SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MÔN NGỮ VĂN
MỤC LỤC
 ☼ 
Mục lục Trang 1
I. Lí do chọn đề tài 2
II. Những giải pháp thực hiện 2
1. Thực trạng của vấn đề. 2
a. Thuận lợi 2
b. Khó khăn 3
2. Giải pháp tổ chức thực hiện 3

a- Đối với giáo viên 3
b- Đối với học sinh 5
3. Cách thực hiện 5
Bước 1 Kiểm tra thăm dò –phát hiện 5

Bước 2 Dạy học –bồi dưỡng 5

Bước 3 Đánh giá –động viên 11
III. Kết quả đạt được 11

Xác định của Tổ 12
Xác định của hội đồng khoa học nhà Trường 12
Giáo Viên: ĐINH THÁI THUẬN 1 Trường THPT Long Phú –Tam Bình
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MÔN NGỮ VĂN
PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC NÂNG CAO
CHẤT LƯỢNG HỌC SINH KHÁ, GIỎI.
I-LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
- Xuất phát từ yều cầu chung của giáo dục Tam Bình. Những chỉ tiêu
phấn đấu trong từng năm học ( bậc THCS ) Trường phải duy trì số lượng
từ 12 học sinh (HS ) giỏi cấp Tỉnh, HS giỏi Huyện trên 20 HS, tỉ lệ HS xét

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MÔN NGỮ VĂN
dung, qua thông bài, lập kế hoạch, phân công, lên lịch giảng dạy, sưu tầm
tư liệu
- GV trong tổ đều có kinh nghiệm, thường góp ý hỗ trợ nhau trong
chuyên môn, HS có hứng thú, yêu thích học Ngữ văn, nên việc hoàn thành
các chỉ tiêu trên đối với tổ chúng tôi mỗi thành viên sẽ hoàn thành được
góp phần vào thành tích chung của nhà trường .
- Với lòng tâm huyết, kinh nghiệm cá nhân, vì thương hiệu trường: dạy
phải đạt chất lượng, có hiệu quả, mang lại sự tin yêu, hết mình vì trường, vì
HS. Phụ huynh học sinh rất đồng tình ủng hộ.
b-Khó khăn:
- Đa phần HS ở nông thôn, điều kiện học tập khó, tinh thần hiếu học
chưa cao.
- Tư liệu học tập ngày nay thì đa dạng, nhiều tác giả, nhiều nhà xuất
bản, điều kiện tìm hiểu đọc, học, nghiên cứu ở các em chưa tốt, bị nhiễu.
- Các phương pháp học tập của HS chưa tốt, còn chậm, học không
có kế hoạch, không có phương pháp, không có thời dụng biểu, phụ thuộc
vào kinh tế gia đình…
- Việc tư vấn hướng nghiệp cho các em chưa đồng bộ.
2- Giải pháp thực hiện
- Môn Ngữ văn có một vị trí rất quan trọng trong các môn học ở
trường Trung học, vì qua các kiến thức có trong bài học sẽ giúp các em
HS hình thành cái chân –thiện - mỹ, giao tiếp tốt theo phương chân.Nên
ở HS ngày nay cần phải có kiến thức chuẩn, ngôn từ trong giao tiếp
hay, nói, viết, diễn đạt phải lưu loát. Qua việc khai thác tác phẩm, một
ngữ liệu, mức độ cần đạt, phương pháp truyền thụ kiến thức của GV
,người thầy làm thế nào để HS xây dựng được câu, đoạn, bài văn theo
ý của cá nhân, không theo khuôn mẫu, đảm bảo về nội dung và hình thức
gây hứng thú cho nghe đọc người nghe.
-GV cần hiểu rõ đây là môn học có tính sáng tạo. Sáng tạo từ văn

giỏi.
- Muốn HS yêu thích học môn Ngữ văn thì đòi hỏi GV phải tạo hứng thú,
tâm lí cho môn học: yêu cầu của môn học, vai trò, ý nghĩa tầm quan
trọng, lợi ích, thế mạnh môn học trong nhà trường, thành công trong
những năm qua.
- Xác định kiến thức nội dung, chủ đề, phương pháp, cách tổ chức dạy
học, điều kiện để học tốt Ngữ văn, những điều kiện cần phải có.
- Nội dung có ở SGK mà GV sẽ truyền đạt cho HS phải có chất văn. Với
cách hướng dẫn chuẩn bị bài học, cách học, cách trả bài, nhận xét làm
bài tập, hay từ lời nói, phân tích, bình giảng. Từ câu hỏi dễ đến câu hỏi
khó, sách tham khảo, yêu cầu về chuẩn kiến thức…
- Cách thức tổ chức hoạt động như thảo luận, trắc nghiệm, đố vui để học,
câu hỏi nhanh lấy điểm 10, tập viết đoạn văn ngắn, làm bài tập chạy,
nhìn cảnh miêu tả, chọn sự việc mà trình bày, nói, viết gây cảm xúc,
sâu chuỗi tình tiết. Đặc biệt là ứng dụng công nghệ thông tin vào các tiết
dạy học.
- GV chú ý phân loại, chọn đúng đối tượng, không có tính gượng ép, bắt
buộc, tình cảm riêng hay lôi kéo HS phải học tốt môn Ngữ văn làm ảnh
hưởng đến học tập các môn khác. Hiểu tâm tư, nguyện vọng, hoàn
cảnh để GV chú tâm giúp đỡ các em HS này thể hiện năng khiếu phù
hợp .
- Sau mỗi bài học,GV nên kiểm định lại kiến thức truyền đạt có đủ tính
giáo dục chưa, đảm bảo nội dung không, nghệ thuật, cái hay ở chỗ nào,
có liên hệ thực tế, kỹ năng sống phù hợp không, hay cần bổ sung những
gì, có gọi những HS học từ trung bình ,khá mà ít hoạt động, ngại tham gia
phát biểu không, có tuyên dương, nhận xét tiết học, nhận xét HS học tích
cực chưa, lớp hôm nay học có em nào tiến bộ, HS nào còn thụ động, mong
muốn, ngày mai, tiết tới, tuần sau học tốt hơn hoặc phát huy buổi học, lớp,
cá nhân chuẩn bị gì cho buổi học sau ?
Phần dặn dò mang tính bắt buộc để HS chuẩn bị kiến thức, và khám

yêu cầu trung bình cả năm môn Ngữ văn phải từ 7.0 trở lên, hạnh kiểm
phải tốt –có giấy khen của BGH cuối năm học qua là chính xác ), còn khi
bồi dưỡng HS học tiến bộ, cá nhân có sự nỗ lực thì đòi hỏi GV nắm đúng,
xác thực để rồi lên kế hoạch chung với dạy nâng cao, nếu tiến bộ hơn thì
GV tạo điều kiện cho các em học chung lớp bồi dưỡng HS giỏi. Riêng các
em HS yếu, trung bình thì trường có kế hoạch riêng cho các em học phụ
đạo, nâng kém theo lịch, danh sách ( có chuyên đề riêng ).
- Qua thi chất lượng đầu năm GV thống kê kết quả thực tế so sánh
với kết quả năm học qua, chọi danh sách, điểm số của các em xem lại,
phát hiện những HS nào có khiếu về học Văn, diễn đạt có chất văn, ngôn
từ hay, xem chữ viết ( nét chữ đứng, nét chữ nghiêng phải đều, nét thanh
nét đậm…).Từ đó ta phát hiện bồi dưỡng.
Bước 2 : Dạy học –bồi dưỡng
- Từ khi phát hiện HS có khiếu, thích ,học tốt môn Ngữ văn, trong
quá trình dạy bồi dưỡng GV cần kiểm tra chữ viết, cách viết đoạn văn, phát
hiện cách diễn đạt qua đọc tác phẩm, viết câu văn, sự lập luận, trình bày,
hệ thống những câu hỏi bài tập phải phù hợp với từng loại đối tượng HS ,
nhằm phát hiện nâng cao kiến thức dần, lên từng bước.
Ví dụ1 : Khi dạy văn bản “Phong cách Hồ Chí Minh “ của Lê Anh Trà,
Ngữ văn 9 tập 1 trang 3->5 GV đưa ra câu hỏi mang tính tích hợp ( câu
hỏi dễ ) :
Hỏi: Hãy kể tên những tác phẩm của Hồ Chí Minh mà em đã học ?
HS khá đến giỏi sẽ có đáp án ngay, nhưng GV gọi những HS trung bình
trả lời, đó là văn bản: Cảnh khuya –rằm tháng giêng (NV 7 ),Tức cảnh Pac
Bó ( NV8) hay Đi đường,Ngắm trăng, Không ngủ được ( NV8 )
Giáo Viên: ĐINH THÁI THUẬN 5 Trường THPT Long Phú –Tam Bình
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MÔN NGỮ VĂN
- GV đánh giá nhận xét sau đó đặt câu hỏi tiếp:
Hỏi: Hãy tìm những văn bản viết về Bác Hồ ?
Một số HS sẽ cảm thấy khó chịu với câu hỏi này. Nhưng vẫn có em biết

ở nhà sàn…
(Phong cách Hố Chí Minh –Lê Anh Trà )
>Vẻ đẹp bình dị, sự giản dị , đức tính tiết kiệm.
*Từ những ý trên GV chốt ý lại: ” Vẻ đẹp của phong cách Hồ Chí Minh
là sự kết hợp hoài hòa giữa truyền thống văn hóa dân tộc và tinh hoa
nhân loại , giữa thanh cao và giản dị.”( Ghi nhớ –Sgk tr8 - Ngữ văn 9).

- Khi thực hiện tiết dạy văn GV nên chú ý chọn chi tiết bình ( bình
hình ảnh thơ-chi tiết ) cho HS nghe để góp phần tạo sự chú ý, hứng thú,
nhớ lâu, gây ấn tượng đẹp, mang đậm tính văn chương.
Ví dụ 2 : khi dạy văn bản “Truyện Kiều ”-Nguyễn Du NV9 T1, có đoạn
trích “Chị em Thuý Kiều” , trong đó có câu thơ :
“Hoa ghen thua thắm liễu hờn kém xanh …”
GV bình :
Giáo Viên: ĐINH THÁI THUẬN 6 Trường THPT Long Phú –Tam Bình
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MÔN NGỮ VĂN
Thiên nhiên bao giờ cũng hiền hòa, trong sáng và đẹp. Ôi,
trước vẻ đẹp của Thuý Vân, thiên nhiên tôi mĩm cười và phải công nhận
chị Thuý Vân đẹp phúc hậu làm sao. Còn Thuý Kiều à! sắc sảo quá, có
thanh cao, nhưng trong cái vẻ đẹp của nàng không phúc hậu và hơn
hương sắc của chúng tôi. Từ đó họ thiên nhiên chúng tôi phải ghen, phải
hờn. Cô Kiều hãy cẩn trọng với cuộc đời mình sau này nhé! Thế là Nguyễn
Du đã nhân hóa nhiên thiên biết “ghen” ,biết “hờn” giống như con người
phải không các em. Đó chính là tài miêu tả của Đại thi hào Nguyễn Du.
-Qua lời bình trên có thể lôi cuốn, gây hứng thú, lạ cho HS .Vì thế GV có
thể chọn chi tiết cho HS bình từ ngữ (nội dung ), nghệ thuật, từ đó rút ra
cảm nghĩ. Nếu cần GV chỉ ra chi tiết, hình ảnh hay gợi ý cho HS. GV nhận
xét trong lời bình của HS nếu thấy thiếu chi tiết nào, cần bình hình ảnh nào
thêm, có phát hiện nghệ thuật không, ngôn từ tác giả sử dụng bình như
thế nào( điển tích, từ láy, dấu câu…).

Ví dụ 5: Qua văn bản “Bếp lửa ” Bằng Việt NV9 –T1, Hãy phát họa một
bức tranh với hình ảnh câu thơ sau, nhằm thể hiện qua hình ảnh Người
cháu nhóm lửa cho Bà:
“ Tám năm ròng cháu cùng bà nhóm lửa” .
Đọc thơ, HS tự phát họa bằng liên tưởng, rồi vẽ cụ thể ra, tuỳ theo yêu
cầu của GV ( có hướng dẫn ,dặn dò trước ), sau cùng GV nhận xét đánh
giá tranh của tổ, nhóm, cá nhân…
Ví dụ 6: Bức tranh em Thu Dung 9/4 vẽ:
GV sẽ phân tích khoảng thời gian tám năm ròng: bà dạy cháu làm, bà
chăm cháu học và Bà còn kể chuyện…-> mỗi lần nhóm bếp lửa là một lần
kỉ niệm đẹp. Các em cảm thấy càng hay, thiết thực khi học giờ ngữ văn.
Tùy theo điều kiện của trường, năng lực GV mà người thầy ứng dụng
công nghệ thông tin vài tiết dạy. Nếu làm được việc ứng dụng này sẽ làm
cho HS hứng thú học tập say mê , trong chờ vào tiết Ngữ văn.
Ví dụ 7: Dạy văn bản “ Đồng chí ” của Chính Hữu (NV 9 –T1) tôi thiết
lập tiết dạy ứng dụng công nghệ thông tin nhằm cung cấp cho các em
xem và biết, thưởng thức bài thơ “ Đồng chí”, ngoài cái hay của giá trị nội
dung , bài thơ này còn được phổ nhạc.
Taùc giaû Chính Höõu
Giáo Viên: ĐINH THÁI THUẬN 8 Trường THPT Long Phú –Tam Bình
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MƠN NGỮ VĂN Đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới
Đầu súng trăng treo.
-Khi thực hiện chương trình đổi mới, cải cách theo chuẩn kiến thức,
các nhà biên soạn đã nghiên cứu cách giảng dạy chung cho GV cũng
phải giữ tính tích hợp đúng lúc, thời điểm, chỗ nhằm phát huy tính tích cực
của HS trong học tập, sáng tạo trong tổ chức dạy (GV )_học (HS )…làm
thế nào cho bài phân tích, cảm nghĩ, tự sự, thuyết minh, miêu tả… của HS

Nội dung bồi dưỡng GV cần xây dựng cụ thể, có kế hoạch –báo tổ
chuyên môn, BGH, thông báo cho HS biết về giờ, buổi học làm việc gì,
học bao nhiêu tiết. Nội dung GV truyền đạt, HS tự tìm hiểu, chuẩn bị, hình
thức đánh giá của GV.
-Ví dụ 8 :Sau khi thống nhất kế hoạch tổ, tổ chuyên môn phân công tôi
dạy bồi dưỡng HS giỏi của trường chủ đề “ BÁC HỒ KÍNH YÊU ”
- Tôi lên kế hoạch trình tổ :
a-Tiết : Dạy bao nhiêu tiết, trong đó chia ra lí thuyết, thực hành - kiểm tra,
đánh giá.
-Cụ thể: tổng chủ đề :08 tiết ( Lí thuyết :02 tiết ;tìm hiểu đề, tìm ngữ liệu ,
dẫn chứng. Thực hành :04 tiết; phân tích ngữ liệu, dẫn chứng, viết đoạn
văn, dựng lập dàn ý sau cùng là viết thành văn bản hoàn chỉnh. Nếu
không đủ thời lượng GV cho HS về nhà làm bài sau đó định ngày nộp.
- Đánh giá :02 tiết: đọc, nghe nhận xét bài, nghe GV đánh giá hạn chế lỗi
cách khắc phục, đọc bài hay, rút kinh nghiệm viết hoàn chỉnh lại đoạn, ý
cần bổ sung chỗ nào
b- Nội dung: GV xác đinh nội dung chủ đề là gì ? (Xoay quanh đề tài Bác
Hồ).
c- Kiến thức :( rất quan trọng HS sẽ ảnh hưởng rất nhiều chỗ kiến thức
GV chỉ dẫn, theo tôi .Chúng ta trước hết phải bám sát chương trình, sau đó
mới mở rộng nâng cao thêm ).
- Nội dung chủ đề nằm trong toàn bộ chương trình Ngữ văn THCS từ lớp
6-> lớp 9.
-Những câu ca dao ca ngợi về Bác Hồ.
-Những tác phẩm đọc thêm.
*Chương trình Ngữ văn 6->9.Cụ thể:
1-Của Nguyễn Ái Quốc -Hồ Chí Minh:
-Thuế máu, Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu,Tinh thần
yêu nước của nhân dân ta.
-Tức cảnh Pac Bó,Rằm tháng giêng, Cảnh khuya, Nhật kí trong tù :Đi

3- Cảm xúc, lời hứa sự tự hào,cảm nghĩ của HS ( bản thân)…
- Dạng đề: tự sự, miêu tả, phân tích –chứng minh, phát biểu cảm nghĩ.
Chú ý nhắc nhở gợi ý cho HS: sử dụng từ gọi- xưng hô cho đúng ,phù
hợp: Nguyễn Ái Quốc-anh thanh niên Nguyễn Tất Thành-Thầy giáo trường
Dục Thanh, Hồ Chí Minh-Người-Người tù –Vị cha già kính yêu của dân
tộc-Bác –Bác Hồ…tạo nên lời hay phong phú , không lặp từ.
Vậy thời gian bồi dưỡng –ôn tập ở lớp, GV cho HS làm những công
việc trên, không cho HS làm bài văn mẫu .Phần còn lại HS thực hiện
những yêu cầu của GV khi về nhà. Được như thế các em sẽ thích thú,
không sợ học văn, tâm lí tốt, tinh thần học tập đã có, kiến thức ổn định thì
kết quả,chất lương sẽ đạt.
Bước 3 : Đánh giá –động viên
Có nhiều hình thức tổ chúc đánh giá. Để nâng cao chất lương HS khá,
giỏi, giáo viên nên tổ chức thăm dò, tiếp xúc nắm sở thích môn học của HS
qua bạn bè trang lứa, hay các Test, trắc nghiệm hứng thú môn học, kết quả
kiểm tra, từ đó tư vấn, hướng nghiệp,cổ vũ, động viên nhằm khích lệ tinh
thần, thái độ học tập đúng đắn, phù hợp mang về những thắng lợi thành
quả tốt cho việc học của trò và chất lượng giảng dạy của thầy.
Giáo Viên: ĐINH THÁI THUẬN 11 Trường THPT Long Phú –Tam Bình
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MÔN NGỮ VĂN
- Ý thức tham gia học tập, xây dựng phát biểu ý kiến trong giờ học, nội
dung diễn đạt, chữ viết, cách thành văn, kết quả làm bài tập hôm nay so với
tuần trước, buổi học trước, tiết học qua.
- sau các bài viết, kiểm tra, các kì thi mà các em tham dự, GV bộ môn
tổng hợp so sánh, đối chiếu với kết quả thống kê đầu năm, các lần kiểm tra,
kết quả thi.Đánh giá được những bước tiến bộ của HS.
III - KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC:
Từ thực tế, kết quả áp dụng Phương pháp tổ chức học tập nâng cao
chất lượng học sinh khá –giỏi trong những năm qua số lượng học sinh
khá, giỏi của tôi không ngừng tăng lên, lượng HS thi đạt HS giỏi vòng

Người viết
ĐINH THÁI THUẬN
Xác nhận của tổ trưởng
Giáo Viên: ĐINH THÁI THUẬN 12 Trường THPT Long Phú –Tam Bình
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MÔN NGỮ VĂN
……………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………

TRẦN THỊ KM HOÀNG

Xác định của hội đồng khoa học nhà Trường

……………………………………………………………………………………………
……………………………………….
……………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………
……………………………………………………
……………………………………………………………………………………………
……………………………………….
……………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………
……………………………………………………
Giáo Viên: ĐINH THÁI THUẬN 13 Trường THPT Long Phú –Tam Bình