BӜ NÔNG NGHIӊP VÀ PHÁT TRIӆN NÔNG THÔN GIÁO TRÌNH MÔ ĈUN
PHÒNG TRӎ BӊNH CHO TRÂU, BÒ
MÃ SӔ: MĈ08
NGHӄ: CHĂN NUÔI VÀ PHÒNG TRӎ BӊNH

2
2
LӠI NÓI ĈҪU ĈӇ ÿáp ӭng nhu cҫu phát triӇn ngành chăn nuôi theo hѭӟng công nghiӋp cӫa nѭӟc ta trong thӡi
gian tӟi, nhӳng ngѭӡi tham gia vào hoҥt ÿӝng chăn nuôi trâu, bò cҫn ÿѭӧc ÿào tҥo ÿӇ hӑ có nhӳng
kiӃn thӭc, kӻ năng và thái ÿӝ nghӅ nghiӋp cҫn thiӃt. Trѭӡng ÿҥi hӑc Nông Lâm Bҳc Giang ÿѭӧc Bӝ
Nông nghiӋp và Phát triӇn nông thôn giao nhiӋm vө xây dӵng chѭѫng trình ÿào tҥo sѫ cҩp nghӅ,
nghӅ nuôi và phòng – trӏ bӋnh cho trâu, bò
Chѭѫng trình ÿѭӧc xây dӵng dӵa trên cѫ sӣ phân tích nghӅ theo phѭѫng pháp DACUM và cҩu
trúc mô ÿun. KiӃn thӭc, kӻ năng và thái ÿӝ cӫa nghӅ ÿѭӧc tích hӧp vào các mô ÿun. KӃt cҩu cӫa
chѭѫng trình gӗm nhiӅu mô ÿun và môn hӑc, mӛi mô ÿun gӗm nhiӅu công viӋc và bѭӟc công viӋc
tích hӧp liên quan chһt chӁ vӟi nhau nhҵm hѭӟng tӟi hình thành nhӳng năng lӵc thӵc hiӋn cӫa
ngѭӡi hӑc. Vì vұy nhӳng kiӃn thӭc lý thuyӃt ÿѭӧc chӑn lӑc và tích hӧp vào công viӋc, mӛi công


3
3
MӨC LӨC

TUYÊN BӔ BҦN QUYӄN 1
LӠI GIӞI THIӊU 1
MӨC LӨC 3
MÔ ĈUN: PHÒNG TRӎ BӊNH CHO TRÂU, BÒ 11
Bài 1: Phòng trӏ bӋnh lӣ mӗm, long móng 11
A. Nӝi dung 11
1. Xác ÿӏnh nguyên nhân gây bӋnh 11
1.1. Nhұn biӃt ÿһc ÿiӇm bӋnh 11
1.2. Nhұn biӃt mҫm bӋnh 12
2. Nhұn biӃt triӋu chӭng bӋnh 12
2.1. TriӋu chӭng cөc bӝ 12
2.2. TriӋu chӭng toàn thân: 13
3. Nhұn biӃt bӋnh tích cӫa bӋnh 13
3.1. BӋnh tích bên ngoài: 13
3.2. BӋnh tích bên trong: 14
4. Chҭn ÿoán bӋnh 14
4.1. Chҭn ÿoán lâm sàng: 14
4.2. Chҭn ÿoán phân biӋt: 14
5. Phòng và trӏ bӋnh 14
5.1. Phòng bӋnh 14
5.2. Trӏ bӋnh: 14
B. Câu hӓi và bài tұp thӵc hành 15
* Câu hӓi 15
* Bài tұp thӵc hành 15
C. Ghi nhӟ 16

2.2. TriӋu chӭng toàn thân 22
3. Nhұn biӃt bӋnh tích cӫa bӋnh 22
3.2. BӋnh tích bên trong: 22
4. Chҭn ÿoán bӋnh 23
4.1. Chҭn ÿoán lâm sàng 23
4.2. Chҭn ÿoán phân biӋt 23
5. Phòng và trӏ bӋnh 23
5.1. Phòng bӋnh 23
5.2. Trӏ bӋnh 25
B. Câu hӓi và bài tұp thӵc hành 25
* Câu hӓi 25
* Bài tұp thӵc hành 25
C. Ghi nhӟ 25
Bài 4: Phòng trӏ bӋnh Tө huyӃt trùng 26
Mөc tiêu: H͕c xong bài h͕c này ng˱ͥi h͕c có kh̫ năng 26
A. Nӝi dung: 26
1. Xác ÿӏnh nguyên nhân gây bӋnh 26
1.1. Nhұn biӃt ÿһc ÿiӇm bӋnh 26
1.2. Nhұn biӃt mҫm bӋnh 26
2. Nhұn biӃt triӋu chӭng bӋnh 26
2.1. TriӋu chӭng cөc bӝ 26
2.2. TriӋu chӭng toàn thân 26 5
5
3. Nhұn biӃt bӋnh tích cӫa bӋnh 27
3.1. BӋnh tích bên ngoài 27
3.2. BӋnh tích bên trong 28
4. Chҭn ÿoán bӋnh 28

1.2. Nhұn biӃt ký sinh trùng gây bӋnh 33
2. Nhұn biӃt triӋu chӭng bӋnh 34
3. Chҭn ÿoán bӋnh 34
4. Phòng và trӏ bӋnh 34 6
6
5.1. Phòng bӋnh 34
5.2. Trӏ bӋnh 34
B. Câu hӓi và bài tұp thӵc hành 35
* Câu hӓi 35
* Bài tұp thӵc hành: 35
C. Ghi nhӟ 36
Bài 7: Phòng trӏ bӋnh sán lá gan 36
A. Nӝi dung: 36
1. Xác ÿӏnh nguyên nhân gây bӋnh 36
1.1. Nhұn biӃt ÿһc ÿiӇm bӋnh 36
1.2. Nhұn biӃt ký sinh trùng gây bӋnh 36
2. Nhұn biӃt triӋu chӭng bӋnh 38
2.1. TriӋu chӭng cөc bӝ: 38
2.2. TriӋu chӭng toàn thân: 38
3. Chҭn ÿoán bӋnh 39
3.1. Chҭn ÿoán lâm sàng 40
3.2. KiӇm tra phân ÿӇ tìm trӭng sán bҵng phѭѫng pháp lһng cһn ( Benedek). 40
4. Phòng và trӏ bӋnh 41
5.1. Phòng bӋnh 41
5.2. Trӏ bӋnh 41
B. Câu hӓi và bài tұp thӵc hành 41
* Câu hӓi 42

2.1. TriӋu chӭng cөc bӝ 48
2.2. TriӋu chӭng toàn thân 48
3. Chҭn ÿoán bӋnh 48
3.1. Chҭn ÿoán lâm sàng 48
3.2. Chҭn ÿoán phân biӋt vӟi bӋnh tө huyӃt trùng: có sӕt vùng hҫu sѭng 48
4. Phòng và trӏ bӋnh 48
5.1. Phòng bӋnh 48
5.2. Trӏ bӋnh 48
B. Câu hӓi và bài tұp thӵc hành 50
* Câu hӓi 50
* Bài tұp thӵc hành: 51
C. Ghi nhӟ 52
Bài 10: Phòng trӏ bӋnh viêm phәi bê nghé 52
A. Nӝi dung: 52
1. Xác ÿӏnh nguyên nhân gây bӋnh 52
1.1. Nguyên nhân bên ngoài 52
1.2. Nguyên nhân do kӃ phát 52
2. Nhұn biӃt triӋu chӭng bӋnh 52
2.1. TriӋu chӭng cөc bӝ 52
2.2. TriӋu chӭng toàn thân 52
3. Chҭn ÿoán bӋnh 53
4. Phòng và trӏ bӋnh 53
5.1. Phòng bӋnh 53
5.2. Trӏ bӋnh 53
B. Câu hӓi và bài tұp thӵc hành 54
* Câu hӓi 54
* Bài tұp thӵc hành: 54
C. Ghi nhӟ 55
B. Câu hӓi và bài tұp thӵc hành: 60
* Câu hӓi: 60
* Bài tұp thӵc hành: 60
Bài 13 Phòng trӏ bӋnh viêm vú 60
A. Nӝi dung: 61
1. Xác ÿӏnh nguyên nhân gây bӋnh 61
1.1. Nhұn biӃt ÿһc ÿiӇm bӋnh 61
1.2. Nhұn biӃt nguyên nhân bӋnh 61
2. Nhұn biӃt triӋu chӭng bӋnh 61
2.1. TriӋu chӭng cөc bӝ 61 9
9
2.2. TriӋu chӭng toàn thân 61
4. Phòng và trӏ bӋnh 61
5.1. Phòng bӋnh 61
5.2. Trӏ bӋnh 61
B. Câu hӓi và bài tұp thӵc hành 62
Bài 14: Phòng trӏ bӋnh viêm tӱ cung 62
A. Nӝi dung: 62
1. Xác ÿӏnh nguyên nhân gây bӋnh 62
1.1. Nhұn biӃt ÿһc ÿiӇm bӋnh 63
1.2. Nhұn biӃt nguyên nhân bӋnh 63
2. Nhұn biӃt triӋu chӭng bӋnh 63
2.1. TriӋu chӭng cөc bӝ 63
2.2. TriӋu chӭng toàn thân 63
3. Chҭn ÿoán bӋnh 63
4. Phòng và trӏ bӋnh 63
5.1. Phòng bӋnh 63

TRÌNH DҤY NGHӄ TRÌNH ĈӜ SѪ CҨP 70
DANH SÁCH HӜI ĈӖNG NGHIӊM THU 71
CHѬѪNG TRÌNH, GIÁO TRÌNH DҤY NGHӄ TRÌNH ĈӜ SѪ CҨP 71

11
11

long móng là bӋnh truyӅn nhiӉm cҩp tính lây lan rҩt nhanh, rҩt
rӝng cӫa các loài ÿӝng vұt móng guӕc chҹn nhѭ: trâu, bò, lӧn, dê, cӯu… Và ÿһc biӋt
ngѭӡi cNJng có thӇ mҳc nhѭng thѭӡng nhҽ. Là ÿҥi dӏch, ÿѭӧc tә chӭc dӏch tӉ thӃ giӟi
(OIE) xӃp hҥng nguy hiӇm sӕ 1, gây thiӋt hҥi lӟn cho sҧn xuҩt chăn nuôi và kinh tӃ 12
12
quӕc dân. Vì vұy phòng và trӏ bӋnh lӣ mӗm long móng ӣ trâu, bò là biӋn pháp kӻ
thuұt cҫn thiӃt trong chăn nuôi trâu, bò.
1.2. Nhұn biӃt mҫm bӋnh
Do virus lӣ mӗm, long móng gây ra. Virus có sӭc ÿӅ kháng cao ÿӕi vӟi ngoҥi
cҧnh, trong ÿҩt ҭm có thӇ sӕng hàng năm. Dѭӟi anh nҳng mһt trӡi hàng ngày mӟi chӃt.
NhiӋt ÿӝ trên 70
o
C virus chӃt. Các thuӕc sát trùng mҥnh (NaOH 1%; Formon 2% )
diӋt virus trong khoҧng 5 – 6 giӡ. Virus có nhiӅu trong mөn nѭӟc, màng bӑc cӫa mөn,
ÿѭӡng xâm nhұp chӫ yӃu qua ÿѭӡng tiêu hoá, vӃt thѭѫng xây xát ӣ da…
2. Nhұn biӃt triӋu chӭng bӋnh
2.1. TriӋu chӭng cөc bӝ
Thӡi gian nung bӋnh 3 - 7 ngày, trung bình 3 - 4 ngày có khi chӍ trong khoҧng
16 giӡ.
- Th͋ thông th˱ͥng (thӇ nhҽ): Sau 2 - 3 ngày xuҩt hiӋn nhiӅu mөn ӣ niêm mҥc
miӋng, chân, vú và chӛ da mӓng. MiӋng chҧy dãi dӟt ra ngoài nhѭ bӑt xà phòng.

- Th͋ bi͇n chͱng (thӇ nһng): xҭy ra khi chăm sóc con bӋnh không ÿҧm bҧo vӋ
sinh, các mөn vӥ ra bӏ nhiӉm trùng tҥo thành vùng viêm hóa mӫ ӣ nhӳng nѫi mөn vӥ.
Trâu, bò sӕt cao, kém ăn hoһc không ăn.
4.1. Chҭn ÿoán lâm sàng:
Dӵa vào triӋu chӭng lâm sàng và dӏch tӉ hӑc nhѭ: vұt sӕt cao, niêm mҥc miӋng,
kӁ móng, vú và nhӳng nѫi da mӓng có mөn nѭӟc. Trâu, bò chҧy nhiӅu nѭӟc d
ãi, kém
ăn hoһc bӓ ăn, không ÿi lҥi, bӋnh lây nhanh giӳa trâu, bò ӕm sang trâu, bò khoҿ…
4.2. Chҭn ÿoán phân biӋt:
Cҫn phân biӋt vӟi các bӋnh nhѭ : - BӋnh dӏch tҧ trâu, bò: ÿi tháo nhiӅu; bӋnh
ÿұu bò: mөn xung quanh có bӡ, (LMLM không có bӡ), ӣ miӋng, chân không có bӋnh
tích.
5. Phòng và trӏ bӋnh
5.1. Phòng bӋnh
* Phòng b̹ng các lo̩i vaccine sau:
- Vac xin ÿa giá OAC cӫa Liên Xô (1978 – 1988).
- Vac xin ÿa giá OAC, ASIA 1 cӫa hãng Hoechst Ҩn Ĉӝ (1992).
- Vac xin ÿa giá OA
22
C, ASSIA 1 cӫa hãng Rhone Merieux cӫa Pháp (1993).
Tiêm cho trâu, bò, bê, nghé, dê, cӯu… trên 2 tuҫn tuәi. LiӅu lѭӧng 2ml/con; dê, cӯu
1ml/con. Sau khi tiêm 10 ngày gia súc miӉn dӏch và thӡi gian miӉn dӏch kéo dài 6
tháng.
5.2. Trӏ bӋnh:
Không có thuӕc ÿһc hiӋu. Chӳa triӋu chӭng bҵng các loҥi axit hӳu cѫ (chanh,
khӃ…) hoһc xanh Methylen, oxy già. Các vӃt loét trong mӗm, lѭӥi dùng xanh
Methylen hoһc oxy già 5 – 10% bôi chӕng bӝi nhiӉm. Khoҧng sau 10 – 15 ngày gia
súc khӓi bӋnh. Ĉӗng thӡi vӋ sinh chuӗng trҥi, bӋnh súc sҥch sӁ.
Các bi͏n pháp kh͙ng ch͇ b͏nh:
- Trong chuӗng bӋnh súc ÿӕt toàn bӝ rѫm, cӓ, rác thҧi hàng ngày, thu gom
phân, nѭӟc tiӇu
vào hӕ ӫ rӗi tiêu ÿӝc bҵng vôi sӕng (50kg vôi/m
3

cӫa gia ÿình hӑc viên (nӃu ÿang bӏ bӋnh trên).
2/ Dөng cө thú y (pa
nh, kҽp dҽt, bông thҩm nѭӟc )
3/ Pha dung dӏch thuӕc xanh metylen 1%.
4/ Gióng cӕ ÿӏnh gia súc.
5/ Khăn mһt
6/ Xô, chұu ÿӵng nѭӟc
7/ Xà phòng.
8/ Cân tiӇu ly.
Giáo viên hѭӟng dүn ban ÿҫu vӅ các nӝi dung sau:
1/ Cách nhұn biӃt triӋu chӭng cӫa bӋnh: 16
16
- Quan sát ÿӇ tìm ra nhӳng biӇu hiӋn không bình thѭӡng trên cѫ thӇ bӋnh súc
nhѭ: mӋt mӓi, bӓ ăn hoһc kém ăn, sӕt,chҧy dãi dӟt. Ӣ miӋng, chân có các mөn viêm
loét
2/ Cách nhұn biӃt bӋnh tích cӫa bӋnh:
- Giáo viên hӋ thӕng lҥi nhӳng kiӃn thӭc ÿã ÿѭӧc hӑc ӣ giӡ lý thuyӃt và kӃt hӧp
vӟi gia súc hiӋn có ÿӇ chӍ bҧo, hѭӟng dүn cө thӇ cho hӑc viên.
3/ TiӃn hành ÿiӅu trӏ bӋnh: Sau khi cӕ ÿӏnh gia súc xong, giáo viên hѭӟng dүn chi tiӃt
vӅ cách sӱ dөng dung dӏch thuӕc xanh m
ethylen. Mӝt trong nhӳng trѭӡng hӧp cө thӇ,
mà trong bài thӵc hành này là bôi dung dӏch thuӕc xanh methylen cho trâu, bò hoһc
lӧn bӏ bӋnh lӣ mӗm, long móng, trình tӵ các bѭӟc nhѭ sau:
- Cӕ ÿӏnh gia súc.
- Pha thuӕc xanh methylen ÿӇ ÿѭӧc dung dӏch 1%:
+ ĈiӅu chӍnh cân tiӇu ly (Roberval) thăng bҵng
+ Cân 0,5 g thuӕc xanh metylen

Mөc tiêu:
H͕c xong mô ÿun này ng˱ͥi h͕c có kh̫ năng
- Mô t̫ ÿ˱ͫc nhͷng ki͇n thͱc liên quan ÿ͇n b͏nh d͓ch t̫ trâu, bò.
- Xác ÿ͓nh ÿ˱ͫc tri͏u chͱng, b͏nh tích và th͹c h
i͏n ÿ˱ͫc vi͏c phòng, tr͓ b͏nh d͓ch
t̫ trâu, bò ÿúng kͿ thu̵t.
A. Nӝi dung:
1. Xác ÿӏnh nguyên nhân gây bӋnh
1.1. Nhұn biӃt ÿһc ÿiӇm bӋnh
BӋnh dӏch tҧ trâu, bò là bӋnh truyӅn nhiӉm cҩp tính, lây lan nhanh cӫa loài nhai
lҥi. BӋnh có tӯ lâu ӣ các nѭӟc châu Âu và mӝt sӕ nѭӟc khác trên thӃ giӟi. Ӣ ViӋt
Nam, bӋnh gây nhiӅu thiӋt hҥi cho ÿàn trâu, bò, nhҩt là thӡi Pháp thuӝc. HiӋn nay
bӋnh ít xҧy ra, nӃu có cNJng mang tính chҩt lҿ tҿ.
1.2. Nhұn biӃt mҫm bӋnh
Do vi
rus dӏch tҧ trâu, bò gây nên. Virus ÿӅ kháng kém ÿӕi vӟi các yӃu tӕ ngoҥi cҧnh.
NhiӋt ÿӝ 50 - 60
o
C trong thӡi gian 20 phút chӃt. Các chҩt sát trùng thông thѭӡng tiêu diӋt
virus dӉ dàng sau vài phút. Tҩt cҧ các ÿӝng vұt nhai lҥi (trâu, bò, dê, cӯu, hѭѫu, nai…) ÿӅu
nhiӉm virus này. Virus nhiӉm vào cѫ thӇ trâu, bò qua ÿѭӡng tiêu hoá.
2. Nhұn biӃt triӋu chӭng bӋnh
Thӡi kǤ nung bӋnh: 3 - 4 ngày; cNJng có thӇ lên ÿӃn 7 - 10 ngày.
Ͷ th͋ quá c̭p (th͋ k͓ch li͏t): bӋnh phát ra nhanh chóng. Niêm mҥc ÿӓ ӭng. Vұt
chӃt nhanh trong khoҧng 12 – 24h. Có khi chѭa kӏp Ӎa chҧy thì ÿã chӃt. Do vұy ngѭӡi
ta gӑi là (dӏch tҧ khô). ThӇ này ít thҩy.
Ͷ th͋ mãn: Vұt gҫy còm, lông dӵng, thӣ dӕc, Ӎa chҧy.
Nhӳng con vұt này chӭa
và gieo rҳc mҫm bӋnh.
2.1. TriӋu chӭng cөc bӝ: MNJi khô, niêm mҥc (miӋng, mҳt…) có nhӳng ÿiӇm xuҩt

19

TriӋu chӭng Ӎa chҧy nһng ӣ bê bӏ bӋnh dӏch tҧ
Các niêm mҥc tө máu, xuҩt huyӃt. Xoang bөng, xoang ngӵc có dӏch rӍ viêm. Bӝ
máy tiêu hóa tәn thѭѫng nhiӅu nhҩt. Trên niêm mҥc có vӃt loét kích thѭӟc thay ÿәi,
trên vӃt loét có phӫ bӵa màu xám; chҩt bã ÿұu; hoһc màng lүn máu. Ĉһc biӋt là van
hӗi manh tràng xuҩt huyӃt, tө huyӃt, sѭng, ÿӓ sүm, tím bҫm hoһc ÿen xҥm, có khi bӏ
loét.

Loét ӣ ruӝt trâu, bò mҳc bӋnh dӏch tҧ 20
20
Trӵc tràng tө huyӃt, xuҩt huyӃt thành tӯng vӋt dài, gan vàng úa, dӉ nát. Hҥch màng
treo ruӝt sѭng, tө huyӃt. Lách, thân tө huyӃt, thӏt mӅm, nhão, thүm máu. Niêm mҥc túi
mұt xuҩt huyӃt.
BӋnh tích bӋnh dӏch tҧ ӣ niêm mҥc ruӝt
4. Chҭn ÿoán bӋnh
Cҫn phân biӋt vӟi mӝt sӕ bӋnh sau: lӣ mӗm long móng: chân, móng; loét da quăn
tai, tө huyӃt trùng: ÿӝt ngӝt, hҫu sѭng, chѭӟng hѫi…
4.1. Chҭn ÿoán lâm
sàng
Dӵa vào triӋu chӭng, bӋnh tích lâm sàng ÿiӇn hình nhѭ: trâu, bò sӕt cao, thӣ khó, Ӎa
chҧy, phân loãng có màng giҧ, mùi thӕi khҳm, Ӎa chҧy vӑt cҫn câu…
4.2. Chҭn ÿoán phân biӋt
Cҫn phân biӋt vӟi mӝt sӕ bӋnh sau: BӋnh lӣ mӗm long móng: có các mөn loét ӣ chân,
móng; bӋnh tө huyӃt trùng: thѭӡng xҭy ra mӝt cách ÿӝt ngӝt, hҫu sѭng, chѭӟng hѫi…
5. Phòng và trӏ bӋnh
5.1. Phòng bӋnh

C. Ghi nhӟ:
- BӋnh này do vius gây nên, do vұy mà thuӕc ÿһc trӏ là huyӃt thanh dӏch tҧ trâu, bò.
- Vҩn ÿӅ chӫ yӃu là tiêm vacxin phòng bӋnh phòng bӋnh Bài 3: Phòng trӏ bӋnh nhiӋt thán
Mөc tiêu:
H͕c xong mô ÿun này ng˱ͥi h͕c có kh̫ năng
- Mô t̫ ÿ˱ͫc nhͷng ki͇n thͱc liên quan ÿ͇n b͏nh nhi͏t thán trâu, bò.
- Xác ÿ͓nh ÿ˱ͫc tri͏u chͱng, b͏nh tích và th͹c hi͏n ÿ˱ͫc vi͏c phòng, tr͓ b͏nh
nhi͏t thán trâu, bò ÿúng kͿ thu̵t.
A. Nӝi dung:
1. Xác ÿӏnh nguyên nhân gây bӋnh
1.1. Nhұn biӃt ÿһc ÿiӇm bӋnh
BӋnh nhiӋt thá
n còn gӑi là bӋnh than là bӋnh truyӅn nhiӉm nguy hiӇm nhҩt ÿӕi
vӟi ngѭӡi và nhiӅu loài gia súc. BӋnh có mһt ӣ khҳp mӑi nѫi trên thӃ giӟi, ӣ ViӋt Nam
ÿã xҧy ra tҥi mӝt sӕ tӍnh và có nhӳng trѭӡng hӧp ÿã lây sang ngѭӡi. Vì vұy phòng và
trӏ bӋnh nhiӋt thán là biӋn pháp kӻ thuұt cҫn thiӃt trong phòng dӏch cӝng ÿӗng…
1.2. Nhұn biӃt mҫm bӋnh
Do
trӵc khuҭn nhiӋt thán gây ra. Vi khuҭn hình thành giáp mô và nha bào. Nha
bào hình thành ngoài thiên nhiên vӟi ÿiӅu kiӋn: có oxy tӵ do, nhiӋt ÿӝ thích hӧp (12 -
42
o
C), ÿӝ ҭm 60%, chҩt dinh dѭӥng thiӃu, môi trѭӡng trung tính hoһc kiӅm tính nhҽ.
Sӭc ÿӅ kháng cӫa vi khuҭn nhѭ sau:
- Khi không có nha bào ӣ nhiӋt ÿӝ 100
o
C tiêu diӋt vi khuҭn.

3.1. BӋnh tích bên ngoài: Sau khi chӃt bөng chѭӟng to, xác chóng thӕi, hұu môn lòi
dom, phân có máu ÿen, khó ÿông.
3.2. BӋnh tích bên trong:
Niêm mҥc ÿӓ hoһc tím bҫm, mNJi có chҩt nhҫy lүn máu. Hҥch lâm ba sѭng ӭ
máu. Phәi tө máu; nӝi tâm mҥc tө huyӃt, xuҩt huyӃt; cѫ tim nhão, lách sѭng to, mӅm
nát, nhNJn nhѭ bùn. Bóng ÿái chӭa nѭӟc t
iӇu màu hӗng. 23
23

4. Chҭn ÿoán bӋnh
4.1. Chҭn ÿoán lâm sàng
Dӵa vào triӋu chӭng ÿiӇn hình và dӏch tӉ bӋnh ÿӇ chҭn ÿoán. TriӋu chӭng nhѭ ÿã
trình bày ӣ trên. Dӏch tӉ: phát lҿ tҿ, có tính chҩt ÿӏa phѭѫng
4.2. Chҭn ÿoán phân biӋt
Cҫn chҭn ÿoán phân biӋt mӝt sӕ bӋnh nhѭ: tө huyӃt trùng, ung khí thán, ký sinh
trùng ÿѭӡng máu, ngӝ ÿӝc.v.v…
5. Phòng và trӏ bӋnh
5.1. Phòng bӋnh
Dùng vacxin nhѭӧc ÿӝc nha bào nhiӋt thán tiêm dѭӟi d
a, liӅu lѭӧng 1ml/con, thӡi
gian miӉn dӏch trong vòng 1 năm.
+ Khi có bӋnh phҧi công bӕ. Thi hành nghiêm ngһt các biӋn pháp kiӇm dӏch, cách ly,
theo dõi. Cҩm mә xác chӃt, vұn chuyӇn ÿӃn nѫi khác.
+ Tiêu ÿӝc chuӗng trҥi, xác chӃt phҧi ÿӕt hoһc chôn ӣ hӕ sâu 2m, nҵm giӳa 2 lӟp