
I HC NHA TRANG
***
HÀ TÂN


Bostrichthys sinensis Lacépède,
1801) - G
LU
Chuyên ngành: NUÔI TRNG THY SN
Mã s: 60 62 70 Cán b ng dn:
TS. PHM QUC HÙNG



X, 
,Phòng Nuôi
 


- TS 
; 
, 
      Trung tâm  
, 
tâm 

 chân thành    
, Khoa  
Trang 
n
               


3




3.1. Kt qu thung cá bng bp 20
3.1.1. Kt qu thung 20
3.1.2. Mt s yu t ng trong thi gian thung. 21
3.1.3. T l sng ca cá bng bn thun ng. 21
ng ca cá bng bp 22
iv

ng chiu dài 22
ng khng 24
3.2.3. T l sng 26
3.3. Mt s yu t ng và tình hình bnh khi nuôi cá bng bp bng thc
p 27
3.3.1. Mt s yu t ng 27
3.3.2. Tình hình bnh 27
 KT LUN VÀ KIN NGH 29
4.1. Kt lun 29
4.2. Kin ngh 29
TÀI LIU THAM KHO 30

IUCN
International Union for Conservation of
Nature and Natural Resources
TNHH

TLS

SRG
l

SRG
W



vi



vii



Hình 1.1. Hình thái ngoài ca cá bng bp (Bostrichthys sinensis Lacepede, 1801) 3
Hình 1.2. Phân b cá bng bp trên th gii 4
Hình 2.1. Tuyn chng 16
Hình 2.2. Thu cá sau thung 16
 khi ni dung nghiên cu 18
Hình 3.1. Cá bng bp ging 6-7 cm 20
ng ca cá bng bp sau thung 21
Hình 3.3. T ng chi
L
23
Hình 3.4. T ng khc trng SGR
W
25


xã hi,  h tng b, ng ô nhim, dch bng xuyên xy
ra dn mt s din tích ngng sn xut,ng nuôi,
ng mi có kh ng cao, phù hp vi khu vc l 
ngày càng tr nên cp thit.
Cá bng bp là mt loài ng vt thy sc l, có nhiu phm cht quý
kh ng tt vng, chng th ng, giá
tr kinh t, th ng tiêu th rng c c và xut khu. Ngoài ra cá bng bp
còn là mt loài thy sn quý him, t -BNN ngày 17 tháng
a B Nông nghip và Phát trin nông thôn v Danh mc cá loài thy
sinh quý hit chng  Vit Nam cá bng bc xp vào danh
sách các loài thy sinh quý hit chng  Vit Nam (các loài có nguy
t chng cc k ln).
Khu vc ven bin min Bc, tn xuc con gii
nuôi cá bng bp ch yu nuôi th cá theo hình thc qung canh, con ging thu t t
2

nhiên, bu ti vùng , tnh nh. T  1998-2002, Tr
n quy trình sn xut ging dng thc tin, Hi Phòng
là mt trong s nhng tu tiên tip nhn, ng bp vào sn xut
gii trà và chuyn giao cho các tnh lân cn. Ngh nuôi bng bc
hình thành, tc chuyn dng nuôi . Tuy nhiên, hin
nay i nuôi ch yu da theo kinh nghim truyn thng, ths dng nuôi cá
bng bp ch yu vn là tôm, tép, còng, ngun th ng dn
t nuôi thp (1,5-2 tn/ha), tha d gây ô nhing và dch
bnh cho cá nuôi.
    -      
 c giao thc hi tàiNghiên cu nh
ng ca mt s loi thp ng và t l
sng ca cá Bng bp (Bostrichthys sinensis Lacépède, 1801) n 5- 6 cm
t Hi Phòn

Hình thái: Cá bng bp thân hình tr p hai bên, chiu dài thân cá
gp 5 ln chiu cao thân, gp 3,5-3,7 ln chi. Công thc vây: D1I-6,
D2I -9, A.I.19, P.17, V.I.5 [7].  1 có 6 gai c 2 có 1 gai
cng; gi nht có mt vân trng r 2 có mt s vân ngn
màu nâu và trng xen k nhau [18].
Cá màu xám, m  m, mt bng nh    t
chn, rìa ngoài chm có vin màu trng. Toàn thân ph vy nh, vy  u
thoái hoá nhiu,  cá luôn tit ra mt cht nhtu rng - dt, mõm tù,
mt bé. Ming r n vin sau ca m   
4

         i không có gai. Hai vây bng
cách xa nhau.
1.1.2. Phân b và mm sinh thái, sinh hc ca cá bng bp
1.1.2.1. 
Cá bng bp sng trong các bãi triu, cc l  i 1,5
m, nhi c 17-35
o
C, chng thành luôn
sng trong hang, l  các bãi triu, b  ngc, ch ra ngoài khi sinh sn hoc kim
 [18]. Theo IUCN trên th gii cá phân b t  - 
khp ven bim  o Andaman và Nicobar,
b bin Coromandel (Tamil Nadu và Andhra Pradesh)), Indonesia, Phillipines, phía bc
n min nam Nht Bn, phía nam ti min b
o Solomon, Fiji và Samoa [2,22]
 c cá bng bp phân b  ven b Tây vnh Bc b (T Qung Ninh
 [18].  mic ta cá
phân b  s ng so vi các tnh min Bc [5].
Phân tích thành phn th dày ca cá bng bn cho
thng cha thn, có kh t con mi bng 1/10 khng 
th. Cá bng bp có kh c sng tt, thun li cho vic vn
chuyn sng [4]
.
1.1.2.4. 
Mùa v sinh sn ca cá kéo dài t i
tit m áp (22-28
o
C),  mn thp t  nhiên phong phú [3,7].
Cá bng bp sinh sn bng hình thc th  trong hang, trng dính. Cá cái
46 gam và chiu dài 17,5cm có khong 10.000 tr ng kính trng  0,5-
ng nhn xét rng mùa v sinh sn ca cá bng bp
din ra sut thi gian có gió mùa Tây-c chng minh vì cá bng bp
con (1cm) xut hin ngoài t nhiên t n tháng 8 [16].
Hong Wan Shu, Chen Shi Xi, Zheng Wei Yun, Xiao Ying, Zhang Qi Yong
(2006), cho rng cá bng bp nuôi có khong tính, trong tuyn sinh dc
tn ti c vt cht sinh dc và vt cht sinh d
vic la chn b m  c mùa sinh sn [28]. Vào mùa sinh s
quan sinh dc cc và cá cái tit các hormone --P, PGE2 and
c, các Hormone ng pheromone gii
 thu hút bn tình và kích thích s sinh sn [29].
1.2. , nuôi cá  
1.2.1. 
Nghiên cu v thmô
t cá bng bp là loi cá d ng vt, cá ch ng con mi con sng hoc
6

mi ch thng loi cá bng bp có ph thng: T ng vt
n giáp xác và mt s loài cá nh. Phân tích thành phn th dày

7

m. Theo quy trình này, cá ging thu gom ngoài t nhiên (7-10cm),m
th qung canh 3-4con/m
2
,bán thâm canh 5-7con/m
2
, s dng thng (tôm,
cá vt 2-3tn/ ha [4].
Tr kt qu th nghim thng hp trên cá
bng bp. Tác gi n hành th nghim nuôi cá bng bp trong b kính 60 lít, s
ng 2 con/b và trong li (1x1x0,7m) s ng 6 con/lng vi ba công thc
thc I (CT I): tôm cá xay nh, công thc II (CT II): gm 70% cá tp và
30% cám, công thc III (CT III): gm cá tp 40%, bt cá 10%, bu tôm và ph
ph   u nành 16%, cám go 14%, tm 11%, vitamin khoáng 0,5%,
vitaminC 0,5%. Kt qu c sau mi vi cá nuôi trong b kính
kích c 52-55g, CT  s thCT  s th
CT  s thi vi cá nuôi lng kích c 40  42g sau 40 ngày
nuôi CT CT CT t qu mà tác gi c
chênh lch khá ln vi thc t t hin nay (c cá 40-50g
ng trung bình 10  15g/ tháng). Nguyên nhân dn s sai khác ly
có kh  n hành nuôi cá ln trong không gian hp, s ng mu ít
tn sut ly mng li quá dày (5ngày/ln t t
ng cn cá tác gi dùng trong thí nghim là cá t nhiên
 c thun hoá, thi gian thí nghim li quá ngn nên ít nhiu s  ng
n kt qu ca thí nghim.
 c ta ngoài công trình nghiên cu trên ca Trn t s
ng dn v k thut nuôi cá bng bp i dng tài liu khuy
nhiên nhng tài liu này ch yu tng hp nhng kinh nghim nuôi qung canh ca
mt s  thi k khu ca ngh nuôi cá bng bpn nay ngh nuôi cá

/ao cho
thy: vi tht 39,5% cá bng bp có t ng tt.
T ng chii vi các lô th nghim và t
g cao nht  lô 1: 0,57%, các lô còn lt 0,47% trong sut thi
gian nuôi, cá sau 7-8 tháng nuôi do thi tit lnh nên cht hc kt qu
nuôi sau cùng. Các kt qu nghiên cu c n xuc th
viên cho cá bng bp và khnh có th nuôi cá bng bp m bng thc
 ra mng mi cho ngh nuôi cá bng bp m.
 Mtin hànhthí nghim s dng thp (Cargill
aquaxcel 7414) + tép moi khô   mm 05 nghim thc (NT1-T1: 20% thc
% T; NT II-CT2: 40% th% T; NT III-CT3: 60% th
+ 40% T; NT IV-CT4): 80% th% T; NT V-CT5: 100% th
Kt qu nghiên cu cho thy t l th  i trn th  %CN+40%T trong
cá bng bp n ging cho t ng chiu dài 7,48±0,08cm,
9

kht 4,53±0,09g. T l sng 70,8% và h s 
thp cargill aquxell 7414; T: tép moi khô).
 ch c k thut nuôi, ngun gic ly
ch yu t ngun sinh sn nhân to. Khong 36% các h nuôi s dt, thu
gom t t nhiên, t l si vi các h ng thp ch t trung bình
38,5%-62% i vi các h s dng ngun ging nhân to t l sng có
th t ti 84%.
nh là tnh có di m ln nht. K thut nuôi ca
i hoàn cht cao và t l ri ro trong thp.
Theo s liu thng kê mi ca s thu snh, dic l trong
tnh hin nay có th nuôi cá bng bp là trên 5.000ha. Ngoài ra, các tnh khác trên toàn
quc dc theo b bi ng cá
bng bng mng phát trin ngh nuôi, ha hn mang
li hiu qu i dân.

bc, ngày 2 lng thm dn t 10%  tháng
u tiên ti 3% t tháng nuôi th  th t 8 con/m
2
th dng là th
t nhiên (tép, cá tc s dc x lý lng, lc
t ct t n 2,3 tn/ha, kích c cá trung bình
t 90 gng bc vc tip tc
và ngày càng m rng vi quy mô ln tích nuôi cá bng bp ti Hi Phòng
n nay khong 30 ha (Trung tâm khuyi Phòng).
Cá bng bpc l sng  bãi triu ven bin, có giá tr ng
c th ng. Do li nhui
khá cao nên ngun li cá ngoài t  khai thác tri
sn xut còn nh l, con ging ch yu là thu gom ngoài t nhiên, kích c ng 5-
6cm nên ngun con ging luôn th ng [6]. 3, Vin nghiên cu Hi s
nghiên cu thành công vic sinh sn nhân to cá bng bp và chuyn giao công ngh
n nhio ra ngun con gim bo chng, ch ng trong vic
trin khai mô hình nuôi thâm canh cá bng bp trên din rng. Tuy nhiên, cá bng bp
p nghiêng v ng vt, th yc s dng là tép moi, vn
p phù h thay th cho ngun thn th
c s d  ng tip cn hin nay là chuyn sang s dng th  
nghi h giá thành, gim thiu ô nhiu qu sn xut
trên m din tích nuôi.
1.3. 
1.3.1. 
Trong nuôi cá, tht quan trng bi vì thm 40-50% chi phí sn
xut. La chu chng th phù hpm b v ng và cht s
gim bt chi phí sn xut, y s ng t n nh sc khe
ca cá nuôi.
11


[24]. Protein không hp th c thng gây hi
là v c nhi c bit là v  ô nhim môi
ng vùng nuôi.
12

1.3.1.2 (Lipit)
Cht béo là thành phng ng, có kh  mt
phn protein trong thng do lipit cung cp cao gp hai ln so vi protein
và carbohydrate. Chng chim 15% trong khu phn th
cp các axít béo cn thit và các vitamin hoà tan trong dng gn, trong thc
ng s dng m cht béo cao. Mt béo có th gim mt
phn protein h giá thành th a cht béo quá mc trong
gan có th làm gim sc khe và chng ca cá.
Bng1.1. Nhu cu ai vi mt s loài cá bin (% vt cht khô)
Loài cá

18:2n
-6

20:4n-6

18:3n-
3

20:5n-
3

22:6n-3
Cá hanh vàng (Pagrus
major)

cn phi có thì chúng còn có nhu cu mt s cht khác bao gm các chng. Các
chng ch yu là vitamin và khoáng và chúng có nhng vai trò khác nhau trong
 sinh vt.
a. Vitamin
c và vitamin tan trong
ch     c bao gm: các loi vitamin B, inositol, folic axít,
pantothenic axít, biotin và ascorbic axít (vitamin C). Trong s này, vitamin C quan
trng nht bi vì nó là mt cht chng oxy hóa mng h thng min
dch cho cá. Các vitamin tan trong cht béo bao gm vitamin A, retinols (hong
ca mt), vitamin D, cholecaciferols (chc t chng
u mt vitamin bt k u có triu chng c
th nhng kém là triu chng ph bin nht ca s thiu ht
ng và màu sc ti có th là kt qu ca s thiu ht ca
axít ascorbic và axít folic, ng, thiu vitamin C có th dn d hình  
b. Khoáng
Cht khoáng có vai trò quan trng trong quá trình phát trin cng vt thy
s, tham gia vào i cht, duy trì ch
u v ng vt thy sn ph thuc vào (i) thành phn và hàm
ng khoáng hiu qu trong th c và
(iii) tình trng vt thy sn.
Mt s long quan trng, crome, km, It, s
có kh p th p nhng thiu ht nu b sung t
th. Trong thp, các chc b sung nhm
ng nhu cu ca cá nuôi.
Thc sn xut  d
ni) hoc dng nén (th hai dng thi hou
có th c yêu cng ca cá. Thu dng kích c khác
nhau t mn nh n kích c 1,5cm hong, kích c th
dng khong 20- ng c không
hiu qu ng cá phi mc tìm kim thi viên l

nghim thc có m 
nghip (30-m) , ng t
1.n 3.t  nghim thc 40 con/m² th
so vi hai m còn li (p<0,05). Da vào ch tiêuv khng và li nhun trong
nghiên cu này, có th kt lun rng nuôi luân canh cákèo trong ao tôm sú vi m
t 40-70 con/m² có th c xem là t t vàhiu qu kinh tc bit là
kinh phí u thp và ít ri ro.

15

  VÀ 

2.1. 
- ng nghiên cu:
+ Cá Bng bp (Bostrichthys sinensis) kích c 5-n 45-50g/con
+ Th   p: CP (T503), Cargill Aquaxcel-7424 (Cargill), th 
công nghip ca Vin Hi sn nghiên cu sn xut (HS).
- Thi gian nghiên cu: t 
- m nghiên cu: t sHi Phòng
2.2. 
2.2.1. 
2.1.1.1. Thung cá bng bp s dng thp
- S dng 01 b  tích 100 m
3
 sâu mc: 1,2m.
- m bo các thông s ng: Oxy 4,5  6mg/l, pH 7,2-8,5, S-15,
nhi c: 22-30
o
C phù hp vu kin sng ca cá bng bp.
- Tiêu chun cá ging: kích c 5-u, có màu sc t nhiên, không có


(ngày)



UP P107 (%)
1
100
0
3
80
20
6
60
40
9
40
60
12
20
80
15
0
100

- c và siphon nh k 1 ngày/ln
- c và kim tra mt s yu t ng
 mn, nhi, Oxy, pH). nh các yu t ng dn ca tài
liHA, 1989.
- Kim tra t ng, t l sng, t l nh k

 thc ru khp m kim tra thc
m tra thc b trí  4 góc c mi lm tra sàng
 có s u chng thc p.
+ Hàng ngày theo dõi hong ca cá và kim tra các yu t ng: pH,
nhi , oxy 2ln/ngày vào 6 và 14 gi    mn ki  nh k 10
ngày/ln nh bng các dng c i hing.
nh k theo thu triu, thay 20-c/ao/ln. Các công
thc th nghim:
CT1: S dng thCP - T503
CT2: S dng th- 7424
CT3:Thp ca vin Hi sn
Bng 2.3.Thành phng mt s loi th dng th nghim
TT
Tên th
Protein
Lipít
 m
Tro
1
CP (T503)
40
4
10
12
2
Cargill Aquaxcel- 7424
40
8
11
8,5