JOURNAL OF SCIENCE OF HNUE
FIT., 2011, Vol. 56, pp. 14 6-155
ỨNG DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC DỰA TR ÊN DỰ ÁN (PBL)
VÀO ĐÀO TẠO TRỰC TUYẾN (E-LEARNING)
Nguyễn Duy Hải
∗1
, Nguyễn Thị T ĩnh
1
và Lê Khắc Quyền
2
1
Khoa Cô ng nghệ Thông tin - Trường Đại học Sư phạ m Hà Nội
2
Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội
E-mail:
(∗)

Tóm tắt. Dựa trên những quan điểm của lý luận dạy học Tin học và dạy
học dựa trên dự án, bài báo đã đề xuất quy trình thiết kế và tổ chức các
hoạt động dạy học theo hình thức đào tạo e-Learning trên cơ sở áp dụng
phương pháp dạy học dựa trên dự án. Nội dung bài báo tập trung vào giải
quyết ba vấn đề chính của quá trình dạy học: thiết kế bài học, tổ chức các
hoạt động dạy học và tổ chức đánh giá người học. Từ kết quả nghiên cứu,
tác giả mong muốn mở ra một cách thức triển khai đào tạo e-Learing ở Việt
Nam hiện nay.
1. Mở đầu
E-Learning đã được áp dụng rất nhiều trên thế giới, là xu thế của nền kinh
tế tri thức hiện nay, đáp ứng nhu cầu học tập suốt đời của xã hội. Ở Việt Nam,
e-Learning đã được các trường đại học vận dụng từ những năm 2001 đến nay, tuy
nhiên việc áp dụng này còn nhiều hạn chế, rụt rè hoặc là mang tính chất thử nghiệm
hoặc là mang tính chất cá nhân của các giáo viên có tâm huyết. Việc tìm ra lời giải

Ưu thế của PPDH này là không chỉ giúp hình thành và phát triển ở người học
tư duy bậc cao, khả năng tự học có hiệu quả, kĩ năng làm việc nhóm mà còn giúp
thực hiện được khối lượng công việc lớn theo cá nhân hay nhóm học. Mặt khác nó
còn giúp người học t iếp cận những bài toán mang tính thực tiễn cao [2]. Cụ thể,
trong các môn Tin học, khi tổ chức học theo PBL thì người học sẽ được yêu cầu
đóng vai như một nhà khoa học thực sự, một nhà thiết kế phần mềm, một nhà quản
trị mạng, hay một quản lý dự án và báo cáo kết quả dự án bằng sản phẩm cụ
thể. Tất nhiên, người dạy sẽ cung cấp những thông tin nền và những chỉ dẫn, nhưng
người học phải có trách nhiệm tìm phương hướng và cách giải quyết vấn đề trong
phạm vi những tiêu chí do người dạy đặt ra [2].
2.2. Các bướ c thiế t kế bài dạy theo PBL
Theo PBL thì các bước thiết kế một bài dạy được thực hiện theo 7 bước sau:
1. Xác định mục tiêu học tậ p cụ thể (về kiến thức, tư duy, kỹ nă ng, thái
độ );
2. Xây dựng các chủ đề nội dung bài học (dự kiến các hoạt động cho mỗi chủ
đề);
3. Xây dựng câu hỏi, bài tập phù hợp với chủ đề nội dung và hoạt động cụ
thể;
4. Đề xuất ý tưởng các dự án gắn liền với các bài toán thực tiễn. Dự án có thể
là một dự án lớn trong đó được chia thành các tiểu dự án theo mỗi chủ đề. Hoặc
các dự án độc lập cho từng chủ đề nhưng có mối quan hệ với nhau;
147
Nguyễn Duy Hải, Nguyễn Thị Tĩnh và Lê Khắc Quyền
5. Tìm kiếm các nguồn tài liệu tham khảo liên quan, các thư viện có sẵn và
các từ khóa để học sinh có thể tìm kiếm được những ví dụ mẫu;
6. Lập kế hoạch đánh giá: đánh giá dự án, đánh giá người học;
7. Xây dựng kịch bản tổ chức các hoạt động dạy học [2].
Trong đó, một dự án học tập mà ngườ i học thực hiện có thể được phâ n chia
thành 5 gia i đoạn [6,7]:
1. Quyết định chủ đề : Thảo luận, liệt kê những vấn đề thực tiễn từ nhiều

xa thông qua mạng Internet, người học sử dụng Internet để truy cập vào các khóa
học và thực hiện các nhiệm vụ học tập theo yêu cầu [8].
148
Ứng dụng phương pháp dạy học dựa trên dự án (PBL) vào đào tạo
Hình 1. Mô hình đào tạo trực tuyến (e-Learning)
2.3.2. Thiết kế dạy học e-Learning theo PBL
Từ các nghiên cứu về PBL và e-Learning, chúng tôi thấy được sự thích hợp
trong thiết kế dạy học e-Learning theo PBL. Các hệ thống e-Learning thông dụng
hiện nay ở Việt Nam là sử dụng phần mềm Moodle, nó đáp ứng đầy đủ các tính
năng dạy học trực tuyến. Quá trình thiết kế dạy học trên e-Learning. Trên cơ sở
đó, chúng t ô i đề xuất một quy trình thiết kế dạy học e-Learning dựa theo PBL như
sau:
Bảng 1. Quy trình thiết kế dạy học e-Learning dựa theo PBL
Bước
Thiết kế dạy
học theo PBL
Thiết kế dạy học theo e-
Learning
Chức năng của Moo-
dle
1
Xác định mục tiêu
bài học
Xác định mục tiêu bài học
Giới thiệu tóm tắt về
khóa học
2
Xây dựng các chủ
đề nội dung bài
học

thực tiễn
Đề xuất các dự án cho mỗi
chủ đề, yêu cầu người học thực
hiện và nộp sản phẩm đúng
thời gian
Sử dụng chức năng giao
nhiệm vụ (assignment)
5
Tìm kiếm các
nguồn tài liệu
tham khảo liên
quan
Cung cấp các tài liệu học tập
cho người học: Bài giảng dạng
slide; học liệu điện tử đóng
gói theo chuẩn scorm; các tài
liệu tham khảo; các trang web
tham khảo
Sử dụng các chức năng
như thêm tài nguyên
(File; folder; Page;
URL;) hoăc chức năng
tải nội dung họ c từ gói
SCORM
6
Lập kế hoạch
đánh giá
Lập bảng tổng hợp kết quả
đánh giá các hoạt động cá
nhân thông qua: nhật ký truy

dạy học theo dự án (PBL) với chủ đề Các dịch vụ của tầng ứng dụn g của môn học
Nhập môn mạng máy tính cho sinh viên năm thứ 3 ngành Công nghệ Thông tin tại
trường Đại học Sư phạm Hà Nộ i. Hệ thống e-Learning được sử dụng trong trường hợp
này là phần mềm mã nguồn mở Moodle (xem chi tiết tại ).
2.4.1. Chuẩn bị
- Đảm bảo các sinh viên đều có tài khoản truy cập vào hệ thống đào tạo trực
tuyến (e-Learning) của trường ĐHSP Hà Nội tại và sinh viên
150
Ứng dụng phương pháp dạy học dựa trên dự án (PBL) vào đào tạo
có thể sử dụng thành thạo các chức nă ng của hệ t hống e- L earning.
- Giáo viên liên hệ với người quản lý để mở một khóa học trên hệ thống
e-Learning để giảng dạy cho sinh viên.
- Giáo viên kết nạp sinh viên vào khóa học, phân nhóm và công bố danh sách
nhóm trên hệ thống để đảm bảo tất cả mọi người có thể xem được danh sách.
2.4.2. Thiết kế bài dạy trên e-Learning
Bảng 2. Thiết kế bài dạy trên e-Learning
STT
Công việc Nội dung
1
Xác định
mục tiêu
bài học
Kiến thức: Người học hiểu được vai trò của các dịch vụ mạng
ở tầng ứng dụng hệ thống mạng thực tế.
Kỹ năng: Cài đặt và quản trị được các dịch vụ mạng ở tầng
ứng dụng.
2
Xây dựng
các chủ đề
nội dung

định: công ty cần có một trang web để quảng bá hình ảnh của
công ty, giới thiệu về các dịch vụ và sản phẩm của công ty
trên Internet; do hiện nay tình trạng virus quá nhiều, USB là
nguyên nhân gây nhiễm virus, cần thiết phải có một nơi để lưu
trữ và chia sẻ dữ liệu qua mạng, đồng thời có thể truy cập qua
Internet; công ty cần phải có một tên miền riêng cho web và
email riêng; do việc truy cập internet ngày càng nhiều nên cần
thiết nâng cao tốc độ truy cập Internet mặt khác thông tin trên
internet cần phải được sàng lọc và ngăn chặn virus.
151
Nguyễn Duy Hải, Nguyễn Thị Tĩnh và Lê Khắc Quyền
Dự kiến sản phầm, gồm:
- Một tài liệu đề xuất giải pháp thực hiện: Hệ điều hành máy
chủ; đề xuất các dịch vụ mạng đáp ứng yêu cầu đặt r a.
- Một đĩa CD hoặc DVD quay lại chi tiết các bước cài đặt và
cấu hình các dịch vụ mạng.
- Bản kế hoạch và phân công nhiệm vụ của các thành viên trong
nhóm.
5
Các nguồn
tài liệu
tham khảo
liên quan
- Phần mềm hệ điều hành windows Server 2003/2008
- Phần mềm cài đặt máy ảo VMware Works tation:
/>- Website hướng dẫn cài đặt hđh windows 2003/2008
php?t=14609
- Địa chỉ URL hướng dẫn cài đặt và sử dụng VMware worksta-
tion:
/>dung-vmware-version-7-a-431948.html

Ứng dụng phương pháp dạy học dựa trên dự án (PBL) vào đào tạo
2.4.3. Tổ chức dạy học e-Learning
Bảng 3. Tổ chức dạy học e-Learning
STT
Hoạt động người dạy
Hoạt động người
học
1
Đăng ký tài khoản và đăng ký khóa học trên hệ
thống
Đăng ký tài khoản
trên hệ thống
2
Kết nạp người học vào khóa học hoặc duyệt các
đăng ký của người học
Có thể tự đăng ký
khóa học và đợi được
chấp nhận
3
Thiết lậ p khóa học: thời gian thực hiện; phân phối
chương trình; chế độ bảo mật; ngôn ngữ; yêu cầu
về đánh giá
Truy cập vào khóa học
sẽ phụ thuộc vào việc
thiết lập của ngườ i
dạy
4
Cập nhật nội dung khóa học, gồm:
- Mục tiêu khóa học
- Bài giảng ở dạng slides

của tác giả tại trang
2.4.4. Tổ chức đánh giá
Việc đánh giá người học sẽ thực hiện một cách toàn diện trên cơ sở dữ liệu
được hệ thống e-Learning lưu tr ữ bao gồm:
153
Nguyễn Duy Hải, Nguyễn Thị Tĩnh và Lê Khắc Quyền
Bảng 4. Tổ chức đ á nh giá
Điểm ý thức
Điểm giữa kỳ
Điểm cuối kỳ (60%)
(10%) (30%)
- Thông qua
mức độ t ruy
cập vào hệ
thống (chuyên
cần).
- Mức độ đọc
các tài liệu mà
người dạy đưa
ra.
- Thông qua
các hoạt động
thảo luận các
câu hỏi của bài
học mà người
dạy đặt ra trên
các diễn đàn
- Thông qua
các nhiệm vụ
cá nhân (sử

2.4.5. Kết quả thực hiện
Các nhóm đã thực hiện nộp sản phẩm dựa án đúng thời gian, gồm:
- Bản báo cáo được nộp trên hệ thống LMS theo bản mềm ở dạng văn bản và
được đánh g iá và phản hồi trên LMS.
- Video quay lại các thao tác thực hiện cài đặt hệ t hống và các dịch vụ mạng
được nộp trên LMS, trong trường hợp dung lượng lớn thì sẽ upload qua giao thức
FTP.
- Bản phân công công việc được nộp trên hệ thống LMS.
- Các chủ đề tạo luận được được thực hiện trên LMS.
- Người dạy tổ chức đánh giá theo hình thức thảo luận nhóm ngay trên LMS
và thu hút các thành viên khác tham gia vào đánh giá.
- Giáo viên kích hoạt bài kiểm tra trắc nghiệm của chủ đề này, yêu cầu người
học thực hiện theo cá nhân.
3. Kết luận
Như chúng tôi đã đặt vấn đề ở trên, việc tìm ra một cách thức để triển khai
đào tạo e-Learning một cách hiệu quả và có tính khoa học vẫn đa ng là vấn đề mở
của hình thức đào tạo e-Learning hiện nay. Phương pháp dạy học theo dự án (PBL)
thích hợp cho việc tổ chức dạy học theo hình thức e-Learning bởi lẽ phương pháp
154
Ứng dụng phương pháp dạy học dựa trên dự án (PBL) vào đào tạo
dạy học này làm tă ng tính tích cực, và chủ động cho người học. Thông thườ ng chúng
ta thương kết hợp giữa e-Learning và cách dạy học truyền thống, với PBL thì người
học lĩnh hội kiến thức thông qua những trãi nghiệm thực tế bằng các dự án vì vậy
khi áp dựng phương pháp dạy học dựa trên dự án sẽ tăng thời gian người học chủ
động học tập theo kịch bản và giảm đi thờ i gian dạy học theo cách truyền thống
mà vẫn đạt được hiệu quả cao.
REFEREN CES
[1] Katz LG, S.C Chard, 1994. The Project Approach. Educational Resources Infor-
mation Center, Inc.
[2] Nguyễn Văn Hiền, 2009. Thiết kế bài dạy S i nh học theo phương pháp dạy học dự