ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

BÙI PHƢƠNG THANH

ĐỊNH HƢỚNG GIÁ TRỊ HÔN NHÂN CỦA THANH
NIÊN THEO ĐẠO THIÊN CHÚA Ở HÀ NỘI HIỆN NAY
(Nghiên cứu tại nhà thờ Thái Hà và nhà thờ Thạch Bích)
LUẬN VĂN THẠC SĨ
CHUYÊN NGÀNH XÃ HỘI HỌC

Hà Nội – 2013

Hà Nội – 2013MỤC LỤC
Trang
PHẦN MỞ ĐẦU 1
1. Lý do chọn đề tài 1
2. Ý nghĩa nghiên cứu 2
2.1. Ý nghĩa lý luận 2
2.2. Ý nghĩa thực tiễn 3
3. Tổng quan nghiên cứu 3
3.1. Những nghiên cứu về định hướng giá trị của thanh niên nói chung 3
3.2. Những nghiên cứu về định hướng giá trị hôn nhân 6
3.3. Những nghiên cứu về gia đình Thiên chúa giáo 10
4. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu 11
4.1. Mục đích nghiên cứu 11
4.2. Nhiệm vụ nghiên cứu 11
5. Đối tƣợng, khách thể, phạm vi nghiên cứu 11
5.1. Đối tượng nghiên cứu 11
5.2. Khách thể nghiên cứu 11
5.3. Phạm vi nghiên cứu 12
6. Phƣơng pháp nghiên cứu 13
6.1. Phương pháp luận 13
6.2. Phương pháp nghiên cứu xã hội học 14
6.2.1. Phân tích tài liệu 14
6.2.2. Phỏng vấn sâu 14
6.2.3. Phương pháp trưng cầu ý kiến 14
7. Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu 16
7.1. Câu hỏi nghiên cứu 16
7.2. Giả thuyết nghiên cứu 16


2.3.1. Tầm quan trọng của hôn nhân 44
2.3.2. Mối quan hệ giữa tình yêu, hôn nhân và sự nghiệp 46
CHƢƠNG 3: ĐỊNH HƢỚNG GIÁ TRỊ KHI KẾT HÔN CỦA THANH
NIÊN THEO ĐẠO THIÊN CHÚA TẠI GIÁO XỨ THÁI HÀ VÀ
THẠCH BÍCH 53
3.1. Định hƣớng lựa chọn bạn đời 53
3.1.1.Về trình độ học vấn của người bạn đời 54
3.1.2. Về nghế nghiệp của người bạn đời 58
3.1.3. Về phẩm chất, đạo đức của người bạn đời 60
3.1.4. Về tôn giáo của người bạn đời 63
3.2. Một số đặc điểm về đời sống gia đình của nhóm thanh niên theo đạo
Thiên chúa tại giáo xứ Thái Hà và Thạch Bích đã kết hôn 67
3.3.1. Phân công lao động trong gia đình 67
3.3.2. Sử dụng các biện pháp tránh thai 72
3.3.3. Dự định về con cái 75
3.3. Vai trò của Thiên chúa giáo đối với định hƣớng giá trị hôn nhân của
thanh niên theo đạo Thiên chúa tại nhà thờ Thái Hà và Thạch Bích 78
KẾT LUẬN 82
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC

DANH MỤC CÁC BẢNG
Trang
Bảng 1: Cơ cấu mẫu
15
Bảng 2.1: Định hướng giá trị của thanh niên theo đạo Thiên chúa về

nghiệp của thanh niên theo đạo Thiên chúa tại giáo xứ Thái Hà và
Thạch Bích (Tỷ lệ %) 47
Bảng 2.8: Tương quan giữa giới tính và mục đích chính của hôn nhân
theo theo đạo Thiên chúa tại giáo xứ Thái Hà và Thạch Bích (Tỷ lệ %)

51
Bảng 3.1: Định hướng giá trị về trình độ học vấn của người bạn đời
của thanh niên theo đạo Thiên chúa tại giáo xứ Thái Hà và Thạch Bích
(Tỷ lệ %) 55
Bảng 3.2: Tương quan giới và định hướng giá trị về trình độ học vấn
người bạn đời tương lai của thanh niên theo đạo Thiên chúa tại giáo xứ
Thái Hà và Thạch Bích (Tỷ lệ %)

56
Bảng 3.3: Tương quan giữa địa bàn khảo sát với định hướng giá trị về
trình độ học vấn người bạn đời của thanh niên theo đạo Thiên chúa tại
giáo xứ Thái Hà và Thạch Bích (Tỷ lệ %) 57
Bảng 3.4: Tương quan giữa giới tính với định hướng giá trị về nghề

DANH MỤC CÁC BIỂU
Trang
Biểu 2.1: Đạo Thiên chúa và vấn đề quan hệ tình dục trước hôn nhân
39
Biểu 2.2: Thanh niên theo đạo Thiên chúa đánh giá trị về tầm quan
trọng của hôn nhân

45
Biểu 2.3: Thanh niên theo đạo Thiên chúa tại giáo xứ Thái Hà và
Thạch Bích quan niệm về mục đích chính của hôn nhân

50
Biểu 3.1: Định hướng giá trị về nghiệp của người bạn đời của thanh
niên theo đạo Thiên chúa tại giáo xứ Thái Hà và Thạch Bích

59
Biểu 3.2: Định hướng giá trị của thanh niên theo đạo Thiên chúa tại
giáo xứ Thái Hà và Thạch Bích về phẩm chất của người bạn đời

61
Biểu 3.3: Dự định về số con trong gia đình thanh niên theo đạo Thiên
chúa tại giáo xứ Thái Hà và Thạch Bích

77

1

PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Thiên chúa giáo được truyền vào Việt Nam một cách chính thức và có

tác động đến những định hướng giá trị của thanh niên Công giáo trong hôn
nhân ra sao? Những định hướng giá trị của họ có sự khác biệt gì so với thanh
niên nói chung? Và qua nghiên cứu định hướng giá trị trong hôn nhân và gia
đình ở lứa tuổi thanh niên nhằm làm rõ những thay đổi trong nhận thức, quan
niệm về hôn nhân và gia đình để đi tới phát hiện những giá trị mới xuất hiện
và những giá trị đã bị phai nhạt trong nền kinh tế thị trường.
Xuất phát từ những lý do trên, tác giả lựa chọn đề tài nghiên cứu “Định
hướng giá trị hôn nhân của thanh niên theo đạo Thiên chúa ở Hà Nội hiện
nay”.
2. Ý nghĩa nghiên cứu
2.1. Ý nghĩa lý luận
Nghiên cứu này trên cơ sở vận dụng một số khái niệm, lý thuyết xã hội
học như khái niệm giá trị, định hướng giá trị, hôn nhân, lý thuyết hành động
xã hội, lý thuyết xã hội hóa, lý thuyết sự lựa chọn hợp lý, , … để tìm hiểu và
giải thích những quan niệm, định hướng lựa chọn giá trị hôn nhân của thanh
niên theo Thiên chúa giáo như: định hướng giá trị về tình yêu, định hướng giá
trị về ý nghĩa của hôn nhân, về vai trò giới trong gia đình, về lựa chọn bạn
đời trong tương lai. Đồng thời đề tài được coi như là một luận chứng góp
phần làm sáng tỏ hơn cho những lý thuyết đó.
3

2.2. Ý nghĩa thực tiễn
Nghiên cứu được thực hiện nhằm góp phần phác họa những định hướng
giá trị về hôn nhân của thanh niên theo Thiên chúa giáo. Những kết quả nghiên
cứu của đề tài có thể được dùng làm tài liệu tham khảo cho các cá nhân, tổ
chức quan tâm khi nghiên cứu về hôn nhân của thanh niên Công giáo.
3. Tổng quan nghiên cứu
3.1. Những nghiên cứu về định hướng giá trị của thanh niên nói chung
Định hướng giá trị của thanh niên là lĩnh vực nghiên cứu được rất nhiều
người quan tâm ở Việt Nam. Những năm gần đây, nhiều công trình nghiên

chuẩn mực xã hội trong thanh niên; Phong trào thanh niên va công tác thanh
niên. Trong đó,vấn đề định hướng giá trị được tác giả phân tích trong mối
quan hệ ba chiều giữa giá trị, chuẩn mực, và hành vi. Giá trị được coi là cơ sở
quan trọng để tạo ra mục đích động cơ cho hành vi. Những hành vi này biểu
hiện các cấp độ, có thể là cấp độ hành vi cá nhân, cấp độ hành động nhóm xã
hội. Chuẩn mực là những phương thức tổ chức và kiểm soát của xã hội đối
với các hành vi nói trên. Ba yếu tố này thể hiện sự thống nhất.
Trong cuốn “Định hướng giá trị của thanh niên, sinh viên trong giai
đoạn hiện nay”, của tác giả Cao Xuân Thạo (2008) [31] đã đề cập đến những
vấn đề: Những giá trị quan trọng đối với cuộc sống của thanh niên, sinh viên
trong giai đoạn hiện nay, định hướng giá trị trong học tập, trong khoa học.
Bên cạnh đó, định hướng giá trị trong các mối quan hệ giao tiếp của thanh
niên, sinh viên cũng được đề cập trong nghiên cứu.
Luận án Tiến sĩ chuyên ngành xã hội học của tác giả Phạm Tất Thắng
với đề tài: “Định hướng giá trị của sinh viên” (Qua nghiên cứu trường hợp
5

sinh viên của 11 đơn vị đào tạo trên địa bàn Hà Nội từ 1998 đến nay) (2009)
[30] với mục đích nhằm tìm hiểu định hướng giá trị của sinh viên hiện nay
trong lĩnh vực nghề nghiệp, việc làm, giá trị chính trị, tình bạn, tình yêu, hôn
nhân, lý giải các yếu tố xã hội chi phối những định hướng giá trị của sinh viên
hiện nay.
“Định hướng giá trị văn hóa của thanh niên nông thôn giai đoạn hiện
nay”, Dương Kiều Hương, Viện Nghiên cứu Thanh niên, 2012 [28]: Ban chủ
nhiệm đề tài đã tập trung nghiên cứu, tìm hiểu cơ sở lý luận liên quan đến định
hướng giá trị văn hoá của Thanh niên nông thôn, những chủ trương, chính sách
của Đảng và Nhà nước về xây phát triển nông nghiệp, nông thôn, xây dựng
nông thôn mới; chủ trương của Đoàn thanh niên đối với công tác định hướng
giá trị văn hoá cho Thanh niên nông thôn, những tác động tích cực trong quá
trình triển khai các hoạt động của Đoàn trên địa bàn nông thôn đối với công tác

- Sự nố lực cố gắng thành đạt trong cuộc sống đã khiến cho một số phụ nữ
tạm gác việc xây dựng gia đình để có thời gian học tập và nghiên cứu khoa học.
- Hiện tượng tuổi kết hôn ở nữ giới cho thấy phụ nữ cũng đã có một
bước tiến bộ đáng kể trong việc làm chủ hôn nhân của mình.
- Sự tuân thủ độ tuổi kết hôn theo quy định của “Luật Hôn nhân và gia
đình” có thể bắt nguồn từ một phần sự nâng cao dân trí do quá trình tiếp xúc
và giao lưu văn hóa mạnh hơn, trình độ nhận thức xã hội ít bị hạn chế.
Kết quả nghiên cứu đã phản ánh thực trạng về hôn nhân trên những khía
cạnh: tình trạng hôn nhân, tuổi kết hôn, thành phần và quy mô gia đình, mối
quan hệ trong gia đình, những định hướng giá trị của hôn nhân và gia đình.
“Trở lại với quan niệm về hôn nhân và gia đình qua một số chỉ báo xã
7

hội học”, Nguyễn Phương Thảo trong cuốn “Gia đình Việt Nam hiện nay”
[14] đã đề cập tới một số nội dung trong quan niệm về hôn nhân và gia đình
như: độ tuổi thích hợp cho hôn nhân, tiêu chuẩn lựa chọn bạn đời, vai trò của
cha mẹ trong hôn nhân của con cái và quan niệm về số con trong mỗi gia
đình, về gia đình hạnh phúc.
- Về độ tuổi thích hợp cho hôn nhân: Quan niệm về độ tuổi thích hợp
cho hôn nhân phụ thuộc rất nhiều vào môi trường sinh sống, trình độ văn hóa,
nghề nghiệp, lứa tuổi người được hỏi.
- Về tiêu chuẩn lựa chọn bạn đời: Một chỉ báo quan trọng nhằm phản
ánh quan niệm về hôn nhân là mức độ quan tâm đến những phẩm chất cần có
đối với người bạn đời. Những phẩm chất này có thể thay đổi theo từng giai
đoạn lịch sử và từng hoàn cảnh kinh tế - xã hội. Có thể nhận thấy những phẩm
chất, tiêu chuẩn, giá trị về kinh tế hay nói chung là các định hướng giá trị
“thực tế” được cả nam và nữ rất chú trọng trong quan niệm lựa chọn bạn đời.
Trong “Báo cáo kết quả điều tra gia đình ở Việt Nam , 2006” [33]
cũng có một phần nội dung đề cập đến vấn đề hôn nhân và tiêu chuẩn lựa
chọn bạn đời. Đây là cuộc điều tra đầu tiên được tiến hành trên phạm vi toàn

về hôn nhân của sinh viên vẫn đề cao những giá trị truyền thống. Sự định
hướng trong hôn nhân của sinh viên được bàn đến qua: sự định hướng về
những tiêu chuẩn lựa chọn bạn đời (bao gồm: học vấn, nghề nghiệp, phẩm
chất đạo đức, ngoại hình của bạn đời tương lai).
“Định hướng giá trị về gia đình hạnh phúc của sinh viên đã tốt nghiệp
ra trường”, luận văn thạc sĩ tâm lý học, Đào Thị Lan Hương, [27]: Qua điều
tra khảo sát, phỏng vấn sâu, đề tài đã chỉ ra sinh viên đã tốt nghiệp ra trường
9

có những định hướng giá trị rất đa dạng về vấn đề gia đình hạnh phúc. Gia
đình hạnh phúc đòi hỏi phải có sự kết hợp của nhiều yếu tố song quan trọng
nhất là nền tảng yêu thương, sự chung thủy được ưu tiên số một. Về vấn đề
mô hình gia đình: thanh niên thích mô hình gia đình truyền thống hơn gia
đình hạt nhân. Đề tài cũng đề cập đến những phẩm chất của người vợ và
người chồng được thanh niên lựa chọn trong mẫu hình gia đình của mình.
“Định hướng giá trị trong việc lựa chọn bạn đời của sinh viên đại học
hiện nay” khảo sát tại Học viện báo chí và tuyên truyền, khóa luận tốt
nghiệp đại học, Tao Thị Hải Hậu [29]: Tác giả tập trung làm sáng tỏ nhận
thức của sinh viên về vấn đề tình yêu và hôn nhân, quan niệm của sinh viên
về quan hệ tình dục trước hôn nhân, quan niệm của sinh viên về sống thử, về
sống độc thân. Bên cạnh đó, nghiên cứu cũng tìm hiểu về những định hướng
giá trị trong việc lựa chọn bạn đời của sinh viên như: về trình độ học vấn của
người bạn đời, về nghề nghiệp của người bạn đời, về những giá trị tiêu
chuẩn đạo đức, về ngoại hình, sức khỏe của người bạn đời, định hướng giá
trị về gia đình của người bạn đời. Sau những phân tích, chứng minh và kết
luận, tác giả khẳng định: Định hướng giá trị trong việc lựa chọn bạn đời của
sinh viên đại học đã có nhiều thay đổi so với trước đây. Cụ thể là những giá
trị vật chất chiếm ưu thế hơn. Tình yêu là giá trị hàng đầu trong việc lựa
chọn nhưng những giá trị khác cũng chiếm nhiều ưu thế như học vấn, đạo
đức, nghề nghiệp,….

Nhìn chung, những nghiên cứu về hôn nhân của gia đình Công giáo
được đề cập ở mức độ nhất định. Nhiều vấn đề liên quan đến hôn nhân, gia
đình của nhóm đối tượng thanh niên Công giáo còn bỏ ngỏ. Chính vì thế, việc
nghiên cứu đề tài: “Định hướng giá trị hôn nhân của thanh niên theo đạo
11

Thiên chúa ở Hà Nội hiện nay” là rất cần thiết.
4. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
4.1. Mục đích nghiên cứu
Đề tài nghiên cứu với mục đích làm sáng rõ định hướng giá trị hôn
nhân của thanh niên theo đạo Thiên chúa hiện nay. Đặc biệt là tìm hiểu rõ hơn
định hướng giá trị về tình yêu, định hướng giá trị trong việc lựa chọn bạn đời
tương lai, ý nghĩa của hôn nhân, hình dung về vai trò giới trong hôn nhân,
của nhóm đối tượng này.
4.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Tìm hiểu định hướng giá trị của thanh niên theo đạo Thiên chúa về
tình yêu: quan niệm về tình yêu, quan niệm về mối quan hệ giữa tình yêu và
tình dục, quan niệm về hôn nhân
- Tìm hiểu định hướng giá trị khi kết hôn của thanh niên theo đạo Thiên
chúa về: định hướng lựa chọn bạn đời, thời gian tìm hiểu trước khi kết hôn,
một số đặc điểm về đời sống gia đình của nhóm thanh niên theo đạo Thiên
chúa đã kết hôn.
- Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến định hướng giá trị hôn nhân của
thanh niên theo đạo Thiên chúa: đặc điểm cá nhân, gia đình, giáo lý hôn nhân
của đạo Thiên chúa.
5. Đối tƣợng, khách thể, phạm vi nghiên cứu
5.1. Đối tượng nghiên cứu
- Định hướng giá trị hôn nhân của thanh niên theo đạo Thiên chúa ở Hà
Nội hiện nay.
5.2. Khách thể nghiên cứu

6.1. Phương pháp luận
Đề tài sử dụng quan điểm của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ
nghĩa duy vật lịch sử làm kim chỉ nam trong suốt quá trình nghiên cứu, từ các
luận điểm nghiên cứu, phân tích cho đến chứng minh các khía cạnh khác nhau
của đề tài.
Phương pháp này yêu cầu nghiên cứu xã hội học cần hướng đến những
hiện tượng, những qui luật xã hội thực, bản chất và quan trọng là đối tượng
của xã hội học, để có thể chỉ ra được vị trí và sự thể hiện của các qui luật của
hiện thực xã hội. Như vậy, nghiên cứu xã hội học cần chỉ ra vị trí thực tế và
vai trò của các hiện tượng xã hội tương ứng, cũng như việc chỉ ra vị trí vai trò
của các lĩnh vực chủ yếu của đời sống xã hội và mối quan hệ giữa chúng.
Trong các nghiên cứu xã hội học, phương pháp luận triết học Macxit
yêu cầu không được xem xét các hiện tượng xã hội một cách siêu hình, mà
phải xem xét chúng một cách biện chứng. Điều đó có nghĩa rằng, các hiện
tượng xã hội không thể được xem xét một cách tách biệt, không có mối liên
hệ với nhau mà cần được xem xét trong các mối quan hệ có tính qui luật,
trong sự phụ thuộc, sự quyết định lẫn nhau.
Do đó, trong đề tài nghiên cứu này, không đặt “định hướng giá trị hôn
nhân của thanh niên” như một yếu tố cô lập, mà luôn đặt nó trong mối quan
hệ biện chứng với các yếu tố xã hội khác. Các yếu tố đó bao gồm cả các yếu
tố chủ quan và khách quan, trực tiếp và gián tiếp như các đặc điểm nhân khẩu
xã hội, các môi trường xã hội hóa và tình hình kinh tế - văn hóa – xã hội trong
bối cảnh nghiên cứu.
Trong đề tài nghiên cứu này, không chỉ đi tìm hiểu xem định hướng
giá trị hôn nhân của thanh niên theo đạo Thiên chúa mà còn xem xét đến các
14

yếu tố ảnh hưởng đến định hướng giá trị của thanh niên. Trong đó, đặc biệt
chú trọng đến tác động của yếu tố gia đình và giáo lý hôn nhân của đạo
Thiên chúa.

200 phiếu hợp lệ có cơ cấu theo các biến số như sau:
Bảng 1: Cơ cấu mẫu
STT
Tiêu chí
Số lƣợng
Tỷ lệ %
1
Giới tính
Nam
113
56,5
Nữ
87
43,5
2
Tình trạng
hôn nhân
Đã kết hôn
90
45,0
Chưa kết hôn
110
55,0
3
Địa điểm
khảo sát
Thạch Bích
100
50,0
Thái Hà

vẫn chịu ảnh hưởng từ những quan niệm truyền thống.
2. Định hướng lựa chọn bạn đời của thanh niên theo đạo Thiên chúa
bao gồm nhiều tiêu chí như: trình độ học vấn, nghề nghiệp, tôn giáo, phẩm
chất đạo đức trong đó, tôn giáo của người bạn đời là một tiêu chí đặc biệt
quan trọng đối với nhóm thanh niên này.
3. Có sự khác biệt trong quan niệm về mối quan hệ tình yêu và tình dục
giữa nam thanh niên theo đạo Thiên chúa so với nữ thanh niên theo đạo Thiên
chúa.
17

8. Khung lý thuyết


bạn đời
- Thời gian tìm hiểu
trước khi kết hôn
- Một số đặc điểm về đời
sống gia đình
- Vai trò của Thiên chúa
giáo với định hướng giá
trị hôn nhân
Môi trƣờng kinh tế - xã hội

Định hƣớng
giá trị hôn
nhân của
thanh niên
theo đạo
Thiên chúa
Định hướng giá trị về
tình yêu của thanh niên
theo đạo Thiên chúa:
- Quan niệm về tình yêu
- Quan niệm về mối
quan hệ giữa tình yêu và
tình dục
- Quan niệm về hôn
nhân