i
L
n tt nghi Phát trin kinh t nông thôn
Kinh nghim mt s c Châu Á và gii pháp cho Vit Nam
nghiên cu ca tôi do tôi thc hin i s ng dn ca ThS. Bùi Hoàng Mai.
Các s liu, bng biu u có dn ngun và chính xác nht trong tm hiu
bit ca tôi.
Nu phát hin có bt k s gian ln nào tôi xin hoàn toàn chu trách
nhim.
Hà Ni, tháng 5 2014
Tác gi
iii
MC LC
Trang
PHN M U 1
1. Tính cp thit ca tài nghiên cu 1
2. ng và mu 2
3. Phm vi nghiên cu 2
4. u 2
5. Kt cu khóa lun 2
: MT S LÝ LUN V PHÁT TRIN KINH T NÔNG
THÔN 3
1.1. Khái nim nông thôn 3
1.2. Bn cha kinh t nông thôn 4
1.2.1. Bn cht ca kinh t nông thôn 4
a kinh t nông thôn 5
1.3. Vai trò phát trin kinh t i vi nn kinh t quc dân 8
1.4. Mt s hc thuyt v phát trin kinh t nông thôn 12
1.4.1. Lý thuyt phát trin nông nghin 12
1.4.2. Lý thuyt liên kt gic kinh t 15
: KINH NGHIM CA MT S C CHÂU Á V PHÁT
TRIN KINH T NÔNG THÔN 21
2.1. Kinh nghim phát trin kinh t nông thôn coan 21
2.2. Kinh nghim phát trin kinh t nông thôn ca Hàn Quc. 25
2.3. Kinh nghim phát trin kinh t nông thôn ca Nht Bn 29
: THC TRNG PHÁT TRIN KINH T NÔNG THÔN
VIN 2006 - 2012 35
3.1. Cn phát trin kinh t nông thôn 35
3.2. ng và chuyn du kinh t 36
3.2.1. a h nông thôn 38
KT LUN 66
TÀI LIÊU THAM KHO 67
v DANH MC CH VIT TT
BTBDHMT
Bc trung b và duyên hi min Trung
CP
Chính ph
ng bng sông Cu Long
ng bng sông Hng
GDP
Gross Domestcic Product Tng sn phm quc ni
H
KD
Kinh doanh
Kinh t
KTNT
Kinh t nông thôn
KTQD
Kinh t quc dân
Bng 3.10: H thc và v ng nông thôn (2006 -2011) 57
Bng 3.11: T l xã có mc sng khá lên theo nguyên nhân ( 20012 2006) 58
vii
DANH MC HÌNH V
Bi 2.1: Thu nhi trong hong nông nghip, phi nông nghip và
t l ng trong nông nghip -1997) 22
Bi 2.2: S ng máy móc nông nghip ch yu ca Hàn Quc (1970 -2003) 26
Bi u thu nhp ca h nông dân Hàn Quc (1995 2004). 29
Bi ng kinh t Vit Nam (2005 2012) 37
Bu kinh t Vit Nam theo giá thc t phân theo khu vc kinh t (2006
2012) 38
Bi 3.2: 40
Bi u ngành ngh ca h nông thôn (2006 -2011) 41
Bi u ngun thu nhp chính ca h nông thôn (2006 2011) 42
Bi 3.5 : T l xã gp nh yu trong sn xut nông nghip
(2006 -2012) 43
Bi 3.6: T l i chia theo cp hc và t l dân s t 15 tui tr
lên bit ch (2006 2012) 45
T l xã có nhng bnh ti bnh (2008
2012) 48
Bi 3.8: T l h nghèo, t l tr u (2002
2012) 48
Bi 3.9: T l n chia theo vùng (2006 -2011) 50
2
2. ng và mu
ng nghiên cu:
Khóa lun tp trung nghiên cu phát trin kinh t nông thôn Vit Nam và
các kinh nghim phát trin kinh t nông thôn ca mt s c Châu Á
Mu:
Khóa luc thc hin nhm phân tích thc trng phát trin kinh t nông
thôn Vin 2006 2012 và gi ý mt s bin pháp phát trin
kinh t nông thôn.
3. Phm vi nghiên cu
- V ni dung: Khóa lun tp trung nghiên cu v phát trin nông thôn
trên c: phát trin kinh t nông thôn
4. u
Báo cáo s d ng kê, mô t tng hp thc
trng nông thôn Vin 2006 2012.
5. Kt cu khóa lun
Vi mvà phm vi nghiên cu trên, ngoài phn m u và kt thúc, báo
cáo thc tp g
t s lý lun v phát trin kinh t nông thôn
m ca mt s c Châu Á v phát trin kinh t
nông thôn
Thc trng nông thôn Vin 2006 2012
c phát trin kinh t nông thôn t mt s c Châu Á
ng hp Vit Nam
Vit Nam, theo Ngh nh s CP ngày 12/04/2010 ca Chính ph V
chính sách tín dng phc v phát trin nông nghip, nông thôn, thut ng nông thôn
c hin lãnh th không thuc ni thành, ni th các
thành ph, th xã, th trc qun lý bi c là y ban nhân
4
1.2. Bn cha kinh t nông thôn
1.2.1. Bản chất của kinh tế nông thôn
P-
-
KTNT (RE) = AP + PPA + NAA
-
-
NAA hong phi sn xut nông nghip.
KTNT mang tính lch s, xã hi nhnh, nó phn ánh quy lut ca quá trình
phát trin kinh t - xã hi c biu hin c th trong không gian và
thi gian khác nhau. Xã hi càng phát trin, s ng ngày càng cao,
nhu cu ci v sn phm tiêu dùng ngày càng nhiu c v chng,
chng loi, mu mã và cht ng phi t phát trii
phi xác lu KTNT mi tha mãn nhng nhu cu có tính xã hu
kin c th mi vùng, mi quc gia phu KTNT phù hp vi tng
n phát trin nhnh.
C u KTNT không ngng v ng phát tri ng ngày càng
hoàn thin hp lý và có hiu qu. Quá trình phát trin và biu KTNT
luôn gn bó cht ch vi s bii ca các yu t lng sn xut và phân
ng xã hi. Lng sn xut ngày càng phát trin, khoa hc- công
6
ngh ngày càng hing ngày càng t m và phc t
hu kinh t ngày càng hoàn thi vng tt yu ca quá trình
phát trin không ngng.
H thng kinh t xã hng xã hi thành hai
khu vc: Khu vc các hong sn xut ra ca ci vt cht p, nông
nghii và vn ti; và khu vc phi sn xut vt chng
dch v, y tc. Hin nay h thng phân ngành kinh t xã hc
thc hin theo s phân chia ca h thng tài khon quc gia (SNA). Theo SNA,
toàn b các hong kinh t xã hc phân chia thành ba khu vc:
- lâm
nghi-
-
-
c khu
vc 2 và khu vc 3, song hong thuc khu vc 1 vn là ch yu
kin mi quc gia trong tng thi k phát trin.
y, mun phát trin nông thôn cn phu hong kinh
t xã hi vùng nông thôn, tng thuc khu vc 2 và khu vc 3,
gim các hong thuc khu vc 1. Vii kt cu này không th thc hin
mt mà phi tuân theo quy lut và bu kin hình thành và phát
trin các hong ca mi khu vc. Các hong ca khu vc 1 không th t ct
gii thông qua quá trình công nghip hóa, hii hóa nông nghip,
gi ng sng mt cách tuyt
i ra khi nông nghip. Các hong ca khu v ca phát
trin công nghip nông thôn, nht là trong giai n công nghip hóa khi sc lao
c gii phóng mt cách tuyi ra khi nông nghip, cn phc thu
hút vào các hong sn xut phi nông nghi
8
tránh các lu i vi nhi
và là tác nhân trc tip ca tình tr hóa t phát. Các ho
mi dch vng này ch có th hình thành và phát
trin vng chng yêu cu và phù hp v phát trin hot
ng kinh t thuc khu vc 1 và khu v h thng h tng thit yu.
H thng kt cu h tng phát triu kin ht sc quan trng và mang tính
quyi vi s phát trin các hong ca khu vt mình, các
hong ca khu vc 3 phát trin s c tr l y các hot
các sn phm công nghip và dch v
vi tt c các nn kinh t trên th gi i vc chm phát
trim xut phát là nn kinh t nghèo nàn, ch yu sn
xut nông nghip.
Thc tin phát trin kinh t t lc hn b hu ht quc
gia trên th gii cho thy: phm trù KTNT vi ni dung kinh t ch yu là sn xut
nông nghip, có vai trò ht sc quan tri vi s phát trin ca toàn b nn
ng thi vai trò ci phù hp vi tn lch s
phát trin ca xã hi.
Vai trò ci vi nn kinh t Vit Nam:
Phát trin KTNT góp phn to ti cho s nghip công nghip hóa, hin
c:
Phát trin KTNT Vit Nam là:
Phi tip tc chuyi t kinh t k hoch sang kinh t th ng
Chuyn t sn xut t cung t c sn xut hàng hóa phc v
th ng m toàn cu
Chuyn t sn xung theo chiu rng ly khai thác t
ng lc sang phát trin theo chin cht
ng hiu qu
Ly phát trin kinh t bn vng làm mc ti phát trin kinh t, t kinh t nông
nghip sang công nghip hóa. Dù cho nn kinh t phát tri l nông
nghip gim xung trong nông nghi nào thì nông
nghip bao gi mt vai trò quan trng vì nó tha mãn nhu cu ca
c, to s nh v chính tr, kinh t và quc phòng. Vi vic phát
tring b các ngành ngh nông thôn, phát trin KTNT s to ra mt khng
sn phm vi giá tr phn gii quyt v v thc
hin công nghip hóa, hii hóa nn KTQD.
10
Trong thi ngày nay, cùng vi s i ca th ng hii, nông thôn
rng th c.
11
Nông thôn vn là vùng kinh tc hu, sn xut và sinh hot phân
tán, nhiu h tc, ít theo lut pháp thng nht. Mn
thng cng (c tt ln xu) cm. Phát trin KTNT s tu kin va
gi gìn, phát huy truyn thm
chuyên môn cho h.
Phát trin KTNT nhm cng c khi liên mình công nông tri thng
ng s o cng và chính quyn nông thôn.
Nông dân là lng cách mo cùng vi giai cp công nhân to
nên thành qu cách mng to lng cng sn Vi rõ phi ly liên
minh công- nông và tng lp tri thc làm nn tng cho cách m xây dng
vng chc xã hi mi. Liên minh công nông phi thc hi kinh t thì
mi vng chc.
Xét v mt xã hi khi thit lp mi quan h gia thành th và nông thôn là thc
hin liên minh gia giai cp công nhân, nông dân vi tng lp tri th
kinh t, hay còn gi là s phi hp gia 3 nhà: nhà nông- nhà doanh nghip- nhà tri
thc. Bi giai cp công nhân và tng lp tri thc là lng va phát minh, sáng
ch va chuyn giao công ngh cho giai c thc hin công cuc công
nghip hóa, hii hóa nông nghip- nông thôn và làm nông thôn ngày càng phát
trin mnh m p, nông thôn li thc hin vai trò ti
cho s nghip công nghip hóa, hic, góp phn thc hin th
hóa nông thôn, xây d vt cht k thut cho khu vng
nhu cu ngày càng cao ca xã hi. Vì vy, liên minh giai cp công nhân, nông thôn
và tng lp tri thc cng c, vng chc trong quá trình kin thit
cng c khi liên minh
công- nông- tri thc trong tin trình công nghip hóa, hii hóa nông nghip,
v c ta tr c công nghi
phát trin KTNT nhanh ho cng và chính quyn
cu ngành kinh t u nông nghip thun túy.
- n 2: Chun b ct cánh
Hiu bit v khoa hc k thuc áp dng trong nông nghip và
công nghip.
Có nhn mt s c: Giáo dc m rng và
có nhng ci tin phù hp vi yêu cu mi; nhu cy
hong ca ngân hàng và s i các t chng v
13
c phát triy s hong trong ngành giao thông vn
ti, thông tin liên lc.
Nn kinh t vn tn ti nhn tht thu
kinh t là nông công nghip.
- n 3: Ct cánh (20
Lc cn ca xã hi truyn thng và các th lc chi s phát trin b y
lùi, các lng to ra s tin b v kinh t n mnh và tr thành lng
thng tr xã hi.
T l tit kim chim ít nht 10% trong thu nhp quc dân thun túy; khoa hc
k thung mnh vào nông nghip và công nghip; công nghip gi vai trò
ng nhanh, li nhun ln.
u kinh t là công nghip nông nghip dch v.
-
T l c, chim 20% thu nhp quc dân thun túy.
Khoa hc k thut mc ng dng trên các hong kinh t.
Nhiu ngành công nghip mi hii phát trin.
Nông nghing cao.
Nhu cu xut nhp khnh.
u kinh t là công nghip - dch v - nông nghip.
- n 5: Tiêu dùng cao.
Thu nh n nhu cu tiêu
- c nông nghip tham gia mnh hn kinh t thông qua ci thin k cu h tng, phát trin th ng và th
-
15
1.4.2. Lý thuyết liên kết giữa các lĩnh vực kinh tế
Trong quá trình phát trin ca mi qu c nh a và
-
- nông thôn.
M rng th ng na cho sn phm công nghip;
n tit ki cp vn cho m mang công nghi
17
Cùng trong khong tha
nông nghip trong s ng kinh t thông qua vic buôn bán sn phm vi các
khu vc khác c, cung cc, thc phm, nguyên liu,
ng, vn th ng cho quá trình công nghi
Tuy các tác gi cao vai trò ca nông nghi thc
cht, các lý thuyt ca h ch nhn mnh ti vic khai thác càng nhiu càng tt các
ngun lc ca nông nghi phc v công nghi hóa.
Còn trin vng s phát trin ca bn thân nông nghi c
các lý thuyt y dành s quan tâm th
u ngc nhiên là mt s c tiên ti, Anh, Pháp,
i ta không còn tìm thy t a. Thm chí, La Grande
Encyciopédie xut bn ln th nht trong mc Th gi
cuc cách mng công nghin v hóa tng th và cái cht
tun t c
t là phi gim mnh s ng nhân công làm trong nông nghip.
c gim bt t l ng trong nông nghi l
ng trong công nghip và dch v là xu th tt yu ca nh
quá trình công nghi t cháy giai
thc hin mc nh mc nông nghip sang mc
công nghic.
Bc M, quá trình công nghin ra
trong hàng tram c Anh bu công nghip hóa vào khong nh
ca th k XVIII; tic Pháp, M thc hin vào khong nh- 50
ca th k XIX; mt s c, Ý và Nht Bn n hành vào
khong nha th k cn là:
da vào sc mnh công nghip và sc mnh quân s do k thut công nghip to ra,
nhc dân trng trn ho
buc nh c thu a và ph thuc phi cung c c, thc phm,
nguyên ling giá r, và th ng tiêu th hàng hóa cho h trong quá trình
phát trin công nghip.
Ch sau chin tranh th gii th hai, nh s di th
c bit là thành qu ca cuc cách mng khoa hc k thut hii và nhng
u kin thun li khác v a - kinh ta - chính tr, mt s c và lãnh th
latinh và Trung C tr c công nghip mi
trong vòng 30 - ng lúc, nh n