Trường THPT Trấn Biên
SƠ LƯỢC LÍ LỊCH KHOA HỌC
I. THÔNG TIN CHUNG VỀ CÁ NHÂN
1. Họ và tên : Nguyễn Thị Hà
2. Ngày tháng năm sinh : 15 /02 /1978
3. Nam, nữ : nữ
4. Địa chỉ : 57A/1/ KP9, P. Tân Phong. TP Biên Hòa tỉnh Đồng Nai.
5. Điện thoại : 0613913181 (CQ) 0613997515 (NR)
6. Fax : E-mail :
7. Chức vụ : Giáo viên
8. Đơn vị công tác : Trường THPT Trấn Biên
II. TRÌNH ĐỘ ĐÀO TẠO :
- Học vị ( hoặc trình dộ chuyên môn, nghiệp vụ cao nhất) : Cử
nhân khoa học.
- Năm nhận bằng : 2001
- Chuyên ngành đào tạo : Ngữ văn
III. KINH NGHIỆM KHOA HỌC :
- Lĩnh vực chuyên môn có kinh nghiệm : Giảng dạy bộ môn Văn
- Số năm có kinh nghiệm : 11 năm
- Các sáng kiến kinh nghiệm đã có trong 5 năm gần đây : Dạy
và học văn học dân gian bằng phương pháp học tập theo tổ,
nhóm.
Sáng kiến kinh nghiệm 1 Nguyễn Thị Hà
Trường THPT Trấn Biên
LỜI MỞ ĐẦU
Nâng cao chất lượng dạy và học văn trong nhà trường phổ thông không
chỉ là điều trăn trở của những giáo viên bộ môn mà còn là sự băn khoăn của toàn
xã hội. Hiệu quả của vấn đề được thể hiện ở chất lượng học tập của học sinh,
lượng kiến thức, kỹ năng nói - viết, sự hứng thú trong học tập, khả năng gắn kết
với thế giới, thực tế xung quanh.
Để đạt được điều đó, người giáo viên phải vận dụng nhiều phương pháp

A. TỔ CHỨC HỌC TẬP THEO TỔ, NHÓM BẰNG HÌNH THỨC SƯU
TẦM TƯ LIỆU :
I. Sự cần thiết của việc sưu tầm tư liệu :
Văn học dân gian (VHDG) là những sáng tác vô danh (mang tính tập thể
trong sáng tác) và truyền miệng.Vì thế, nó có những đặc điểm quan trọng sau
đây:
- Khi miêu tả và thể hiện cuộc sống, VHDG chỉ giữ lại những cái chung cho
cả cộng đồng, là tiếng nói chung của cộng đồng
- Có tính truyền thống và tính dị bản
Như vậy, khi tìm hiểu một thể loại VHDG, nếu chỉ dừng lại ở việc cho
học sinh tiếp cận một hoặc một số ít tác phẩm cụ thể trong sách giáo khoa thì e
rằng lượng kiến thức chưa thoả đáng, và rất khó trong việc gợi tìm để học sinh
tự rút ra kết luận chung về nội dung, đặc điểm của từng thể loại, từng kiểu
truyện. Nếu giáo viên tự nêu, đọc cho học sinh thì điều này có thể mang tính áp
đặt, còn nếu tự đưa thêm một số tác phẩm khác để minh hoạ, có thể sẽ vi phạm
quy định về giảm tải và không đủ thời gian.
Giải quyết vấn đề này như thế nào nếu không là yêu cầu các em học sinh
tự tìm tòi thu thập tư liệu từ sách báo, từ người thân, bè bạn và thực tế cuộc
sống?
Tất nhiên, công việc này phải được giáo viên định hướng và hướng dẫn cụ
thể về đề tài, về cách thực hiện, cách xử lý thông tin, tư liệu tìm được…
Sáng kiến kinh nghiệm 3 Nguyễn Thị Hà
Trường THPT Trấn Biên
II. Lợi ích của công việc :
Thực tế cho thấy việc yêu cầu học sinh tìm đọc thêm tác phẩm ngoài sách
giáo khoa đem lại nhiều lợi ích. Vốn tư liệu được làm giàu thêm nên học sinh có
điều kiện tham gia xây dựng bài, tiếp thu bài tốt hơn, nhớ bài lâu hơn, lựa chọn
hiệu quả hơn khi làm văn.
Ví dụ: Ở bài Khái quát văn học dân gian Việt Nam, sách giáo khoa có đoạn
viết: “ …Văn học dân gian được chắt lọc, mài giũa qua không gian và thời gian,

của truyền thống, bản sắc văn hoá dân tộc, cũng sẽ được các em nhận rõ
hơn, ý thức hơn trong việc giữ gìn và phát huy nó. Tình yêu văn chương nghệ
thuật nói chung và VHDG nói riêng cũng có phần được bồi đắp trong tâm hồn
các em.
III. Vận dụng tư liệu sưu tầm vào giờ học :
Như đã nói ở trên, sau khi yêu cầu học sinh sưu tầm theo tổ nhóm, giáo
viên cần có những định hướng, gợi ý cho học sinh thực hiện. Trên lớp, cần cố
gắng thu xếp một khoảng thời gian hợp lý để từng tổ, nhóm nói về những gì
mình làm được, trao đổi ý kiến với nhau để có thể bổ sung cho nhau, thống nhất
ý kiến với nhau, và tích cực góp phần xây dựng bài học. Bên cạnh sự làm việc
độc lập đó, giáo viên cần có những nhận xét thỏa đáng, khích lệ, động viên đúng
mức đối với những gì học sinh thực hiện được.
Ví dụ: Ở tiết 21 - 22, Truyện cổ tích thần kỳ, giáo viên có thể yêu cầu học
sinh đại diện tổ, nhóm kể một truyện mà mình thích nhất (hoặc sưu tầm được, và
lưu ý thời gian cho phép). Sau đó gợi ý để học sinh chỉ ra được:
- Những đặc điểm về cốt truyện, nhân vật.
- Sự thể hiện ước mơ, khát vọng của người bình dân trong tác phẩm.v.v…
Với cách làm việc này, học sinh sẽ tự mình khám phá tác phẩm, nêu được
ý kiến cảm nhận riêng của mình và chủ động trong việc chiếm lĩnh, tiếp thu nội
dung bài học. Giờ học sẽ sinh động, hào hứng hơn, học sinh thực sự chủ động
hơn.
Lưu ý: Công việc sưu tầm cũng có thể được thưc hiện sau khi đã học bài.
Công việc lúc này không chỉ đơn thuần là tìm tư liệu mà còn viết bài văn nêu lên
cảm nhận, suy nghĩ của học sinh về những gì các em sưu tầm được. Giáo viên
có thể yêu cầu học sinh tìm hiểu thêm những câu, những truyện có cùng chủ đề,
cùng đặc điểm truyền thống để viết bài nhận xét về một khía cạnh nào đó do
giáo viên định hướng.
Ví dụ: Khi dạy bài Những câu hát than thân, yêu thương tình nghĩa, tôi
thấy học sinh rất thích và có cảm nhận khá hay về câu ca dao có hình ảnh muối
mặn – gừng cay . Tôi đã cho học sinh tìm thêm những câu ca dao có hình ảnh

1 - Ưu điểm :
+ Phát huy được tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh trong học
tập.
+ Rèn luyện phương pháp tư duy, kỹ năng nói, viết, phát biểu thảo luận.
+ Phát huy tinh thần tập thể, đoàn kết, tương trợ trong học tập của học
sinh.
2 - Nhược điểm :
Có một số cá nhân học sinh không làm việc, đùn đẩy công việc cho bạn
hoặc làm lấy lệ, không có chất lượng.
II. CÁCH THỨC TIẾN HÀNH :
1. Chuẩn bị:
a) Giáo viên:
- Chọn trong chương trình bài thích hợp, đặt ra những đề tài, nội dung cụ
thể cho từng tổ, nhóm. Cũng có thể đưa một đề tài chung cho cả 6 tổ cùng thực
hiện và gợi ý cần thiết để học sinh thực hiện tốt. (Giáo viên có thể đánh máy đề
tài và những gợi ý cần thiết để phát cho học sinh)
- Nói rõ cách thực hiện và những quy định về hình thức trình bày :
Khổ giấy A
4
, in 1 mặt.
Quy định về font, kiểu chữ, cỡ chữ.
Cách trình bày các đề mục, tiêu đề.
Có ô điểm, lời phê.
Mục lục, danh sách các thành viên.
- Sau khi giao đề tài cho từng tổ, nhóm với thời gian quy định hợp lý, học
sinh sẽ nộp bài để giáo viên xem và nhận xét, đánh giá bước đầu. Giáo viên có
thể sửa chữa và dặn dò thêm đối với học sinh sẽ thuyết trình để giờ học hiệu quả
hơn. Nếu thời gian hạn chế có thể chọn một hai bài tiêu biểu, viết tốt để trình
bày trước lớp.
Sáng kiến kinh nghiệm 7 Nguyễn Thị Hà

thành viên khác ở tổ, nhóm sẽ giải đáp.
Sáng kiến kinh nghiệm 8 Nguyễn Thị Hà
Trường THPT Trấn Biên
Tất cả học sinh trong lớp đều có thể đóng góp cho bài thuyết trình những
khám phá tìm tòi, ý kiến bổ sung để cho công trình được phong phú và hoàn
thiện hơn.
* Hoạt động của giáo viên :
- Tổ chức, điều khiển tiết học để vừa tạo sự hứng thú, sôi nổi vừa đảm bảo
trật tự và bài học được tiến hành đúng hướng.
- Xử lý các tình huống phát sinh (nếu có); giúp đỡ người trình bày khi cần
thiết.
- Đánh giá tổng kết:
+ Nêu những ưu, khuyết điểm của công trình và cả của người trình bày.
+ Nhắc lại những kiến thức quan trọng, bổ sung những thiếu sót cho học
sinh (nếu có)
+ Giải đáp những thắc mắc chưa có câu trả lời thoả đáng.
+ Đánh giá chung.
* Để khuyến khích học sinh hào hứng với cách học tổ, nhóm, giáo viên có
thể chấm điểm để cộng thêm vào cột 15 phút hoặc lấy vào cột điểm 15 phút nếu
thấy các em thực hiện tốt. Đây là một công trình tập thể nên cả tổ sẽ có cùng
điểm số. Tuy nhiên học sinh thuyết trình sinh động và học sinh có câu trả lời
xuất sắc, ý kiến đóng góp hay sẽ được điểm thưởng, và học sinh làm lấy lệ,
không tham gia đóng góp cho bài thu hoạch chung sẽ bị điểm kém hoặc không
có điểm. Việc đánh giá bằng điểm số cũng nên công khai trước lớp.
Khi đánh giá, chú ý khuyến khích sự sáng tạo của học sinh bởi trong thực
tế, nhiều học sinh tỏ ra rất sáng tạo, có nhiều ý tưởng độc đáo, đáng trân trọng.
d) Củng cố dặn dò:
- Nhắc nhở học sinh tự ôn tập để củng cố kiến thức.
- Chuẩn bị cho bài kiểm tra (nếu có) và bài tiếp theo trong chương trình.
Sáng kiến kinh nghiệm 9 Nguyễn Thị Hà

Tấm Cám, dì ghẻ Yếu tố thần kì, hình
ảnh chi tiết tiêu biểuSáng kiến kinh nghiệm 10 Nguyễn Thị Hà
Trường THPT Trấn Biên
Ví dụ :
Chặng 1 : Kể về quá trình diễn tiến của mâu thuẫn – xung đột theo các
chặng để khái quát phẩm chất, tính cách các nhân vật và chủ đề của
truyện.
- Chi tiết : Đi bắt tép
- Nhân vật: Tấm chăm chỉ, được giỏ tép đầy, khóc khi mất tép.
Cám lười biếng chẳng được gì, lừa chị đổ
tép sang giỏ mình về trước lĩnh thưởng
- Yếu tố thần kì, hình ảnh chi tiết tiu biểu: ci yếm đỏ
- Đánh giá : Cám đã cướp công lao và quyền lợi vật chất của Tấm .
• Sưu tầm dị bản của truyện Tấm Cám
Bài: Truyện cười
Nhưng nó phải bằng hai mày.
Tổ nhóm sẽ:
-Tìm hiểu truyện bằng cách trả lời các câu hỏi sau:
- Phân tích mối quan hệ giữa lí trưởng và Cải thể hiện trong cử chỉ, hành
động của từng người.
- Định hướng:
Sáng kiến kinh nghiệm 11 Nguyễn Thị Hà
Nhân vật/ quan hệ Lí trưởng Cải
Quan hệ xã hội,
pháp luật
Người xử kiện,
người cầm quyền

đây là giỏi về vấn đề gì?
- Qua truyện này chúng ta thấy được gì ở chốn công đường ngày xưa?
- Kết quả của Cải? bài học cần rút ra?
- Nghệ thuật kể chuyện có gì đặc sắc?
• Sưu tầm một số tác phẩm cùng kiểu truyện về thầy lí xử kiện .
Bài: Ca dao.
Tổ, nhóm sẽ sưu tầm những câu ca dao:
- Những câu hát than thân, tình nghĩa.
- Ca dao hài hước
- Mở đầu bằng miêu tả cảnh thiên nhiên, miêu tả khung cảnh sinh
hoạt.
- Có hình ảnh so sánh ẩn du.
Ứng dụng cụ thể:
Bài dạy: Ôn tập Văn học dân gian
Thời gian PPCT: tiết 29
Thực hiện ở lớp: 10D4
Năm học: 2011-2012
I- Lý do ứng dụng Sáng kiến kinh nghiệm :
Đây là bài ôn tập nhằm củng cố, hệ thống hoá kiến thức Văn học dân gian
nên học sinh dễ rơi vào tình trạng nhàm chán nhưng lại là phần hết sức quan
trọng bởi trọng tâm ở HK I của chương trình văn 10 – THPT là Văn học dân
gian. Căn cứ vào tính chất bài học, nhằm bảo đảm bình diện rộng về mặt kiến
thức và thời gian hạn chế trong 1 tiết, tôi đã chọn hình thức cho các tổ thuyết
trình và thảo luận để ôn tập.
II- Giáo án bài học :
1.Mục tiêu cần đạt:
- Củng cố, hệ thống hóa kiến thức về văn học dân gian Việt Nam cho học
sinh, nhấn mạnh những vấn đề cần thiết phục vụ kiểm tra, thi cử.
- Rèn luyện phương pháp tư duy, kỹ năng nói, viết, phát biểu thảo luận.
Sáng kiến kinh nghiệm 12 Nguyễn Thị Hà

- Tư vấn nếu học sinh nhờ giúp đỡ.
- In sẵn nội dung bài ôn tập để phát cho học sinh vào cuối giờ.
Sáng kiến kinh nghiệm 13 Nguyễn Thị Hà
Trường THPT Trấn Biên
b) Học sinh: Chuẩn bị trong thời gian 1 tuần
- Tổ trưởng chịu trách nhiệm chung
- Tổ trưởng cùng các thành viên bàn bạc thảo luận về những nội dung, những
việc phải thực hiện và phân chia công việc cụ thể sẽ góp ý cùng nhau hoàn
thành bài thu hoạch chung (tổ trưởng ghi lại bảng phân công để giáo viên có thể
kiểm tra đột xuất, tránh tình trạng đùn đẩy cho bạn làm)
- Khi học sinh nộp bài thu hoạch, giáo viên đọc chọn ra 3 tổ thuyết trình, các
tổ được chọn sẽ cử người thuyết trình. Giáo viên dặn dò thêm những học sinh
đại diện tổ thuyết trình (về nội dung bài nói, cách nói, giọng điệu….) để phần
trình bày của các em tốt hơn, đồng thời cũng dự trù những tình huống phát sinh
để có cách xử lý nhanh chóng phù hợp
c) Phân bố thời gian:
- Ổn định trật tự: 1 phút.
- Giới thiệu bài ôn tập, cách thức làm việc: 2 phút.
- Học sinh trình bày và trả lời thắc mắc: 30 phút.
- Giáo viên đánh giá tổng kết: 10 phút
- Thời gian co giãn: 2 phút.
3) Tiến hành trên lớp
- 3 tổ được chọn lần lượt cử học sinh đại diện lên trình bày và trả lời
thắc mắc. Mỗi nhóm sẽ có quỹ thời gian là10 phút.
- Giáo viên quản lý, điều khiển quá trình làm việc để giờ học trật tự
nhưng hào hứng, có tinh thần xây dựng, vừa phát huy sự tích cực, dân chủ của
các em vừa bảo đảm thời gian cho phép và nội dung sư phạm của tiết học. Bên
cạnh đó giáo viên sẽ xử lý những tình huống phát sinh (nếu có), nhắc nhở về
thời gian, giọng điệu … (khi học sinh thảo luận)
- Giáo viên đánh giá, tổng kết, dặn dò và phát cho học sinh bài ôn tập đã

Truyện An Dương và Mị
Châu – Trọng Thủy
Tấm Cám
Tam đại con gà
Nhưng nó phải bằng hai mày
Trường THPT Trấn Biên
b2.Thơ ca dân gian:
Những câu hát than than, yêu thương tình nghĩa:
- Nội dung:
+ Lời thở than ngậm ngùi, chua xót về thân phận bị phụ thuộc của
người phu nữ.
+ Nỗi niềm thương nhớ người yêu.
+ Ca ngợi lối sống tình nghĩa, thủy chung của ngưới bình dân
xưa.
- Nghệ thuật:
+ Thể thơ.
+ Cách diễn ý bằng hình ảnh so sánh và ẩn dụ.
+ Hình thức câu hỏi tu từ.
+ Cách thể hiện tình cảm kín đáo, sâu sắc; hình ảnh thơ đậm đà
màu sắc dân gian, lối nói bóng gió duyên dáng, ý nhị.

II. BÀI TẬP ỨNG DỤNG
1.Căn cứ vào tấn bi kịch của Mị Châu – Trọng Thủy trong Truyện An Dương
Vương và Mị Châu – Trọng Thủy , hãy lập bảng và ghi nội dung theo mẫu:
Cốt lõi sự thật
lịch sử
Bi kịch được
hư cấu
Những chi
tiết hoang

tham khảo ý kiến của một số đồng nghiệp đi trước. Chưa dám gọi là sáng kiến,
kinh nghiệm và cũng vì thời gian có hạn nên chắc chắn việc trình bày còn nhiều
thiếu sót. Rất mong sự góp ý chân tình của quý đồng nghiệp để vấn đề được
hoàn thiện và mang tính khả thi hơn.
Trân trọng cảm ơn.
NGƯỜI THỰC HIỆN

Nguyễn Thị Hà
Sáng kiến kinh nghiệm 18 Nguyễn Thị Hà
Trường THPT Trấn Biên
SỞ GD & ĐT ĐỒNG NAI CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Đơn vị : THPT Trấn Biên Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
Biên Hòa, ngày 15 tháng 5 năm 20

PHIẾU NHẬN XÉT, ĐÁNH GIÁ SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Năm học : 2011-2012
Tên SKKN:
Dạy văn học dân gian bằng phương pháp học tập theo tổ, nhóm.
Họ và tên tác giả :Nguyễn Thị Hà Tổ : Văn
Lĩnh vực :
Quản lí giáo dục  Phương pháp dạy học bộ môn : 
Phương pháp giáo dục  Lĩnh vực khác : 

1.Tính mới :
- Có giải pháp hoàn toàn mới 
- Có giải pháp cải tiến, đổi mới từ giải pháp đã có 
2. Hiệu quả :
- Hoàn toàn mới và đã triển khai áp dụng có hiệu quả . 
- Có tính cải tiến hoặc đổi mới từ những giải pháp đã có. 
3. Khả năng áp dụng :