i I HC QUI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN

TRẦN ANH TUẤN
. NGHIÊN CỨU XÁC LẬP CƠ SỞ ĐỊA LÝ
PHỤC VỤ PHÁT TRIỂN KINH TẾ VÀ SỬ DỤNG HỢP LÝ
TÀI NGUYÊN HUYỆN QUẢNG NINH, TỈNH QUẢNG BÌNH LUẬN ÁN TIẾN SĨ ĐỊA LÝ
HÀ NỘI - 2013
LỜI CAM ĐOAN
u c
liu, kt qu 
trong bt k 

Tác giả luận án Trần Anh Tuấn

iv

LỜI CẢM ƠN
Trong sut nhi u thc hin Lu
gi   c s   t      m ca tp th
ng dn GS.TS. Nguyễn Cao Huần và PGS.TS. Trần Anh Tuấn
thi hc Khoa
hc T 
ngh Vit Nam; Vin bn vng min Trung, Vi
hi Vit Nam;  
ca tnh Qun Quc huyn Qung Ninh.
Trong thi gian va hc t n
c s u kin t  i;
i h 
C - -u kin
  dng s liu.
  c t
hng nghip v s  
Cu  ng
 rt nhiu trong sut c hin lu

3.2. Phm vi khoa hc 2
4. 









 3
5. 







3
 u thc hi  3
c tin 4
8. Ca lu 4
 






a cht - a mo 46
u, thy h 51
m th c vt 53
 dn Qung Ninh . 58
2.2.5. Tai bi 64
p phn t i vi s o
cnh quan huyn Qung Ninh, tnh Qu 66
m cnh quan huyn Qung Ninh, tnh Qu 67
2.3.1. H thi cnh quan huyn Qung Ninh 67
m cnh quan huyn Qung Ninh 69
ng lnh quan huyn Qung Ninh 80
nh quan huyn Qu
i vi s dng h 84
nh quan 86
NH QUAN PHC V
NG S DNG H
O V NG 93
  93
 khoa hc ca vi 93
 94
nh ch - i cnh quan 96
nh quan 99
3 thun li ca ci v
p. 99
 c t cnh quan 114
n du lch huyn Qung Ninh 120
vii

NG T CH
PP - DU L DNG


DANH MỤC HÌNH VẼ

t s  kinh t  20
 p pho cnh quan 25
 a kinh t  27
i quan h gi khu vc huyn Qung Ninh 36
 n bn vng (UNESCO) 37
u 40
 khu vu Error! Bookmark not defined.
n Qut L 45
 a cht huyn Qung Ninh, tnh Qu 47
 a mo huyn Qung Ninh, tnh Qu Error! Bookmark
not defined.
 th ng huyn Qung Ninh, tnh Qu 55
 hin trng thm thc vt huyn Qung Ninh, tnh Qu
Error! Bookmark not defined.
  huyn Qun 1995 - 2010 58
7. Bi   trn ca huyn Qung Ninh,
tnh Qu 59
 m   trn ca huyn Qung Ninh,
tnh Qu 59
 th i cnh quan huyn Qung Ninh, tnh Qu . 68
 B cnh quan huyn Qung Ninh, tnh Qu 75
t cnh quan huyn Qung Ninh, tnh Qu 77
12. Nhnh quan huyn Qung Ninh 81
 nh quan huyn Qung Ninh, tnh Qu 89
n Cao Hun, 2002, 2005) 96
 
ngn i huyn Qung Ninh, tnh Quh Error!

x

DANH MỤC BẢNG BIỂU
Bng u c 5
B th i cnh quan 9
Bc t thn Qung Ninh 52
Bng 2.2. Dit huyn Qu 60
Bng 2.3. Dit rng huyn Qu 61
Bng 2.4. Ding rung b n 
huyn Qung Ninh (ha) 64
Bng 2.5. Di l i huyn Qung Ninh 64
Bng 2.6. H thi cnh quan huyn Qung Ninh 69
Bng 2.7. Thng cnh quan huyn Qung Ninh 79
Bp ch n 80
Bng 2.9. Ch s i huyn Qung Ninh, tnh Qu 81
Bng 2.10. Cha ph lp cnh quan huyn Qung Ninh 84
Bnh quan huyn Qung Ninh, tnh Qu 91
Bnh trng s bng ma tr 95
Bng 3.2. Bp m  95
Bm t  - i c
cnh quan huyn Qung Ninh 98
Ba ci vi sn xup 101
Bng  i vn r 102
Bng p ch i vn rng sn xut 103
Bng 3.7. M i ci vc
i huyn Qung Ninh 104
Bng 3.8. M loi ci vng cn
i huyn Qung Ninh 105
Bng 3.9. M i ci vn r
huyn Qung Ninh 106

tng hu kin t 
 n kinh t p,
du ln trong nn kinh t qu
Hin nay, n kinh t u gn lin vi s d
vi m hai n
l ng nhiu n lc mt n cht
ng, sc khe h  lcng. Vic khai
n s bii cu
kin t  c, ng sinh hc,
ng xu n sc khi s
 tng hu ki cnh quan i
, dn tr n c khoa hc cho quy ho chc
n sn xut gn vi s dng ho v ng.
3 

ca tnh Qu




n tn 



nm trt L ca
huy   theo ng -  bi vi 3 dng
ng bng, u kin thun l n nn kinh t
ng vi  ng
s du qu, 


p  ng
t ch, ng bn vng huyn Qung
Ninh, tnh Qu
2.2. Nội dung nghiên cứu
 c m i dung u 
- u x u
- u s a cnh quan huyn Qung Ninh
-   nh quan ,  ch
huyn Qung Ninh
-  xun tr  ng trong t ch
p, du l bo v h
kinh t ng h  n vng u cho huyn
Qung Ninh .
3. Phạm vi nghiên cứu cu
̉
a đê
̀
ta
̀
i
3.1. Phạm vi không gian
Khu vc l

 u   huyn Qung Ninh,
tnh Qum   17
o
n 17
o
 b 106
o

i
- B c nh quan huyn Qung Ninh bao
t lin t t l  hin quy
lu huyn Qung Ninh t  bii
 git chng.
-  th ng tip cn tr  (
n tr )  dc v n
, ng bn v huyn Qung Ninh.
- nh t chn kinh t 
du lch huyn Quc.
-  xu kinh t n vng
i vi di cn t gi dng h
5. Luâ
̣
n điểm bảo vệ
Luâ
̣
n điê
̉
m 1: S  u kin t  t bi
 nc ct L kt hng ca
t h th cnh quan t lio
 ng c huyn Qung Ninh, gm: 1 h/ 1 ph h - 2 kiu - 3
lp/ 9 ph lp - 20 hi cnh quan.
Luâ
̣
n điê
̉
m 2: Kt qu  ch, hong
, s d, quy hon kinh t - i  khoa







n cu
2: 



 - 














gian 














.
ng 1.1. 5

Bảng 1. 1. Khái quát nội dung nghiên cứu của các chƣơng
STT
Chƣơng
Mục tiêu
Nội dung nghiên
cứu
Sản phẩm đạt đƣợc
Phƣơng pháp

tng h
liu
2

2
-  nh c
 m  ,
  
hp ph 
cnh quan huyn
Qung Ninh
-    
    
o cnh quan
huyn Qung Ninh
-  m cnh
quan   u
 nh quan
huyn Qung Ninh
- ng tng h (TN
       ca
       cnh
quan.
-    cnh
quan huyn Qung Ninh (1/50 000)
- H th  nh
 kiu lo

- Kt qu 
nghi ng
sn xut), 
du lch mo him)
-  
-  
 
  
cnh quan
4

4
Ho  
  
tri  
nghip, du lch
  dng hp
  
huyn Qung
Ninh
-   ng
t ch  
n kinh t 
hi gn vi bo v
 ng huyn
Qung Ninh
-  ng t
ch  

nghip, du lch

1.1. Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án
1.1.1. Các công trình nghiên cứu về cảnh quan
Ci nhi  o tn, du
lu cnh quan phc v cho t ch 
s dng h cp ch yu tu
cnh quan theo tip cc.
1) Các công trình nghiên cứu về cảnh quan trên thế giới
a) Nhận thức về cảnh quan và địa hệ thống
* Cảnh quan đƣợc hiểu là phong cảnh
u th k XIX, ti hu hcảnh quan” c s
dng vQuan nic s dng trong mt
s c quy ho ch.
* Cảnh quan đƣợc hiểu nhƣ một địa hệ thống
 k XX,  Nga, c thuc t s 
Ba Lan, Tip, c, cnh quan c xem  ng th  a h thng).
Cui th k XX, cnh quan hc thc s n tc
dn tr c lp. Sau chin tranh th gii th II, 
khoa h tr  ph bin  gii nhc   
t s 
 yng dng.
Hc thuyt v cn v tng th  i t  ca
t. m “cảnh quan” lc 
khoa hc bi Hulmbold [4].  c ct (gm
t)c hiu theo 3 quan ni
- Quan niệm xem cảnh quan là khái niệm chung: Cnh quan biu th tng
hp th  t a mt cp bt k xut quan
ng h 
cc. Tng hp th t a tng th t c t h thng
 i gian c p ph     ph thuc ln nhau
trong s  t th thng nht (Ixatrenko,1991, tr.6) [40].

loi (lp, kiu, ph kii)u h th
 thi cnh quan c
ng 1.2).
S t gi thi cnh quan c v 
c u hii. Tuy t s c u hiu nhn
m gn ging nhau, c th p, ph lp, loi cnh quan, i
loi c dn cnh quan).
c) Hệ thống phân vị trong phân vùng cảnh quan
 i:  
ph: a m u, 
p ng hnh quan (Prokaep,
1971)[50]nh quan u m ng
hp nhu kin t  , ng th khoa hc
quan tr k hoch s dng h
ngu
c tt ca t 
 th p v
th n nay, h th 

8

- Hệ thống phân vị sắp xếp theo tính địa đới và phi địa đới ở cấp cao (A.A.
Grigogiev; V.B XoTrava, 1956; F.N. Minkov, 1959; ). V, h th ca
- X - i - Khu - i - Min - - - Cnh
a 
- Hệ thống phân vị dựa vào tính đới và tính phi địa đới (T.S Sukin, 1974; A.G
Ixatrenko, 1953, 1961, 1991): i - X - Min - nh quan). H th
v   i, i.
- Hệ thống phân vị dựa vào tính phi địa đới tự nhiên: i b 
quy lu      nh quan: L a - X - Min   (I.A



ph.loi CQ
A.G.Ixatrenko
(1961, 1991)
V.A. Nhicolaev
(*)
(1966)
Vũ Tự Lập (1976)
Viện Địa lí
Viện KH&CN Việt Nam
Đại học KHTN
ĐHQGHN
Nhận xét
1
Thng

Kiu ti

2
H
(*) ng nhit m qua
i
Nn tng nhit, m

Yu t kin t    ng
n ci ca CQ
Cu tr a
ng bng)

    
)
a


Thng nht c v c
v u hiu
6
Ph lp
S 
chiu cao
ng trong
lp
m ki
ki
S    
lp
S 
trong lp
7

nh i c
CQ trong pha
Kiu ch  th
(theo m c)

Hng

Ki

Ki    
nn nham
Ki    
ng lc hii

11
Ph hng

Ki    
ch b mt

12
Loi CQ
(*)

n gc, ki
m 
S ging nhau c 
d
ng nh 

Mi quan h  
gi  n  c

bang Nga, bang  t s quc gia
c, Ba Lan, Tip Khc, Bungari, t kinh nghim thc tin  Vit Nam
cnh quan hic n cu theo quan nim: quan niệm kiểu loại và quan
điểm cá thể  thng nht v quan nim chung ca cnh quan:
- Cảnh quan là đơn vị phân kiểu như lớp, phụ lớp, kiểu, loại: m ca
phn lc Vin Khoa hc  Vit Nam, i
hc Tng hp i hc Qui (Phi, 1997; Nguyn Cao
Hun, 1992, 2002; Nguyn Ng
- Cảnh quan là đơn vị cá thể, tương đương với cấp vùng địa lý tự nhiên
       n ca s   nh quan. Nhn th 
ging vi quan nim cc hin thm “Cảnh
quan miền Bắc Việt Nam” c    1976.
b) Nghiên cứu và đánh giá cảnh quan
Vit Nam k tha n thc v cnh quan c
ti gic tin t nhit nh
11

1970 nh lu v cnh quan mi  cn c
hai v c tic bi i h






li hc Tng hi hc Khoa hc T
- n Khoa hc  Vit Nam;
i h i hc khoa hc Hu, i h 
        t v cnh quan ng
d“Cảnh quan địa lý miền Bắc Việt Nam” (1976), “Phương pháp luận và

ng.
12

1.1.2. Các công trình nghiên cứu về tổ chức không gian phát triển kinh tế, sử
dụng hợp lý tài nguyên và bảo vệ môi trường
a) Các công trình nghiên cứu về tổ chức không gian phát triển kinh tế, sử
dụng hợp lý tài nguyên và bảo vệ môi trường trên Thế giới
- Về tổ chức không gian phát triển kinh tế
u v quy lua n lng sn
xuc phi sn xut hin t gia th k XIX. Trong g
tt c u mi ch thiu t t ch ti
m th nhm thit k mt mi t
ng th n t   ca 
kinh t hi i).   Carl Sauer (1923), I.G.Thunen (1826), W.Christaller
scoi Peroux (1950) i n
n v t ct ch i
 x nh quy lua s 
nhn ch v m
kinh t ch  hm d
hmn ca khoa h.
t v t ch n mnh  
ng c, Tht
Bc, Trung Quc nhm gii quy c th v t ch
cquc 
T  ch kinh t - i
c gii quyt bng vi ng, t  h thng
, vi m". , CHLB
 ch ng khuy t lc c
c ch h tr mt s vn nh
tri b  n nh.

 cho quy hong: (1) s i theo thi
gian; (2) Quy hoch nn, quy ho, quy hoch s dt, quy hoch
bn v 
ng bn v thng mng bn
vng; (7) Ln t bn vng;
(9) Quy hoch khu v bn vng; (10) Thc hin quy ho
nhiu v quy hong : Sino
v ng (John Wiley and Sons, 1976); quy hong nh
(Leonard Ortolano,1984); Quy hoch cn vng (Frederic O.
ch bn vng (John Wiley and
Sons, 1996); Quy hong cho cng nh o v ng
M, 1994); Quy hong (Em manuel K. Boon, 1998).
Ti        -Leo Lai Cho
 cu nhiu v quy hong.
  t “Triển vọng của Địa học môi trường Trung Quốc”   Chen
n b ca hng  Trung Quu
tra tng hp ch           quy
hoch bo v ng-m:
quy hoch bo v ng ng nhu cu v , vi i
quy t v     n, cn thit phi quy ho   
nhng v v ng.
14

b) Các công trình nghiên cứu về tổ chức không gian phát triển kinh tế, sử
dụng hợp lý tài nguyên và bảo vệ môi trường tại Việt Nam
- Về tổ chức lãnh thổ kinh tế - xã hội: T ch kinh t - i hay
t chn kinh t - c,
ch ni gia nhn thng thc tin ca khoa hc . T
ch kinh t-c hi kt hp c ch hot
ng: c qui, c

Ti Vit Nam,  u quy hong mn vi
mt s i bt:“phương pháp luận Quy hoạch môi trường” (Trnh Th