnh.A.Tìm hiểu thấu đáo về vấn đề cần thuyết minh.
B. Phải xem phim ảnh về vấn đề thuyết minh.
C. Phải thu thập tài liệu.
D. Chú ý thời điểm xuất bản để cập nhật thông
tin.
Câu 2. Biện pháp nào không bắt
buộc với yêu cầu tính chuẩn xác
của văn bản thuyết minh?TiẾT 68: LÀM VĂN
Nam”.(SGK Ngữ Văn L10, T2, Tr 10)
VD2 :« Nguyễn Trãi là tác giả xuất sắc về nhiều thể loại. Bằng
tài năng văn chương của mình, ông đã cho ra đời nhiều tác
phẩm hay và có giá trị nghệ thuật cao».I.Tầm quan trọng của phương pháp thuyết minh (PPTM)
2, Mối quan hệ giữa PPTM và mục đích thuyết minh
Công cụ
Hiện thực hóa
Phương pháp
thuyết minh
Mục đích
thuyết minh
Văn bản
thuyết minhTầm quan trọng của phương pháp thuyết
minh:
Phương pháp thuyết minh giúp hoàn thành tốt
một văn bản thuyết minh, giúp người nói (viết)
thuyết minh một cách mạch lạc, rõ ràng và đạt
hiệu quả cao.
I.Tầm quan trọng của phương pháp thuyết minh (PPTM)II. Một số phương pháp thuyết minh
1. Ôn tập các phương pháp thuyết minh đã học
Phương pháp nêu định nghĩa

sinh vật, làm ô nhiễm thực
phẩm, thải khí độc gây ung thư
(Thông tin về Ngày Trái Đất năm
2000)
2. Phương pháp liệt kê:
a, Cách làm: kể ra lần lượt các đặc
điểm, tính chất của sự vật theo
một trật tự nào đó.
b, Tác dụng: giúp người đọc hiểu
sâu sắc, toàn diện và có ấn tượng
về nội dung được thuyết minh.Phương pháp thuyết minh Ví dụ
- Nguy hiểm nhất là các bao bì ni
lông thải bỏ bị đốt, các khí độc thải
ra, đặc biệt là chất đi-ô-xin có thể
gây ngộ độc, gây ngất, khó thở, nôn
ra máu, ảnh hưởng đến các tuyến
nội tiết, giảm khả năng miễn dịch,
gây rối loạn chức năng, gây ung thư
và các dị tật bẩm sinh cho trẻ sơ
sinh
3. Phương pháp nêu ví dụ:
a, Cách làm: dẫn ra những ví dụ
cụ thể để người đọc tin vào nội
dung được thuyết minh.
b, Tác dụng: có tác dụng thuyết
phục người đọc, khiến cho người
đọc tin vào những điều mà người

và tin cậy cho nội dung được thuyết
minh.
-
Về nội dung Nguyễn Trãi hội tụ
hai nguồn cảm hứng lớn của văn
học dân tộc là yêu nước và nhân
đạo.
- Về hình thức nghệ thuật văn
chương Nguyễn Trãi có đóng góp
lớn ở cả hai bình diện cơ bản
nhất là thể loại và ngôn ngữ.
(SGK Ngữ Văn lớp 10, T1,Tr12)
6. Phương pháp phân loại, phân
tích:
a, Cách làm: chia đối tượng ra từng
mặt, từng khía cạnh, từng vấn
đề để lần lượt thuyết minh.
b, Tác dụng: giúp cho người đọc
hiểu dần từng mặt của đối tượng
một cách có hệ thống, có cơ sở để
hiểu đối tượng một cách đầy đủ,
toàn diện II. Một số phương pháp thuyết minh
1. Ôn tập các phương pháp thuyết minh đã học
b, Vận dụng:
Thảo luận nhóm:
Lớp chia thành 4 nhóm, mỗi nhóm phân tích một
ví dụ theo các tiêu chí:

triều chính.
Tăng tính
thuyết
phục, đảm
bảo sự
chân thực
lịch sử.
Nguyên
nhân thay
đổi bút danh
của thi sĩ
Ba-sô.
Kết hợp phân
tích và giải
thích: lí do thay
đổi bút danh
của thi sĩ Ba –
sô.
Lí giải vấn
đề, cung
cấp những
hiểu biết
mới mẻ, bất
ngờ và thú
vị.Ví dụ Mục đích thuyết
minh
Phương pháp thuyết minh Tác dụng

Sự giản dị của
điệu hát trống
quân.
Phân tích: chia
đối tượng ra các
phương diện để
thuyết minh.
Giải thích: sự giản
dị mà sâu sắc của
nhạc cụ
Cung cấp
đầy đủ, chi
tiết những
hiểu biết về
đối tượng.II. Một số phương pháp thuyết minh
1. Một số phương pháp thuyết minh đã học
c, Kết luận
Mỗi văn bản thuyết minh có thể vận dụng nhiều
phương pháp thuyết minh sao cho phù hợp với mục
đích thuyết minh để văn bản thuyết minh trở nên hấp
dẫn và thuyết phục. II. Một số phương pháp thuyết minh
2. Một số phương pháp thuyết minh khác
a, Thuyết minh bằng cách chú thích
Ví dụ:

tính chất, thuộc tính
của đối tượng nhằm
phân biệt đối tượng
này với đối tượng
khác
-
Hiệu quả: Đảm bảo độ
chuẩn xác và chặt chẽ
cao
•
PPTM bằng cách chú
thích:
-
Nêu ra một tên gọi
hoặc một đặc điểm
nhận biết khác của
đối tượng nhưng chưa
phản ánh đầy đủ
thuộc tính của đối tượng
-
Hiệu quả : Mềm dẻo,
linh hoạt, dễ sử dụng
và diễn đạt phong phú II. Một số phương pháp thuyết minh
b, Thuyết minh bằng cách giảng giải nguyên nhân – kết quả
* Ví dụ:
Một đệ tử mang đến cho ông một cây lạ nhập giống từ xứ
Trung Hoa. Đấy là cây chuối, giống chuối tiêu. Và ngay tức

bằng cách giảng giải nguyên nhân–kết quả
mang tính qui nạp, từ hiện tượng mang
nguyên nhân mà dẫn đến kết luận, kết quả.

- Tác dụng: phương pháp này là làm cho
đối tượng thuyết minh được thể hiện cụ thể,
sinh động hấp dẫn và tăng thêm những hiểu
biết mới mẻ thú vị cho người đọc.
II. Một số phương pháp thuyết minhIII, Yêu cầu đối với việc vận dụng phương pháp thuyết minh
1. Phương pháp thuyết minh được lựa chọn căn cứ vào
mục đích thuyết minh.
2. Phương pháp thuyết minh được sử dụng sao cho làm
nổi bật mục đích thuyết minh,bản chất, đặc trưng của đối
tượng thuyết minh.Mặt khác phải đảm bảo tính chuẩn
xác và hấp dẫn của văn bản thuyết minh. IV,GHI NHỚ:
1. Muốn làm bài văn thuyết minh có kết quả, người làm bài
phải nắm chắc được PPTM.
2. Những PPTM thường gặp là: định nghĩa, chú thích,
phân tích, phân loại, liệt kê, giảng giải nguyên nhân –
kết quả, nêu ví dụ, so sánh, dùng số liệu
3. Việc lựa chọn, vận dụng và phối hợp các PPTM cần
tuân theo các nguyên tắc:
+ Không xa rời mục đích thuyết minh;
+ Làm nổi bật bản chất và đặc trưng của sự vật, hiện tượng;

lớp thảm mục. Có thể nói trong thế giới của hoa, chưa có loài nào
đạt đến sự phong phú tuyệt vời như lan, với sự biến thái rất đa dạng
về rễ, thân, lá và đặc biệt là hoa. Chỉ riêng 10 loài của chi lan Hài Vệ
nữ đã cho thấy sự đa dạng tuyệt vời của hoa và lá về hình dáng, sắc
màu. Với cánh môi cong lượn như gót hài, cánh hoa trong mảnh và
mang hòa sắc tuyệt diệu của trắng, vàng, phớt tím, nâu, có khi làn
gió nhẹ, hoa Hài Vệ nữ rung rinh, tưởng như cánh bướm mảnh mai
đang bay lượn.