ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
NGUYỄN THỊ KIM DUNG
ỨNG DỤNG TRUYỀN THÔNG ĐA PHƯƠNG TIỆN TRONG VIỆC
THỂ HIỆN TÁC PHẨM BÁO CHÍ

LUẬN VĂN THẠC SỸ NGÀNH BÁO CHÍ
1
MỤC LỤC
MỤC LỤC 1
1. Tính cấp thiết của đề tài 4
2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề 5
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 7
4. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 7
5. Phương pháp nghiên cứu 8
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn 9
7. Kết cấu luận văn 9
CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ TRUYỀN THÔNG ĐA PHƢƠNG TIỆN
(MULTIMEDIA) 10
1.1. Khái niệm về multimedia 10
1.1.1. Thuật ngữ multimedia 10
1.1.2. Định nghĩa 111
1.1.3. Đặc điểm của multimedia 134
1.1.3.1. Multimedia là công cụ làm báo hiện đại, tích hợp thế mạnh của
nhiều loại hình báo chí 144
1.1.3.2. Khả năng lưu giữ thông tin theo chủ đề 145
1.1.3.3. Phá vỡ giới hạn truyền tải và tiếp nhận thông tin 155
1.1.3.4. Kén chọn đề tài và gắn với sự phát triển của công nghệ 166
1.1.3.5. Đòi hỏi sự năng động, sáng tạo và gắn liền với dấu ấn cá nhân 177
1.1.4. Thành phần multimedia 17
1.1.4.1. Chữ viết (text) 177
1.1.4.2. Hình ảnh tĩnh 18
1.1.4.3. Âm thanh (audio) 18
1.1.4.4. Video 18
1.1.4.5. Animation (Hoạt hình) 18
1.1.4.6. Slide show (trình diễn ảnh) 18
2

2.4.3.1. Báo VietNamNet 44
2.4.3.2. Khảo sát việc ứng dụng multimedia của Tuổi Trẻ Online 55
2.4.3.3. Khảo sát về việc ứng dụng multimedia của VnExpress 61
2.4.4. Ưu điểm và hạn chế của việc ứng dụng multimedia vào việc thể hiện nội
dung tác phẩm báo chí treenVietNamNet, VnExpress, Tuổi Trẻ Online 68
2.4.4.1. VietNamNet 68
2.4.4.2. Tuổi Trẻ Online 70
2.4.4.3. VnExpress 71
CHƢƠNG 3: MỘT VÀI GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ ỨNG DỤNG
MULTIMEDIA VÀO TÁC PHẨM BÁO ĐIỆN TỬ HIỆN NAY 74
3.1. Triển vọng phát triển multimedia trên báo điện tử 74
3.1.1. Thuận lợi 74
3.1.2. Khó khăn 76
3.2. Giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng multimedia trên báo điện tử 79
3.1.1. Nâng cao nhận thức về hiệu quả của multimedia trên báo điện tử 79
3.1.2. Nâng cấp cơ sở hạ tầng, công nghệ thông tin 81
3.1.3.Hoàn thiện quy trình nghiệp vụ làm báo điện tử 82
3.1.4. Vấn đề đào tạo người làm báo nói chung và người làm báo điện tử nói
riêng 83
KẾT LUẬN 86
TÀI LIỆU THAM KHẢO 90
PHỤ LỤC

4
PHẦN MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Trong lĩnh vực tin tức ngày nay, người ta nói nhiều đến truyền thông đa
phương tiện (multimedia) và việc ứng dụng nó vào trong việc thể hiện và
trình bày nội dung bài báo. Nó giúp người truy cập có thể theo dõi các bài
báo, vấn đề một cách toàn diện, sâu sắc và thuyết phục nhất với các phần

into a New Decade” của Susanne Boll năm 2007…. Tuy nhiên, các công
trình nghiên cứu về mặt lý luận về việc ứng dụng multimedia như một công
cụ làm báo hiện đại vào việc trình bày và thể hiện tác phẩm báo chí không
nhiều. Đa số đều là các tài liệu hướng dẫn cách thức thực hành làm một bài
báo multimedia mang màu sắc kỹ thuật và công nghệ.
Ở Việt Nam, các bài viết về multimedia có thể kể đến như “Báo chí
thời truyền thông đa phương tiện” (bài trên VietNamNet ngày 09/04/2006),
“Truyền thông đa phương tiện ở Việt Nam còn manh mún” (bài trên
VnExpress ngày 9/8/2004), “Truyền thông đa phương tiện qua mạng di động:
vấn đề và giải pháp” (Tạp chí Bưu chính viễn thông ngày 9/1/2003”, “Kỷ
nguyên truyền thông đa phương tiện”(đăng trên VTC ngày 02/07/2007)…
Các bài viết chủ yếu nói về sự phát triển của các tổ chức truyền thông đa
phương tiện, kỷ nguyên đa phương tiện, các trang báo đa phương tiện mới
song không cụ thể.
6
Các bài viết khác chủ yếu là quảng cáo về các mặt hàng trực tuyến có
tích hợp các tính năng của multimedia như điện thoại, đồng hồ, laptop. Cũng
có những bài viết nói về việc ứng dụng multimedia trong ngành nhiếp ảnh,
giảng dạy coi đó như một phương thức hỗ trợ hữu ích. Tuy nhiên, tất cả mới
dừng lại ở việc liệt kê, phản ánh, chứ chưa đưa ra được tổng quan đầy đủ cả
về lý luận lẫn thực tế ứng dụng và phát triển của multimedia.
Bên cạnh các bài báo, chuyên khảo viết về multimedia, còn có một số
luận văn, luận án nghiên cứu về vấn đề này. Theo khảo sát của tác giả, năm
2005, có luận văn của Trần Thị Thúy Bình với đề tài "Ứng dụng truyền thông
đa phương tiện trên báo điện tử của các cơ quan phát thanh và truyền hình"
song khảo sát trên báo điện tử của Đài Tiếng nói Việt Nam, Đài Phát thanh và
Truyền hình Hà Nội, Đài Truyền hình thành phố Hồ Chí Minh từ năm 2002-
2005. Những năm này, việc sử dụng multimedia vẫn còn quá ít ỏi. Mặt khác,
những website mà luận văn trên khảo sát lại là những website của những đơn
vị phát thanh, truyền hình, nên tính đại diện không cao.

chiến lược phát triển thông tin Việt Nam tới năm 2010, Ban Bí thư Trung
ương Đảng ra chỉ thị về phát triển và quản lý báo điện tử về các mặt đào tạo
đội ngũ làm báo, tăng cường quản lý nhà nước, xây dựng đội ngũ đào tạo…
4. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
Mục đích nghiên cứu:
Luận văn này được thực hiện nhằm mục đích góp phần làm rõ:
- Thực trạng sử dụng multimedia vào các tác phẩm báo điện tử.
8
- Từ đó, làm bật lên xu hướng ứng dụng multimedia vào các tác phẩm
báo điện tử.
- Đưa ra đề xuất nâng cao chất lượng việc khai thác ứng dụng thế mạnh
của multimedia trên tác phẩm báo điện tử.
- Góp phần vào kho lý luận về báo điện tử, phục vụ công tác giảng dạy
báo chí của nhà trường.
Nhiệm vụ nghiên cứu:
Để thực hiện được những mục đích trên, đề tài tài này sẽ thực hiện một
số nhiệm vụ sau:
- Tìm hiểu về nội hàm các khái niệm báo báo điện tử, multimedia.
- Tìm hiểu quá trình xuất hiện của multimedia trên báo điện tử của thế
giới và Việt Nam.
- Khảo sát việc ứng dụng multimedia trên VietNamNet, Tuổi Trẻ
Online và VnExpress. Qua đó, nhận xét về thực tế ứng dụng multimedia của 3
báo điện tử.
- Đề xuất những giải pháp nhằm khai thác tốt hơn nữa thế mạnh của
multimedia để nâng cao chất lượng cho trang báo điện tử.
5. Phƣơng pháp nghiên cứu
Để thực hiện luận văn này, tác giả chủ yếu sử dụng phương pháp khảo
sát trực tiếp việc ứng dụng multimedia trên VietNamNet, Tuổi Trẻ Online và
VnExpress.
Trên cơ sở nghiên cứu thêm các tài liệu, sách, tạp chí chuyên ngành

1.1.1. Thuật ngữ multimedia
“Đa phương tiện” (multimedia) đang là một khái niệm “thời thượng”
trong nhiều lĩnh vực đời sống hiện đại. Thuật ngữ này được sử dụng trong
nhiều lĩnh vực.
Theo nghiên cứu của Richard Albarino trong cuốn "Goldstein's
LightWorks at Southhampton” [15, tr. 72], thuật ngữ "đa phương tiện" do Bob
Goldstein lần đầu tiên đặt ra tháng 7/1966 để nói về cuộc khai mạc chương
trình "LightWorks at L'Oursin" ở Southampton, Long Island.
Ngày 10/8/1966, chính Richard Albarino vay mượn lại thuật ngữ này.
Hai năm sau - 1968, thuật ngữ "đa phương tiện" được dùng để mô tả công
việc của một nhà tư vấn chính trị mang tên David Sawyer [20].
.

Trong nhiều năm, thuật ngữ này mang nhiều ý nghĩa khác nhau. Cuối
những năm 1970, “đa phương tiện” được dùng để miêu tả các bài thuyết trình
gồm nhiều slide (trình chiếu). Chỉ đến những năm 1990, thuật ngữ “truyền
thông đa phương tiện” mới có ý nghĩa như hiện nay.
Cũng trong năm 1990, người ta còn dùng thuật ngữ “đa phương tiện”
để chỉ máy tính bán trên thị trường bởi nó được kết hợp với đĩa CD-ROM,
cho phép phân phối hàng trăm MB của video, hình ảnh, âm thanh và dữ liệu.
Trong lĩnh vực báo chí - truyền thông, multimedia được dùng để chỉ sự
kết hợp của các phương tiện truyền thông bao gồm video, hình ảnh, âm thanh,
11
văn bản. Hàng triệu người hiểu về những nội dung trên web ngày hôm nay
như vậy.
Thực tế, nhiều nội dung thông tin thường không được coi là đa phương
tiện nếu không chứa các hình thức trình bày hiện đại như audio hoặc video.
Nhìn chung, có thể hiểu, “multimedia” là sự kết hợp của ngôn ngữ viết,
ảnh, video, âm thanh, thiết kế đồ họa và các phương thức tương tác khác trên
trang web nhằm truyền tải một câu chuyện, vấn đề một cách đa diện. Mỗi

họa, các đồ họa, bài text, âm thanh hoặc hình ảnh động; thậm chí bao gồm
các bộ phim và diễn viên trong đó Bất cứ sản phẩm truyền thông nào sử
dụng các yếu tố trên đều là các sản phẩm đa phương tiện”. [11, tr.25]
13
Từ điển Bách khoa Wikipedia định nghĩa, multimedia “là việc sử
dụng các loại hình truyền thông khác nhau (phát thanh, văn bản, đồ họa, ảnh
động, video và tương tác) để truyền tải thông tin. Multimedia cũng liên quan
đến truyền thông máy tính. Vì thông tin được trình diễn bằng các dạng khác
nhau, nên truyền thông đa phương tiện tăng cường kinh nghiệm cho người
dùng, giúp họ nắm bắt thông tin tốt hơn. Trong nghệ thuật nghe nhìn, nó dùng
để miêu tả công việc được sáng tạo từ hai phương tiện trở lên”. [20].
Định nghĩa cho thấy một sản phẩm để tạo nên từ hai phương tiện truyền
thông trở lên có thể được gọi là sản phẩm multimedia. Bài báo càng khai thác
tốt thế mạnh trình bày thông tin của mỗi loại hình truyền thông, càng giúp
người truy cập nắm bắt thông tin tốt hơn.
Như vậy, ứng dụng truyền thông đa phương tiện trên báo điện tử là
việc sử dụng nhiều loại phương tiện (ngôn ngữ văn tự và phi văn tự như
audio, video, tranh ảnh, đồ họa, văn bản, trình diễn ảnh,… ) trên cơ sở khai
thác thế mạnh từng loại hình truyền thông để thực hiện một sản phẩm báo
chí. Một sản phẩm báo chí đa phương tiện phải mang đến cho công chúng từ
2- 3 cách thức truyền tải trở lên.
Truyền thông đa phương tiện gồm hai hình thức là bài báo đa phương
tiện và trang báo đa phương tiện. Bài báo đa phương tiện là bài viết thay vì
chỉ sử dụng hình ảnh và chữ viết, có sử dụng thêm các video clip hoặc băng
audio, kết hợp cùng với biểu đồ, đồ thị, hoạt hình hay trình diễn ảnh. Trang
báo đa phương tiện là các trang báo phát triển thành các kênh riêng như kênh
chuyên về truyền hình, kênh chuyên về phát thanh, kênh chuyên về báo in,
kênh chuyên về ảnh. Trong phạm vi luận văn, tác giả chỉ đề cập đến bài báo
đa phương tiện.
1.1.3. Đặc điểm của multimedia

Một trong những thế mạnh của báo điện tử là không bị giới hạn trong
không gian chật hẹp. Nếu như không gian trình bày trong báo in, phát thanh,
truyền hình như một cái ao, thì không gian đó trong báo điện tử như một đại
dương lớn. Nhờ tính chất “không giới hạn” đó, báo điện tử có thế mạnh trong
việc thể hiện đa tầng, đa chiều thông tin và có khả năng lưu giữ nguồn dữ liệu
vô tận. Và tất cả các dạng thông tin dù là chữ viết, hình ảnh, audio, video hay
hoạt hình… đều nhằm thể hiện một chủ đề, vấn đề nhất định trong bài báo.
Khả năng lưu trữ dữ liệu ở mức độ cao giúp người làm báo không còn
lo lắng về thời lượng phát sóng, hay độ dài bài báo mà chỉ cần tập trung vào
không gian sáng tạo và thể hiện thông tin của mình. Nếu không có ứng dụng
multimedia, báo điện tử khó có thể chiếm vị trí vô địch về lưu giữ thông tin
đa dạng, phong phú trong làng báo.
1.1.3.3. Phá vỡ giới hạn truyền tải và tiếp nhận thông tin
Trong phát thanh - truyền hình, thời gian là tuyến tính. Công chúng
không có nhiều lựa chọn trong việc tiếp nhận thông tin. Họ thường xuyên
phải theo dõi bài báo từ đầu đến cuối và nếu bỏ giữa chừng thì không có
nhiều cơ hội để xem phần bỏ lỡ. Đối với báo in, vấn đề xem lại dễ dàng hơn
đôi chút nhưng vẫn gặp khó khăn nếu như công tác lưu trữ không tốt.
Bên cạnh đó, do bị giới hạn về không gian, nên báo in chỉ phản ánh
được một vài khía cạnh của vấn đề. Để có thể hiểu tường tận vấn đề, công
chúng cần theo dõi nhiều kỳ báo hoặc xem nhiều chương trình. Điều này tạo
ra một sự phụ thuộc, đôi khi là sự “chờ đợi hồi hộp”, nhưng nó cũng biến
công chúng trở thành người thụ động trong tiếp nhận thông tin.
16
Với multimedia, giới hạn truyền thông được mở rộng. Nó trao cho nhà
báo công cụ cần thiết để sáng tạo không gian theo khả năng của mình và trao
cho công chúng quyền tái tạo không gian theo nhu cầu của mình. Người làm
báo có thể sử dụng các phương tiện truyền tải theo ý tưởng và sự sáng tạo của
họ, tận dụng triệt để thế mạnh của mỗi loại hình truyền thông để làm nổi bật
vấn đề hoặc thông tin muốn gửi tới công chúng. Họ được quyền sắp xếp mạch

hóa các ý tưởng. Nó gắn với sự dấn thân, việc lên kế hoạch và sự lựa chọn các
cảnh quay, các đoạn ghi âm để thể hiện các dụng ý nội dung nhất định. Do đó,
mặc dù một tác phẩm báo chí đa phương tiện thường là sản phẩm của cả một
tập thể, nhưng nó vẫn mang dấu ấn và gắn liền với phong cách cá nhân.
1.1.4. Thành phần multimedia
1.1.4.1. Chữ viết (text)
Chữ viết là một phương thức biểu thị chuỗi lời nói bằng những kí hiệu
viết- đồ hình. Nó là thành phần cơ bản của báo điện tử, dùng để mô tả sự kiện,
hiện tượng… Nhiều khi nó là thành phần thuần túy của bài viết, nhiều khi chỉ
là một phần. Nó là yếu tố thể hiện nội dung và cả phong cách của nhà báo,
thường được dùng khi nhà báo không thể truyền thông tin qua ảnh, video,
audio hoặc qua các ngôn ngữ phi văn tự khác.
1.1.4.2. Hình ảnh tĩnh
Ảnh tĩnh ghi lại một lát cắt của sự kiện. Nó có tác dụng làm nổi bật
cảm xúc, nhấn mạnh một ý, một điểm nào đó trong bài báo và dễ dàng tạo
18
cảm xúc đặc biệt cho người truy cập. Những cảm xúc này gây ấn tượng mạnh
và in sâu trong tâm trí người xem hơn là chữ viết.
1.1.4.3. Âm thanh (audio)
Âm thanh có thế mạnh về kể chuyện. Nó đặc biệt phát huy thế mạnh
trong những trường hợp sự việc không thể miêu tả được bằng lời hoặc bản
thân từ ngữ không thể diễn tả hết được sự kiện hoặc diễn tả không chính xác.
Tuy không mang lại cảm giác trực quan nhưng nó khiến người nghe như được
tham gia vào câu chuyện mà đoạn audio đang kể.
1.1.4.4. Video
Dân gian có câu “trăm nghe không bằng một thấy” và video chính là
phương tiện đem lại hình ảnh động và chân thực. Nó tiện thể hiện tốt nhất
hành động, hình ảnh trong câu chuyện, đưa người đọc đến với nội dung chính
của bài báo và theo dõi nhân vật chính trong chuyện. Nó giúp người xem như
được chứng kiến, tham gia câu chuyện một cách chân thật nhất. Nó đem lại ấn

1.1.5.1. Trên thế giới
Các trang thông tin điện tử hàng đầu thế giới hiện nay như New York
Times, Washington Post của Mỹ hay BBC, The Guardian của Anh - những tờ
báo lớn nhất hiện nay không chỉ chạy đua đưa tin nhanh nhất, nóng nhất, đầy
đủ nhất cho người đọc mà nó còn chạy đua trong việc đưa lại tiện ích cho
người đọc khi truy cập báo điện tử. Đã qua rồi thời tòa soạn chỉ có báo giấy
với các hình ảnh minh họa giản đơn. Thế kỷ 21 là kỷ nguyên của báo điện tử
20
với những tiện ích mà nó mang lại, trong đó truyền thông đa phương tiện thực
sự là một bước nhảy vọt. Chỉ cần nhấp chuột vào những trang báo này có thể
thấy họ đang cung cấp cho độc giả những câu truyện vô cùng sống động. Các
tờ báo tổ chức, cơ cấu lại tòa soạn và đội ngũ nhân lực nhằm cung cấp cho
độc giả những câu chuyện vô cùng sống động và chân thực qua các phóng sự
đa phương tiện. Đề tài khai thác thường là về các vấn đề được nhiều người
quan tâm như an ninh, môi trường, tệ nạn xã hội, hoạt động văn hóa, giải trí,
những điều kỳ lạ về cuộc sống…
Tại châu Âu và Mỹ, các tờ báo đã biết ứng dụng multimedia vào việc
thể hiện nội dung tác phẩm báo chí trong khoảng 5 năm nay. Các bài báo ứng
dụng multimedia được công chúng đánh giá rất cao bởi nó được xây dựng
một cách chuyên nghiệp mang tính thời sự, hiệu quả trong việc truyền tải
thông tin và hình ảnh đến người xem. Đặc biệt tại Mỹ, sự cạnh tranh giữa các
hãng truyền thông vô cùng khốc liệt. Các phóng viên ảnh nếu muốn giữ công
việc một cách chắc chắn thì ngoài việc cung cấp phóng sự ảnh, họ cần phát
triển thêm các kỹ năng như phỏng vấn, ghi âm, quay phim, hiệu đính âm
thanh, hình ảnh video và thâm chí cả thiết kế đồ họa và flash.
Truyền thông đa phương tiện giúp ích rất nhiều cho sự phát triển của
báo chí ở khả năng tiếp cận tới khán giả mọi nơi, mọi lúc và bằng mọi hình
thức nghe nhìn có thể. Ví dụ như NewYork Times có hẳn một bộ multimedia
rất đồ sộ về Trung Quốc. Trong đó có rất nhiều thông tin cả về video, hình
ảnh, và các số liệu thống kê mà nếu người đọc không tìm ở bộ multimedia đó

soạn. Những toàn soạn, tờ báo lớn trên thế giới như ở Mỹ họ đều có những
phòng truyền thông đa phương tiện.
Trong bài phát biểu với các nhà báo Việt Nam, ông Ottino Sjoberg,
Tổng biên tập tờ Expressen - nhật báo có lượng độc giả lớn thứ ba ở Thụy
Điển, cho biết: “Chúng ta đang sống trong một thời đại tồi tệ nhất, nhưng
cũng tốt đẹp nhất của báo chí. Bởi trong thế giới báo chí đang có rất nhiều sự
thay đổi. Nếu không biết cách thay đổi thì các bạn sẽ chết. Còn nếu thích ứng
được thì sẽ có vô vàn cơ hội". [26]
Ở Việt Nam, ông Erin Mascksey - Giám đốc điều hành của Relative
Axposure, từng thực hiện video trực tuyến về hai mẹ con nhân vật Mùi ở cầu
Long Biên (Hà Nội). Chị Mùi mắc bệnh tâm thần nhẹ và bị nghi nhiễm HIV
lây từ người chồng (bố của bé Phả) đã chết vì AIDS. Họ sống lang thang, vô
gia cư dưới gầm cầu, gần ga Long Biên. Ông cho biết, để thực hiện một video
truyền thông đa phương tiện, người thực hiện cần tổ chức và thực hiện rất kỳ
công. Đầu tiên, phải chọn đề tài báo chí thật hấp dẫn để viết kịch bản. Sau đó,
Erin Mascksey đi theo hai mẹ con họ hàng tháng trời để quay phim chụp ảnh,
phỏng vấn nhân vật, thu tiếng động hiện trường làm “nguyên liệu” cho một bộ
truyền thông đa phương tiện. Tiếp theo phải sắp xếp các bức ảnh theo câu
chuyện trên máy tính, sắp xếp theo câu truyện kể. Cuối cùng là thiết kế giao
diện cho bộ truyền thông đa phương tiện đó và viết code để đưa lên web.
Như vậy, ở Việt Nam, nhân vật truyền thông đa phương tiện đầu tiên là
Mùi. Bộ phim rất xúc động và gây hiệu ứng lớn vì tình cảm, nghị lực sống
của mẹ con người đàn bà nhiễm HIV. Người đọc không chỉ được xem nội
dung video trên web, mà còn có những hình ảnh, video, audio, biểu đồ số liệu
bổ trợ, thông tin tham khảo. Có thể nói, về mặt kỹ thuật, đưa bài báo
multimedia lên web không khó, khó nhất là sản xuất ra nó.
23
1.2. Khái niệm và đặc điểm báo điện tử
Thế kỷ XXI được xem như cái mốc đánh dấu sự phát triển trên nhiều
lĩnh vực, trong đó có truyền thông đại chúng. Những thay đổi diễn ra nhanh