1 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
NGUYỄN THỊ NGÂN HÀ

GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO CON TRONG GIA ĐÌNH
ĐÔ THỊ HIỆN NAY

(Qua nghiên cứu tại trường THCS quận Hà Đông, Hà Nội)



GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO CON TRONG GIA ĐÌNH
ĐÔ THỊ HIỆN NAY

(Qua nghiên cứu tại trường THCS quận Hà Đông, Hà Nội)
Chuyên ngành: Xã hội học
Mã số: 60.31.30 LUẬN VĂN THẠC SĨ XÃ HỘI HỌC

Người hướng dẫn khoa học:
PGS.TS. Nguyễn Thị Kim Hoa

Hà Nội – 2012 104

1.1.1.2. Khái niệm gia đình 10
1.1.1.3. Khái niệm cơ cấu gia đình, chức năng và chức năng gia đình 12

105

1.1.1.4. Khái niệm giáo dục, giáo dục đạo đức và giáo dục trong gia đình
14
1.1.1.5. Khái niệm văn hoá gia đình 20
1.1.1.6. Khái niệm trẻ em 21
1.1.1.7. Khái niệm chuẩn mực xã hội và hành vi lệch chuẩn 22
1.1.1.8. Khái niệm vai trò 22
1.1.2. Lý thuyết tiếp cận: Lý thuyết xã hội hoá 8
1.1.2.1. Diễn biến xã hội hoá 24
1.1.2.2. Xã hội hoá trẻ em 26
1.1.2.3. Môi trường cơ bản của xã hội hoá 26
1.2. Cơ sở thực tiễn 29
1.2.1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu
1.2.2. Vài nét sơ lược về tâm lý trẻ em trong độ tuổi THCS 33
1.2.3. Sơ lược về địa bàn nghiên cứu 36
Chương 2. GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO TRẺ EM TRONG GIA
ĐÌNH ĐÔ THỊ
2.1. Hiện trạng đạo đức trẻ em trong độ tuổi THCS 39
2.1.1. Hiện trạng suy thoái đạo đức của trẻ em ở quận Hà Đông 39
2.1.2. Các nguyên nhân tác động đến hiện trạng đạo đức trẻ em hiện nay 45
2.1.2.1. Nguyên nhân từ các điều kiện kinh tế-xã hội 45
2.1.2.2. Nguyên nhân từ phía bản thân trẻ em 47
2.1.2.3. Nguyên nhân từ phía gia đình 51
2.2. Vai trò của cha mẹ trong giáo dục đạo đức cho trẻ em 55
2.3. Nội dung giáo dục đạo đức cho trẻ em hiện nay 59
2.3.1. Lòng hiếu thảo đối với cha, mẹ 60

trong đời sống của mỗi cá nhân cũng như trong sự phát triển của xã hội. Gia đình là tế
bào của xã hội. Sự trường tồn của quốc gia, dân tộc phụ thuộc rất nhiều vào sự tồn tại
và phát triển của mỗi gia đình. Gia đình không phải là nơi duy nhất có vai trò và trách
nhiệm trong việc giáo dục trẻ em nhưng nó là môi trường đầu tiên tạo điều kiện tốt
nhất và có vai trò quan trọng quyết định việc hình thành nhân cách trẻ em.
Chính vì vậy, trong văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng đã
khẳng định: “Gia đình là môi trường quan trọng để hình thành, nuôi dưỡng và giáo
dục nhân cách con người, bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống tốt đẹp, tạo nguồn
nhân lực phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”.
Giáo dục gia đình cho đến nay vẫn khẳng định vai trò to lớn và không thể thay
thế được do những ưu thế của nó so với giáo dục xã hội. Trước hết người ta nhận thấy
rằng, ở giai đoạn đầu, đứa trẻ tiếp thu văn hoá, kinh nghiệm xã hội không phải bằng lý
trí tư duy mà đơn giản chỉ là bắt chước thông qua việc sao chép lại mẫu hành vi của
bố, mẹ và của những người xung quanh. Sự chăm sóc và dạy dỗ của bố mẹ chính là
yếu tố đầu tiên trong quá trình thích nghi dần với đời sống xã hội của trẻ. Xã hội vận
động và phát triển không ngừng, song giáo dục gia đình vẫn luôn luôn ảnh hưởng lâu
dài và toàn diện nhất đối với mỗi cá nhân trong suốt cuộc đời của họ. Giáo dục nhà
trường và giáo dục xã hội là những môi trường giáo dục rất quan trọng, nhưng vai trò
của nó chỉ được phát huy một cách có hiệu quả khi lấy giáo dục gia đình làm cơ sở.
Trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, nhân tố con người
luôn giữ vai trò có tính chất quyết định. Vì vậy, giáo dục và đào tạo con người trong
gia đình càng trở nên bức thiết trước yêu cầu phát triển của xã hội.
Thực tế cho thấy, dưới tác động của kinh tế thị trường, nhiều giá trị đạo đức
truyền thống và nếp sống văn hóa gia đình đang có sự vận động và biến đổi.

4
Có thể nói đa số trẻ em hiện nay đều được giáo dục rất chu đáo về mặt đạo đức.
Đã có nhiều tấm gương con ngoan trò giỏi, hiếu lễ với cha mẹ, thầy cô, tấm gương
giúp đỡ người khác khi gặp hoạn nạn, khó khăn, quên mình cứu bạn… Nhưng bên
cạnh đó, vẫn còn nhiều trẻ em hư, lười học, vô cảm. Dưới tác động mạnh mẽ của môi

2. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài
2.1. Ý nghĩa lý luận
Thông qua việc phân tích các tác động của điều kiện kinh tế - xã hội hiện nay
làm biến đổi văn hoá gia đình, các chức năng cơ bản của gia đình, vai trò xã hội của gia
đình, đề tài góp phần bổ sung các lý thuyết đã có nhằm chứng minh tính đúng đắn trong
những luận điểm, lập luận của xã hội về vai trò của gia đình trong giáo dục đạo đức cho
con cái. Từ đó, hy vọng luận văn cũng góp một phần nhỏ vào quá trình nâng cao nhận
thức lý luận xã hội học về vai trò của gia đình trong việc thực hiện chức năng xã hội
hoá con người.
2.2. Ý nghĩa thực tiễn
Kết quả mà luận văn đạt được có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo cho việc
tìm hiểu vai trò quan trọng của gia đình và giáo dục đạo đức trong gia đình đối với sự
hình thành và phát triển nhân cách của con cái.
Từ đó giúp gia đình phát huy tốt hơn nữa vai trò của mình trong giáo dục nói
chung và giáo dục đạo đức cho con trong các gia đình đô thị hiện nay nói riêng góp
phần vào công cuộc đào tạo con người mới đáp ứng yêu cầu phát triển của xã hội hiện đại.
3. Đối tƣợng-khách thể-phạm vi nghiên cứu
3.1. Đối tƣợng nghiên cứu
Giáo dục đạo đức cho con trong gia đình đô thị hiện nay
3.2. Khách thể nghiên cứu
- Nhóm trẻ em trong độ tuổi theo học THCS
1
tại hai trường THCS Lê Hồng
Phong và trường THCS Nguyễn Trãi, quận Hà Đông, TP. Hà Nội;
- Nhóm bố, mẹ có con đang theo học trường THCS tại quận Hà Đông, TP. Hà
Nội;
3.3. Phạm vi nghiên cứu

1
Trung học cơ sở

6. Giả thuyết nghiên cứu

7
- Thực trạng đạo đức của trẻ em trong độ tuổi THCS ở quận Hà Đông, TP.Hà
Nội hiện nay ngày càng giảm sút so với trước kia;
- Phần lớn các bậc phụ huynh cũng rất quan tâm đến những nội dung giáo dục
đạo đức cho con nhưng do điều kiện công việc nên không dành được nhiều thời gian để
trò chuyện, quan tâm, chăm sóc và chia sẻ với con. Một bộ phận lớn bậc phụ huynh có
những suy nghĩ sai lầm khi quá tin tưởng và phó thác hoàn toàn việc giáo dục đạo đức
cho con mình vào nhà trường và xã hội;
- Có sự khác biệt trong phương pháp giáo dục đạo đức cho con giữa các nhóm
gia đình có nghề nghiệp, trình độ học vấn và thu nhập khác nhau;
- Trình độ học vấn và thời gian dành cho con là một trong những nguyên nhân
chủ yếu dẫn đến việc xuất hiện một bộ phận trẻ em yếu kém về mặt đạo đức, lối sống
và nhân cách đã trở thành những đứa trẻ gây ra các nạn bạo lực học đường phổ biến
hiện nay tại thành thị.
7. Phƣơng pháp nghiên cứu
7.1. Phƣơng pháp phân tích tài liệu
Đọc và phân tích các tài liệu liên quan đến đề tài nghiên cứu bao gồm: các sách,
báo, khóa luận, bài viết trên mạng Internet.
7.2. Phƣơng pháp quan sát
Thông qua việc phỏng vấn bảng hỏi và phỏng vấn sâu chúng tôi quan sát các
đối tượng học sinh trong độ tuổi THCS và cả những bậc phụ huynh có con trong độ
tuổi từ 12-15 cho thấy phần lớn những người làm cha, mẹ đều rất quan tâm đến việc
giáo dục đạo đức cho con, họ rất lo lắng khi đề cập đến hiện tượng bạo lực ở học sinh. 7.3. Phƣơng pháp phỏng vấn sâu
Chúng tôi đã tiến hành phỏng vấn sâu 30 trường hợp (trong đó: 20 học sinh
THCS và 10 phụ huynh có con trong độ tuổi từ 12-15).


9
NỘI DUNG CHÍNH
Chƣơng 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
1.1. Cơ sở lý luận
1.1.1. Những khái niệm công cụ
1.1.1.1. Khái niệm đạo đức
Đạo đức là một phạm trù không dễ định nghĩa, tuy nhiên nó cũng có thể được
hiểu theo những cấp độ sau:
- Đạo đức, theo nghĩa hẹp, là luân lý, những qui định, những chuẩn mực ứng xử
trong quan hệ của con người. Nhưng trong điều kiện hiện nay, chính quan hệ của con
người cũng đã mở rộng và đạo đức bao gồm những qui định, những chuẩn mực ứng
xử của con người với con người, với công việc và với bản thân, kể cả với thiên nhiên
và với môi trường sống.
- Theo nghĩa rộng, khái niệm đạo đức liên quan chặt chẽ với phạm trù chính trị,
luật pháp, lối sống. Đạo đức là thành phần cơ bản của nhân cách, phản ánh bộ mặt nhân
cách của cá nhân đã được xã hội hoá. Đạo đức được biểu hiện ở cuộc sống tinh thần
lành mạnh, trong sáng, ở hành động góp phần giải quyết hợp lý, có hiệu quả những mâu
thuẫn.
- Đạo đức còn thể hiện ở hiệu quả lao động của cá nhân trong quá trình hoàn
thiện nhân cách suốt đời, là trách nhiệm của con người trong việc thực hiện nghĩa vụ
công dân góp phần vào sự nghiệp phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội, thực hiện các
mục tiêu của công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, xây dựng một xã hội công bằng,
dân chủ, văn minh; trong việc tham gia giải quyết những vấn đề bức xúc của thời đại,
tham gia xây dựng, giữ gìn, bảo vệ môi trường tự nhiên, xã hội lành mạnh cho con
người vì sự phát triển bền vững của toàn nhân loại.
- Là một hình thái ý thức xã hội, đạo đức thuộc lĩnh vực đời sống tinh thần của
đời sống xã hội, có cơ sở từ tồn tại xã hội.
Như vậy, đạo đức là một hình thái ý thức xã hội bị chi phối bởi điều kiện kinh tế
- xã hội và lịch sử. Đạo đức có nguồn gốc từ tồn tại xã hội nhưng thường bảo thủ và

* Giáo dục đạo đức

11
Trong xã hội truyền thống, nếu như giáo dục gia đình giữ vai trò quyết định
trong việc xã hội hóa cá nhân, đưa cá nhân hòa nhập với cộng đồng xã hội thì giáo
dục đạo đức được coi là cốt lõi của giáo dục gia đình. Trong nội dung giáo dục đạo
đức, các thế hệ đi trước đặc biệt chú ý giáo dục cách ứng xử của cá nhân đối với các
tổ chức cộng đồng xung quanh (cộng đồng gia đình, cộng đồng thân tộc, cộng đồng
làng xã).
Giáo dục đạo đức trong gia đình truyền thống
Phương pháp giáo dục đạo đức trong gia đình trước kia chủ yếu được thực
hiện dưới hình thức « nêu gương », những tấm gương về đạo Hiếu, về đức hy sinh
của con đối với cha mẹ được ghi chép trong các sách sơ học, dưới hình thức câu
chuyện kể ngắn gọn hoặc những câu châm ngôn trong sách thánh hiền, ca dao, tục
ngữ được truyền miệng từ thế hệ này sang thế hệ khác, nhằm giáo dục cho con
những ý thức cơ bản nhất về đạo lý làm người.
Giáo dục đạo đức trong gia đình hiện nay
Nền kinh tế thị trường phát triển đã tạo ra những thay đổi tích cực cho kinh tế
- xã hội đất nước, đời sống nhân dân được cải thiện rõ rệt, sức sản xuất phát triển
mạnh mẽ. Tuy nhiên, hàng loạt những vấn đề xã hội tiêu cực liên tục nảy sinh, đồng
tiền đã phát huy sức mạnh của nó không chỉ ở ngoài xã hội mà cả ở trong gia đình.
Những chuẩn mực đạo đức vốn được coi là tiêu chí hàng đầu để đánh giá nhân cách
con người thi nay đã dần suy giảm và bị vi phạm tương đối nghiêm trọng. Con người
chân chất, hiền lành trong xã hội truyền thống đang dần nhường chỗ cho con người
có đầu óc kinh tế thực dụng trong xã hội hiện đại.
Đạo đức, trong bất kỳ hoàn cảnh nào đều giữ một vị trí quan trọng đặc biệt
trong cuộc sống con người, hơn tất cả các phẩm chất con người khác. Thiếu đạo đức,
con người dễ mất phương hướng của hành động, dễ dàng vi phạm những chuẩn mực
của xã hội.
Giáo dục đạo đức con người là hình thành những chuẩn mực đạo đức có tác

1.1.2.2. Xã hội hoá trẻ em
Xã hội hoá trẻ em được phân tích theo bốn yếu tố tâm lý: sự bắt chước, sự đồng
nhất, lòng biết lỗi và lòng xấu hổ giúp cho việc nhận diện quá trình xã hội hoá trẻ em
diễn ra như thế nào và bằng cách nào.
1.1.2.3. Môi trường cơ bản của xã hội hoá
Xã hội hoá thông qua các tác nhân chính thức và không chính thức sau đây:
- Các tác nhân chính thức trong quá trình xã hội hoá là các thiết chế giáo dục, tôn giáo,
quân sự…
- Các tác nhân xã hội hoá không chính thức bao gồm những sự tác động qua lại
của gia đình, bạn hữu, các phương tiện truyền thông…
1.2. Cơ sở thực tiễn
1.2.1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu
Tình hình nghiên cứu về giáo dục và giáo dục đạo đức trong gia đình
Đã có khá nhiều đề tài nghiên cứu khoa học về gia đình ở trong nước được công bố.
Ở tầm vĩ mô, có một số công trình nghiên cứu lớn liên quan đến gia đình như:
“Việt Nam phong tục” (1915) của Phan Kế Bính. “Việt Nam văn hóa sử cương”
(1938) của Đào Duy Anh. Thông qua những khảo cứu mang dấu ấn dân tộc học, hai
công trình nghiên cứu này đã ghi chép và miêu tả các quan hệ vợ - chồng, cha – con,
việc giáo dục con trong gia đình Việt Nam truyền thống và những xu hướng biến đổi
của nó trước ảnh hưởng của văn hóa Tây Âu. Công trình nghiên cứu “Nho giáo và gia
đình” của Vũ Khiêu (1995) đã cung cấp một khối lượng tri thức rất sâu, rộng về văn
hóa gia đình, những tác động, ảnh hưởng đậm nét của nho giáo trong giáo dục gia
đình, những mặt tích cực và tiêu cực của nho giáo đối với việc củng cố gia đình, hình
thành nhân cách trong gia đình và xã hội.
Công trình “Khoa học giáo dục con em trong gia đình” năm 1979 do Đức Minh
chủ biên đề cập đến một số quan điểm giáo dục trẻ em và những phương pháp giáo
dục trẻ em trong gia đình. Cuốn sách “Những vấn đề cấp bách trong giáo dục con ở
lứa tuổi thiếu niên trong gia đình thành phố hiện nay” (2001) do Nguyễn Thanh Bình

14

15
Kết quả khảo sát cho biết hành vi lệch chuẩn xã hội của các em, không chỉ phi
phạm các chuẩn mực về đạo đức con người mà còn vi phạm các quy định về trật tự an
toàn nơi công cộng. Theo số liệu điều tra cho thấy số trẻ em đã có lần đánh nhau
chiếm 17,8%; ăn chơi đua đòi thói xấu chiếm 23,9. Chúng tôi cũng tìm hiểu về hiện
tượng này được biết: “Trẻ con bây giờ một số thì học hành rất chăm chỉ nhưng còn số
lớn là bát nháo, suốt ngày chơi bời, đàn đúm rồi game online, kiếm hiệp lung tung cả
mà bố mẹ chẳng quản lý gì hết chỉ thấy đi suốt ngày” (Nữ, 47 tuổi, cán bộ nhà nước).
Tuy tỷ lệ hành vi đánh nhau không cao bằng hành vi ăn chơi đua đòi thói xấu nhưng
nó cũng dễ bị tác động bởi những hành vi ăn chơi đùa đòi này và sẽ có chiều hướng
gia tăng.
2.1.2.

Các nguyên nhân tác động đến hiện trạng đạo đức trẻ em hiện nay
2.1.2.1. Nguyên nhân từ các điều kiện kinh tế-xã hội
Kể từ khi Hà Đông sáp nhập vào Hà Nội và được quy hoạch xây dựng nhiều
nên người dân ở khắp nơi di cư đến đây để làm ăn sinh sống. Chính điều này đã gây ra
nhiều bất ổn về an ninh, trật tự tại địa phương.
Có không ít những ảnh hưởng tiêu cực đã gieo vào nhận thức sai lầm của một số
thanh niên, học sinh tư tưởng sống gấp, sống vì tiền và coi tiền là tất cả, bất chấp đạo
đức, pháp luật và còn đó rất nhiều những sách báo, băng đĩa hình độc hại, mang tính
bạo lực, đồi truỵ, … lối sống buông thả, bê tha như rượu chè, cờ bạc, nghiện hút… tiêm
nhiễm vào thế hệ trẻ nhanh chóng.
Kết quả khảo sát cho thấy có 12,8% sống trong khu tập thể cơ quan; 16,7% sống
cạnh chợ; 19,4% sống ở nhà riêng trong ngõ, xóm; 18,3% sống gần trường học; và
32,8% sống ở nhà riêng ngoài mặt phố.
Tóm lại, sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước tác động tích cực đến đời
sống của người dân nhưng bên cạnh đó đã nảy sinh nhiều hiện tượng tiêu cực như sự
buông lỏng quản lý của các bậc phụ huynh đối với con cái, nuông chiều con một cách
thái quá dẫn đến con cái luôn nghĩ chúng là nhất và chúng có thể làm bất cứ việc gì

mẫu, bố mẹ ly hôn, cuộc sống tình cảm thiếu thốn, đời sống vật chất, tinh thần có nhiều
khó khăn… đã làm cho các em bị hẫng hụt, bi quan sinh ra chán nản trong học tập rồi rơi
vào các tệ nạn xã hội trong đó có bạo lực học đường.

17
Có 35,0% trẻ em trả lời trong gia đình mình mọi người đối xử với nhau có tình yêu
thương; 64,4% trả lời không có tình yêu thương và có 0,6% không trả lời. 41,7% cho
rằng trong gia đình mình có sự đối xử thiếu công bằng giữa các con trong cùng một nhà;
57,8% đối xử công bằng. Mỗi thành viên trong gia đình cũng sống rất tùy tiện chiếm khá
lớn: 28,5%; 71,1% sống không tùy tiện. 36,7% mọi người đối xử với nhau có gia giáo,
quy tắc; 62,8% không có gia giáo, quy tắc.
Kết quả khảo sát về tình trạng gia đình của các em cho thấy: chỉ có 36,2% gia đình
có sự hòa hợp; 20,0% gia đình đầm ấm.
Những số liệu chỉ ra trên đây chính là đầu mối của những bất hòa trong gia đình, là
nguyên nhân sâu xa dẫn đến những hành vi sai lệch của con cái trong gia đình và là căn
nguyên của sự thiếu hạnh phúc trong gia đình.
* Mối quan hệ tình cảm của cha, mẹ đối với con
Qua cuộc khảo sát về tình trạng bạo lực trong học sinh chúng tôi cũng quan tâm
đến thái độ của những người làm cha, làm mẹ khi con cái có hành vi bạo lực, bởi điều
này có ảnh hưởng quan trọng tới diễn biến tâm lý và việc điều chỉnh hành vi của các
em. Kết quả thật đáng buồn: Có 41,7% các em nói rằng bị cha mẹ “mắng chửi và
đánh”; 9,4% cha mẹ “khuyên bảo nhẹ nhàng”; 6,3% yêu cầu phải “xin lỗi bạn”; và có
đến 42,6% nói rằng “cha mẹ không quan tâm đến hành vi đánh nhau của con cái”.
Khi được hỏi: “Khi em đánh nhau với bạn thì bố, mẹ em có biết được điều này
hay không”? Trả lời: “Úi dào, ông ấy có biết gì đâu. Suốt ngày chỉ quan tâm đến
thằng con của bà vợ kế chứ có quan tâm gì đến em đâu. Thế nên có biết hay không cũng
không quan trọng” (Nam, lớp 8, trường THCS Nguyễn Trãi).
Những con số và lời tâm sự rất thật của các em trên đây đáng gióng lên hồi
chuông báo động về vai trò làm cha mẹ trong gia đình hiện nay. Chính sự thờ ơ, vô
cảm và vô trách nhiệm của nhiều bậc làm cha làm mẹ đối với con cái, cộng thêm

này mong cho chúng nó độc lập được không phải nhờ cậy đến bố, mẹ là may rồi”(Nữ,
38 tuổi, kinh doanh).
Quan niệm và thái độ của các bậc cha mẹ về việc giáo dục lòng hiếu thảo cho
con thời nay thật đáng buồn và đây chính là một hồi chuông cảnh tỉnh cho những bậc
phụ huynh nào có những suy nghĩ sai lầm. Giờ đây, họ có thể cân nhắc lại cách nuôi
dạy con của mình vẫn chưa muộn.
2.3.2.

Tình yêu thương, trách nhiệm đối với anh, chị, em, trong gia đình
Hiếu thảo với bố mẹ là một đức tính quan trọng mà bất kỳ bậc cha mẹ nào cũng
mong muốn con mình có. Bên cạnh đó, tình yêu thương, sự quan tâm và trách nhiệm
đối với anh chị em trong gia đình cũng là một đức tính rất quan trọng.
Theo đánh giá của cuộc khảo sát có 69,9% số người được hỏi trả lời tình yêu
thương và trách nhiệm đối với anh, chị, em là rất quan trọng; 28,8% cho là khá quan
trọng và 1,4% cho rằng bình thường.
Tóm lại, việc giáo dục cho con cái tình yêu thương và trách nhiệm với nhau là
một nội dung mà đa số các bậc cha mẹ giờ đây không còn chú ý nhiều đến nữa. Đó là
do ngày nay đời sống « vật chất » đã dần thay thế cho đời sống « tinh thần ». Cuộc
sống hối hả, bận rộn lo cơm, áo, gạo, tiền và luôn đề cao cái « tôi » của mình nên họ
đã có những nhận thức kém hơn đức tính này so với trước kia.
2.3.3. Lễ phép, kính trọng đối với người trên
Giáo dục sự lễ phép và kính trọng đối với người lớn ngày nay có phần giảm sút
là một cảnh báo đối với xã hội nói chung và đối với mỗi gia đình nói riêng. Khi điều tra
tại quận Hà Đông, 67,2% những người được hỏi cho rằng đức tính này là rất quan trọng;
32,8% đánh giá là khá quan trọng.

20
Nhìn chung, các bậc phụ huynh ý thức được tầm quan trọng của việc dạy dỗ con về
sự lễ phép và lòng kính trọng đối với người trên, nhưng so với hai đức tính: hiếu thảo với
cha mẹ và yêu thương, trách nhiệm đối với các anh chị em thì tầm quan trọng đã giảm đi
2.3.6. Kết hợp với một số nội dung giáo dục mới khác
Dành thời gian để chuyện trò, tâm sự với con cái là điều rất cần thiết và quý giá. Sẽ
tốt hơn và hiệu quả hơn nữa khi nội dung trao đổi, chuyện trò với con cái trong những
khoảng thời gian ấy là những nội dung giáo dục hợp lý với độ tuổi của trẻ. Mỗi gia đình
với rất nhiều nét khác nhau về trình độ, nhận thức, quan niệm… dẫn đến sự khác nhau
nhất định trong các nội dung chuyện trò với con cái.
Qua khảo sát có 7 nội dung được đưa ra dưới đây để giáo dục con của các gia đình
hiện nay, số liệu cho thấy: Mức độ thứ nhất được coi là được đánh giá cao nhất. Trong
bảng số liệu này nội dung thứ hai “Tri thức” được các bậc phụ phuynh đánh giá cao
hơn cả được đặt ngay ở vị trí thứ nhất và chiếm tỷ trọng cũng lớn nhất là 98,6%; tiếp
ngay sau là “đạo đức” với mức độ cũng cao nhưng chỉ đứng ở vị trí thứ 2 là 87,7%;
tiếp đó là “kỹ năng sống” ở mức độ 1 chiếm 1,4% và mức độ 2 là 8,2%, ở mức độ 3
chiếm 63,0%; kế tiếp sau nội dung này là “giới tính” giữ tỷ lệ tương đối đều nhau ở
mức độ 4 và mức độ 5; sau đó đến “hướng nghiệp” và cuối cùng là “văn hóa, nghệ thuật”.
Vậy là ngày trước các cụ quan tâm đặc biệt đến giáo dục đạo đức và luôn xếp ở
vị trí đầu tiên nhưng giờ đây nội dung này đã đứng sau cả nội dung tri thức. Nhận thức
như vậy là tốt nhưng từ nhận thức đến hành động còn khác xa nhau nhiều. Thế nên
mới xảy ra nhiều hiện tượng tiêu cực ở trẻ em ngày nay.
2.4. Phƣơng pháp giáo dục đạo đức cho con trong gia đình
Phương pháp là một lĩnh vực khoa học, nhưng cũng là một nghệ thuật, nhất là
trong giáo dục đạo đức. Phương pháp giáo dục thường gắn liền với nội dung giáo dục.
Trong gia đình, phương pháp giáo dục đạo đức hướng vào việc hình thành ý thức đạo
đức cho con, tổ chức việc khai sáng đạo đức, bồi dưỡng kinh nghiệm đạo đức, xây
dựng hành vi đạo đức và thói quen đạo đức.
2.4.1. Nêu gương thông qua hành động của người lớn

22
* Quan tâm, chăm sóc và tôn trọng bố mẹ