Phương pháp rèn luyện khả năng kí họa cho học sinh trung học cơ sở
A. phần mở đầu
I.đặt vấn đề.
Bác hồ nói “Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội, trước hết cần có con người xã
hội chủ nghĩa”. Và không phải ngẫu nhiên mà sự nghiệp giáo dục nước ta hiện nay
được coi là quốc sách hàng đầu. Con người xã hội chủ nghĩa đã trở thành mục tiêu
hàng đầu quan trọng của cách mạng Việt Nam. Con người mới xã hội chủ nghĩa là
nhiệm vụ trung tâm của toàn xã hội đồng thời là trách nhiệm trực tiếp của toàn bộ
hệ thống giáo dục quốc dân. Sản phẩm lao động của nhà giáo là nhân cách của học
sinh, đồng thời gắn tương lai đất nước.
Là một bộ phận hợp thành của giáo dục xã hội, giáo dục thẩm mĩ không thể
đứng ngoài hoặc tách biệt khỏi quá trình giáo dục toàn diện trong nhà trường phổ
thông. giáo dục thẩm mĩ có mục tiêu cụ thể là phát triển năng lực thẩm mĩ cho mỗi
thành viên trong xã hội, góp phần quan trọng vào việc hình thành con người mới.
Sự phát triển năng lực thẩm mĩ sẽ giúp con người biết nhận thức và đánh gía, biết
vận động và sáng tạo “theo quy định cái đẹp”.
Giáo dục thẩm mĩ là sự nghiệp cuả quần chúng, của các thầy cô giáo và học
sinh. Tuy nhiên mỗi cấp học lại có nội dung và hình thức riêng trong việc thực
hiện nhiệm vụ này. Giáo dục thẩm mĩ ở trường phổ thông được thực hiện chủ yếu
trong các giờ học chính khoá trong nhà trường. Nội dung ở tất cả các môn học đều
có khả năng tạo cho trẻ những ấn tượng tri thức và tình cảm thẩm mĩ, đặc biệt là
các môn thuộc nhóm nghệ thuật như âm nhạc, mĩ thuật. Bởi sự biểu hiện tập trung
nhất của các giá trị thẩm mĩ ở trong nghệ thuật.
Hiện nay cùng các môn học khác môn mĩ thuật được biên soạn theo chương
trình cải cách giáo dục và được triển khai trên phạm vi toàn quốc theo chương
trình sách giáo khoa thống nhất.
Bùi Thị Hình Giáo viên trường THCS Tuân Đạo - Lạc Sơn - Hòa Bình
1
Phương pháp rèn luyện khả năng kí họa cho học sinh trung học cơ sở
Dạy mĩ thuật ở trường phổ thông không đơn thuần là dạy vẽ mà lấy hoạt động
mĩ thuật “Dạy và học ” để nâng cao hiểu biết của học sinh về nhiều mặt như: Đạo

Trong phạm vi bài viết này tôi đề cập đến vấn đề “Phương pháp đổi mới rèn
khả năng kí hoạ của học sinh trung học cơ sở”
3 Thực tế của vấn đề trong trường, lớp
a) Những hạn chế.
* Từ học sinh.
Do đặc điểm tâm sinh lí của học sinh lứa tuổi cấp II (Khối lớp 6 chưa quen với
nếp học cấp II, khối 7, 8, 9 đang ở giai đoạn nửa người lớn, nửa trẻ con nên vẫn làm
khác với yêu cầu của giáo viên).
Đa số các em vẫn làm theo cảm tính (Vẽ theo ý mình mặc dù giáo viên hướng dẫn rất
kĩ, nhưng vẫn làm khác với yêu cầu của giáo viên).
Một số em khi được khi tham gia kí hoạ không làm theo hướng dẫn mà còn
chép lại các hình trong sách báo, nghĩ ra vẽ mà quên đi yêu cầu của tiết học.
*Từ nhà trường.
Chưa có phòng học riêng cho môn mĩ thuật. Mỗi tiết học vẫn bị gò bó về kỷ
luật trật tự gò bó về tầm nhìn, về môi trường thẩm mĩ.
Chưa thấy rõ được vai trò, tác dụng của bộ môn nên chưa có hướng để bộ môn
phát huy.
*Từ nhận thức của người dân địa phương.
Chưa thấy rõ vai trò cuả bộ môn trong việc bổ trợ cho các môn học khác, chưa
quan tâm đầu tư cho con em học môn mĩ thuật trong nhà trường.
*Từ chương trình học.
Bộ môn mĩ thuật gồm 4 phân môn.
- Vẽ trang trí
- Vẽ theo mẫu
- Vẽ tranh đề tài
Bùi Thị Hình Giáo viên trường THCS Tuân Đạo - Lạc Sơn - Hòa Bình
3
Phương pháp rèn luyện khả năng kí họa cho học sinh trung học cơ sở
- Thường thức mĩ thuật
Trong cấp học gồm 4 khối (6 ,7, 8, 9) riêng kí hoạ trong phân môn vẽ

Để đạt được mục đích giáo dục của bài dạy đòi hỏi người giáo viên phải tạo ra
được cho học sinh phấn khởi, mong muốn được tiếp xúc với cái đẹp, tạo ra được
sản phẩm đẹp.
“Hoạ sĩ chưa chắc đã là người thấy giáo giỏi” phương pháp truyền thụ của người
thầy giáo là yếu tố quyết định, hay nói cách khác là phải dạy học có tính tự giác,
vui vẻ tiếp nhận chờ đón những điều mới mẻ mà không biết chán. Học không biết
chán vì học sinh thích thú học tập, tìm hiểu, giáo viên dạy không biết mệt mỏi,
giáo viên hứng thú dạy hơn. Đó là quan hệ hai chiều dạy học
2. Môn mĩ thuật là môn tiếp cận trực tiếp thông qua giác quan mắt nhìn nên yếu
tố trực quan minh họa đóng vai trò cơ bản trong bài giảng mĩ thuật. Với kí hoạ
việc định hướng cho sự lựa chọn đối tượng đẹp và biểu đạt được cảm xúc thẩm mĩ
của học sinh là vô cùng quan trọng.
II.cơ sở thực tiễn
1, Một số kĩ năng cần thiết của giáo viên khi dạy và kí hoạ.
Để dạy tốt môn mĩ thuật trong trường phổ thông, giáo viên không những được
đào tạo trình độ cần thiết về mĩ thuật (cả phần lí luận và thực hành vẽ) mà còn phải
có những phương pháp, kĩ năng giảng dạy nhằm thuyết phục, lôi cuốn học sinh
thích thú học tập.
Giáo viên phải biết chọn lọc kĩ năng và bộ môn cho phù hợp như:
Kĩ năng quan sát, kĩ năng định hướng, kĩ năng đánh giá kết quả bài vẽ.
Với một vốn kiến thức sâu rộng và kĩ năng nhuần nhuyễn, giáo viên sẽ là cầu
nối giúp học sinh vươn tới cái hay, cái đẹp của nghệ thuật.
Vì vậy giáo viên cần có một số kĩ năng sau:
a, Kĩ năng chọn lọc và tìm phương pháp dạy phù hợp với đặc trưng của phân
môn
Bùi Thị Hình Giáo viên trường THCS Tuân Đạo - Lạc Sơn - Hòa Bình
5
Phương pháp rèn luyện khả năng kí họa cho học sinh trung học cơ sở
Vì dạy mĩ thuật trong trường học phổ thông nhằm mục đích giáo dục học sinh
cảm thụ và thưởng thức cái đẹp trong nghệ thuật. Bết tự mình tạo ra sản phẩm mĩ

của đối tượng, cảm nhận được màu sắc của đối tượng, cảm nhận được màu sắc của
đối tượng thông qua cảm xúc của mình.
e, Kĩ năng ký hoạ
Ngoài những kĩ năng cần thiết trên, mỗi giáo viên phải hàng ngày hàng giờ
luyện tập, trau rồi kiến thức cho bản thân thông qua việc luyện vẽ.
Luyện vẽ ở mọi nơi, mọi lúc sẽ là tiền đề cho việc kí hoạ nhanh, thể hiện được
vẻ đẹp của thiên nhiên, vạn vật quanh mình.
2, Những vấn đề gặp trong khi kí hoạ
* Trong quá trình giảng dạy môn Mỹ thuật, tôi thấy có bất cập như:
Trường hợp 1.
Bài kí hoạ của lớp 7 có 2 tiết. Tiết 1 kí hoạ tiết 2 kí hoạ, và phần nào làm quen
với kí hoạ . Sau đó ra lựa chọn đối tượng để kĩ hoạ.
Trường hợp 2
Bài tập vẽ dáng người ở lớp 8,9 cho học sinh nhận xét về đặc điểm của từng
dáng sau đó cho thực hành về các tư thế, cử chỉ, động tác của người.
Hai trường hợp trên tôi thấy như sau:
* Ưu điểm.
- Học sinh hiểu được kĩ hoạ là gì,
- Nhận biết được các động tác, cử chỉ của các dáng người
- Phân biệt được đâu là kí hoạ.
* Nhược điểm.
- Đối với học sinh khi có giờ học được ra ngoài trời thì các em rất háo
hức chuẩn bị chu đáo đồ dùng để khi trống vào là ra vẽ ngay. Nên trong quá trình
giảng lí thuyết và phần quan sát, nhận xét không đạt hiệu quả cao.
Sau khi học xong phần lý thuyết mất thêm thời gian chuẩn bị đồ dùng để ra
ngoài kí hoạ.
Qua một thời gian tìm tòi và thử nghiệm, tôi đã rút ra một số kinh nghiệm
Bùi Thị Hình Giáo viên trường THCS Tuân Đạo - Lạc Sơn - Hòa Bình
7
Phương pháp rèn luyện khả năng kí họa cho học sinh trung học cơ sở

Phương pháp rèn luyện khả năng kí họa cho học sinh trung học cơ sở
+ Vật có nét thẳng và nét cong.
*Vài cách kí thông dụng.
+ Quan sát tổng thể vật, hình nào đó. Quy vật đó vào hình học không gian hình
khối tương ứng.
+ Kí hoạ bằng nét thẳng (kỉ hà)
Bùi Thị Hình Giáo viên trường THCS Tuân Đạo - Lạc Sơn - Hòa Bình
9
Phương pháp rèn luyện khả năng kí họa cho học sinh trung học cơ sở
+ Vẽ nhanh nét chính (Tốc hoạ)
2, Các bước kí hoạ.
Bước 1: Lựa chọn hình dáng đẹp
Bước 2: Quan sát vật tìm ra đặc điểm
VD: Cây cau thân nhỏ, cao (7m – 10m) tán lá nhỏ.
Nhà có dạng khối hộp mái có thể là chéo (với nhà mái chảy) thẳng với nhà
(Nhà tầng)
Bùi Thị Hình Giáo viên trường THCS Tuân Đạo - Lạc Sơn - Hòa Bình
10
Phương pháp rèn luyện khả năng kí họa cho học sinh trung học cơ sở
Bước 3: So sánh tỉ lệ
Bước 4: Vẽ nét bao quát, nét chính
Bước 5: Vẽ chi tiết.
3, Phân nhòm học sinh
Với phần này chia học sinh làm 3 nhóm, mỗi nhóm phải có cách hướng dẫn
riêng, lượng bài tập phải phù hợp với khả năng của học sinh.
Nhóm 1: Học sinh trung bình.
Học sinh cần đạt yêu cầu:
+ Vẽ được hình bao quát
+ Rõ đặc điểm của vật
Nhóm 2: Học sinh khá.

Có thể hướng dẫn học sinh tỉ mỉ chi tiết từ cách cầm bút, cách phác, vẽ nét đậm
nhạt, bắt đầu vẽ từ đâu cho đạt hiệu quả cao.
Trong quá trình các em học sinh kí hoạ giáo viên luôn khuyến khích các em
tính tự giác, tự tin vào khả năng của mình, luôn quan sát, bám sát vật kí hoạ biết sai
biết sửa sai cũng là hiểu bài.
Bùi Thị Hình Giáo viên trường THCS Tuân Đạo - Lạc Sơn - Hòa Bình
13
Phương pháp rèn luyện khả năng kí họa cho học sinh trung học cơ sở
Để khuyến khích và tạo hứng thú trong học tập. Trong quá trình kí hoạ tôi lựa
chọn những bài có hướng kí hoạ tốt cho các nhóm nhận xét, học tập và đánh giá bằng
điểm để động viên các em.
Một số bài kí hoạ tham khảo
Bùi Thị Hình Giáo viên trường THCS Tuân Đạo - Lạc Sơn - Hòa Bình
14
Phương pháp rèn luyện khả năng kí họa cho học sinh trung học cơ sở
Bùi Thị Hình Giáo viên trường THCS Tuân Đạo - Lạc Sơn - Hòa Bình
15
Phương pháp rèn luyện khả năng kí họa cho học sinh trung học cơ sở
V. Kết
quả
thực
nghịêm, quan sát thực nghịêm.
Bùi Thị Hình Giáo viên trường THCS Tuân Đạo - Lạc Sơn - Hòa Bình
16
Phương pháp rèn luyện khả năng kí họa cho học sinh trung học cơ sở
1)Với cách hướng đẫn như vậy tôi thấy tinh thần học tập của các em hào hứng
trong các giờ học kí hoạ cũng như các phân môn học khác, lớp sôi nổi các em đã tập
trung suy nghĩ vào bài vẽ kết quả tốt. Chính vì vậy tôi viết sáng kiến này không có gì
mới, mà ý tôi nói ở đây là mỗi giáo viên phải tự nâng cao tay nghề bằng tinh thần
trách nhịêm của mỗi giáo viên mĩ thuật trong thời kì đổi mới. Tôi thấy cách hướng

Tuân Đạo, ngày 10 tháng 05 năm 2009
Người viết
Bùi Thị Hình
Bùi Thị Hình Giáo viên trường THCS Tuân Đạo - Lạc Sơn - Hòa Bình
18