MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 1
NỘI DUNG
I. LÍ LUẬN CHUNG: PHÉP BIỆN CHỨNG VỀ PHỦ ĐỊNH Error: Reference
source not found
1. Khái niệm về phủ định và phủ định biện chứng Error: Reference source
not found
1.1. Phủ định
Error: Reference source not found
1.2. Phủ định biện chứng
Error: Reference source not found
2. Các đặc trưng cơ bản của phủ định biện chứngError: Reference source not
found
2.1. Tính khách quan
Error: Reference source not found
2.2. Tính kế thừa
Error: Reference source not found
3. Nội dung quy luật phủ định của phủ định. Error: Reference source not
found
3.1. Khái niệm phủ định của phủ định.
Error: Reference source not found
3.2. Phủ định của phủ định – Con đường “Xoáy ốc” của sự phát triển.
Error: Reference source not found
4. Ý nghĩa phương pháp luận Error: Reference source not found
Trần Hoàng Linh – A21 – CLC TCNH K50
II. VẬN DỤNG: KẾ THỪA VÀ PHÁT TRIỂN SÁNG TẠO CÁC GIÁ TRỊ
TRUYỀN THỐNG TRONG BỐI CẢNH TOÀN CẦU HÓA HIỆN NAY Error:
Reference source not found
1. Giá trị truyền thống trong lịch sử phát triển dân tộc Việt Nam. Error:
Reference source not found
2. Thách thức đặt ra cho những giá trị truyền thống trong quá trình hội nhập văn

hiện những mục đích và nhiệm vụ sau:
• Làm rõ vấn đề giá trị truyền thống ở Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa.
• Vận dụng quy luật phủ định của phủ định vào việc kế thừa và phát triển
sáng tạo các giá trị truyền thống dân tộc.
• Trên cơ sở lý luận và thực tiễn đã nghiên cứu, đề xuất các giải pháp nhằm
kế thừa và phát triển sáng tạo các giá trị truyền thống dân tộc.
3
Trần Hoàng Linh – A21 – CLC TCNH K50
I. LÍ LUẬN CHUNG: PHÉP BIỆN CHỨNG VỀ PHỦ ĐỊNH
* Vị trí của quy luật:
• Là một trong ba quy luật cơ bản của phép biện chứng duy vật.
• Quy luật này chỉ ra khuynh hướng vận động phát triển của sự vật, hiện
tượng, tính tất yếu của sự ra đời cái mới, mối liên hệ giữa cái cũ và cái mới.
1. Khái niệm về phủ định và phủ định biện chứng
1.1.Phủ định
Bất cứ sự vật, hiện tượng nào trong thế giới đều trải qua quá trình phát sinh,
phát triển và diệt vong. Sự vật cũ mất đi được thay thế bằng sự vật mới. Sự thay
thế đó được gọi là phủ định.
Vậy, phủ định là sự thay thế sự vật này bằng sự vật khác trong quá trình vận
động và phát triển.
1.2.Phủ định biện chứng
Trong lịch sử triết học, tùy theo thế giới quan và phương pháp luận, các nhà
triết học và các trường phái triết học có quan niệm khác nhau về phủ định. Có quan
điểm cho rằng, sự vật mới ra đời thay thế sự vật cũ hầu như lặp lại toàn bộ quá
trình của sự vật cũ. Có quan điểm coi sự phủ định là sự diệt vong hoàn toàn của cái
cũ, do nguyên nhân bên ngoài, chấm dứt hoàn toàn sự vận động và phát triển của
sự vật. Chủ nghĩa duy vật biện chứng, cho rằng sự chuyển hóa từ những thay đổi
về lượng dẫn đến những thay đổi về chất, sự đấu tranh thường xuyên của các mặt
đối lập làm cho mâu thuẫn được giải quyết, từ đó dẫn đến sự vật cũ mất đi, sự vật
mới ra đời. Sự thay thế diễn ra liên tục tạo nên sự vận động và phát triển không

giữa sự khẳng định với sự phủ định, quá khứ với hiện thực, truyền thống và hiện
đại… Phủ định biện chứng là mắt khâu tất yếu của mối liên hệ và sự phát triển.
5
Trần Hoàng Linh – A21 – CLC TCNH K50
3. Nội dung quy luật phủ định của phủ định.
3.1.Khái niệm phủ định của phủ định.
Phủ định của phủ định là sự phủ định đã trải qua một số lần phủ định biện
chứng, dẫn tới sự ra đời của một sự vật, hiện tượng mới dường như quay trở lại
điểm xuất phát nhưng trên cơ sở mới cao hơn, hoàn thành một chu kỳ phát triển.
Ph.Ăngghen đã đưa ra một ví dụ để hiểu về quá trình phủ định này: “Hãy lấy
ví dụ hạt đại mạch. Có hàng nghìn triệu hạt đại mạch giống nhau được xay ra,
nấu chín và đem làm bia, rồi tiêu dùng đi. Nhưng nếu một hạt đại mạch như thế
gặp những điều kiện bình thường đối với nó, nếu nó rơi vào một miếng đất thích
hợp, thì nhờ ảnh hưởng của sức nóng và độ ẩm, đối với nó sẽ diễn ra một sự biến
hóa riêng, nó nảy mầm: hạt đại mạch biến đi, không còn là hạt đại mạch nữa, nó
bị phủ định, bị thay thế bởi cái cây do nó đẻ ra, đấy là sự phủ định hạt đại mạch.
Nhưng cuộc sống bình thường của cây này sẽ như thế nào? Nó lớn lên, ra hoa, thụ
phấn và cuối cùng sinh ra những hạt đại mạch mới, và khi hạt đại mạch đó chín
thì thân cây chết đi, bản thân nó bị phủ định. Kết quả của sự phủ định này là
chúng ta lại có một hạt đại mạch như ban đầu, nhưng không phải chỉ là một hạt
mà nhiều gấp mười, hai mươi, ba mươi lần”
1
.
Ví dụ trên cho thấy, từ sự khẳng định ban đầu (hạt đại mạch ban đầu), trải qua
sự phủ định lần thứ nhất (cây phủ định hạt) và sự phủ định lần thứ hai (những hạt
mới phủ định cây), sự vật dường như quay trở lại sự khẳng định ban đầu (hạt đại
mạch), nhưng trên cơ sở cao hơn (số lượng hạt nhiều hơn, chất lượng cũng thay đổi).
Sự phủ định của phủ định của các sự vật là không giống nhau tùy hoàn cảnh,
thời gian, địa điểm và bối cảnh lịch sử. Một sự vật có thể trải qua nhiều lần phủ
định nhưng quy làm hai giai đoạn chính (hai lần phủ định cơ bản):

7
Trần Hoàng Linh – A21 – CLC TCNH K50
3. Ý nghĩa phương pháp luận
• Quy luật giúp chúng ta nhận thức đúng đắn về xu hướng phát triển của sự
vật. Quá trình đó không bao giờ đi theo một đường thẳng mà diễn ra quanh co,
phức tạp, trong đó bao gồm nhiều chu kì khác nhau. Chu kì sau bao giờ cũng tiến
bộ hơn chu kì trước. Ở mỗi chu kì, sự vật có những đặc điểm riêng biệt nên chúng
ta phải hiểu những đặc điểm đó để có thể tác động phù hợp với yêu cầu phát triển.
• Quy luật cho ta cơ sở lý luận để hiểu biết về sự ra đời của cái mới. Cái mới
nhất định sẽ thay thế cái cũ, cái tiến bộ nhát định chiến thắng cái lạc hậu, cái mới
ra đời từ cái cũ. Do đó trong hoạt động của mình, con người phải biết kế thừa tinh
hoa cái cũ, tránh thái độ phủ định sạch trơn.
• Trong công tác chúng ta cần phát hiện ra và quý trọng cái mới, phải tin
tưởng vào tương lai phát triển của cái mới, mặc dù lúc đầu nó còn yếu ớt, ít ỏi,
phải ra sức bồi dưỡng, phát huy cái mới, tạo điều kiện cho nó chiến thắng cái cũ.
• Trong khi đấu tranh với cái cũ, chúng ta phải biết sàng lọc, biết giữ lấy
những gì tích cực, có giá trị của cái cũ, biết cải tạo cái cũ cho phù hợp với điều
kiện mới.
• Vừa phải chống lại thái độ hư vô chủ nghĩa trong khi nhìn nhận lịch sử, đánh
giá quá khứ, vừa phải chống lại thái độ bảo thủ, khư khư giữ lại cả những gì đã lỗi
thời cản trở bước tiến của lịch sử.
8
Trần Hoàng Linh – A21 – CLC TCNH K50
II. VẬN DỤNG: KẾ THỪA VÀ PHÁT TRIỂN SÁNG TẠO CÁC GIÁ TRỊ
TRUYỀN THỐNG TRONG BỐI CẢNH TOÀN CẦU HÓA HIỆN NAY
1. Giá trị truyền thống trong lịch sử phát triển dân tộc Việt Nam.
Mỗi dân tộc dù ở trình độ văn minh cao hay thấp đều có những giá trị truyền
thống đặc trưng riêng. Việt Nam chúng ta cũng vậy. Hệ thống giá trị đó là sự kết
tinh tất cả những gì tốt đẹp nhất được chắt lọc qua nhiều thời đại lịch sử để tạo nên
bản sắc riêng của một dân tộc. Giá trị truyền thống ấy được ông cha ta truyền lại

tiêu cực của đời sống xã hội cũng nảy sinh. Những chuẩn mực mới lạ trong đời
sống tinh thần hình thành , có thể dẫn đến "sự va chạm" giữa lối sống, lối tư duy
hiện đại với lối sống và tư duy truyền thống: Lối sống và cách tư duy hoà với thiên
nhiên, tình cảm cộng đồng tình làng nghĩa xóm dường như "mặc cảm" với lối sống
đô thị và toán tính kinh tế có tính cá nhân, nếp sống thanh bình dễ "dị ứng” với
nhịp độ gấp gáp của tác phong công nghiệp, ứng xử tình cảm nghiêng về đạo đức
thường tương phản với văn hoá trí tuệ và nền pháp lý chặt chẽ, lối sống tiêu xài
không mấy phù hợp với truyền thống thanh đạm của con người Việt Nam…
Riêng về lĩnh vực văn học nghệ thuật, hơn 20 năm hội nhập thì văn chương
nghệ thuật thế giới ồ ạt tràn vào nước ta, cả những tác phẩm hay và những tác
phẩm dở. Văn hóa bạo lực, không lành mạnh ngang nhiên thách thức những thuần
phong mỹ tục, những món hàng ăn liền rẻ tiền tấn công những giá trị sâu sắc, thâm
nghiêm Những tính chất văn chương nghệ thuật ngoại lai đó đôi khi còn có sức
mạnh chiếm lĩnh hẳn một bộ phận làm nhiệm vụ sáng tạo, biểu diễn và một “bộ
phận công chúng nhất là khá đông đảo giới trẻ “đồng thanh tương ứng đồng khí
tương cầu” khá rầm rộ.
Phép biện chứng duy vật và thực tiễn xã hội cho thấy, đời sống tinh thần có
cuộc sống độc lập của nó so với nền tảng vật chất xã hội. Văn hoá, một khi ra đời,
dù là xuất phát từ tồn tại kinh tế, từ đời sống vật chất, nó trở thành thực thể độc lập
với cơ sở kinh tế - xã hội. Thực tế đã chứng minh, những hệ tư tưởng, chính trị,
văn hoá đã đóng vai trò điều chỉnh và qui định chiều hướng vận động của xã hội.
Ngày nay, loài người càng nhận rõ rằng, văn hoá không chỉ là cái phái sinh của
điều kiện kinh tế - xã hội, mà còn là động lực nội sinh của sự phát triển đó. Chỉ khi
nội lực ấy dồi dào, mạnh mẽ thì đất nước mới vững bền được.
10
Trần Hoàng Linh – A21 – CLC TCNH K50
3. Sự vận dụng quy luật phủ định của phủ định vào việc kế thừa và
phát triển sáng tạo các giá trị truyền thống.
Những giá trị truyền thống là những giá trị gốc, căn bản, cốt lõi, những giá trị
hạt nhân của dân tộc Việt Nam. Những giá trị hạt nhân đó không phải tự nhiên mà

thời của dân tộc. Không phải ngẫu nhiên mà sau 10 thế kỷ Bắc thuộc, bộ phận lãnh
đạo của dân tộc thời bấy giờ đã gạt bỏ Nho giáo và chấp nhận tư tưởng Phật giáo.
Cũng với những lý do xác đáng, dân tộc ta kinh qua cuộc Cách mạng tháng Tám đã
chấp nhận hệ tư tưởng Mác - Lênin như là dòng tư tưởng chủ lưu hiện nay.
Những cuộc kiểm nghiệm như thế cũng cần được tiến hành khi xảy ra giao
thoa giữa các nền văn hóa, ví dụ giữa văn hóa Việt Nam và văn hóa Trung Hoa,
văn hóa Việt Nam và văn hóa Âu, Mỹ Thời đại hiện nay là thời đại của công
nghệ thông tin. Trái đất như bị thu nhỏ lại hàng mấy trăm lần, so với chục năm về
trước. Do đó sự giao thoa văn hóa giữa các dân tộc sống cách xa nhau là tất nhiên
và tất yếu. Qua những cuộc giao thoa đó, giá trị văn hóa của các dân tộc đều có sự
thay đổi. Thật là vô lý nếu chúng ta gạt bỏ mọi yếu tố tiến bộ và cái hay, đẹp của
văn hóa nước khác chỉ vì chúng ta sợ bị ngoại lai. Nhưng cũng sẽ là vô lý hơn, nếu
chúng ta tiếp thu hàng loạt không có phê phán mọi yếu tố của văn hóa nước ngoài,
chỉ vì chúng là mới lạ, tân kỳ.
Những yếu tố tiến bộ của văn hóa nước ngoài, một khi đã được dân tộc ta chấp
nhận và biến thành sở hữu của mình rồi, thì chúng có thể trở thành một bộ phận
của giá trị bản sắc văn hóa Việt Nam, của dân tộc Việt Nam. Không ai có thể phủ
nhận rằng, nhiều yếu tố Phật giáo, Nho giáo, mặc dù bắt nguồn từ nước ngoài,
nhưng đã trở thành bộ phận khăng khít của bản sắc dân tộc và văn hóa Việt Nam,
đã được dân tộc Việt Nam biến thành sở hữu thật sự của mình.
Tựu chung lại, cái lỗi thời nhưng không được cải tiến, cái tốt nhưng lại bị
cường điệu, cái tốt ngoại lai nhưng không được bản địa hóa nhuần nhuyễn đều có
thể biến thành tiêu cực và tạo trở ngại cho sự phát triển bình thường của nền văn
hóa dân tộc. Vì vậy, mà chúng ta cần khẳng định, rằng, những giá trị bản sắc của
dân tộc Việt Nam, của nền văn hóa Việt Nam cần phải được bộ phận lãnh đạo của
dân tộc thường xuyên kiểm nghiệm, theo dõi, gìn giữ, cải tiến, bổ sung, gạt bỏ
những cái lỗi thời, đổi mới những hình thức không còn thích hợp, tiếp thu và bản
12
Trần Hoàng Linh – A21 – CLC TCNH K50
địa hóa mọi tinh hoa của văn hóa nước ngoài khiến cho những giá trị truyền

hướng phát triển của sự vật. Quá trình phát triển của bất kỳ sự vật nào cũng không
bao giờ đi theo đường thẳng mà diễn ra quanh co, phức tạp trong đó bao gồm
nhiều chu kỳ khác nhau. Chu kỳ sau bao giờ cũng tiến bộ hơn chu kỳ trước. Vì
vậy, quá trình đổi mới của nước ta cùng đều diễn ra theo chiều hướng đó. Nền kinh
tế thị trường nhiều thành phần theo định hướng xã hội chủ nghĩa đặt dưới sự quản
lý điều tiết của nhà nước đã ra đời.
Như vậy, trong thời đại ngày nay, toàn cầu hóa đã cuốn tất cả các quốc gia
vào vòng hội nhập. Dân tộc Việt Nam, hay bất cứ một dân tộc nào khác không thể
nằm ngoài quĩ đạo ấy. Hội nhập là con đường tất yếu, là lẽ sống còn của cả dân
tộc. Vấn đề đặt ra là chúng ta hội nhập như thế nào. Vận dụng quy luật phủ định,
bài tiểu luận đã cơ bản chỉ ra những điều chúng ta cần phải làm để có thể hội nhập
mà vẫn giữ gìn, phát huy các giá trị truyền thống. Chúng ta với tư thế chủ động,
hội nhập trên cơ sở tự khẳng định mình, nổ lực để vượt lên chính mình, nghĩa là,
thông qua quá trình hội nhập, chúng ta có thể nhận thức đầy đủ hơn, có ý thức hơn
trong việc bảo tồn, phát huy bản sắc của dân tộc. Đồng thời trong quá trình đó,
chúng ta sẽ thấy được những hạn chế của những truyền thống có khả năng cản trở
sự tiến bộ để tìm cách khắc phục. Một khi đã nhận thức được như vậy, chắc chắn
chúng ta sẽ kết hợp hài hoà các giá trị truyền thống với các giá trị hiện đại, trên cơ
sở bảo tồn bản sắc dân tộc, giữ lấy những gì là tinh hoa, loại bỏ dần các yếu tố lỗi
thời, tăng cường giao lưu, học hỏi với bên ngoài thì sẽ vượt qua được những thử
thách, sẽ khơi dậy được vai trò động lực của các giá trị truyền thống. Các biện
pháp kế thừa và phát huy các giá trị truyền thống được đề cập đến trong bài chỉ
mang tính phác thảo, còn sơ sài và thiếu đồng bộ. Muốn giữ gìn và phát huy các
giá trị truyền thống cần phải có sự tham gia của tất cả các ban, ngành và sự chung
tay góp sức của cả cộng đồng. Với tinh thần và bản lĩnh của người Việt Nam,
chúng ta sẽ phát huy tối đa nội lực, nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế để phát triển
đất nước và từng bước khẳng định vị thế của dân tộc trước cộng đồng.
14
Trần Hoàng Linh – A21 – CLC TCNH K50
DANH MỤC SÁCH THAM KHẢO