PhẦn I
ĐẶT VẤN ĐỀ
I. Lí do chọn đề tài:
Kính thưa các đồng chí, đồng nghiệp
Lịch sử là một môn khoa học,việc nghiên cứu giảng dạy lịch sử ở trương
phổ thông gắn liền với nhiệm vụ giáo dục thế hệ trẻ, phục vụ các chế độ chính
trị khác nhau. Việc dạy học lịch sử được coi trọng vì: “Con người tương lai phải
nắm vững kiến thức lịch sử dân tộc và thế giới để có thể giúp họ trở thành người
chủ có ý thức trên hành tinh chúng ta, tức là giúp họ hiểu rằng: sống và lao động
để làm gì?…Đánh giá đúng giai đoạn lịch sử nhân loại và dân tộc mình…”
Môn lịch sử ở trường phổ thông có vị trí chức năng và nhiệm vụ quan
trọng để đào tạo, giáo dục thế hệ trẻ. Chương trình lịch sử ở trường phổ thông
bao gồm các kiến thức khái quát, cụ thể về lịch sử từng quốc gia dân tộc. Do vậy
lượng kiến thức vô cùng rộng lớn cả với thầy và trò. Việc học tập lịch sử không
phải cung cấp một số kiến thức, và mẩu chuyện về quá khứ mà trang bị cho học
sinh những kiến thức khoa học. Lịch sử là hiện tượng khách quan, tồn tại độc
lập, không lệ thuộc vào nhận thức của con người. Nhận thức là một quá trình từ
không biết đến biết,từ hiểu sơ lược đến hiểu sâu sắc. Vì vậy nội dung dậy học
lịch sử tuy gồm những kiến thức tương đối ổn định song vẫn phản ánh kịp thời
những thành tựu mới của khoa học lịch sử.
Lịch sử là hiện thực khách quan, chính là cuộc sống lao động đấu tranh.
Vì vậy, học lịch sử không chỉ là phản ánh đúng cuộc sống đã qua mà phải gắn
với cuộc sống hiện tại và dự đoán sự phát triển của tương lai. Nguyên lí “học đi
đôi với hành”, gắn học tập với đời sống, phải thực hiện đúng, có hiệu quả cao.
Điều này càng có ý nghĩa khi mà ngày nay cuộc sống có nhiều biến đổi. Qúa
khứ - hiện tại –Tương lai là những giai đoạn khác nhau về chất của quá trình
phát triển lịch sử , nhưng có quan hệ chặt chẽ với nhau.
Qúa trình dạy học lịch sử là quá trình nhận thức, nó không chỉ có nội dung
mà còn có phương pháp dạy học, bởi vậy việc đổi mới nội dung gắn liền với đổi
mới phương pháp. Vì vậy dạy học lịch sử theo phương pháp “ Lấy học sinh làm
trung tâm” là nhằm để phát huy tính chủ động, năng lực tư duy sáng tạo của học

Dành cho giáo viên và học sinh THPT
VI. Đóng góp của sáng kiến:
-Thông qua phương pháp đổi mới này sẽ giúp người giáo viên phát huy được
tính độc lập, chủ động, sáng tạo của học sinh trong học tập môn lịch sử ở trường
phổ thông.
VII. Bố cục của sáng kiến:
2
Ngoài phần mở đầu ,kết luận ,tài liệu tham khảo .Nội dung chính của sáng kiến
thể hiện ở 4 phần:
1. Công tác chuẩn bị giáo án
2. Tiến hành giờ dạy trên lớp
3. Biết tạo bài tập hợp lí
4. Ví dụ cụ thể
3
PhẦn II
NỘI DUNG
A. Cơ sở khoa học:
I. Cơ sở lí luận:
Như chúng ta đã biết : Giảng dạy lịch sử là một công việc hết sức phức
tạp,rất dễ sa vào nêu các sự kiện một cách khô khan,nặng nề thiếu sinh động,bởi
vậy đòi hỏi người giáo viên phải có phương pháp lịch sử,trình bày rõ sự phát
triển của lịch sử đúng như nó đã diễn ra với những sự kiện và tư liệu chính
xác.Trong đó việc phát huy tính tích cực chủ động của học sinh được coi trọng
đặc điểm.Bởi vậy,với vai trò chủ đạo,người giáo viên phải biết gây hứng thú
học tập bộ môn.Phải hướng học sinh thực hiện vai trò chủ động của mình,từ đó
giúp cho học sinh gắn liền kiến thức với tri thức cuộc sống.
Sự đổi mới dạy học lịch sử là yêu cầu quan trọng ,cấp bách để hiểu đúng
quá khứ ,có tác dụng giáo dục thế hệ trẻ cho hôm nay và mai sau.Công việc này
phải tiến hành đồng thời trên các mặt quan niệm nhận thức ,nội dung và phương
pháp dạy học .Nó đòi hỏi trước hết ý thức ,lương tâm ,trách nhiệm ,trình độ

- Thứ nhất là cần phải xác định loại bài và vị trí bài trong quá trình để có
nội dung và phương pháp dạy học phù hợp.Việc làm này cần tìm ra việc đóng
ghóp cụ thể của bài học về các mặt truyền thụ “ kiến thức giáo dục và sự phát
triển “ giúp các em hiểu được lịch sử một cách có hệ thống.
Ví dụ khi soạn bài dạy “ cách mạng tư sản Pháp ở lớp 10.Đây là loại bài cung
cấp kiến thức,thông qua bài giảng này giúp cho học sinh hiểu được tính chất vĩ
đại của cuộc cách mạng tư sản Pháp so với nhiều cuộc cách mạng tư sản khác
như cách mạng tư sản Anh,Mĩ…Từ đó hiểu rõ hơn câu nói Lê Nin : tại sao gọi
cách mạng tư sản Pháp là cuộc “ đại cách mạng”.
- Thứ hai là phải xác định rõ được mục đích của bài học.Ví dụ: Thông qua
bài dạy “ Đảng cộng sản Việt Nam ra đời “ ở lớp 12 sẽ giúp học sinh hiểu được
ý nghĩa to lớn của việc thành lập đảng.Thấy được vai trò to lớn của lãnh tụ
Nguyễn Ái Quốc với việc thành lập Đảng bà bồi dưỡng cho học sinh lòng tin về
sự lãnh đạo của Đảng và bác Hồ với cách mạng Việt Nam.
- Phải xây dựng đề cương và viết giáo án bài giảng: Nội dung bài soạn tránh
lối dạy nhồi nét kiến thức.Một giáo án tốt đầy đủ những yêu cầu sau:
+ Nó phản ánh được chương trình cơ bản vè SGK.
+ Thể hiện các điều kiện cụ thể của từng lớp,từng trường,từng vùng địa
phương.
+ Tạo điều kiện thuận lợi để giáo viên lên lớp đạt hiệu quả cao
+ Tạo điều kiện cho học sinh lĩnh hội bài tốt nhất
5
- Trong giáo án phải dự kiến các phương pháp và biện pháp phù hợp với
các loại đối tượng học sinh,đặt ra hệ thống câu hỏi chính xác liên tục kích thích
học sinh tìm tòi,dự kiến và xác định các tình huống sẽ xảy ra trên lớp và biện
pháp xử lí giải quyết.Mặt khác người giáo viên phải biết chuyển giao mội cách
khéo léo hợp lí phần công việc của học sinh,tạo nên sự đồng bộ giữa việc dạy và
học,giữa việc làm của thầy và hoạt động của trò trong cùng một tiết học.
II.Tiến hành giờ dạy trên lớp:
Đây là khâu quan trọng,có tính chất quyết định đến việc xây dựng và phát

đề mà người giáo viên biết khai thác từ những điều tưởng rất bình thường.
Sẽ là môt thiếu sót lớn nếu người giáo viên không chú ý đến trình độ nhận
thức của học sinh. Các em chỉ cảm thụ lịch sử theo quá trình từ trực quan cụ thể
đến tư duy trìu tượng. Sách giáo khoa lịch sử đã chú ý vấn đề này nên đã đồng
thời cung cấp cả kênh chữ và kênh hình, tuy rằng nhiều hình minh họa bài giảng
không rõ nét. Người giáo viên lịch sử nếu biết khai thác kênh hình và sử dụng
các đồ dùng dạy học khác, chắc chắn sẽ tạo nên sự thích thú, say mê tìm hiểu
những thông tin lịch sử, những kiến thức về khoa học lịch sử từ những tranh
ảnh, bản đồ và học sinh sẽ đồng thời có các hoạt động nghe nhìn, ghi, suy
nghĩ…
Ví dụ : Khi dạy bài về sự thành lập Đảng cộng sản Việt Nam của lớp 12 ,người
giáo viên nêu câu hỏi
1.Tại sao phải triệu tập hội nghị hợp nhất 3 tổ chức cộng sản vào đầu năm
1930?
2.Tại sao nói Đảng cộng sản Việt Nam ra đời năm 1930 lại là một bước
ngoặt lịch sử ?
Để một giờ dạy lịch sử thật sinh động ,có hiệu quả cao thì người giáo viên
cần phải biết chú ý vừa khai thác sách giáo khoa ,vừa sử dụng các đồ dùng dạy
học khác như tranh ảnh ,bản đồ …Như vậy học sinh có thể tiến hành đồng thời
cả các hoạt động nghe nhìn ,suy nghĩ ….cùng với việc ghi chép kiến thức và như
vậy học sinh sẽ lĩnh hội kiến thức có hiệu quả cao chứ không đơn thuần việc ghi
chép máy móc
Trong quá trình tiến hành dạy lịch sử, người giáo viên phải xây dựng được
một hệ thống câu hỏi hợp lí để học sinh suy nghĩ, trả lời. Qua đó, người giáo
viên có thể đánh giá được trình độ nhận thức của học sinh cũng như khả năng tư
duy sáng tạo của các em. Khi xây dựng hệ thống câu hỏi để phát huy tính tích
cực, chủ động, sáng tạo của học sinh thì cần phải đạt những yêu cầu sau về mặt
sư phạm: Câu hỏi phải rõ ràng nêu được vấn đề cần đặt ra để có thể hiểu đúng,
sâu hơn sự kiện…Câu hỏi phải mang tính chất bài tập nhận thức liên quan đến
7

- Biết làm việc với bản đồ, tranh ảnh trong sách giáo khoa
cũng như ngoài sách giáo khoa, tìm hiểu nội dung và trình bày lịch sử theo bản
đồ tranh ảnh.
8
- Đọc và làm việc với các tài liệu lịch sử, văn học trong các sách tài liệu
tham khảo, sách đọc thêm…nhằm hiểu rõ hơn những kiến thức đã học, mở rộng
những kiến thức cho học sinh.
III.Biết tạo ra bài tập hợp lí
Hoạt động giảng dạy của giáo viên được tiến hành trên cơ sở cung cấp tri
thức. Trong bài học lịch sử, giáo viên không dừng lại ở cung cấp tri thức mà còn
cần hướng dẫn học sinh nhận thức bản chất lịch sử, biểu hiện thái độ, tình cảm
đúng đối với sự kiện lịch sử và hành động trong cuộc sống
Phù hợp với hoàn cảnh, điều kiện và khả năng của học sinh ngoài giờ học
trên lớp, đăc biệt là đối với học sinh cuối cấp. Yêu cầu điền vào bản đồ câm lịch
sử, yêu cầu tìm tư liệu và tranh ảnh lịch sử hoăc yêu cầu hiểu về một sự kiện
hoặc nhân vật lịch sử qua các sách báo. Điều này sẽ gây hứng thú, say mê tự tìm
hiểu lịch sử và từ đó có hứng thú trong học tập lịch sử.
Có nhiều dạng bài tập lịch sử về nhà: câu hỏi tổng hợp, lập niên biểu về
bản đồ, lược đồ, sơ đồ,biểu đồ, đồ thị.
Ví dụ: Lập niên biểu về cuộc chiến tranh thế giới lần thứ nhất.
Hoặc câu hỏi tổng hợp:“So sánh điểm tiến bộ của chủ nghĩa xã hội khoa
học với chủ nghĩa xã hội không tưởng?”
Trong việc đặt câu hỏi ra bài tập, người giáo viên phải chú ý các vấn đề
sau:
- Các bài tập đươc lựa chọn đúng nội dung cơ bản của việc học tập và đạt
được yêu cầu, mục đích kiểm tra.
- Các bài tập phù hợp với trình độ, phát huy được tư duy độc lập, sáng tạo
của học sinh.
Các bài tập yêu cầu học sinh từ các dữ liệu diễn tả về một sự kiện lịch sử
trên bản đồ, vẽ biểu đồ, sơ đồ…

1917?”Với câu hỏi này học sinh sẽ thấy được cuộc cách mang tháng Mười Nga
là cuộc cách mạn vô sản có sự tham gia đông đảo của quần chúng nhân dân
nhằm lật đổ chính phủ tư sản giành chính quyền về tay nhân dân lao động.
- Ở mục:Cuộc đấu tranh xây dựng và bảo vệ chính quyền Xô-viết giáo
viên hướng dẫn học sinh đọc thêm.
- Ở mục 3:Ý nghĩa của cuộc cách mạng tháng Mười Nga
Giáo viên nêu câu hỏi: “Cuộc cách mạng tháng Mười Nga có ý nghĩa lịch
sử có ý nghĩa trong nước và thế giới lớn lao như thế nào?”
Câu hỏi này học sinh sẽ dễ dàng nêu được về ý nghĩa lịch sử của cuộc
cách mạng tháng Mười
10
+ Đối với trong nước:Đập tan ách bức bóc lột của phong kiến tư sản Nga,
giải phóng công nhân và nhân dân lao động.Đưa công nhân, nông dân lên nắm
chính quyền, xây dựng chế độ mới XHCN
+ Đối với thế giới:Làm thay đổi cục diện thế giới, cổ vũ phong trào cách
mạng thế giới trong đó có Việt Nam
Phần kiến thức này học sinh sẽ tư duy chủ động về sự ảnh hưởng của
cuộc cách mạng này đối với cách mạng Việt Nam đặc biệt việc Nguyễn Tất
Thành đã gặp chân lý cách mạng tháng Mười Nga, tìm ra con đường cứu nước
đúng đắn cho dân tộc Việt Nam
Như vậy ở bài học này thông qua hệ thống câu hỏi sẽ kích thích được học
sinh tìm hiểu được nội dung bài học, thấy được rằng:Cuộc cách mạng tháng
Mười Nga đã lật đổ được chế độ phong kiến Nga hoàng mở ra một kỷ nguyên
mới trong lịch sử nước Nga đồng thời có ảnh hưởng sâu sắc đến cách mạng thế
giới và Việt Nam
Như vậy, quá trình học tập lịch sử của học sinh về bản chất là quá trình
hoạt động nhận thức.Qúa trình này diễn ra tương tự như quá trình con ngươi
nhận thức hiện thực và có nhiều nét giống với quá trình nhà khoa học đi tìm
chân lí khách quan.Trên đại thể, quá trình nhận thức của học sinh trong học tập
sẽ diễn ra như sau:Trước hết họ tiếp cận với những sự kiện ,hiện tượng giáo

dưỡng và phát triển khả năng suy nghĩ, tư duy của học sinh, phải để cho các em
có sự hứng thú, say mê tìm hiểu, nghiên cứu vềkhoa học lịch sử .Đó là những
điều cần đạt tới qua những tiết dạy lịch sử ở trường phổ thông để một giờ học
lịch sử theo phương pháp “lấy học sinh là trung tâm” là phương pháp ,tích cực
nhất quán triệt được vai trò chủ đạo của giáo viên ,phát huy được tính tích cực
của học sinh ,làm thay đổi vai trò của người học sinh từ thụ động lĩnh hội kiến
thức và trở thành người trong cuộc để khám phá tri thức .
Trên đây là toàn bộ những kết quả mà trong quá trình vận dụng daỵ lịch
sử theo phương pháp “Lấy học sinh là trung tâm”
Tôi đã đạt được kết quả cụ thể như sau
- Khối 12:5 lớp =200em
12
+Học lực giỏi:60 em =30%
+Học lực khá: 20 em =10%
+Học lực trung bình:120 em=60%
Khối 10: 2 lớp =90 em
+Học lựcgiỏi:10 em=11%
+Học lực khá :55 em=61,1%
+Học lực trung bình: 25 em=27,9
Dẫu rất còn nhiều hạn chế song chỉ là những kinh nghiệm nhỏ của bản thân.Vì
vậy rất mong sự đóng góp ý kiến từ các đồng nghiệp. Xin chân thành cám ơn.

XÁCNHẬNCỦAHIỆUTRƯỞNG Thiệu hóa ngày 25 tháng 5 năm 2013
Tôi xin cam đoan trên đây là SKKN của
mình viết ,không sao chép của người
khác
Tác giả
Lê thị Bình

13

KẾT LUẬN………………………………………………………………12
TÀI LIỆU THAM KHẢO……………………………………………….14
MỤC LỤC……………………………………………………………… 15
15
16