TrườngTHCS Nguyễn đình Chiểu Mai trọng Mậu
1 Đặt vấn đề
1.1 Hiện tượng trong thực tế giảng dạy giáo dục
Bản thân đã 32 năm công tác tại trường THCS NGUYỄN ĐÌNH CHIỂU tôi nhận
thấy trong việc đổi mới phương pháp dạy học (PPDH) còn một số vấn đề sau:
- Giáo viên chưa được trang bị một cách hệ thống, bài bản về vấn đề đổi mới
PPDH nên còn lúng túng, đa số GV mới hiểu vấn đề đổi mới PPDH ở hình thức bên ngoài
(ví như đổi mới chỉ là tăng cường thảo luận nhóm hoặc phải sử dụng máy chiếu, giáo án
điện tử, trong các giờ học) mà chưa chú ý được đến bình diện bên trong của PPDH (hiệu
quả và sự phù hợp của các phương pháp đối với nội dung và đặc thù môn học).
- Phương tiện, thiết bị dạy học ở nhà trường còn nghèo nàn, không thuận lợi cho
việc áp dụng PPDH mới, nhất là các PPDH hiện đại.
- Đời sống của nhiều GV còn khó khăn, trong khi số tiết dạy trong tuần của
GV cao nhất là GV chủ nhiệm rất vất vả, nên GV ít có thời gian đầu tư thoả đáng cho
việc đổi mới PPDH.
- Động cơ thái độ học tập của nhiều HS chưa thật tốt. HS vẫn quen với lối học
thụ động, chưa sẵn sàng tham gia một cách tích cực, chủ động vào các nội
dung học tập.
- Việc kiểm tra thi cử mặc dầu có những đổi mới nhưng vẫn mang tính hình
thức, chưa khuyến khích được cách học thông minh, sáng tạo của học sinh.
2 Ý nghĩa và tác dụng của sáng kiến trong công tác giảng dạy, giáo dục
- Việc áp dụng sáng kiến kinh nghiệm của tôi sẽ giúp mỗi giáo viên hiểu rõ bản
chất của đổi mới PPDH được áp dụng như thế nào ở từng phần từng môn mà
mình phụ trách.
- Bản thân giáo viên biết khắc phục những khó khăn về cơ sở vật chất của nhà
trường để hoàn chỉnh phương pháp dạy học riêng cho mình (Như tự làm đồ
dùng dạy học, tổ chức các hoạt động kích thích hứng thú học tập cho học
sinh, tạo nhiều cơ hội cho HS được tham gia được làm )
1
TrườngTHCS Nguyễn đình Chiểu Mai trọng Mậu
- GV biết cách phát huy trí thông minh, tính sáng tạo của học sinh bằng cách sử

TrườngTHCS Nguyễn đình Chiểu Mai trọng Mậu
Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam đã đề ra nhiệm vụ: “ Đổi mới mạnh mẽ phương
pháp giáo dục, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo
cho người học. Từng bước áp dụng các phương pháp tiên tiến và phương tiện hiện đại
vào quá trình dạy học, đảm bảo thời gian tự học, tự nghiên cứu cho học sinh, nhất là
sinh viên đại học. Phát triển phong trào tự học, tự đào tạo thường xuyên và rộng khắp
trong toàn dân nhất là trong thanh niên” (Văn kiện Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành
Trung ương Khóa VIII Đảng Cộng sản Việt Nam. NXB Chính trị Quốc gia 1997. tr41).
2.1.2. Quan điểm dạy học lấy người làm trung tâm là cơ sở để đổi mới
phương pháp dạy học
Một xu hướng chung của đổi mới phương pháp dạy học đại học là đổi mới theo
quan điểm dạy học lấy người học làm trung tâm. Quan điểm này có cơ sở lý luận từ
việc nhận thức quá trình dạy học là quá trình có hai chủ thể: Thầy và trò. Cả hai chủ thể
này đều chủ động, tích cực, bằng hoạt động của mình hướng tới tri thức, thầy thì hoạt
động truyền đạt tri thức, còn trò thì hoạt động chiếm lĩnh tri thức và biến nó thành vốn
hiểu biết của mình để tiếp tục hoạt động nhận thức và hoạt động thực tiễn… Đây là
quan điểm dạy học được đa số các nước có nền giáo dục tiên tiến quan tâm. Xin nhấn
mạnh rằng, hoạt động của thầy và hoạt động của trò đều là hoạt động có ý thức, dưới sự
chỉ huy của ý thức để đạt mục tiêu của mình. Vì vậy, kết quả nhận thức của họ trong
các quá trình nhận thức, trước khi đạt đến mức chuyển hóa được thành phương pháp, là
công cụ cho họ thực hiện mục đích của mình. Do vậy, bàn về phương pháp dạy học
chúng ta phải bàn đến cả phương pháp dạy của thầy và phương pháp học của trò. Sự
phù hợp của hai phương pháp này sẽ cho chúng ta hiệu quả thực sự của việc dạy học.
Bài viết này tập trung vào phương pháp của thầy - một trong hai chủ thể của quá trình
dạy học tích cực.
Ta có thể so sánh để thấy được sự khác nhau của hai quan điểm giáo dục sau:
1) Quan điểm dạy học lấy thầy làm
trung tâm
2) Quan điểm dạy học lấy người học làm trung
tâm

- Người học tự hành động, tự kiểm tra, tự điều chỉnh - Thầy làm cố vấn.
Để thực hiện được quá trình dạy học theo quan điểm lấy người học làm trung tâm
người thầy giáo phải làm gì?
- Vai trò người thầy trong quá trình dạy học theo quan điểm lấy người học là trung
tâm không thể bị mờ nhạt mà trái lại còn rõ nét hơn, người thầy vẫn là “linh hồn” của
giờ học sinh động và sáng tạo. Bởi vì, để có thể làm người hướng dẫn, cung cấp thông
tin, trọng tài, cố vấn… người thầy phải hiểu biết sâu sắc những kiến thức cơ bản của
môn học mình đảm nhiệm, đồng thời phải tự bổ sung vốn kiến thức của mình thường
xuyên và có định hướng rõ ràng qua tài liệu, sách báo…
4
TrườngTHCS Nguyễn đình Chiểu Mai trọng Mậu
- Người thầy phải nắm vững bản chất và các quy luật của quá trình dạy học để có
thể tìm ra hoặc ứng dụng những phương pháp dạy học phù hợp với đối tượng của mình
nhất.
Một vấn đề quan trọng là, nhiều giáo viên nhận thức được sự cần thiết phải đổi mới
phương pháp nhưng rất khó từ bỏ các phương pháp đã quen dùng. Do đó, muốn thực
hiện đổi mới phương pháp dạy học thì trước hết là bản thân mỗi giáo viên phải ý thức
được để chủ động từ bỏ các phương pháp dạy học truyền thống đã thành thói quen và
chuyển hẳn sang các phương pháp mới.
2.2 Thực trạng của vấn đề
Vấn đề đổi mới PPDH đã được đặt ra đối với tất cả các cấp học trong hệ thống
giáo dục phổ thông. Đặc biệt, khi chúng ta tiến hành đổi mới CT và SGK thì vấn đề đổi
mới PPDH đã trở thành một yêu cầu cấp thiết. Phong trào đổi mới PPDH đã diễn ra
rộng khắp trong ngành GD toàn quốc. Tuy nhiên việc đổi mới PPDH chưa được thực
hiện một cách đồng bộ ở các trường học, cấp học, các vùng miền trong cả nước. Xem
xét thực trạng đổi mới PPDH ở trường THCS Nguyễn đình Chiểu, có thể thấy nổi lên
hai vấn đề cơ bản sau:
- Việc sử dụng phối hợp các PPDH, các kỹ thuật dạy học để phát huy tính tích
cực, sáng tạo của học sinh còn hạn chế. Việc gắn nội dung dạy học với các tình huống
thực tiễn cũng như để giải quyết các chủ đề phức hợp của thực tiễn chưa được chú

+ Kỹ thuật công não
+ Kỹ thuật sơ đồ tư duy
Tiếp theo từ 1 đến 6/9/2013 tôi cung cấp cho giáo viên trong trường một số
phần mềm ứng dụng cũng như cách sử dụng, đưa vào giáo án, bài giảng (phần mềm
Ofit 2007; Vẽ sơ đồ tư duy; xếp thời khoá biểu; vẽ hình học )
Tiếp đến từ 6 /9/2013 trở đi mỗi giáo viên tự nghiên cứu sách giáo khoa, tài
liệu tham khảo, trao đổi với đồng nghiệm, chuyên môn để tuỳ theo theo môn, bài, lớp
nào hay phần mà ứng dụng phương pháp dạy học nào, kỹ thuật dạy học nào cho phù
hợp đặc biệt gắn bài học với thực tế cuộc sống để HS nhớ lâu, không bị gò ép.
6
TrườngTHCS Nguyễn đình Chiểu Mai trọng Mậu
2.3.2 Biện pháp 2 : Khắc phụ tình trạng giáo viên chỉ truyền thụ những nội dung được
trình bày trong SGK, học sinh nghe và ghi nhớ một cách thụ động.
Tôi đã yêu cầu : Mỗi giáo viên phải tự học, tự bồi dưỡng để biết cách khai thác
những yếu tố tích cực của các PPDH truyền thống một cách phù hợp và có hiệu quả,
đồng thời đưa các quan điểm, mô hình dạy học hiện đại, các PPDH mới vào trường
THCS, tạo điều kiện cần thiết để giáo viên có thể thực hiện được sự chuyển biến về các
hoạt động dạy và học, chuyển từ lối truyền thụ kiến thức một chiều sang việc tổ chức
các hoạt động tự lập, tự khám phá, tự chiếm lĩnh tri thức, hình thành năng lực tự học,
năng lực sáng tạo của học sinh, đổi mới các hình thức tổ chức dạy học. Bồi dưỡng năng
lực tổ chức dạy học theo nhiều hình thức đa dạng, khuyến khích và tạo điều kiện thuận
lợi (cả tinh thần và vật chất) cho GV và HS để tổ chức một cách hiệu quả các hoạt động
dạy học. Cụ thể như sau :
* Tổ chức dạy học phân hoá theo năng lực của học sinh dựa trên tài liệu hướng
dẫn thực hiện chuẩn kiến thức kĩ năng.
- Tài liệu chuẩn kiến thức giúp cho giáo viên chủ động lượng kiến thức
cho bài dạy.
- Thống nhất lượng kiến thức cho toàn thể giáo viên cùng bộ môn.
- Phân loại học sinh theo năng lực thông qua kết quả học tập.
- GV cùng bộ môn phải thống nhất lượng kiến thức qui định theo chuẩn

dạy và học ở nhà trường đã có những thay đổi đáng mừng :
+ Qua kiểm tra toàn diện của Phòng GD&ĐT nhà trường đã đạt được kết quả xếp
Khá toàn diện. Riêng về công tác chuyên môn đã có 04 tiết dạy xếp loại giỏi của 02
đồng chí; 31 tiết dạy của các thầy cô được xếp loại khá.
+ Kết quả dạy và học trong học kì I năm học 2013-2014 của tổ Toán - lý - tin.
Giáo viên : 6 đồng chí xếp loại thi đua LĐTT (chiếm 45,6%)
Học sinh : 28 học sinh xếp loại học sinh giỏi (5,4%) ; 171 em xếp loại học
sinh tiên tiến (29,55%).
8
TrườngTHCS Nguyễn đình Chiểu Mai trọng Mậu
So với học kì I của năm học 2012-2013 thì tỉ lệ này là đáng ghi nhận.
+ Trong học kì I nhà trường đã có 1 đội tuyển HSG tham dự HSG cấp huyện vào
tháng 2/2014.
+ Nhà trường cũng có một đội tuyển GV dự thi GVG cấp huyện sẽ dự thi theo kế
hoạch của Phòng GD&ĐT.
3. Kết luận
3.1 Ý nghĩa của SKKN đối với công tác giảng dạy, giáo dục
3.2 Những nhận định chung về việc vận dụng và khả năng phát triển của
SKKN
3.3 Những bài học kinh nghiệm
- Mỗi giáo viên, mỗi tổ chuyên môn cần có hòm thư và một trang lưu trữ tài
liệu phục vụ lợi ích của chính GV hay tổ chuyên môn đó.
- Thường xuyên trao đổi tài liệu, đồ dùng dạy học với các trường, các đồng
nghiệp khác.
- Cần giao yêu cầu công việc, tài liệu, thời gian hoàn thành công việc tự học tự
bồi dưỡng cho mỗi giáo sau đó kiểm tra đánh giá chứ không nên mở nhiều
cuộc hội thảo hay sinh hoạt chuyên môn nhằm tăng cường khả năng ứng dụng
công nghệ thông tin và đổi mới PPDH vì tổ chức tập trung sẽ mất thời gian
của nhiều người, tụ tập đông một số GV ý thức yếu kém sẽ không tập trung,
và gây lãng phí.