PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài.
Bác Hồ kính yêu của chúng ta đã dạy “Nhiệm vụ giáo dục rất quan
trọng và vẻ vang vì nếu không có thầy giáo thì không có giáo dục, không có
giáo dục, không có cán bộ thì không nói gì đến kinh tế, văn hóa”.
Giáo dục - đào tạo giữ vai trò chủ yếu trong việc giữ gìn phát triển và
lưu truyền nền văn hóa nhân loại. Trong thời đại của cuộc cách mạng khoa
học, công nghệ hiện nay, khi mà tiềm năng trí tuệ là động lực chính của sự
tăng tốc phát triển thì giáo dục được coi là nhân tố quyết định sự thành bại
của một quốc gia trong cạnh tranh quốc tế và sự thành đạt của mỗi người
trong cuộc sống của mình. Chính vì vậy Đảng, chính phủ ta đánh giá vai trò
của giáo dục và quan tâm đến việc hoạch định chiến lược phát triển giáo
dục.
Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VII đã nêu “Giáo dục - đào
tạo là quốc sách hàng đầu. Đẩy mạnh phát triển của sự nghiệp giáo dục - đào
tạo, khoa học công nghệ, coi đó là quốc sách hàng đầu để phát huy nhân tố
con người, động lực trực tiếp của sự phát triển”.
Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ 8 đã khẳng định “Muốn
tiến lên công nghiệp hóa – hiện đại hóa thắng lợi phải phát triển mạnh giáo
dục - đào tạo, phát huy nguồn lực con người, yếu tố cơ bản của sự phát triển
nhanh, bền vững”.
“Giáo dục tiểu học là nền tảng trong hệ thống giáo dục quốc dân”.
Mục tiêu của giáo dục là : Giúp cho học sinh hình thành những cơ sở ban
đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về thể chất, đạo đức, trí tuệ, thẩm
mỹ và các kỹ năng cơ bản để tiếp tục học lên cấp trên.
1
Để phát triển sự nghiệp giáo dục - đào tạo thực hiện tốt mục tiêu giáo
dục tiểu học thì vị trí, vai trò của người thầy rất quan trọng đã xác định qua
từng thời kỳ. Điều đó đòi hỏi mỗi cơ sở phải nhất thiết xây dựng được một
đội ngũ giáo viên có đầy đủ phẩm chất và năng lực đáp ứng được yêu cầu sự
nghiệp cách mạng hiện nay. Bởi vậy, chúng ta có thể khẳng định “đội ngũ
Tập trung xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán
bộ quản lý giáo dục. Các cơ quan quản lý giáo dục ở địa phương tham mưu
để cấp ủy Đảng tăng cường lãnh đạo và Hội đồng nhân dân có chương trình
về xây dựng nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý ở địa
phương mình. Trước hết cần tổ chức điều tra, khảo sát và soát lại đội ngũ
giáo viên và cán bộ quản lý để sắp xếp, sử dụng hợp lý, từng bước đảm bảo
đủ lọi hình, đủ định mức, đúng chuyên môn nghiệp vụ, đáp ứng được yêu
cầu thực hiện chương trình, sách giáo khoa mới ở phổ thông. Đồng thời
khẩn trương tham mưu với ủy ban nhân dân ban hành quy hoạch, kế hoạch
tổng thể về đào tạo, đào tạo lại, bồi dưỡng tuyển dụng đội ngũ nhà giáo
nhằm mục tiêu đến năm 2010 có 100% giáo viên tiểu học đạt chuẩn và trên
chuẩn.
Điều 70, Luật giáo dục ghi rõ : Nhà nước có chính sách bồi dưỡng,
nhà giáo viên chuyên môn, nghiệp vụ để nâng cao trình độ và chuẩn hóa nhà
giáo. Nhà giáo được cử đi học nâng cao trình độ, bồi dưỡng chuyên môn
nghiệp vụ được hưởng lương và phụ cấp theo quy định của Chính Phủ.
Để thực hiện được việc bồi dưỡng đội ngũ giáo viên có đủ năng lực để
hoàn thành nhiệm vụ còn phụ thuộc vào các công tác tổ chức bồi dưỡng của
bộ phận quản lý nhà trường. Vì vậy người quản lý phải coi trọng việc xây
3
dựng và bồi dưỡng đội ngũ giáo viên. Công tác xây dựng và bồi dưỡng phải
được đặt vào vị trí trọng yếu trong công tác quản lý.
Thực trạng đội ngũ giáo viên và công tác bồi dưỡng đội ngũ giáo viên
ở trường tiểu học Mỹ Thuận có những ưu điểm sau:
- Đội ngũ giáo viên đoàn kết, có tính tự giác, có tinh thần trách nhiệm.
Về cơ bản giáo viên đã chấp hành nghiêm chỉnh các chỉ thị, Nghị
quyết chủ trương, chính sách của Đảng, nhà nước, của ngành. Giáo viên
không vi phạm pháp luật, quy chế chuyên môn.
Giáo viên có phẩm chất tốt, yêu nghề mến trẻ.
Tuy vậy trong việc xây dựng đội ngũ giáo viên của nhà trường vẫn
Tổng số cán bộ giáo viên : 55 đồng chí.
Trong đó : Cán bộ quản lý : 3 đồng chí.
Tổ trưởng chuyên môn : 2 đồng chí.
Giáo viên : 50 đồng chí.
Nhân viên : 1 đồng chí.
4. Nhiệm vụ nghiên cứu
4.1 Nhiệm vụ tổng quát : “ Một số biện pháp bồi dưỡng nhằm nâng
cao chất lượng đội ngũ giáo viên trường tiểu học Địch Quả”.
4.2 Nhiệm vụ cụ thể
- Nghiên cứu cơ sở lí luận của đề tài.
- Nghiên cứu thực trạng của đội ngũ giao viên ở trường tiểu học Địch
Quả- Thanh Sơn – Phú Thọ.
5. Giả thuyết khoa học
5
Công tác bồi dưỡng đội ngũ giáo viên ở trường tiểu học Kim Thượng
đã được quan tâm song chất lượng đội ngũ chưa đáp ứng được với yêu cầu
mới. Nếu thực hiện đầy đủ, đồng bộ, liên tục, đúng quy trình các biện pháp
do đề tài xuất thì chất lượng đội ngũ giáo viên ở trường tiểu học Kim
Thượng sẽ được nâng cao, đáp ứng được với yêu cầu của giáo dục - đào tạo
nói chung và đổi mới chương trình sách giáo khoa nói riêng ở cơ sở.
6. Giới hạn đề tài
Do điều kiện thời gian và khả năng có hạn nên đề tài chỉ đi sâu nghiên
cứu một số biện pháp bồi dưỡng đội ngũ giáo viên từ năm học 2003 – 2004
đến 2005 – 2006 ở trường tiểu học Địch Quả
7. Phương pháp nghiên cứu
7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
- Nghị quyết trung ương 2 khóa VIII.
- Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VII.
- Chỉ thị 40 của Ban bí thư về đổi mới chương trình giáo dục phổ thông.
- Chỉ thị số 22/ 2005 của BGD – ĐT về nhiệm vụ của toàn ngành
công lao động xã hội.
Tập thể sư phạm trong nhà trường gồm cán bộ quản lý, giáo viên,
nhân viên tập hợp lại cùng chung một mục đích và hoạt động có tổ chức,
thực hiện mục đích giáo dục đào tạo phù hợp với yêu cầu của xã hội ( của
Đảng, Nhà nước và nhân dân). Vai trò của giáo dục trong sự phát triển của
7
kinh tế xã hội là rèn luyện những phẩm chất của người giáo viên nhân dân
về năng lực chuyên môn.
2. Vị trí, vai trò của đội ngũ giáo viên trong nhà trường
Để thực hiện tốt mục tiêu giáo dục tiểu học, làm tốt sự nghiệp giáo
dục đào tạo thì một câu hỏi đề ra : “ Ai là người trực tiếp quyết định đến
chất lượng giáo dục toàn diện ở bậc tiểu học”. Câu trả lời “ Không ai khác
chính là đội ngũ giáo viên”.
Chính vì vậy mà người giáo viên tiểu học phải có trách nhiệm dạy đủ
9 môn bắt buộc theo kế hoạch của bộ giáo dục quy định. Giáo viên phải dạy
có chất lượng và hiệu quả ở tất cả các môn học. Do đó người giáo viên tiểu
học không ngừng rèn kuyện đạo đức tác phong, ra sức học tập văn hóa bồi
dưỡng chuyên môn nghiệp vụ, luôn luôn phấn đấu để trở thành tấm gương
sáng cho học sinh noi theo. Trong giảng dạy, người giáo viên phải nắm vững
mục tiêu bài học, đổi mới phương pháp, phát huy tính tích cực, chủ động
tiếp thu kiến thức của học sinh để nâng cao hiệu quả lên lớp. Người giáo
viên tiểu học phải luôn “ Vì học sinh thân yêu” với tác phong tỉ mỉ, cẩn thận,
ân cần, chu đáo với học sinh, đánh giá học sinh chính xác và công bằng theo
đúng các văn bản của bộ quy định.
3. Vị trí của công tác bồi dưỡng đội ngũ giáo viên
Công tác bồi dưỡng đội ngũ giáo viên đòi hỏi người quản lý cần quan
tâm đến việc bồi dưỡng về nhièu mặt : đặc biệt chú trọng bồi dưỡng 2 mặt
quan trọng, cơ bản nhất đó là phẩm chất chính trị và chuyên môn nghiệp vụ.
Hay nói một cách khác là xây dựng một tập thể, một đội ngũ vừa “ hồng”
vừa “ chuyên” xuất phát với mục tiêu : Hình thành những cơ sở ban đầu cho
9
4.2 Bồi dưỡng năng lực sư phạm
4.2.1 Bồi dưỡng năng lực dạy học thực chất là tổ chức thực hiện
chương trình, sách giáo khoa, phương pháp dạy học mới. Bởi một tri thức
khoa học sâu và rộng là nền tảng của năng lực dạy học ( bồi dưỡng tri thức ).
Bồi dưỡng năng lực thiết kế bài dạy bằng tri thức của mình, hướng dẫn học
sinh lĩnh hội kiến thức, phương pháp là gì ? vận dụng ra sao ? Đồ dùng trực
quan như thế nào ?
4.2.2 Bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động giảng dạy
Tức là sau khi có giáo án cần chuyển tiết dạy đó như thế nào, cần có
quá trình tổ chức dạy học thầy làm gì ? trò làm gì ?
4.3 Bồi dưỡng sức khỏe vật chất và tinh thần cho đội ngũ. Bồi dưỡng
năng lực thuyết phục, cảm hóa giáo dục dạy học sinh, năng lực tổ chức các
hoạt động của lớp, các hoạt động ngoài giờ lên lớp.
10
CHƯƠNG II :
THỰC TRẠNG CỦA CÔNG TÁC BỒI DƯỠNG ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN
Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC KIM THƯỢNG, HUYỆN THANH SƠN,
TỈNH PHÚ THỌ.
1. Vài nét về tình hình địa phương, nhà trường
Kim Thượng là một xã thượng huyện, trung tâm xã cách trung tâm
huyện 42 km, gồm 8 khu dân cư với số dân toàn xã là 6.058 người. Dân tộc
Mường chiếm phần đông dân số, Kim Thượng thuộc 19 xã đặc biệt khó
khăn của huyện. Nền kinh tế của xã chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp.
Cơ sở vật chất, đường xá đi lại khó khăn, người dân chưa quan tâm đến việc
học tập của con em họ, còn phó mặc cho nhà trường. Tỷ lệ học sinh vào Đại
học, cao đẳng rất thấp. Đội ngũ cán bộ xã chưa có trình độ cao nên sự quan
tâm đến giáo dục còn hạn chế.
Trường tiểu học Kim Thượng được tách ra từ trường PTCS Kim
Thượng từ đầu năm 1996. Khu trung tâm được xây dựng bởi một nhà cao
2003-2004 đến năm học 2005-2006 .
Mục đích của đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ nhằm không ngừng phát
triển và hoàn thiện nhân cách, trình độ, năng lực sư phạm, chuyên môn tay
nghề cho đội ngũ cán bộ giáo viên, lực lượng quyết định chất lượng giáo dục
trong trường tiểu học. Nguyên tắc bồi dưỡng đội ngũ phải đảm bảo tính
thống nhất và các chủ trương bồi dưỡng của các cấp quản lý. Phải xây dựng
được kế hoạch bồi dưỡng cho phù hợp. Bồi dưỡng đạt mục đích gì? Bồi
dưỡng những gì? Bồi dưỡng thư thế nào? Đảm bảo tính tích cực, chủ động
sáng tạo của giáo viên trong hoạt động bồi dưỡng. Vì giáo viên vừa là đối
tượng của bồi dưỡng vừa là chủ thể của quá trình bồi dưỡng, phải nêu cao
tinh thần tự học, tự bồi dưỡng, không ngừng nâng cao hoàn thiện bản thân.
Đảm bảo kết hợp hài hòa giữa yêu cầu trước mắt và yêu cầu lâu dài trong
công tác bồi dưỡng .
Đảm bảo vai trò của người quản lý và ý thức trách nhiệm của người
quản lý bởi hiệu trưởng giữ vai trò quyết định trong công tác bồi dưỡng đội
ngũ giáo dục cho học sinh thấy rõ mục tiêu phấn đấu cá nhân, thu hút giáo
viên vào hoạt động bồi dưỡng.
Từ những nội dung bồi dưỡng rất cụ thể, cách thức bồi dưỡng phong
phú như tự học, bồi dưỡng thường xuyên, sinh hoạt tổ, liên trường, các lớp
đào tạo từ xa, đại học tại chức đã góp phần nâng cao hiệu quả các biện
pháp bồi dưỡng đội ngũ. Cụ thể:
Giáo viên thực hiện đúng quy chế chuyên môn, không có giáo viên vi
phạm. Việc học tập văn bản, quan điểm, chỉ thị được giáo viên chấp hành
ngay từ đầu năm học.
Thực hiện đầy đủ các quy định về tự học, tự bồi dưỡng sinh hoạt
chuyên môn.
13
Giáo viên có đầy đủ các hồ sơ chuyên môn theo quy định .
Giáo viên soạn giáo án đầy đủ các bước, đủ kiến thức quy định của
chương trình.
Năm học 2004 – 2005 : tỉ lệ học sinh xếp loại học lực trung bình trở
lên là 97,2% trong đó khá giỏi là : 52,0%.
CHƯƠNG III :
ĐỀ XUẤT MỘT SỐ BIỆN PHÁP BỒI DƯỠNG ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN
TRƯỜNG TIỂU HỌC KIM THƯỢNG – THANH SƠN – PHÚ THỌ.
Sau khi nghiên cứu, những cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn trên tôi đề
xuất một số biện pháp sau
1. Xây dựng kế hoạch bồi dưỡng đội ngũ giáo viên.
Căn vứ vào xây dựng kế hoạch, đặc điểm tình hình đội ngũ của nhà
trường trong mối quan hệ với địa phương với trường đóng.
Căn cứ vào mục tiêu, nhiệm vụ, chỉ thị của cấp trên và công tác bồi
dưỡng đội ngũ: căn cứ vào các văn bản, tổng kết năm học của trường, phòng
giáo dục.
2. Nội dung và chỉ tiêu bồi dưỡng.
Bồi dưỡng về tư tưởng chính trị, đạo đức lối sống, nâng cao năng lực
tư tưởng, đạo đức, lối sống phấn đấu 100% giáo viên có phẩm chất chính trị
tốt, đạo đức lối sống tốt.
15
Bồi dưỡng giáo viên có năng lực sư phạm phấn đấu để đội ngũ có
năng lực sư phạm vững vàng với 100% giáo viên đạt trình độ chuẩn. Nâng
cao tỷ lệ giáo viên trên chuẩn: 50% giáo viên đạt trình độ đại học, 30% giáo
viên đạt trình độ cao đẳng.
3. Biện pháp bồi dưỡng
Thực hiện tối kế hoạch hóa và kế hoạch hóa trong công tác bồi dưỡng
-Tổ chức các hoạt động bồi dưỡng tổ chuyện môn.
+ Mỗi năm học phải tổ chức các hoạt động sau.
Cải tiến nội dung sinh hoạt tổ chuyên môn có chuyên đề cho từng
khối lớp giảm bớt sinh hoạt hành chính sự vụ: Ví dụ: Chuyên đề một bài
giảng khó, một bài toán khó, một ý kiến khúc mắc cần sự chỉ đạo.
Với hoạt động này đội hội người tổ trưởng phải suy nghĩ và giải quyết
- Kinh nghiệm soạn bài, làm hồ sơ có chất lượng.
- Kinh nghiệm chỉ đạo một buổi chuyên môn của tổ.
- Kinh nghiệm đổi mới phương pháp dạy học.
- Kinh nghiệm bồi dưỡng học sinh giỏi.
+ Tổ chức cho giáo viên đi dự giờ trường bạn.
Tổ chức chuyên đề trao đổi các kiến thức tự nhiên- xã hội.
3.4 Tổ chức kiểm tra đánh giá.
Không kiểm tra coi như không lãnh đạo, người quản lý phải tổ chức
kiểm tra, thanh tra chuyên môn, đánh giá và xép loại giáo viên công khai,
chính sách. Các hình thức kiểm tra như:
- Kiểm tra định kỳ
- Kiểm tra đột xuất
17
- Kiểm tra toàn diện
- Kiểm tra chuyên đề.
Kiểm tra xong phải lập hồ sơ theo quy định, nhận xét rút kinh nghiệm
và tư vấn cho giáo viên về hồ sơ, bài soạn, bài giảng.
3.5. Tham mưu với phòng giáo dục cử người đi học nâng cao trình
độ.
Ngoài những biện pháp để nâng cao trình độ chuyên môn nghiệm vụ,
cần phải tiến hành nâng cao trình độ chung bằng hình thức đi học các lớp tại
chức, tập chung.
Thông qua nghị quyết ở đại hội cũng nhận viên chức giáo viên cần
phải học thêm các lớp cao Đẳng, đại học. Nhà trường tạo mọi điều kiện cho
giáo viên có nguyện vọng nâng cao trình độ được đi học.
3.6. Đẩy mạnh công tác tự học, tự bồi dưỡng.
Nhà trường phải có kết hoạch và quy hoạch cụ thể và tự học là tự học
cái gì? nội dung và hình thức. Nhà trường phải quy đinh, mỗi giáo viên phải
có sổ tự học. Hàng năm tổ chức thi hai lần về dự toán, làm văn, thi tìm hiểu
về các kiến thức xã hội.
Giáo dục đào tạo là động lực thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hóa,
hiện đại hóa đất nước, là điều kiện phát triển nguồn lực con người . Muốn
phát triển giáo dục - đào tạo phải được phát triển cả về số lượng và chất
lượng. Nhưng hiện nay đội ngũ giáo viên là công tác trọng tâm của người
quản lý, tự học, tự bồi dưỡng là nhiệm vụ sống còn của mỗi giáo viên.
Tiểu học là bậc nền tảng của hệ thống giáo dục quốc dân, chất lượng
của bậc học này ảnh hưởng trực tiếp tới chất lượng của các ngành học và của
cả sự nghiệp giáo dục. Vì vậy, việc bồi dưỡng nâng cao chất lượng đội ngũ
giáo viên tiểu học những người quyết định trực tiếp chất lượng giáo dục tiểu
học có ý nghĩa thúc đẩy việc nâng cao chất lượng của sự nghiệp giáo dục.
Thực trạng đội ngũ giáo viên trường tiểu học Kim Thượng có những
điểm mạnh sau:
Đội ngũ giáo viên đoàn kết có tính tự giác, có tinh thần trách nhiệm
cao, chấp hành nghiệm túc các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước,
ngành.
Tuy vậy việc xây dựng bồi dưỡng đội ngũ giáo viên của nhà trường
còn bộc lộ nhiều hạn chế.
Việc phấn đấu vươn lên của một số giáo viên còn chậm, chất lượng
giừo dạy thấp, mặt khác năng lực chuyên môn, trình độ đào tạo chưa cập tới
tình hình hiện nay.
Công tác bồi dưỡng đội ngũ giáo viên ở trường tiểu học Kim Thượng
có những ưu điểm sau:
- Ban giám hiệu có kế hoạch bồi dưỡng cụ thể
- Việc tự học, tự bồi dưỡng đã có nhiều chuyển biến
- Giáo viên có đầy đủ hồ sơ, đủ giáo án lên lớp.
Bên cạnh đó công tác bồi dưỡng đội ngũ giáo niên của nhà trường vẫn
một số hạn chế:
20
Các yếu tố về tuổi đời, tuổi nghề, hệ đào tạo, hoàn cảnh gia đình cũng
tác động trực tiếp đến công tác bồi dưỡng đội ngũ.
Mẫu: A1: Đội ngũ
Năm học Trình độ đào tạo
9+3 Trung cấp 12+2 Cao đẳng Đại học
2003-2004 12 24 0 1
2004-2005 7 25 1 4
2005-2006 5 20 4 8
MÉu A2: PhÈm chÊt chÝnh trÞ, chuyªn m«n nghiÖp vô:
N¨m häc PhÈm chÊt chÝnh trÞ Chuyªn m«n nghiÖp vô
Tèt Kh¸ TB Tèt Kh¸ TB
2004-2005 37=100% 40% 42% 18%
MÉu A3: ChÊt lîng so¹n gi¶ng:
Năm học Soạn Giảng
Tốt Khá TB Yếu Tốt Khá TB Yếu
2003-2004 7 11 13 4 9 18
2004-2005 12 10 9 6 10 15
2005-2006 16 15 14 11 6
MÉu A4: ChÊt lîng häc lùc:
23
Năm học Giỏi Khá TB Yếu
TS % TS % TS % TS %
2003-2004 56 129 423 39
2004-2005 73 135 327 26
2005-2006
MỤC LỤC
Trang
Phần mở đầu 1
1. Lý do chọn đề tài 4
2. Mục đích nghiên cứu 5
3. Đối tượng nghiên cứu, khách thể khảo sát 5
3.1. Đối tượng nghiên cứu 5
25