SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI: MỘT SỐ ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG CÓ CHỦ ĐÍCH CHO TRẺ 4-5 TUỔI ĐẠT HIỆU QUẢ
I/ Đặt vấn đề
Thế giới hôm nay đang chứng kiến những đổi thay lớn trong mọi hoạt động
phát triển kinh tế - xã hội nhờ những thành tựu của công nghệ thông tin. Để thực
hiện tốt việc ứng dụng công nghệ thông tin trong giáo dục mầm non và thực hiện
Quyết định số 149/2006/QĐ-TTg, ngày 23/6/2006, của Thủ tướng Chính phủ về
phê duyệt Đề án phát triển giáo dục mầm non giai đoạn 2006-2015; năm học 2011-
2012, giáo dục mầm non tập trung quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Đại
hội Đảng toàn quốc lần thứ XI, một trong tám nhiệm vụ trọng tâm của nghành là tiếp
tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong trường mầm non. Cụ thể là nhân
rộng việc sử dụng hợp lý các phần mềm quản lí, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ
(Nutrikids, Kidsmart, Happykid ) và các phần mềm xây dựng bài giảng tương tác
điện tử ở những nơi có điều kiện.
Xuất phát từ những yêu cầu trên, là giáo viên mầm non trực tiếp chăm sóc,
giáo dục trẻ, tôi nhận thấy việc ứng dụng công nghệ thông tin sẽ giúp giáo viên tự
tin hơn trong việc sử dụng thiết bị hiện đại vào giảng dạy, hiểu biết hơn về công
nghệ thông tin, phát huy những ý tưởng sáng tạo trong công tác chăm sóc giáo dục
các cháu; về phía trẻ, sẽ kích thích khả năng quan sát, phát triển tư duy, kỹ năng
sống, tạo cho trẻ sự hứng thú trong quá trình tham gia hoạt động, phát triển toàn
diện trên các lĩnh vực như: thể lực, nhận thức, thẩm mĩ, tình cảm xã hội nhằm đạt
được những kết quả mong đợi trong mục tiêu chương trình giáo dục đề ra.
Bên cạnh đó, điều không ai có thể phủ nhận đối với giáo viên mầm non hiện
nay là lượng công việc rất nhiều: ngoài việc chăm sóc chu đáo bữa ăn, giấc ngủ cho
trẻ khi đến lớp người giáo viên phải hoàn thiện hệ thống chương trình giảng dạy cụ
thể đến từng ngày để giúp các cháu phát triển toàn diện trên các lĩnh vực. Vì vậy,
việc ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy đã giúp cho giáo viên mầm non
tiết kiệm được rất nhiều thời gian và chi phí cho việc chuẩn bị phương tiện, đồ
dùng dạy học cho 1 tiết dạy (khác với trước đây phải tất bật lo: thu băng, làm nhạc,
vẽ tranh, làm học cụ của cô và trẻ…).
tính.
- Sĩ số trẻ đông. Thời gian đầu tư cho công tác chuyên môn chưa nhiều.
- Kỹ năng ứng dụng tin học của bản thân còn hạn chế.
III/ Ứng dụng thực hiện
Khi ứng dụng công nghệ thông tin vào trong giảng dạy, tôi chú trọng đến áp
dụng vào giờ hoạt động có chủ đích. Tổ chức một hoạt động có chủ đích kết hợp sử
dụng công nghệ thông tin (máy chiếu, các chương trình hỗ trợ như phần mềm
power point, flash, ). có thể cho trẻ có cái nhìn trực quan, sinh động hơn về bài
học.
Ví dụ : Trẻ có thể xem hình vẽ, đoạn phim mô tả hiện tượng, hay có thể xem
các website nói về chủ đề đang học (điều này, một giáo án thông thường không
thể có được).
2
Trẻ mầm non học thông qua chơi, phương châm giáo dục là tạo điều kiện cho
trẻ được trải nghiệm, tìm tòi, khám phá thế giới xung quanh dưới nhiều hình thức
đa dạng, đáp ứng nhu cầu, hứng thú của trẻ, làm sao để đạt được mục tiêu của giờ
hoạt động một cách tốt nhất. Vì thế, tôi luôn thận trọng trong việc sử dụng các kỹ
xảo, hiệu ứng. Nếu dùng không hợp lý sẽ gây phản tác dụng, nên dùng các phông
nền đơn giản, phù hợp nội dung bài giảng, làm nổi bật vấn đề cần chuyển tải. Nếu
dùng nhiều hiệu ứng, kỹ xảo không cần thiết sẽ gây mất tập trung, trẻ sẽ chẳng
quan tâm tới nội dung mà cô cần chuyển tải đến trẻ.
Ví dụ: Khám phá khoa học “Đề tài Chú bướm xinh”, không nên lạm dụng
hình ảnh, giới thiệu đến trẻ quá nhiều các loại bướm, mỗi chú bướm xuất hiện lại
kết hợp 1 hiệu ứng khác nhau, làm ảnh hưởng đến khả năng tập trung yêu cầu của
hoạt động.
Không phải nội dung đề tài nào, trẻ cũng phải học qua máy vi tính. Thông
thường 1 số nội dung, đề tài được lựa chọn để thiết kế trong các hoạt động:
+ Các nội dung có những hoạt động trẻ không thể quan sát trong thực tế.
Ví dụ: công việc của bác nông dân, chú công nhân, nghề làm gốm, làm muối…
+ Các hình ảnh trẻ ít cơ hội để quan sát.
trình dạy trẻ, tôi đặt chế độ kích chuột các slide khi chiếu, giúp cho tôi hoàn toàn
chủ động trong tiết dạy, dễ dàng xử lý các tình huống phát sinh ngoài ý muốn.
- Hoạt động phát triển nhận thức
Ví dụ: Chủ đề Thế giới động vật. Đề tài”Những điều kỳ thú trong rừng xanh”.
+ Bước1: Tôi sưu tầm tranh ảnh về con vật, tải về máy tính cá nhân.
+ Bước 2: Sau khi tải về máy xong, tôi bắt đầu thiết kế các slide để dạy trẻ.
Tôi đặt các con vật theo hiệu ứng xuất hiện, kích chuột.
Khi muốn đặt hiệu ứng xoay các con vật, tôi vào hiệu ứng slide Show
Custom Animation AddEffect Emphasis Spin ok.
Ở phần trò chơi luyện tập, tôi đặt hiệu ứng vẽ đường đi cho 2 nhóm con vật
(thú hiền lành, thú dữ, ăn lá cây…) vào 2 lồng (slide Show -> Custom Animation
Motion Paths Draw Custom Paths Scribble ok ).
4
+ Bước 3: Làm hoàn chỉnh các slide tiết học.
- Hoạt động phát triển ngôn ngữ
Ví dụ: Làm quen chữ viết - chữ u,ư. Lứa tuổi: Mẫu giáo lớn. Chủ đề: Quê
hương - Thủ đô Hà Nội - Bác Hồ (Tiết dự thi giáo viên dạy giỏi cấp trường ngày
03/3/2011).
+ Bước 1: Tôi vào trang: http://www.google.com, sưu tầm những hình ảnh về
Hồ Gươm, câu chuyện Sự tích Hồ Gươm (Hồ Gươm, Rùa vàng trao gươm thần cho
Vua Lê Lợi…) đưa vào các Slider làm hiệu ứng xuất hiện để cho trẻ quan sát và trò
chuyện khi vào bài.
+ Bước 2: Sau khi đầy đủ hình ảnh, tôi bắt đầu thiết kế các Slider cho bài dạy.
Cho trẻ quan sát tranh Hồ Gươm và có từ “Hồ Gươm” tương ứng với tranh.
Để cho chữ “Hồ Gươm” đổi mầu cho trẻ tìm chữ đã học. Trước tiên, tôi để chữ
“Hồ Gươm” có màu đỏ trên phông Vn.Avant nhưng khi cho trẻ đọc từ, tôi để 2 chữ
“Hồ Gươm” đổi từ màu đỏ thành màu xanh cắt thành từng chữ cái riêng lẻ để
hiệu ứng slide Show Custom Animation AddEffect Emphasis hộp thoại
xuất hiện Change Font Color (đổi màu chữ theo ý muốn của mình). Sau khi tìm
trẻ hát và vận động, khi chơi trò chơi âm nhạc, tôi sử dụng máy vi tính để chơi
chiếc đĩa hát kì diệu.
- Hoạt động Phát triển thể lực
Ví dụ: tổ chức trò chơi củng cố vận động, chủ đề Phương tiện giao thông. Trò
chơi “Người tài xế giỏi”, yêu cầu trẻ chọn phương tiện giao thông phù hợp mô
phỏng hành động người điều khiển, “Chạy thay đổi tốc độ theo hiệu lệnh” cũng
nhằm làm phát triển tố chất vận động, sự nhanh nhạy khéo léo cho trẻ
7
Như vậy, cho trẻ tiếp cận với thông tin và ứng dụng thông tin qua giờ hoạt
động chung cũng là hình thức rất cơ bản để giúp trẻ nắm đựơc những kĩ năng cần
thiết khi bước vào trường phổ thông. Bên cạnh đó thì việc tạo môi trường cho trẻ
làm quen cũng giúp trẻ ngày càng tự tin, mạnh dạn tìm hiểu khám phá cũng không
kém phần quan trọng.
2/ Ứng dụng phầm mềm Kidpix dạy phát triển hoạt động tạo hình
- Các thanh công cụ: vẽ, hình nền, tranh động, đóng dấu, viết, tô màu, xóa, âm
thanh…
- Tạo nên một bức tranh.
- Lưu các bức tranh đã vẽ.
- Liên kết các bức tranh thành 1 câu chuyện.
- Dán bức tranh vào file văn bản hay trình chiếu.
Ví dụ: Đề tài Quá trình phát triển của cây. Nhà bé có ai?
3/ Ứng dụng phầm mềm Photoshop vào dạy thơ truyện
Ví dụ: truyện: Thỏ con ăn gì? Chủ đề Thế giới động vật.
- Bước 1: Để thiết kế các giáo án điện tử, tôi sưu tầm các nhân vật trong
truyện (Thỏ, Gà, Mèo, Dê), sau đó, tôi sử dụng phầm mềm Photoshop để sử lý
những ảnh để chuyển từ ảnh tĩnh sang ảnh động cho phù hợp với nội dung câu
chuyện.
8
- Bước 2: Ứng dụng phần mềm Photoshop cho phép tôi cắt các chi tiết nhân
vật trong câu chuyện, sau đó ghép lại với nhau và sử dụng phầm mềm Micorosoft
4/ Tổ chức cho trẻ chơi trên máy tính
Hiện nay, trước tình hình trẻ em quá mê chơi trò chơi trên máy vi tính đã làm
cho phụ huynh rất e ngại trong việc cho trẻ tiếp xúc với máy vi tính sớm. Họ lo sợ
9
nếu trẻ biết sử dụng máy vi tính sớm thì trẻ sẽ ham chơi game và sẽ rất có hại đến
sức khỏe của trẻ (bệnh cận thị, xương cột sống…). Do đã được tập huấn công nghệ
thông tin về Chương trình vui học Kidsmart (năm học 2007-2008) nên tôi đã tiếp
tục khai thác hợp lý trò chơi trong Chương trình Kidsmart ứng dụng vào trong
giảng dạy.
- Chia nhóm nhỏ làm quen với máy.
- Phối hợp phụ huynh tạo điều kiện cho cháu chơi thêm ở nhà.
Bên cạnh đó, với lòng nhiệt huyết yêu nghề mến trẻ, tôi thường tranh thủ thời
gian tìm tài liệu, học hỏi kinh nghiệm từ bạn bè, đồng nghiệp, phụ huynh học sinh
làm ngành công nghệ thông tin, sưu tầm tư liệu như: đĩa trò chơi, chương trình giúp
trẻ phát triển tư duy…
Qua những ví dụ minh họa ở trên, tôi thấy hình thức cho trẻ tiếp cận với máy
vi tính và ứng dụng công nghệ thôn tin vào trong giờ hoạt động chung, hình thức
rất cơ bản giúp giáo viên đạt được mục đích của giờ hoạt động. Ngoài ra, tùy theo
từng nội dung và chủ đề mà giáo viên có thể lựa chọn hình thức tổ chức giờ hoạt
động phù hợp nhằm tạo cho trẻ một trạng thái thật thoải mái, gần gũi với cuộc sống
thực,“học mà chơi, chơi mà học”.
IV/ Kết quả
Với việc ứng dụng thử nghiệm đề tài trong thực tế, bản thân tôi đã thu được
những kết quả nhất định thể hiện sự cải tiến trong phương pháp hoạt động.
Sau quá trình nghiên cứu và thực hiện đề tài, tôi thấy trẻ lớp tôi rất thích và
hứng thú, các cháu đã không còn bỡ ngỡ, rụt rè khi khi tham gia vào các hoạt động
có liên quan. Điều này quả đã mang lại cho trẻ sức hấp dẫn mới lạ, làm trẻ hứng thú
10
nhiều, tiếp thu bài học tốt. Trẻ tích cực hoạt động hơn, không còn nói chuyện trong
hơn kiến thức các mặt, thấy được sự phong phú của cuộc sống xung quanh và tích
lũy được kinh nghiệm sống cho mình; đặc biệt là ta có thêm được kiến thức về
ngành nghề để phục vụ tốt cho công việc của mình. Từ đó chúng ta mới có thể
truyền đạt được tốt vốn sống cho trẻ.
11
Bill Gates, ông chủ tập đoàn Microsoft, đã khẳng định: “Một trong những
điều kỳ diệu nhất trong 20 năm trở lại đây là sự xuất hiện của Internet. Chính
Internet đã làm cho thế giới trở nên rất nhỏ, khoảng cách địa lý đã bị san phẳng…
Một điều tuyệt vời khác là ngày càng có nhiều trường đại học trên thế giới đưa bài
giảng lên Internet. Bạn có thể ở bất kỳ nơi đâu trên thế giới để chọn bài giảng, chủ
đề…, thậm chí là những giáo sư danh tiếng để học tập mà không phải trả tiền. Đây
sẽ là một sự thay đổi gốc rễ hệ thống giáo dục trong thời gian tới” và đó chính là
sự cần thiết phải ứng dụng công nghệ thông tin vào quá trình “Dạy và học” của
những người làm công tác giáo dục áp dụng cho phù hợp theo từng cấp học như
hiện nay.
Tuy nhiên, vẫn còn tâm lý ngại thực hiện vì nhiều lý do: trình độ, kỹ năng sử
dụng máy tính, trình độ khai thác mạng Internet hạn chế; điều kiện, phương tiện
máy móc để ứng dụng cho mỗi giáo viên còn khó khăn Và điều chúng ta phải
thừa nhận là: tuy máy tính điện tử mang lại rất nhiều thuận lợi cho việc dạy học
nhưng trong một mức độ nào đó, thì công cụ hiện đại này cũng không thể hỗ trợ
giáo viên hoàn toàn trong các bài giảng của họ. Nó chỉ thực sự hiệu quả đối với một
số bài giảng chứ không phải toàn bộ chương trình. Chính vì vậy mà chúng ta phải
học tập và ứng dụng có chọn lọc, khoa học, phù hợp tình hình thực tế mỗi nơi.
Trên đây là một số biện pháp ứng dụng công nghệ thông tin trong việc xây
dựng giáo án điện tử vào một số bộ môn để dạy trẻ trong năm học vừa qua của cá
nhân tôi, tại Trường Mầm non 16/4. Tuy kinh nghiệm không nhiều nhưng nội dung
tôi đề cập ở trên được rút ra từ những thực tiễn giảng dạy và đạt kết quả rất tốt. Có
thể nói, vấn đề tôi nêu là một trải nghiệm hết sức quý báu đối với người trực tiếp
làm công tác giảng dạy lứa tuổi mầm non, đặc biệt trong việc ứng dụng công nghệ
thông tin vào giảng dạy nhằm góp phần đáp ứng nhu cầu phát triển chung của xã