Áp dụng kỹ thuật Brainstorming trong dạy học tiếng Anh cho học sinh THPT
I. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Xã hội càng ngày càng phát triển. Do đó, nhu cầu giao tiếp, học tập,
nghiên cứu…không ngừng tăng lên. Điều đó đồng nghĩa với việc con người
không thể chỉ biết và sử dụng một ngôn ngữ nhất định (tiếng mẹ đẻ). Việc học
tập và sở hữu thêm một ngoại ngữ nào đó - đặc biệt là tiếng Anh, một phương
tiện giao tiếp quốc tế hữu hiệu - dần trở thành một nhu cầu thiết yếu. Vì vậy, dạy
và học tiếng Anh tại trường phổ thông là một tất yếu để đưa con người dần tiến
đến cái đích của sự giao tiếp quốc tế đa phương diện.
Như một xu hướng phát triển tất yếu, Giáo dục cũng phải có nhiều thay
đổi để phù hợp với những yêu cầu mới của xã hội hiện đại. Tiếng Anh đã trở
thành một môn học bắt buộc trong hệ thống Giáo dục quốc dân ở Việt Nam.
Cũng như bất kỳ một môn học nào khác, cộng thêm những yếu tố mang tính
chất đặc thù bộ môn, việc dạy và học tiếng Anh đòi hỏi những phương pháp,
phương tiện dạy học phù hợp và thường xuyên được đổi mới. Hướng đổi mới là
giảng dạy đạt hiệu quả và chất lượng, lấy người học làm trung tâm. Để một giờ
học Ngoại Ngữ đạt kết quả, giáo viên phải tìm ra những phương pháp dạy học
phù hợp, những hỗ trợ thích hợp từ phương tiện dạy học, phù hợp với từng tiết
dạy, từng đối tượng học sinh và đặc biệt là thật hứng thú. Điều này có nghĩa là,
trong khoảng thời gian cho phép của một tiết dạy vấn đề mà giáo viên cần quan
tâm không phải là mình đã làm được những gì mà là học sinh có tâm trạng, tâm
thế, thái độ như thế nào đối với các hoạt động mà giáo viên tổ chức và mức độ
tham gia của từng đối tượng học sinh vào hoạt động đó.
Với thực tế giảng dạy tại trường, đa phần học sinh có vốn tích lũy về kiến
thức ngôn ngữ tiếng Anh rất ít. Vì vậy nếu giáo viên chỉ giảng dạy theo một
cách thức đơn điệu, lặp lại thì sự buồn tẻ, nhàm chán của không khí tiết học
cộng với sự e ngại, rụt rè của học sinh sẽ khiến cho tư duy của các em dần trở
nên ngại và lười hoạt động. Khi giáo viên đặt học sinh vào những tình huống có
vấn đề và yêu cầu các em phải tìm cách giải quyết chúng, giải quyết độc lập,
theo cặp hay theo nhóm, thì buộc học sinh phải suy nghĩ theo các hướng khác
Giáo viên: Doãn Thị Bảo Chung Trường THPT Bắc Sơn

Giáo viên: Doãn Thị Bảo Chung Trường THPT Bắc Sơn
2
Áp dụng kỹ thuật Brainstorming trong dạy học tiếng Anh cho học sinh THPT
Với đặc điểm như vậy, từ lâu người ta đã sử dụng kỹ thuật này vào trong rất
nhiều lĩnh vực đặc biệt là những lĩnh vực, hoạt động cần sự đột phá, sáng tạo
và độc đáo như:
- Phát triển sản phẩm mới
- Quảng cáo
- Giải quyết vấn đề
- Quá trình quản trị
- Quản trị dự án
- Xây dựng nhóm
- Xây dựng kế hoạch kinh doanh
Và dần dần, kỹ thuật này được áp dụng vào quá trình dạy học nhằm mang
đến cho học sinh, sinh viên một cách thức làm việc mới chủ động, sáng tạo,
Giáo viên: Doãn Thị Bảo Chung Trường THPT Bắc Sơn
3
Áp dụng kỹ thuật Brainstorming trong dạy học tiếng Anh cho học sinh THPT
tích cực để giải quyết các nhiệm vụ và tình huống học tập của bản thân và
của tập thể lớp.
2. Cách thức tiến hành BSM.
BSM có thể tiến hành bởi một hay nhiều người. Số lượng người tham gia
nhiều sẽ giúp cho phương pháp tìm ra lời giải được nhanh hơn hay toàn diện
hơn nhờ vào nhiều góc nhìn khác nhau bởi các trình độ, trình tự khác nhau của
mỗi người. Theo A. Osborn, để tiến hành BSM theo nhóm cần có các bước sau:
a. Trong nhóm chọn ra một nhóm trưởng để điều khiển và một người thư ký
để ghi lại tất cả ý kiến (cả hai công việc có thể do cùng một người thực
hiện).
b. Xác định vấn đề hay ý kiến sẽ được BSM. Phải làm cho mọi thành viên
trong nhóm hiểu thấu đáo về đề tài sẽ được tìm hiểu.

Với cách thức làm việc như vậy thì dù muốn hay không, dù nhiều ý tưởng
hay ít thì mỗi thành viên đều phải đưa ra ý kiến cá nhân để đóng góp cho vấn đề
chung. Và như vậy nếu học sinh tham gia vào các hoạt động BSM để tìm cách
giải quyết các nhiệm vụ học tập do giáo viên yêu cầu các em sẽ không phải sợ
hay e ngại rằng ý kiến của mình sẽ bị phản bác. Điều đó thúc đẩy sự tự tin của
mỗi cá nhân và động viên các em tư duy về vấn đề, và hình như nó còn tạo ra
một sự cạnh tranh ngầm giữa các thành viên trong nhóm trong việc dành lấy cơ
hội để đưa ý tưởng và cũng hi vọng rằng ý tưởng đó sẽ trở thành lựa chọn chung
hợp lí nhất của nhóm.
3. Vai trò của BSM trong việc đổi mới phương pháp dạy học (PPDH)
Luật Giáo dục 2005, điều 28, đã nhấn mạnh sự cần thiết phải đổi mới
phương pháp dạy và học theo hướng tích cực. Trong việc đổi mới phương pháp
dạy và học theo hướng tích cực thì phương pháp học của học sinh là mối quan
tâm hàng đầu. Trong suốt 5 năm qua, chúng ta cũng đã không ngừng đổi mới để
hưởng ứng cuộc vận động “xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích
cực”. Mục đích cũng chính là tạo nên một chuyển biến trong mối quan hệ giữa
Giáo viên: Doãn Thị Bảo Chung Trường THPT Bắc Sơn
5
Áp dụng kỹ thuật Brainstorming trong dạy học tiếng Anh cho học sinh THPT
giáo viên và học sinh với các hoạt động học tập mà mục tiêu cuối cùng là tạo ra
được sự tích cực và chủ động của học sinh trong quá trình lĩnh hội tri thức.
Trong rất nhiều kỹ thuật dạy học (KTDH) thường dùng, có thể kể đến một số
KTDH phát huy tính tích cực, sáng tạo của người học như: Kỹ thuật công não
(Brainstorming), kỹ thuật thông tin phản hồi, … Như vậy, BSM (với việc hỗ trợ
của sơ đồ tư duy (Mind Map) chính là một trong những KTDH hiệu quả tạo nên
sự chuyển biến trong tư duy của người học.
Sự chuyển biến về hoạt động học tập trong lớp có thể thể hiện qua sơ đồ
sau:
Nhìn vào sơ đồ trên ta dễ dàng nhận thấy sự biến đổi một cách căn bản, có thể
nói là sự đảo chiều, trong vai trò của giáo viên và học sinh đối với các hoạt động

Người
dạy
Người
học
Áp dụng kỹ thuật Brainstorming trong dạy học tiếng Anh cho học sinh THPT
Trong sự tương tác này, giáo viên đóng vai trò là người cố vấn, định hướng và tổ
chức các hoạt động học tập còn học sinh mới là chủ thể thực hiện hoạt động
bằng cách tự nghiên cứu, tự tìm hiểu và tự đánh giá, tự điều chỉnh phương pháp
học tập của mình. Như vậy trong trong mối quan hệ tương tác này yếu tố quan
trọng nhất chính là sự tự giác của học sinh.
Với kỹ thuật BSM, học sinh sẽ tự giác tư duy, chủ động và tích cực hoạt
động để tìm ra các giải pháp cho các nhiệm vụ học tập mà giáo viên đưa ra. Do
đó, BSM góp phần vào việc đổi mới PPDH theo hướng tích cực.
III. THỰC TRẠNG CỦA VIỆC DẠY VÀ HỌC TIẾNG ANH
Tiếng Anh đã là một môn học bắt buộc trong hệ thống giáo dục quốc dân
của nước ta, song vấn đề dạy và học nó vẫn chưa đạt được sự đồng bộ trong hiệu
qủa và chất lượng giữa các vùng miền, khu vực. Đặc biệt sự quan tâm hứng thú
đối với môn học này cũng có sự phân hóa rõ rệt giữa học sinh thành thị và học
sinh nông thôn, miền núi, vùng đặc biệt khó khăn. Sự khác biệt này xuất phát từ
cả nguyên nhân khách quan lẫn chủ quan.
Thứ nhất, giáo viên không tự đổi mới PPDH. Chúng ta đề cập nhiều đến
việc đổi mới và tính tất yếu của việc đổi mới PPDH. Đó là dạy học tích cực, lấy
người học làm trung tâm, là chủ thể của hoạt động học tập. Tuy nhiên việc đổi
mới đó không thể thực hiện trong một sớm một chiều nhất là khi PPDH truyền
thống ăn sâu tạo nên gốc dễ, tạo nên lối mòn khó thay đổi. Chúng ta thẳng thắn
nhìn nhận rằng đang tồn tại rất nhiều tiết học tiếng Anh không “warm up”. Đơn
giản chỉ là kiểm tra bài cũ, kiểm tra sĩ số học sinh và ghi tiêu đề bài mới rồi kế
tiếp là hàng loạt các hoạt động thuyết trình: thuyết trình về nghĩa từ vựng, về
Giáo viên: Doãn Thị Bảo Chung Trường THPT Bắc Sơn
8

Áp dụng kỹ thuật Brainstorming trong dạy học tiếng Anh cho học sinh THPT
Thứ tư, học sinh không tự đổi mới phương pháp học. Trải qua một thời
gian học tập ở cấp tiểu học và THCS, học sinh đã tự tìm ra cho mình một
phương pháp học nhất định. Tuy nhiên, không phải phương pháp nào cũng còn
phù hợp với các môn học ở cấp THPT, đặc biệt trong trong tình hình đổi mới
PPDH như ngày nay mà mục tiêu là tạo nên sự chuyển biến, đưa học sinh trở
thành chủ thể của mọi hoạt động học tập. Tuy nhiên, do thói quen hay do những
hạn chế nhất định về năng lực học tập, học sinh vẫn giữ những phương pháp học
tập cũ rất thụ động, không tự giác và tích cực. Điều này đã tạo nên một rào cản
khiến học sinh không thể lĩnh hội hết tri thức của môn học. Các em không đủ tự
tin hoặc không tự giác tham gia vào các hoạt động học tập. Điều này khiến cho
tiết học trở nên vô cùng khó khăn và không hiệu quả.
Với tất cả những tồn tại trên, để quá trình dạy - học tiếng Anh đạt hiệu
quả thì bản thân giáo viên phải biết khắc phục tất cả những hạn chế từ phía học
sinh và những thiếu thốn về PTDH, tự đổi mới PPDH của mình, kết hợp với
những KTDH mới bên cạnh việc tận dụng những điều kiện hiện tại nhằm “cách
mạng hóa” một giờ học tiếng Anh truyền thống.
IV. GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIỜ HỌC TIẾNG ANH BẰNG
CÁCH ÁP DỤNG KỸ THUẬT BRAINSTORMING.
Như đã đề cập, BSM là một kỹ thuật dùng sự hỗ trợ của sơ đồ tư duy
nhằm tìm ra các giải pháp cho một vấn đề, và nó thật sự hiệu quả khi làm việc
theo nhóm. Làm việc theo nhóm đã là một hình thức hoạt động mới nhằm đổi
mới PPDH mà ở đó giáo viên chỉ giữ vai trò định hướng, tổ chức và cố vấn còn
học sinh mới là chủ thể tích cực, chủ động tìm ra hướng giải quyết và tự giải
quyết vấn đề. BSM sẽ phát huy tinh thần và khả năng hoạt động nhóm (team
work) trong một giờ học tiếng Anh. Sự hợp tác này là không thể thiếu nếu muốn
đạt được mục đích giao tiếp trong quá trình dạy - học Tiếng Anh nói riêng và
Giáo viên: Doãn Thị Bảo Chung Trường THPT Bắc Sơn
10
Áp dụng kỹ thuật Brainstorming trong dạy học tiếng Anh cho học sinh THPT

sticker…tùy theo sự chuẩn bị của giáo viên và học sinh) các suy nghĩ của mình
về vấn đề rồi đưa cho thư ký tổng hợp.
Ở bước này, giáo viên là người quan sát tổng quát hoạt động của các
nhóm, cung cấp một vài gợi ý hoặc hỗ trợ, hoặc động viên, khích lệ cho một vài
đối tượng học sinh nhất định trong các nhóm.
Trong trường hợp giáo viên giữ đồng thời hai vai trò: vừa là người điều
khiển, vừa là thư ký thì có thể gọi học sinh phát biểu ý kiến, giáo viên viết câu
trả lời của học sinh lên bảng một cách ngẫu nhiên không cần sắp xếp theo thứ tự
cụ thể nào, hoặc yêu cầu học sinh viết ý kiến ra giấy rồi dán lên bảng. Để thu hút
và tạo ấn tượng có thể dùng các giấy sticker, bút nhiều màu sắc.
(Ảnh minh họa)
Giáo viên: Doãn Thị Bảo Chung Trường THPT Bắc Sơn
12
Áp dụng kỹ thuật Brainstorming trong dạy học tiếng Anh cho học sinh THPT
Bước 4: Phân tích các câu trả lời và tìm ra giải pháp cho vấn đề. Trong
bước này, tất cả các thành viên trong nhóm lượt lại các câu trả lời, không bình
luận hay chỉ trích bất kì phương án nào, đơn giản chỉ là thu gọn những ý trùng
lặp, gạt đi những ý không liên quan đến vấn đề và quyết định chọn những câu
trả lời phù hợp nhất.
Có thể tham khảo một vài ví dụ sau đây:
Ví dụ 1: SGK Tiếng Anh lớp 10, unit 12: Music, phần Reading.
Để “warm up” cho tiết học này mỗi giáo viên sẽ có một cách thức khác
nhau. Đối với tôi, tôi đã chọn áp dụng kỹ thuật BSM để tạo nên một không khí
thoải mái cho học sinh trước khi bước vào bài mới với những yêu cầu cụ thể
khác nhau.
- (Chưa yêu cầu học sinh mở SGK), tôi viết từ khóa “Music” lên bảng và
bắt đầu chia học sinh thành các nhóm. Yêu cầu mỗi nhóm chọn nhóm
trưởng và thư ký.
- Yêu cầu các nhóm phải tìm ra càng nhiều càng tốt các từ vựng hay hoạt
động có liên quan đến chủ đề này trong thời gian 3 phút.

còn có thể được viết tiếp theo các “nhánh”. Như vậy, với kỹ thuật BSM, trong
vòng 5-7 phút “warm up”, các nhóm học sinh đã tìm ra được một số lượng lớn
các từ vựng theo chủ đề. Với hoạt động này, tất cả học sinh đều đã tham gia
đóng góp ý kiến, dù bằng tiếng Anh hay tiếng Việt, kể cả những học sinh có
những hạn chế nhất định trong năng lực học tập. Điều quan trọng và cần quan
tâm nhất chính là các em đã có ý kiến riêng, nó là kết quả của quá trình tự giác
và chủ động tư duy, tự phá bỏ những rào cản của sự tự ti, rụt rè do những hạn
chế của bản thân để tham gia vào hoạt động chung. Và các em bị lôi cuốn vào
hoạt động. Với một phần mở đầu như vậy thì những yêu cầu mới của bài học sẽ
được các em đón nhận và tìm cách giải quyết trong một tâm trạng thoải mái, tự
tin hơn, chủ động hơn, tích cực hơn và tự giác hơn. Và kết quả dễ thấy là bài học
sẽ đạt được những hiệu quả nhất định.
Ví dụ 2: SGK Tiếng Anh 11, unit 12: The Asian Games, phần Speaking.
Sau khi học xong phần Reading, học sinh đã nắm bắt được những thông
tin cơ bản về đại hội thể thao Châu Á (The Asian Games). Và để các em có cơ
hội tìm hiểu thêm thông tin về sự kiện này, giúp các em có nguồn thông tin
phong phú và thú vị để bước vào bài học Speaking tôi đã kết hợp kỹ thuật BSM
với PPDH dự án: yêu cầu học sinh làm việc theo nhóm tìm hiểu các thông tin
liên quan đến các kì đại hội thể thao Châu Á trước khi tham gia giờ học
Speaking. Để hoàn thành được “dự án” này buộc học sinh phải dùng kỹ thuật
BSM để phân tích vấn đề và vạch định xem sẽ phải thu thập những loại thông
Giáo viên: Doãn Thị Bảo Chung Trường THPT Bắc Sơn
15
Áp dụng kỹ thuật Brainstorming trong dạy học tiếng Anh cho học sinh THPT
tin nào. Với kỹ thuật này, học sinh có thể xây dựng một sơ đồ thông tin về The
Asian Games như sau:
Giáo viên: Doãn Thị Bảo Chung Trường THPT Bắc Sơn
16
The Asian Games
Games number

sách được liệt kê cụ thể và chi tiết như sau

Giáo viên: Doãn Thị Bảo Chung Trường THPT Bắc Sơn
17
Describing a football match
Áp dụng kỹ thuật Brainstorming trong dạy học tiếng Anh cho học sinh THPT
- Time (what time, date/ month/ …)
- Place (in one school’s play ground or in a local studium?)
- Why to have the match (to celebrate which event…)
- Teams took part in (name, number of players, captain, goalkeeper,
clothes, colours of clothes, etc…)
- Weather conditions (hot/ sunny/ windy/ cool/ or fine…)
- Audiences (number, atmosphere, enthusiasm, attitude before the match
and during the match…)
- How to start the match (which team had the ball)
- How each team played
- Score (who, how, …)
- Final score
- The winner
- The attitude of the players
Ngoài hệ thống thông tin chi tiết trên giáo viên còn gợi ý cho học sinh xác định
về thì của động từ (thì quá khứ đơn), BSM để tìm ra một loạt các động từ có thể
được dùng để miêu tả như: take part in, be, wear, cheer, feel, play, kick, make a
goal, jump up,… sắp xếp lại các ý trên và xếp chúng vào các phần Introduction,
Details of the match or conclusion cho phù hợp. Với những gợi ý trên yêu cầu
học sinh bắt đầu bài viết của mình bằng những câu đơn giản để miêu tả ý và sau
đó sử dụng các từ nối và phần useful language để hoàn thiện bài viết của mình.
Dù mỗi bài viết của mỗi cá nhân học sinh khác nhau về chất lượng do sự khác
nhau về năng lực học tập nhưng điểm chung ở đây là tất cả học sinh khi tham
gia vào hoạt động BSM đều đã tự mình đóng góp ý kiến và đều hình dung được

phóng khoáng trong tư duy trong vốn tích lũy của mình về từ vựng, về ngữ pháp
và những hiểu biết xã hội liên quan đến môn học. Tất cả những điều đó khiến
các em chủ động hơn, tự tin hơn, tích cực hơn và sẽ sáng tạo hơn trong hoạt
động.
Giáo viên: Doãn Thị Bảo Chung Trường THPT Bắc Sơn
19
Áp dụng kỹ thuật Brainstorming trong dạy học tiếng Anh cho học sinh THPT
Thứ hai: BSM mang lại hiệu quả đối với quá trình học tập nói chung và
hình thành một kỹ năng trong cuộc sống. Nếu các em được tiến hành BSM một
cách thường xuyên, các em sẽ nắm chắc cách thức tiến hành nó và dễ dàng tự áp
dụng kỹ thuật này trong quá trình học tập của bản thân khi giải quyết những yêu
cầu hay vấn đề của bất kì một môn học nào. Và trong cuộc sống sẽ hình thành
nên một thói quen, như một kĩ năng sống, là biết nhìn nhận một vấn đề nào đó
theo nhiều cách, nhiều hướng, nhiều khía cạnh để từ đó tìm ra giải pháp tối ưu.
Thứ ba: Kỹ thuật BSM góp phần rất hiệu quả vào quá trình đổi mới
PPDH theo hướng tích cực. Nếu như mục đích của việc đổi mới chính là tạo nên
một sự chuyển biến trong cách thức lĩnh hội tri thức của học sinh: học sinh là
trung tâm, là chủ thể của mọi hoạt động học tập, chủ động, tích cực và sáng tạo
thì kỹ thuật BSM góp phần tạo nên sự chuyển biến đó. Học sinh được khích lệ
và động viên, được tôn trọng mọi ý kiến, và được tạo các cơ hội như nhau khi
tham gia hoạt động BSM. Do vậy, các em phải chủ động và tích cực nắm bắt cơ
hội, tự giác và chủ động trong quá trình tư duy để tìm cách cùng giải quyết vấn
đề.
Như vậy, áp dụng kỹ thuật BSM không chỉ đem lại hiệu quả trong quá
trình dạy học Tiếng Anh mà còn cho quá trình dạy học nói chung.
2. Đề xuất
Để quá trình dạy học tiếng Anh đạt được những hiệu quả như mong
muốn và khắc phục phần nào những hạn chế đang tồn tại, tôi rất mong sẽ có
nhiều buổi thảo luận, hội nghị hay lớp tập huấn được tổ chức để giáo viên tiếng
Anh có thêm cơ hội trao đổi và chia sẻ kinh nghiệm về PPDH, KTDH phù hợp