Phát huy tính tích cực,chủ động, sáng tạo
của học sinh, Khi dạy phân môn vẽ tranh
A- mở đầu:
I. Lý do chọn đề tài:
Mục đích giáo dục hiện nay của nớc ta là đào tạo những con ngời
phát triển toàn diện, những con ngời có đủ năng lực cần thiết, đáp ứng sự
đòi hỏi của cuộc sống hiện đại. Việc giáo dục một con ng ời toàn diện
không chỉ giáo dục cho họ có đạo đức tốt, có trình độ hiểu biết, nắm chắc
các kiến thức khoa học và xã hội, có sức khỏe, biết lao động, sẵn sàng lao
động mà còn phải giáo dục cho họ biết nhìn nhận, phân biệt, biết th ởng
thức cái đẹp và biết làm đẹp cho cuộc sống nói chung, cuộc sống của
mình nói riêng. Vì vậy, có thể nói, giáo dục thẩm mỹ cho con ng ời là
không thể thiếu đợc. Việc đa môn Mĩ thuật trở thành một trong chín môn
học là quan trọng và cần thiết. Giáo dục thẩm mĩ cho học sinh, nhất là
những năm đầu đi học, từng bớc giúp trẻ hòa nhập thế giới xung quanh;
trẻ biết suy xét và làm theo cái đẹp, chính là giúp trẻ tự hoàn thiện mình,
trở thành ngời công dân có ích cho xã hội.
Trong bộ môn Mĩ thuật Tiểu học có 5 phân môn, tôi chọn phân môn
vẽ tranh để nghiên cứu, vì tôi thấy học sinh khi vẽ tranh, th ờng ít sáng
tạo, hay vẽ theo ở sách giáo khoa, vở tập vẽ
Để hạn chế đợc vấn đề đó, tôi nghiên cứu, đa ra cách dạy Phát huy
tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh. Thực hiện có hiệu quả
vấn đề này, khi dạy phân môn vẽ tranh, đối với học sinh Tiểu học tôi áp
dụng vào học sinh lớp 1, để ban đầu các em biết độc lập sáng tạo và hứng
1
thú với bài vẽ của mình và đề tài này cùng giúp các em học tiếp các lớp
trên.
Là ngời giáo viên Mĩ thuật, tôi luôn mong ớc, với kiến thức của
mình có thể giúp học sinh, nhất là học sinh lớp 1, d ới sự hớng dẫn của
giáo viên các em dần dần biết độc lập suy nghĩ, sáng tạo ra những bài vẽ
tranh theo ý tởng riêng của mình

II. Cơ sở thực tiễn:
Hiện nay học sinh Mầm non trớc khi bớc vào lớp 1, các em đã đợc
làm quen với môn Mĩ thuật, song do t duy tởng tợng của trẻ còn tản mãn,
ít có tổ chức, hình ảnh các em tởng tợng còn đơn giản, hay thay đổi, cha
bền vững, chỉ một số ít học sinh vào lớp 1 có tính chủ động, thích sáng
tạo, song cũng cha có tính hợp lí theo đề tài, các em sợ vẽ không đúng,
không đẹp nên phần lớn vẽ tranh đề tài các em thờng vẽ theo ở vở tập vẽ.
Vậy để giúp học sinh lớp 1, ngay từ đầu cấp học, có đ ợc sự yêu
thích môn Mĩ thuật, tôi đã tìm ra một cách dạy để khai thác sự t duy của
các em trong bài vẽ, làm cho các em thích vẽ và chủ động vẽ theo ý thích
của mình.
III. Biện pháp thực hiện
Để trang bị kién thức, rèn luyện kỷ năng cho học sinh về phân môn vẽ
tranh đề tài, ngời giáo viên cần phải áp dụng những phơng pháp dạy học,
hớng dẫn học sinh trong các bớc nhận thức, t duy và thể hiện đối tợng vẽ
3
cho đúng với cách nhìn hiện thực và cấu trúc đặc điểm của nó cho phù
hợp với nhận thức t duy ngày một phát triển và hoàn thiện của các em.
Tùy từng đặc điểm mỗi phân môn mà có sự lựa chọn và vận dụng
phơng pháp khác nhau cho phù hợp. Môn Mĩ thuật thờng đợc vận dụng
những phơng pháp dạy học sau đây:
1.Phơng pháp quan sát
2.Phơng pháp trực quan.
3.Phơng pháp giảng giải, gợi mở, pháp vấn(đàm thoại vấn đáp)
4.Phơng pháp luyện tập, thực hành.
5.Phơng pháp học nhóm và tổ chức trò chơi.
Theo các nhà nghiên cứu tâm lí học về lứa tuổi Tiểu học nói chung
và lứa tuổi 6 đến 7 tuổi nói riêng, còn gặp khó khăn khi t duy lôgíc, sự tri
giác của các em có những đặc điểm sau:
-Tri giác còn mang tính đại thể, ít đi sâu vào chi tiết, tri giác những

đề tài đợc phong phú, không trùng lặp, tạo đợc hứng thú cho trẽ, không
khí lớp học thoải mái, nhẹ nhàng.
-Đổi mới phơng pháp dạy học đã qua nhiều năm, đó là phơng pháp
tối u Phát huy tính tích cực, chủ đông, sáng tạo của học sinh. Nhng ng-
ời giáo viên nói chung và giáo viên Mĩ thuật nói riêng, khi giảng dạy nếu
không nghiên cứu, sáng tạo để phát huy phơng pháp đó thì khó thành
công.
*Cách thực hiện:
- Tiến trình dạy phân môn vẽ tranh có các hoạt động nh sau:
+ Hoạt động 1: Hớng dẫn học sinh tìm, chọn nội dung đề tài.
+ Hoạt động 2: Hớng dẫn học sinh cách vẽ.
+ Hoạt động 3: Hớng dẫn học sinh thực hành.
+ Hoạt động 4: Nhận xét, đánh giá.
Ví dụ

: Bài 33- Vẽ tranh Bé và hoa (lớp1).
5
Hoạt động 1, khi giáo viên giới thiệu tranh, ảnh để học sinh quan
sát và đặt câu hỏi, trong tranh, ảnh có những hình ảnh gì?
+ Có mọi ngời bán hoa và các bạn đi chợ mua hoa.
?- Hình ảnh nào rõ nhất? ( mọi ngời các bạn và hoa)
- Giáo viên gợi ý: Hình ảnh chính là những hình ảnh ta thấy rõ nhất,
thể hiện đề tài mà mình vẽ.
?- Các bạn và mọi ngời mặc quần áo có những màu gì?
?- Những bông hoa có màu gì?
?- Ta thấy màu sắc ở trong tranh nh thế nào( giáo viên gợi ý)
Sang hoạt đông 2: Hớng dẫn học sinh cách vẽ.
- Giáo viên gợi ý, chọn hình ảnh để hớng dẫn học sinh cách vẽ.
Ví dụ


7
? Sân trờng có nhứng cảnh vật gì? (tơng tự nh vậy, ta sẽ đặt câu hỏi
gợi ý những bạn khác)
+ Em đang ngắm hoa
+ Em cùng bạn bắt sâu cho hoa.
+ Em cùng mẹ đi chợ mua hoa.
+ Chúng em trồng hoa.
Đang ngắm hoa Bắt sâu cho hoa
Tới hoa ở sân trờng Chúng em trồng hoa
- Trớc khi vẽ, cho các em xem một số bài của học sinh lớp 1 năm tr-
ớc, gợi ý cho các em thấy đợc sự phong phú của đề tài, làm cho các em
hứng thú, muốn thể hiện ý tởng của mình trên bài vẽ
Lứa tuổi lớp 1 thích khen ngợi, động viên, nên khi học sinh vẽ, giáo
viên cần gợi ý dựa trên ý tởng của các em, để tạo hào hứng khi vẽ tranh.
Đặc biệt trong quá trình thực hành, giáo viên cần khen ngợi kịp thời
những bài sắp xếp các hình cân đối hoặc những bài có một số nét đáng
8
Bé và hoa
khen và lấy những u điểm bài đó, làm hớng dẫn và điều chĩnh cách vẽ cho
một số bài cha đợc tốt(khi khen ngợi xong, trả lại bài, học sinh tiếp tục
vẽ)
-Để các em tự tin vào sự sáng tạo của mình, khi nhận xét, đánh giá
(hoạt động 4).Tôi nhận xét nhẹ nhàng, khuyến khích những bài vẽ có tính
sáng tạo, cho dù bài đó cha đợc khá, để tạo cho các em chủ động về sự
sáng tạo của mình và cũng nhắc nhở những bài vẽ giống nhau, vẽ theo vở
tập vẽ.
Vì lứa tuổi này rất sợ bài vẽ của mình bị giáo viên nhắc nhở, do
vậy, để phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh, ngời giáo
viên khi nhận xét bài, ngoài những bài vẽ tốt, thì những bài vẽ ch a đạt nh-
ng đã thể hiện tính chủ động, biết sáng tạo, cũng cần phải khen ngợi, để

Lớp
Số
họcsinh
Hoàn thành
tốt
(a+)
Hoàn thành
(a)
Cha Hoàn
thành
(B)
1a
30 5 HS =16,7% 24 HS = 80%
1 HS =3,3%
1b
28 4 HS =14,3% 23 HS = 82,1%
1 HS =3,6%
1c
28 3 HS =10,7% 23 HS = 82,1%
2 HS =7,2%
1d
29 5 HS =17,2% 23 HS =79,3%
1 HS =3,5%
-Kết quả sau khi áp dụng cách dạy này.
10
Từ những qua kết quả thu đợc, ta thấy bài làm của những học sinh
cha hoàn thành không còn nữa. Trong thực tế tôi thấy học sinh hăng say
học vẽ, đã tạo đợc không khí tiết học sôi nổi, thoải mái, nhẹ nhàng.
- Học sinh tự tin khi vẽ tranh đề tài.
- Học sinh chủ động đa ra những ý tởng riêng, hợp với nội dung đề

28
8 HS = 28,6%
20 HS = 71,4% 0%
1c
28
9 HS = 32,1%
19 HS = 67,9% 0%
1d
29
8 HS = 27,6%
21 HS = 72,4% 0%
11
năng nhận thức, tiếp thu của học sinh về phân môn vẽ tranh, đặc biệt
là học sinh lớp 1, các em ban đầu phải làm quen với một phân môn,
mà trong đó phải kết hợp đờng nét, hình mảng, màu sắc, đậm nhạt,
từ những phân môn khác, nên tôi đã nghiên cứu, áp dụng đề tài này:
Phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh, nhằm hớng các
em có một cách học chủ động, sáng tạo, bộc lộ cách vẽ ngộ nghĩnh, hôn
nhiên nh chính cuộc sống của các em vào trong bài vẽ tranh đề tài. Bản
thân giáo viên chỉ là ngời hớng dẫn và giúp đỡ dựa vào sự sáng tạo của
các em. Đó không những là phơng pháp giúp học sinh học tốt phân môn
vẽ tranh mà những phân môn khác cũng vậy.
Dựa trên đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi Tiểu học, cụ thể là lứa tuổi
lớp 1, tôi vận dụng kiến thức của bản thân và thực tiển giảng dạy, cố gắng
giúp trẻ có một sân chơi bổ ích, lí thú qua môn Mĩ thuật nói chung, phân
môn vẽ tranh đề tài nói riêng. Việc đó góp phần làm cho học sinh khám
phá đợc cái đẹp ở môn Mĩ Thuật và biết trân trọng cuộc sống xung quanh.
II. Đề xuất:
- Mổi năm học, nên tổ chức chuyên đề về môn Mĩ thuật cho giáo
viên toàn tỉnh tại một địa điểm và chuyên đề liên trơng trong huyện, để