BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC NHA TRANG
ĐẶNG MINH CHÂU HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ TÀI CHÍNH
CỦA VIỆN NGHIÊN CỨU NUÔI TRỒNG THỦY SẢN I
LUẬN VĂN THẠC SĨ
Nha Trang - 2012 i
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 1
1. Sự cần thiết của đề tài nghiên cứu 1
2. Mục đích và mục tiêu nghiên cứu 1
3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu 1
4. Phƣơng pháp nghiên cứu 2
5. Ý nghĩa của đề tài 2
6. Kết cấu của luận văn 2
Chƣơng 1 3
CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH Ở CÁC TỔ CHỨC KHOA
HỌC VÀ CÔNG NGHỆ CÔNG LẬP 3
1.1. Tổng quan về tổ chức khoa học và công nghệ công lập 3
1.1.1. Khái niệm và cách phân loại tổ chức khoa học và công nghệ 3
1.1.1.1. Khái niệm. 3
1.1.1.2. Cách phân loại tổ chức khoa học và công nghệ 3
1.1.2. Vai trò của tổ chức khoa học và công nghệ trong nền kinh tế quốc dân. 4
1.1.3. Đặc điểm hoạt động của các tổ chức KHCN công lập. 5
1.2. Công tác quản lý tài chính ở các tổ chức KHCN 6
1.2.1. Nội dung của công tác quản lý tài chính 6
1.2.1.1. Khái niệm quản lý tài chính 6
1.2.1.2. Nguồn tài chính: 7
1.2.1.3. Các nội dung chi 7
2.2.5.1. Tổ chức bộ máy tài chính kế toán của Viện NCNTTS1 59
2.2.5.2 Lập, thẩm tra và phê duyệt kinh phí tại Viện NCNTTS1 60
2.2.5.3 Cơ chế quản lý tài chính đối với các đơn vị dự toán cấp III (Phân Viện,
Trung tâm thuộc Viện) 61
2.2.5.4. Năng lực đội ngũ làm công tác tài chính kế toán của Viện NCNTTS1 62
2.3. Nhận xét chung 63
2.3.1. Những kết quả đạt được 63 iii
2.3.2. Những hạn chế 65
KẾT LUẬN CHƢƠNG 2 69
Chƣơng 3 70
MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ TÀI CHÍNH CỦA
VIỆN NGHIÊN CỨU NUÔI TRỒNG THUỶ SẢN I 70
3.1. Định hƣớng phát triển của Viện NCNTTS1 trong những năm tới 70
3.1.1. Nghiên cứu 70
3.1.2. Phát triển 72
3.1.3. Dịch vụ 73
3.1.4. Tài chính 74
3.2. Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý tài chính tại Viện NCNTTS 1 75
3.2.1. Giải pháp về cơ chế tài chính 75
3.2.1.1. Tăng cường nguồn kinh phí 75
3.2.1.2. Chi trả lương cho cán bộ viên chức 75
3.2.1.3. Tăng cường khả năng đóng góp của các Trung tâm trực thuộc Viện 80
3.2.2. Đẩy mạnh công tác quản lý tài chính, tài sản 80
3.2.2.1. Công tác quản lý tài chính 80
3.2.2.2. Công tác quản lý và sử dụng tài sản. 81
3.2.3. Kiện toàn, nâng cao năng lực và vai trò của công tác kế toán tài chính. 81
3.2.4. Tăng cường phân cấp và giám sát các đơn vị trực thuộc. 82
Bảng 3.2: Lƣơng công việc của khối khoa học và nghiệp vụ 77
Bảng 3.3: Lƣơng của khối phục vụ 79
Bảng 3.4: Phụ cấp trách nhiệm 79
Bảng 3.5. Tóm tắt các nhiệm vụ thƣờng xuyên đề nghị Bộ giao trực tiếp cho Viện 87
Bảng 3.6: Một số đề xuất đề nghị thay đổi 91
vi
Danh mục các hình
Sơ đồ cơ cấu tổ chức của Viện Nghiên cứu nuôi trồng thủy sản I 24
Sơ đồ quản lý tài chính của Viện nghiên cứu nuôi trồng thủy sản I 59
1
MỞ ĐẦU
1. Sự cần thiết của đề tài nghiên cứu
Viện nghiên cứu nuôi trồng thuỷ sản I (Viện NCNTTS1) là tổ chức khoa học và
công nghệ công lập thuộc Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, có chức năng nghiên
cứu khoa học và công nghệ thuỷ sản, bao gồm: Nghiên cứu các vấn đề về giống, nuôi
trồng, bệnh, môi trƣờng thuỷ sản; bảo vệ và phát triển nguồn lợi thuỷ sản nội địa và ven
biển; công nghệ sau thu hoạch; nghiên cứu ứng dụng kỹ thuật và công nghệ mới vào sản
xuất. Nhằm thực hiện nhiệm vụ của mình, Viện đã thành lập các Trung tâm, Phân Viện
nằm rải rác trên một số tỉnh của Miền Bắc. Một nguồn tài chính đảm bảo, một sự quản
lý phù hợp, sử dụng có hiệu quả là một vấn đề hết sức quan trọng. Hiện tại, cơ chế quản
lý tài chính đối với các tổ chức KHCN nói chung và Viện NCNTTS1 nói riêng còn
- Ý nghĩa thực tiễn: Kết quả nghiên cứu của luận văn là tài liệu tham khảo cho
bản thân trong công việc hàng ngày. Có thể làm tài liệu tham khảo cho bạn bè, đồng
nghiệp.
6. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, trang mục lục, danh mục tài liệu tham khảo và phụ
lục biểu, luận văn gồm 3 chƣơng:
Chương 1: Cơ sở lý luận chung về quản lý tài chính của các tổ chức KHCN công
lập.
Chương 2: Thực trạng công tác quản lý tài chính tại Viện nghiên cứu nuôi trồng
thuỷ sản I.
Chương 3: Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý tài chính tại Viện nghiên cứu
nuôi trồng thuỷ sản I. 3
Chƣơng 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH Ở CÁC TỔ CHỨC
KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ CÔNG LẬP
1.1. Tổng quan về tổ chức khoa học và công nghệ công lập
1.1.1. Khái niệm và cách phân loại tổ chức khoa học và công nghệ
Trong thời đại ngày nay, có lẽ không còn ai không nhận thức đƣợc rằng khoa học
và công nghệ có vai trò rất quan trọng về nhiều mặt đối với sự phát triển của đất nƣớc.
Khoa học và công nghệ là cái không thể thiếu đƣợc trong đời sống kinh tế – văn hoá của
một quốc gia. Vai trò này của khoa học và công nghệ càng trở lên đặc biệt quan trọng
đối với nƣớc ta đang trên con đƣờng rút ngắn giai đoạn phát triển để sớm trở thành một
xã hội hiện đại. Ngay từ khi bắt đầu tiến hành công cuộc đổi mới đất nƣớc, Đảng ta đã
xác định khoa học và công nghệ giữ vai trò quan trọng trong sự phát triển lực lƣợng sản
xuất và nâng cao trình độ quản lý, bảo đảm chất lƣợng và tốc độ phát triển của nền kinh
tế. Công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nƣớc vì mục tiêu dân giàu nƣớc mạnh xã hội công
bằng, văn minh, khoa học và công nghệ phải trở thành “quốc sách hàng đầu”.
Nƣớc ta đang bƣớc vào một thời kỳ phát triển mới- thời kỳ đẩy mạnh CNH-
HĐH. Nghị quyết Trung ƣơng hai của Ban chấp hành Trung ƣơng Đảng khoá VIII đã
xác định rõ : “CNH- HĐH đất nƣớc phải bằng và dựa vào khoa học và công nghệ”;
“Khoa học và công nghệ phải trở thành nền tảng và động lực cho CNH- HĐH”. Chỉ
bằng con đƣờng CNH- HĐH, phát triển khoa học và công nghệ mới có thể đƣa nƣớc ta
từ nghèo nàn lạc hậu trở thành một nƣớc giàu mạnh văn minh. Việc đƣa khoa học và
công nghệ, trƣớc hết là phổ cập những tri thức khoa học và công nghê cần thiết vào sản
xuất và đời sống xã hội là một nhu cầu cấp thiết của xã hội ta hiện nay.
Với tầm quan trọng của khoa học công nghệ trong công cuộc phát triển đất nƣớc
hiện nay thì vai trò của các tổ chức khoa học và công nghệ trong nền kinh tế quốc dân
càng quan trọng hơn. Với vai trò là tổ chức thực hiện các chức năng khoa học công nghệ
của đất nƣớc từ lĩnh vực nghiên cứu sáng tạo, tiếp nhận chuyển giao công nghệ, cải tiến
công nghệ,… trong các ngành, lĩnh vực theo quy định của nhà nƣớc thì các tổ chức khoa
học và công nghệ là thành tố chính góp phần nên sự thành công của nền khoa học –
công nghệ nƣớc nhà. 5
Trong thời gian qua cơ chế chính sách đối với lĩnh vực khoa học công nghệ đã
có nhiều chuyến biến, từng bƣớc tạo điều kiện cho các tổ chức KHCN nâng cao chất
6
2. Liên doanh, liên kết sản xuất với các tổ chức và cá nhân trong và ngoài nƣớc.
3. Xuất khẩu, nhập khẩu trực tiếp công nghệ và sản phẩm hàng hóa thuộc lĩnh
vực hoạt động chuyên môn của tổ chức khoa học và công nghệ theo quy định của pháp
luật.
4. Tham gia đấu thầu thực hiện các hợp đồng sản xuất, cung ứng hàng hóa, dịch
vụ phù hợp với lĩnh vực hoạt động chuyên môn của tổ chức khoa học và công nghệ.
Do vậy, nguồn tài chính của các tổ chức khoa học và công nghệ không chỉ có từ
kinh phí NSNN cấp mà còn từ nguồn liên doanh, liên kết, hoạt động SXKD, dịch vụ
khác.
- Tổ chức khoa học và công nghệ chịu sự quản lý trực tiếp của cơ quan chủ quản
(Bộ, ngành, Uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố). Đồng thời chịu sự quản lý về mặt chuyên
môn của các Bộ, ngành chức năng quản lý Nhà nƣớc về lĩnh vực nghiên cứu của mình.
Nhƣ vậy, hoạt động của các tổ chức khoa học và công nghệ chịu sự quản lý của nhiều
cấp quản lý với mối quan hệ đan xen, phức tạp ảnh hƣởng đến cơ chế quản lý của đơn
vị.
1.2. Công tác quản lý tài chính ở các tổ chức KHCN
1.2.1. Nội dung của công tác quản lý tài chính
1.2.1.1. Khái niệm quản lý tài chính
Quản lý tài chính là một nội dung cụ thể của khoa học quản lý nói chung. Quản
lý tài chính là sự tác động có mục đích thông qua các tổ chức, công cụ và phƣơng pháp
nhất định nhằm điều chỉnh quá trình tạo lập và sử dụng của các nguồn lực tài chính.
Quản lý tài chính có thể khái quát đó là hệ thống các nguyên tắc, luật định, chính
sách, chế độ về quản lý tài chính và mối quan hệ tài chính giữa các đơn vị dự toán các
cấp với cơ quan chủ quản và cơ quan quản lý Nhà nƣớc.
Quản lý tài chính còn là mối quan hệ tài chính theo phân cấp:
+ Giữa Chính phủ (Bộ tài chính, Bộ Kế hoạch và đầu tƣ) với các Bộ, ngành, các
địa phƣơng.
+ Giữa Bộ chủ quản, Bộ quản lý ngành với các đơn vị trực thuộc ở trung ƣơng;
nhân, tổ chức trong và ngoài nƣớc; các nguồn kinh phí hợp pháp khác theo quy định của
pháp luật (nếu có).
1.2.1.3. Các nội dung chi 8
Theo điều 8 của NĐ115/2005/NĐ-CP ngày 05/9/2005 - quy định quyền tự chủ,
tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ tổ chức bộ máy, biên chế và tài chính đối với
đơn vị sự nghiêp công lập, việc phân phối và sử dụng nguồn tài chính của các tổ chức
khoa học và công nghệ công lập theo các nội dung chi sau:
1) Chi thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ
Áp dụng phƣơng thức khoán chi thực hiện các nhiệm vụ khoa học và công nghệ của Nhà
nƣớc (dƣới dạng các chƣơng trình, đề tài, dự án khoa học và công nghệ) thuộc tất cả các lĩnh vực hoạt động khoa học và công nghệ (kể cả nhiệm vụ khoa học và
công nghệ thuộc các chƣơng trình mục tiêu quốc gia, nhiệm vụ khoa học và công nghệ
giao đột xuất) do các cơ quan nhà nƣớc giao, đặt hàng hoặc thông qua tuyển chọn, đấu
thầu. Tổ chức khoa học và công nghệ đƣợc tự quyết định việc sử dụng kinh phí đƣợc
khoán để thực hiện nhiệm vụ trên cơ sở đảm bảo yêu cầu về chất lƣợng và tiến độ thực
hiện theo hợp đồng.
2) Chi tiền lƣơng
Tổ chức khoa học và công nghệ phải đảm bảo chi trả tiền lƣơng và các khoản
trích theo lƣơng cho cán bộ, viên chức và ngƣời lao động tối thiểu bằng quy định của
Nhà nƣớc về ngạch lƣơng, bậc lƣơng và chức vụ.
Khi Nhà nƣớc điều chỉnh mức lƣơng tối thiểu, ngạch, bậc lƣơng và các khoản
trích theo lƣơng, tổ chức khoa học và công nghệ phải sử dụng các nguồn kinh phí của
đơn vị để trả lƣơng và các khoản trích theo lƣơng cho cán bộ, viên chức và ngƣời lao
động của đơn vị theo sự điều chỉnh của Nhà nƣớc. Đối với các tổ chức nghiên cứu khoa
học hoạt động trong lĩnh vực nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu chiến lƣợc, chính sách phục vụ
lý tài chính là sự tác động có mục đích thông qua các tổ chức, công cụ và phƣơng pháp
nhất định nhằm điều chỉnh quá trình tạo lập và sử dụng của các nguồn lực tài chính.
Quản lý tài chính có một vị trí đặc biệt quan trọng có tác dụng chi phối đến hiệu
quả của các loại hình quản lý khác. Thông qua quản lý tài chính để phát huy các chức
năng vốn có của tài chính: kiểm tra, giám đốc tài chính của đơn vị nhằm phục vụ cho
hoạt động của đơn vị đƣợc phát triển.
Khác với các đơn vị sự nghiệp đơn thuần, các tổ chức khoa học và công nghệ
đƣợc quyền: 10
+ Ký hợp đồng thực hiện các nhiệm vụ khoa học và công nghệ, dịch vụ khoa học
và công nghệ với các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nƣớc; hợp tác với các tổ chức, cá
nhân trong và ngoài nƣớc để thực hiện các nhiệm vụ của tổ chức khoa học và công nghệ.
+ Trực tiếp quyết định việc mời chuyên gia, các nhà khoa học nƣớc ngoài vào
Việt Nam và cử cán bộ ra nƣớc ngoài công tác.
+ Quyết định việc đầu tƣ phát triển từ vốn vay, vốn huy động các tổ chức, cá
nhân trong và ngoài nƣớc, từ quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp của tổ chức khoa học
và công nghệ.
+ Sản xuất, kinh doanh hàng hoá, thực hiện các dịch vụ thuộc lĩnh vực hoạt động
chuyên môn của tổ chức khoa học và công nghệ và các lĩnh vực khác theo quy định của
pháp luật; đƣợc cấp Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh.
+ Liên doanh, liên kết sản xuất với các tổ chức và cá nhân trong và ngoài nƣớc.
+ Xuất khẩu, nhập khẩu trực tiếp công nghệ và sản phẩm hàng hóa thuộc lĩnh vực
hoạt động chuyên môn của tổ chức khoa học và công nghệ theo quy định của pháp luật.
+ Tham gia đấu thầu thực hiện các hợp đồng sản xuất, cung ứng hàng hóa, dịch
vụ phù hợp với lĩnh vực hoạt động chuyên môn của tổ chức khoa học và công nghệ.
1.2.1.5. Cơ chế quản lý tài chính của các tổ chức KHCN
a) Về nguồn kinh phí: Tùy thuộc vào chức năng, nhiệm vụ và hoạt động, tổ chức
KHCN có các nguồn kinh phí sau đây:
bộ, viên chức và ngƣời lao động tối thiểu bằng mức quy định của Nhà nƣớc về ngạch
lƣơng, bậc lƣơng và phụ cấp chức vụ; tuỳ thuộc vào kết quả hoạt động tài chính trong
năm, mức chi trả tiền lƣơng thực tế có thể cao hơn mức quy định của Nhà nƣớc. Khi
Nhà nƣớc điều chỉnh mức lƣơng tối thiểu, ngạch, bậc lƣơng và các khoản trích theo
lƣơng, tổ chức KHCN phải sử dụng các nguồn kinh phí của đơn vị để trả lƣơng và các
khoản trích theo lƣơng cho cán bộ, viên chức và ngƣời lao động của đơn vị theo chính
sách của Nhà nƣớc.
c) Ƣu đãi về tài chính đối với các tổ chức KHCN chuyển đổi:
- Nguyên tắc ƣu đãi về tài chính đối với các tổ chức KHCN chuyển đổi:
Các tổ chức KHCN khi chuyển đổi sang loại hình tổ chức tự trang trải kinh phí
hoạt động đƣợc quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm và đƣợc hƣởng những ƣu đãi về tài
chính nhƣ doanh nghiệp mới thành lập và ƣu đãi khác theo quy định của Nghị định
115/2005/NĐ-CP đối với hoạt động sản xuất kinh doanh, đồng thời vẫn đƣợc hƣởng
những ƣu đãi về tài chính đối với hoạt động KHCN theo các quy định hiện hành. 12
- Trong thời gian quá độ chuyển đổi và sau khi chuyển đổi, tổ chức KHCN
chuyển đổi có thực hiện hoạt động KHCN, lập báo cáo tài chính, thuyết minh rõ mức
tăng trƣởng bình quân trong 3 năm của đơn vị, trình cơ quan chủ quản xác nhận và đƣợc
cơ quan nhà nƣớc có thẩm quyền quyết định hỗ trợ đầu tƣ phát triển trong phạm vi
nguồn vốn đầu tƣ phát triển giao hàng năm cho Bộ, ngành và địa phƣơng.
- Điều kiện để xét hỗ trợ đầu tƣ phát triển là mức tăng trƣởng của đơn vị đƣợc
tính trên cơ sở mức nộp ngân sách nhà nƣớc và tăng trƣởng từ 10%/năm trở lên trong 3
năm liên tục. Đối với tổ chức KHCN chuyển đổi, có sản xuất kinh doanh các sản phẩm
thuộc lĩnh vực đƣợc ƣu đãi về thuế, mức nộp ngân sách đƣợc tính cả phần thuế đƣợc
miễn giảm để làm căn cứ tính tốc độ tăng trƣởng.
- Khoản kinh phí hỗ trợ đầu tƣ phát triển theo tiêu chí tăng trƣởng chỉ đƣợc sử
dụng để đầu tƣ cơ sở vật chất, mua sắm trang thiết bị nhằm nâng cao năng lực nghiên
cứu của tổ chức KHCN.
Đối với nhiệm vụ chƣa có định mức kinh tế-kỹ thuật: dự toán căn cứ vào nhiệm
vụ, khối lƣợng công việc cụ thể và chế độ chi tiêu tài chính hiện hành.
1.2.1.7. Công tác tổ chức hạch toán kế toán tại các tổ chức KHCN
Căn cứ Luật Ngân sách nhà nƣớc số 01/2002/QH11 ngày 16/12/2002; Luật Kế
toán số 03/2003/QH11 ngày 17/6/2003 và Nghị định số 128/2004/NĐ-CP ngày
31/5/2004 của Chính phủ quy định chi tiết và hƣớng dẫn thi hành một số điều của Luật
Kế toán áp dụng trong lĩnh vực kế toán nhà nƣớc; Bộ Tài Chính đã ban hành Chế độ kế
toán hành chính sự nghiệp số 19/2006/QĐ-BTC ngày 30/3/2006
Chế độ kế toán hành chính sự nghiệp, gồm 4 phần:
+ Phần thứ Nhất: Hệ thống Chứng từ kế toán gồm tám quy định về chứng từ kế
toán và danh mục các chứng từ kế toán.
+ Phần thứ Hai: Hệ thống Tài khoản kế toán
+ Phần thứ Ba: Hệ thống Sổ kế toán và hình thức kế toán
+ Phần thứ Tƣ: Hệ thống Báo cáo tài chính.
1.2.1.8. Công tác đầu tư và quản lý tài sản của tổ chức KHCN
Khác với các đơn vị sự nghiệp công lập chƣa tự chủ tài chính, cơ chế quản lý sử
dụng tài sản nhà nƣớc tại các tổ chức khoa học và công nghệ công lập tự bảo đảm kinh
phí hoạt động thƣờng xuyên đƣợc đổi mới cơ bản theo hƣớng tạo điều kiện cho các đơn
vị chủ động trong việc sử dụng tài sản đƣợc giao để thực hiện nhiệm vụ đƣợc giao, đồng 14
thời khai thác tối đa công suất của tài sản để nâng cao chất lƣợng phục vụ công, cải
thiện đời sống của cán bộ nhân viên. Một số nội dung đổi mới nhƣ sau:
Thứ nhất, Điều 30 của Luật quản lý tài sản số 09/2008/QH12 ngày 3/6/2008 quy
định: Các đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ tài chính đƣợc Nhà nƣớc xác định giá trị tài
sản để giao cho đơn vị quản lý theo cơ chế giao vốn cho doanh nghiệp.
Thứ hai, Điều 31 của Luật quy định: Các đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ tài
chính có các quyền, nghĩa vụ chung của cơ quan, tổ chức, đơn vị đƣợc giao quản lý, sử
dụng tài sản nhà nƣớc theo quy định tại Điều 4 và Điều 5 của Luật; đồng thời có các
Thứ ba, Điều 33 của Luật quy định
+ Tiền thu đƣợc từ hoạt động sản xuất, kinh doanh dịch vụ, cho thuê tài sản, liên
doanh, liên kết phải đƣợc hạch toán đầy đủ theo quy định của pháp luật kế toán.
1.3. Sự cần thiết phải tăng cƣờng công tác quản lý nguồn tài chính trong tổ
chức khoa học và công nghệ công lập
Nguồn tài chính đóng vai trò rất quan trọng trong các tổ chức khoa học và công
nghệ công lập. Các nguồn thu tài chính trong tổ chức khoa học và công nghệ công lập có
cùng mục đích sử dụng là đầu tƣ cho hoạt động nghiên cứu khoa học. Từ các nguồn thu
này, các tổ chức khoa học và công nghệ đƣa ra các định mức chi hợp lý, các chiến lƣợc
định hƣớng cho sự phát triển của đơn vị mình. Do đó quản lý nguồn tài chính có vai trò
quan trọng, ảnh hƣởng đến quyền tự chủ tài chính, nâng cao thu nhập cho cán bộ công
nhân viên trong đơn vị từ việc tăng thu, tiết kiệm chi. Ngoài việc nâng cao đời sống cán
bộ công nhân viên, tăng tính hiệu quả của hoạt động, thực hiện nhiệm vụ nhà nƣớc giao
còn đƣợc sử dụng để bổ sung tạo lập quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp để bổ sung vốn
đầu tƣ xây dựng cơ sở vật chất, mua sắm máy móc, trang thiết bị, phƣơng tiện làm việc,
chi nghiên cứu, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, đầu tƣ liên doanh, liên kết, trợ giúp
hoạt động đào tạo, bồi dƣỡng phát triển nguồn nhân lực cho đơn vị. Để có thể giữ đƣợc
sự ổn định của các nguồn thu, tăng thêm doanh thu và sử dụng hợp lý các khoản thu mà
pháp luật đã quy định thì phải quản lý và khai thác nguồn thu tốt. Đối với tổ chức khoa
học và công nghệ công lập, ngoài nguồn ngân sách nhà nƣớc thì thu từ hoạt động
SXKD, liên doanh, liên kết có xu hƣớng gia tăng, vai trò của nguồn thu từ hoạt động sự
nghiệp đang dần đƣợc nâng cao, giữ vị trí quan trọng trong việc thực hiện kế hoạch,
nhiệm vụ của tổ chức khoa học và công nghệ công lập. Nguồn thu này không những góp
phần quan trọng trong việc tăng nguồn tài chính cho đơn vị mà còn có tác động tích cực 16
thay đổi tƣ duy và cách làm thụ động, trông chờ vào Ngân sách nhà nƣớc nhƣ trƣớc kia.
Vịêc quản lý nguồn tài chính nhằm mục đích:
- Quản lý chặt chẽ các nguồn thu từ ngân sách, từ viện trợ hay từ sản xuất kinh
lâu nay vẫn gặp phải và không dễ vƣợt qua. Bên cạnh đó, một trở ngại khác cho các tổ
chức này khi muốn chuyển sang tự chủ là “đa số các nhà khoa học không thích làm kinh
doanh” mà thƣờng chỉ muốn tập trung vào chuyên môn nghiên cứu. Trong điều kiện hạn
chế nhƣ vậy, giải pháp giúp Viện Ngô triển khai đƣợc các nghiên cứu vào các hoạt động
sản xuất kinh doanh là kết nối với các doanh nghiệp kinh doanh ngô giống trong nƣớc.
Trong thời kỳ đầu, những mối liên kết và giao dịch giữa Viện Ngô và các doanh nghiệp
này chủ yếu qua 1 trong 3 hình thức: doanh nghiệp mua giống bố mẹ và trả tiền bản
quyền cho Viện Ngô; doanh nghiệp mua giống bố mẹ của Viện Ngô để sản xuất hạt
giống và bán lại cho Viện một phần; doanh nghiệp trực tiếp gia công sản xuất hạt giống
cho Viện Ngô. Sau này, trải qua quá trình phát triển và thích nghi với thị trƣờng, mối
quan hệ giữa Viện Ngô và các doanh nghiệp chuyển sang 2 hình thức chính, đó là doanh
nghiệp mua bản quyền giống và công nghệ của Viện, hoặc doanh nghiệp mua quyền sử
dụng, khai thác sản phẩm nghiên cứu của Viện và trả dần theo hiệu quả kinh doanh mà
sản phẩm đó mang lại. Những mối giao dịch và liên kết với các doanh nghiệp nhƣ trên
đã giúp Viện Ngô triển khai nhanh đƣợc các kết quả nghiên cứu vào thực tế sản xuất mà
không phải đầu tƣ quá nhiều vốn, đồng thời giúp đội ngũ cán bộ, chuyên gia có nhiều cơ
hội tích lũy thông tin và kinh nghiệm qua cọ xát thực tế, cả về chuyên môn nghiên cứu
lẫn sản xuất, kinh doanh.
Sau hơn 3 thập kỷ tổ chức sản xuất kinh doanh, có thể rút ra một số kết luận từ
mô hình của Viện Ngô mà các cơ sở khoa học công nghệ trong nƣớc có thể học tập, đó
là trong giai đoạn khởi đầu khó khăn, khi còn thiếu vốn, thiếu kinh nghiệm tổ chức sản
xuất kinh doanh, thì mối liên kết giữa tổ chức NCKH với các doanh nghiệp có thể sẽ rất
hữu ích, giúp các bên tận dụng đƣợc lợi thế của nhau (nhà nghiên cứu có bí quyết công
nghệ, doanh nghiệp có vốn và kinh nghiệm tổ chức sản xuất kinh doanh và đầu mối tiêu
thụ trên thị trƣờng), đồng thời cùng chia sẻ đƣợc rủi ro. Những mối liên kết này sẽ giúp
cơ sở khoa học tập trung đƣợc cho chuyên môn nghiên cứu, hoặc cũng có thể tích lũy
thêm kinh nghiệm, vốn, những mối quan hệ trong sản xuất kinh doanh, để đến khi gặp
điều kiện thuận lợi thích hợp thì có thể tự lực hình thành doanh nghiệp riêng.
Copyright: Tài liệu đại học ©