ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

BÙI THỊ KHÁNH LY
SỬ DỤNG BẢN ĐỒ ĐIỆN TỬ NHẰM NÂNG CAO
CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC LỊCH SỬ VIỆT NAM GIAI
ĐOẠN 1945 – 1954, LỚP 12 TRƯỜNG TRUNG HỌC
PHỔ THÔNG (CHƯƠNG TRÌNH CHUẨN) LUẬN VĂN THẠC SĨ SƯ PHẠM LỊCH SỬ CHUYÊN NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC LỊCH SỬ
Mã số: 60 14 10 Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. TRỊNH ĐÌNH TÙNG
HÀ NỘI - 2012

1
MỞ ĐẦU













 , 





  y hc,










 , 















 c tp.
c bii vi b môn Lch s, khi vn còn nhiu quan nim cho rng: Lch
s là môn ph; ch cn hc thuc s kin, không c  o, hc
Lch s không phc v nhiu cho cuc sng thì yêu cu dy h y
s hng thú ca HS là vô cùng quan trng.
Vn ca kin thc lch s là mang tính quá kh, tính
c th, tính không lp l quá trình nhn thc nói chung, nhn thc
trong hc tp lch s ca HS nói riêng tuân theo quy luTừ trực quan sinh
động đn tư duy trừu tượng và từ tư duy trừu tượng đn thực tiễn trong
dy hc Lch s  ng ph thông nguyên tc trc quan là nguyên tc ti
cn thit. Nguyên tc th hin rõ nét nh
d dùng trc quan. Có th  dùng trcầu nốing
gia hin ti vi quá kh lch s.

2
Trong h th dùng trc quan ca b môn Lch s  ng ph

u tiên phi k n nhà giáo dc lch s - 
vi công trình: Chun b gi hc lch s    ng Bích Hà và
NguyChương 1: Những yêu cầu quan trng nhất ca gi
hc và ca vic chuẩn bị gi hcxb GD, H, 1973). Trong cun sách dch
này,  phn III  T chức hot động nhận thức ca hc sinhm phn
lng ca sách, tác gi nhn mn hong nhn thc lp
ci hc: bn cht ca hoc lp ca hc sinh, biu hin ca
hoc lp ca hc sinh; các bin pháp t chc hoc lp ca
hc sinh trong dy hc lch s).
CuPhát huy tính tích cực hc tập ca hc sinh như th nàoa
I.F.Kharlamôp (Nguyn Th Trang và Nguyn Ngc Quang dch, Nxb GD, H,
1978)  cp ti nhng bin pháp nhm kích thích hong nhn thc
cua hc sinh khi trình bày bài mi, khi cng c kin thc, khi ôn tp tài liu
c và khi t chc công tác t hc cho hc sinh
CuCc phương php dy hc hiu quảa nhóm tác gi Robert J.
Marzano, Debra J. Pickering, Jane E. Pollock (Hng Lc dch, Nxb GD, TP
HCM, 2005) g 
y hc da trên các công trình nghiên cu giáo dc  M
ng vy hc có hiu qu. Sách gi m c gi
c ca hc sinh trong dy hc.
* Tài liệu của các nhà giáo dục học ở trong nước
Giáo dc hca Hà Th Ng t (Tp 1,
 cn các c t chc dy hc
phát huy tính tích cc ca hc sinh.
Bài vi Dy hc cá bit – một bin pháp nâng cao tính tích cực
ng Hu Gia, Tp chí Nghiên cu Giáo dc s  cn dy

4
hng cá bit hóa có vai trò ln trong phát huy tính tích cc hc
tp ca hc sinh.

 c phân tích sâu sc, còn thiu yu t lch s, nhi quá
nặng b hc ca khoa ha lý.
Tip theo, phi k điy hc lch
sPhương php dy hc Lịch sửn ln th
nht, 1998) ca Tr và Phan NgPhương php
dy hc Lịch sử      02 và tái bn có sa ch 
2009) ca nhóm tác gi Phan Ngc Liên (ch biên), Tr  
Nguyn Th ng khá l cn bin pháp s d
dùng trc quan trong dy hc lch s dng các loi bn
 thông H thống phương php dy hc Lịch sử ở trưng
trung hc cơ sở biên
 cn h th dùng trc quan trong dy hc lch s khá chi tiy
 gm h th dùng trc quan truyn thng và h th dùng
trc quan hii.
 tài cp B Bản đồ lịch sử cải cách giáo dc ở trưng ph
thông B93  24  1C  53) do PGS. TS Tr nhim,
các tác gi  cp m lý lu thc tin ca vn
 s dng mt s loi b lch s. Tuy nhiên sách mi dùng li  nêu ni
dung chính, mt s ng dn s dng b dy hc lch s c
1945 ca lch s Vit Nam.
Các sách bng xuyên chi GV lch s THPT hoc các tài
liu b ng thay sách giáo khoa l       c n
nguyên tc chung v s d dùng trc quan trong dy hc lch s theo
ng phát huy tính tích cc ca hc sinh.
Bài viĐi mi phương php dy hc lịch sử theo hưng phát huy
tính tích cực ca hc sinha PGS. TS TrĐi

6
mi phương php dy hc lịch sử ở trưng ph thông (một số chuyên đề)
GS. TS Phan Ngc Liên ch       n nh mt

cu và quy trình s dng chung c ng dng phn mm
mi  thit k   v chin dch Vit Bc thu   
chin dch Biên gii thu  , s dng trong DHLS rt hiu qu.
3. Đối tƣợng nghiên cứu
ng nghiên cu c tài là quá trình s d trong dy
hc Lch s Vit Nam t    1954 (Lch s l 
chun) nhm nâng cao chng dy hc b môn.
4. Mục đích và nhiệm vụ của đề tài
4.1. Mục đích
 xut các bin pháp s d nhm nâng cao chng dy
hc lch s Vin 1945  1954 lp 12  
trình chun).
4.2. Nhiệm vụ
- Tìm hi lý lun ca v s dm nâng cao cht
ng dy hc Lch s  ng THPT.
- u tra thc trng vic s dm nâng cao chng
dy hc Lch s  ng THPT.
- Nghiên cu mc tiêu, ni dung Lch s Vin 1945 
1954 Lch s lp n.
-  xut các bin pháp pháp s d  nhm nâng cao cht
ng dy hc lch s Vi   n 1945  1954 lp 12  ng
n).
- Tin hành thc nghi khnh tính kh 
n c tài nghiên cu.
5. Phạm vi nghiên cứu

8
Các bin pháp pháp s d nhm nâng cao chng dy hc
lch s Vin 1945  1954 lp 12  
chun) áp dng cho bài nghiên cu kin thc mi và tin hành thc nghi

- Là tài liu tham kho thit thc cho GV Lch s   ng ph
thông.
9. Cấu trúc của đề tài
Ngoài phn m u, kt lun, ph lc, tài liu tham kho, v ni dung
 tài g
 lý lun và thc tin ca vic s dng b n t
trong dy hc lch s  ng THPT
 Các bin pháp s dng b n t nhm nâng cao cht
ng dy hc lch s Vin 1945- 1954 lng THPT
n). Thc nghim 10
CHƢƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC SỬ DỤNG BẢN
ĐỒ ĐIỆN TỬ TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC
PHỔ THÔNG

1.1. Cơ sở lí luận của đề tài
1.1.1. Mục tiêu của bộ môn Lịch sử ở trường trung học phổ thông
Chương trình gio dc ph thông môn Lịch sử Giáo dc
o ban hành  2006, v mc tiêu tng quát, nhằm giúp hc sinh
có được những kin thức cơ bản, cần thit về lịch sử dân tộc và lịch sử th
gii; góp phần hình thành ở hc sinh th gii quan khoa hc, giáo dc lòng

vn dng kin thc vào tip thu kin thc mi và vn dng vào thc
tin cuc s
- c t hc, t làm giàu tri thc lch s cho hc sinh
thông qua các ngun s liu khác nhau n mi).
V tình cng:
- c gn lin vi yêu ch i,
lòng t hào dân t trân tri vi các di sn trong lch s dng
c và gi c ca dân tc.
- Trân trng n   a các dân tc trên th gii, có tinh thn
quc t chân chính, vì hòa bình, tin b xã hi.
- Có nim tin và s phát trin t thn cao, t lc h
ca lch s nhân loi và lch s dân tc.
- Có nhng phm cht cn thit c tích cc
trong vic thc hi, trách nhii vc  cng; yêu
ng; sng nhân ái, có k lut, tôn trng và làm theo pháp lut, có tinh
tht àn kt quc t 

12
 thc hin mc tiêu ca môn Lch s nêu trên và nâng cao cht
ng dy và hc môn Lch s  ng THPT, cn tin hành tng th các
bii my hc lch s ng phát
huy tính tích cc ca hc sinh là mt trong nhng biu, có vai
trò quynh.
1.1.2. Đặc điểm của kiến thức lịch sử.
Kin thc lch s mang tính quá kh: Lch s là mt mt môn hc
thù, kin thc lch s là nhn ra trong quá kh. n
ca môn Lch s u tìm hiu t n gn, t quá kh n hin
ti, t phc tn Chính vì th nhim v ca dy hc lch s là
khôi phc li bc tranh quá kh  t c t quá kh, vn dng
nó vào trong cuc sng hin t  c khôi phc li bc

tinh gic các mng ni dung kin thc
lch s này có mi quan h ngang dc sau phc tp. Tùy tng mc 
c th, dy hc Lch s  ng ph thông phgic, bin
chng. Do vy, trong dy hc Lch s, GV cn phát trin tính tích cc ca HS
mà cao nht là phát tric lp ca các em.
m trên, kin thc lch s mang tính thng nht gia
sửluận. Yu t sửm nhng s kin, hing lch s 
dic khoa hc xác minh, thuc v hin thc khách quan, tn tc
lp vi ý thc ca con i. Bên cu t luận
 yu t sửng nht gisửluậnu hin  ch; mi
nh hin thc khách quan. Ch có
ng trên lng mácxít  lêninnít, trên lng ca giai cp công nhân
mm bo tính thng nht này. Mt khác, yu t luậnu ki
phát tring t rng, hc tp lch s không phi nh mt
cách máy móc mà rt ca HS.

14
Trong dy hc Lch s, tù nhn thc ca HS, GV không dng
 m tái hin bc tranh lch s khách quan mn mà trên
 bc tranh hin thng HS rút ra nhng
nh   u ích. Thc hin yêu cu này,
bên cnh vic quán trim ca ch  ng H
Chí Minh, ca ngc v nhn thc, v giáo dc và giáo dc lch s
i  i GV lch s phi phát huy tính tích cc ca HS, phnh
 HS.
Nhng ng hình thành kin thc lch
s c thc hin thông qua vic cung cp s kin, to bing,
hình thành khái nim, nêu quy lut, rút ra bài hc kinh nghim lch s cho
hin t thc hin tng này trong dy hc Lch s,
i GV cn thit phi s dng  khi có s

thc lch s là  n vn dng nhng hiu bit lch s vào nhn thc
nhng kin thc m ci to cuc sng.
y, tn ca quá trình nhn thc lch sn
tr trò khu cho c quá trình thc hin nhn
thc này trong dy hc Lch s, GV và HS cn phi s d.
1.1.5. Xu hướng đổi mới phương pháp dạy học lịch sử ở trường phổ thông.
Thc t cho thy, trong công cui mi giáo dc hii mi
y hc luôn là yêu ct phá. Bên cnh
mt s thành tc khnh, s nghii my
hc vn còn nhiu hn ch, còn chi mi thc t, hiu qu i mi
 ng b c bi chưa pht huy được tính ch động, sáng to ca
ngưi hc. Giáo dc – đào to chưa kt hợp được vi lao động sản xuất, nhà
trưng chưa gắn liền vi gia đình và xã hội.

16
Bn cht ca i my hc c Ngh quyt Trung
    ch rõ là phikhắc phc lối truyền th một chiều, rèn
luyn thành np tư duy sng to ca ngưi hc. Từng bưc áp dng các
phương php dy hc tiên tin vào quá trình dy hc, đảm bảo điều kin và
thi gian tự hc, tự đào to thưng xuyên và rộng khắp trong toàn dân, nhất
là thanh niên. V  ng này, hi    i m 
pháp dy hi my hc Lch s nói riêng là
ng chuyn t mô hình dy hc lgiáo viên làm trung tâm
hình dy hlấy hc sinh làm trung tâmThc cht ca dy hlấy hc
sinh làm trung tâmphát huy mt cách cao nht tính tích cc, ch
ng ca hc sinh trong hc tp.
Trong thi bùng n thông tin n nayi m
dy hc bng công ngh c xem là mt ch  lc
UNESCO chính thng ca
th k XXI. Trong thp niên cui ca th k XX và nhu ca th

c th hin  tính trc quan. Tính trc quan biu hin  t nhn bit
ng và hi nhn bit này càng nhanh, tính
trc bi dng trong m
giáo dn phc v vic dy, hc ca GV và HS, tính trc quan
ct trong nhng yêu cu tiên, nhi vng
thi, thông qua yu t đin tử   u t trc quan tr nên sinh
ng c v tt cho t chc dy hc toàn lc
ng nht c loi b dùng ng hc.
V ni dungu  chtrng tải
không ln và có ni dung phù hp vng dy ca tng lp,
tng cp hc. Do vch s nói riêng là m
liu khoa hc lp ca ncuốn sách giáo khoa
thứ haim cc th hin  nhm ch yu:

18
- i b c thit k phù hp va tng
cp hc, tng lp hc, phù hp v hc sinh.
- Ni dung ca b liên h cht ch, thng nht vi ni dung sách
giáo khoa. N biu hin nhng nn ca bài hc, phc
v mm v hc tp. Ni thì ni dung ca
i theo. Ni dung b cm bo tính
va sc, phù hp vi ni dung bài hc, vi yêu cu hc tp.
- i chiu, t l c phù hp vi ni dung bài hc
mà còn phi phù hp vng hc sinh tng cp, tng lp c th.
- H thng ch ving nét, kí hiu gii thng nht
t lu cn cui cp.
- B cp không ch giúp hc sinh hng thú,
say mê làm vic v ng ln trong vic giáo dc, phát
trin óc th
Có th kh nh, vi nhng biu hi     m ca

+ B lch s dân tc hc: th hia lý lch s 
+ B lch s chính tr: phn ánh s i lãnh th ca các quc
gia và mt s s kii ngoi nn nhng
s i và bi.
+ B lch s phong trào cách mu tranh giai cp.
+ B lch s quân s th hin tin trình chung ca các hong quân
s n chin tranh riêng bic bit và hu ích nht.
+ B lch s  tài khác.
- Cách phân loi tn lch s (thn
lch s ch s ch s th giich s Vit
Nam: thi nguyên thy, thi c i, thi, thi ci, thi hii.
- Cách phân loi theo m khái quát có:
+ B LS tng hp, b  LS.

20

- Cách phân loi theo tính cht d liu có:
+ B tĩnh li i nhau,
các kí hiu s dc th hing lot c v trí.
 dch s
lch s giáo khoa ng.
+ B động ch c s dng trc tip vi s h
tr ca CNTT, các d liu, s ki   ng phù hp vi ni
dung truyn tđộngc hii
s h tr ca các phn mc xây d dng.
ch s  c phân loi theo các tiêu chí: lãnh
th bàn, trình chi
 lp thành Atlas ln, va, nh, ta lý lch s
chung hoi kh  rng ch yu ph thuc vào
ngân hàng d lii dung c tiêu giáo dc

c s dng trc tip trên máy tính  c h tr bi các thành phn
         n Multimedia
phi liên kc vi các kí hiu mà nó hin th.
1.1.7. Vai trò, ý nghĩa của việc sử dụng bản đồ điện tử nhằm nâng cao chất
lượng dạy học lịch sử ở trường trung học phổ thông
t b công ngh thông tin còn thiu thn, kh 
dng ca giáo viên còn hn ch. Trong các tit dy Lch s, giáo viên ch yu s
dng b ng ca Nhà xut bn Giáo dc, thm chí không có giáo viên
còn phi t v  s dng. Ngày nay, khi khoa hc k thun, công
ngh thông tin ngày càng c s dng rng rãi trong dy hc thì vic s dng
b lch s vi s h tr ca công ngh thông tin càng cn phc giáo
viên ht sc quan tâm. S dng , nhng bài ging lch s tr nên sinh
ng, hp dn, i hc có nhng bing, ng, c th v các s kin,

22
hing lch s, trong quá trình dy hi vi các bài hc lch s có liên
n các cuc khn d
Vai trò ca vic s dng b n t c th hin trên c ba
n:
Vê kin thc ng), cùng vi vic cung cp s kin, bing
lch s là m   kin thc không th thiu, kh   ng hình
thành kin thc trong dy hc Lch s  ng ph thông. Trong các loi
bing lch s cn hình thành cho HS thì bing v a lý
là mt trong nhng bing ph bin. Bi vì, mi s kin lch s luôn gn
va danh này có không gian t c
 dng  ln nht
trong vic hình thành các bing lch s nói chung, bing không gian
 n ra các s kin nói riêng. Mt khác, qua nghiên cu, các nhà
giáo dc hc trên th gii và Vi c
vi ng thông tin   cho hong nhn thc lý tính ca HS.

bóc vỏn quyt chin gii phóng Sài Gòn  nh trong thi
H u phi cân nhng t u kin t nhiên n ra các
s kin lch s i này. Thông qua s dng cho HS
m duy vt này mt cách phù hng ph nh
sa lý ti s kin lch sng thi, vic s dng
 kt hp vi nhng thun miêu t giàu hình nh v din
bin mt trt sc ác lit, v ma danh c th, HS không ch có
bing lch s sâu sc 
t bao th h    bo v tng mt quê
  c t hào, t ng dân tc   
ngày càng sâu sc; ý thc v trách nhim ca mc
hình thành, cng c và không ngng nâng cao.
Thông qua vic s dy hc lch si s ng
dn ca GV qua h thng câu hi m, HS t l: quan sát t m
tng kí hin mi liên h lôgic gia các kí hiu s hình thành 

24
các em tinh th làm vin mn, nghiêm túc, khoa hc.
Bên c dng ln trong vic bng, giáo
dc óc th
V , mt trong nhng nguyên tc ch o quá trình dy hc là
hc đi đôi vi hànhhànhc tp lch s c hiu  nhiu
góc . S dng y hoc lch s  trong v 
  Theo Ghêraximp: Khi b    ng hc tp thì kin
th là m là ngun tri thc thì kin
th tr tin ca vic khai thác kin thc trên
b. Vy hc lch s là mt ngun
kin thc, mun khai thác kin th 
tin không th thin thân ca vic s dt ra yêu cu
ht sc t nhiên cho v  