TỔ CHỨC ĐA DẠNG CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP CỦA BỘ MÔN HÓA
HỌC 9 NHẰM NÂNG CAO TÍNH TÍCH CỰC, CHỦ ĐỘNG, SÁNG TẠO CỦA
HỌC SINH
A/ Đặt vấn đề
Trong tiến trình đổi mới toàn diện về giáo dục đáp ứng yêu cầu ngày càng cao
của công cuộc xây dựng đất nước theo hướng CNH- HĐH. Đổi mới phương pháp dạy
học là đòi hỏi tất yếu và được xem là khâu then chốt có ý nghĩa góp phần vào sự
thắng lợi của sự nghiệp giáo dục. Bởi phương pháp dạy học, kết quả dạy học phản ánh
chất lượng dạy học và chất lượng giáo dục. Các kết quả nghiên cứu về lý luận dạy
học, cũng như thực tiễn dạy học ở trường phổ thông trong những năm qua đã khẳng
định: Chỉ có phát huy tính tích cực, chủ động học tập của học sinh, giúp học sinh biết
cách học, biết tự học với động cơ đúng đắn thì quá trình học tập của các em mới đạt
được những kết quả cao về tri thức, kỹ năng và thái độ.
Như vậy, định hướng đổi mới phương pháp dạy học (PPDH) đã được khẳng
định: Cốt lõi của đổi mới PPDH ở Trường THCS là giúp học sinh hướng tới việc học
tập chủ động, chống lại thói quen học tập thụ động, để có những thay đổi trong từng
giờ dạy trên lớp thì việc đổi mới khâu soạn bài của giáo viên hết sức quan trọng.
Thay đổi cách soạn để có giá trị thực sự là một kế hoạch từ khâu chuẩn bị đến
tổ chức giờ học và sử dụng các phương tiện dạy học là một việc làm không thể thiếu
được trong đổi mới phương pháp dạy học.
Đặc biệt, năm học 2008 – 2009 là năm học thực hiện chỉ thị số 55/2008/CT-
BGD ĐT ngày 30/9/2008 về việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin vào trong
giảng dạy đễ phục vụ việc ĐMPPDH. Việc sử dụng phương tiện dạy học hiện đại
(Máy Projectơ, máy Overhead) đã đem lại sự hứng thú cho học sinh như vậy học sinh
chủ động, sáng tạo trong học tập.
Sử dụng phương tiện dạy học một cách hợp lý, khoa học không những rút ngắn
được khoảng cách giữa lý thuyết với thực hành đối với học sinh mà còn làm cho quá
trình nhận thức của học sinh trở nên cụ thể hơn, giúp các em lĩnh hội được tri thức
một cách đầy đủ, chính xác đồng thời củng cố, mở rộng, khắc sâu những kiến thức cơ
bản cần thiết cho các em.
Để các em nắm được kiến thức một cách chủ động, vững chắc nhất thì các hoạt

thực hành. Hơn nữa, nội dung các bài học Hóa học có liên quan chặt chẽ với nhau nếu
học sinh không tiếp thu và nắm được bài học ngay từ bài đầu tiên thì việc tiếp thu các
bài học sau sẽ rất khó khăn.
Về phía giáo viên: Việc thay đổi chương trình, SGK, phương tiện dạy học đã làm
cho một số giáo viên gặp không ít khó khăn trong khi dạy. Những năm gần đây vẫn
còn một số giáo viên dạy theo chương trình cũ: Phần nhiều theo phương pháp thuyết
trình, ít sử dụng phương tiện, thí nghiệm nên phần lớn học sinh thụ động trong việc
tiếp nhận kiến thức. Một số tiết chưa phát huy hết khả năng hoạt động tích cực, chủ
động của học sinh.Vì vậy chất lượng dạy học còn nhiều hạn chế.
Trước khi chưa sử dụng các phương pháp dạy học nói trên kết quả kiểm tra bài 45
phút ( Bài số1 lớp 9 A,C Trường THCS Mai Thủy) đạt được kết quả khá thấp. Cụ thể:

Lớp
Tổng số
HS
Kết quả
Giỏi Khá TB Yếu Kém TB trở
lên
SL % SL % SL % SL % SL % SL %
9A 38 2 5,3 9 23,7 10 26,3 14 36,8 3 7,9 21 55,3
9C 39 3 7,7 9 23,1 9 23,1 14 35,9 4 10,3 21 53,8
Cộng 77 5 6,5 18 23,4 19 24,7 28 36,4 7 9,1 42 54,5
Vậy làm thế nào để học sinh có hứng thú, tích cực học tập, đồng thời phát triển
được khả năng tư duy, sáng tạo của học sinh. Xuất phát từ vấn đề đó, bên cạnh việc
thực hiện tốt việc dạy học theo hướng đổi mới, bản thân tôi đã không ngừng học hỏi,
sáng tạo sử dụng nhiều phương pháp dạy học khác nhau trong đó có phương pháp "Tổ
chức đa dạng các hoạt động học tập của bộ môn Hóa học 9"
3
Sau đây tôi mạnh dạn đưa ra một số hình thức, biện pháp cũng như kết quả bước
đầu mà tôi đã áp dụng trong quá trình dạy học bộ môn ở trường THCS.

sinh hoạt động độc lập, theo cặp hoặc theo nhóm tạo điều kiện cho học sinh tự đánh
giá, và đánh giá lẫn nhau, kết hợp đánh giá của giáo viên và đánh giá của học sinh.
Cần tạo điều kiện cho học sinh yếu, kém tham gia hoạt động bằng cách có câu hỏi gợi
mỡ, dẫn dắt cho học sinh trả lời.
2/ Chuẩn bị đồ dùng dạy học
Hóa học là khoa học thực nghiệm nên trong giảng dạy thì việc sử dụng thí
nghiệm là phương tiện dạy học quan trọng, giúp học sinh độc lập, tích cực để chiếm
lĩnh kiến thức. Trong chương trình hóa học lớp 9, phần lớn các tiết đều có sử dụng các
phương tiện dạy học đặc biệt là các dụng cụ hóa chất phục vụ cho thí nghiệm trong
bài học. Chính vì vậy, việc chuẩn bị đồ dùng dạy học là một việc làm không thể thiếu
được của giáo viên trước khi lên lớp.
Căn cứ vào mục tiêu, nội dung từng tiết học giáo viên phải đến phòng thí nghiệm
kiểm tra dụng cụ hóa chất, có kế hoạch bổ sung nếu thiếu hóa chất hoặc hóa chất đã
bị hư hỏng không bảo đảm chất lượng. Khi chuẩn bị thí nghiệm, cần có phương án
dự phòng thêm những dụng cụ, hóa chất. Bởi có thể có những hóa chất, dụng cụ
không đảm bảo chất lượng.
Dù là những thí nghiệm đơn giản hay phức tạp thì giáo viên cũng không nên chủ
quan mà phải làm thử thí nghiệm trước khi lên lớp.
Đối với học sinh, phải đọc kỉ nội dung các thí nghiệm có trong tiết học, chú ý
phương pháp tiến hành, dự đoán trước hiện tượng và giải thích, học sinh phải chuẩn bị
đầy đủ các dụng cụ mà giáo viên yêu cầu.
Ví dụ: Trong bài Sắt( Fe) tiết 24 Học sinh có thể chuẩn bị một số đinh Sắt mới
để làm thí nghiệm thay thế cho những mẫu Sắt có trong phòng thí nghiệm.
Trong bài thực hành tính chất của Gluxit tiết 67, thí nghiệm phân biệt Glucozơ,
Săccozơ và Tinh bột học sinh có thể chuẩn bị Hồ tinh bột.
Trong bài Khái niệm về hợp chất hữu cơ và hoá học hữu cơ tiết 43 học sinh có
thể chuẩn bị bông làm thí nghiệm mục 2. Hợp chất hữu cơ là gì?
5
3/ Tổ chức các hoạt động dạy học
a/ Tổ chức dạy học theo nhóm

Yếu tố làm cho hoạt động nhóm có hiệu quả là câu lệnh phải rõ ràng, không gây
tranh cải, đủ khó nhưng không quá phức tạp và phải gắn với kiến thức đã có của học
sinh.
Khi đã cho hoạt động nhóm, giáo viên phải thể hiện rõ mình là vai trò chủ đạo
trong việc hướng dẫn học sinh chủ động, sáng tạo học tập. Việc huy động nhóm nhỏ
phải tùy từng bài học, từng nội dung và từng đối tượng để có hình thức hoạt động phù
hợp.
Ví dụ:
- Có thể gọi 1, 2 nhóm gắn bài ở bảng ( hoặc chiếu kết quả của nhóm trên màn
hình) các nhóm khác nhận xét, giáo viên chốt đáp án đúng. Sau đó các nhóm tự chấm
điểm lẩn nhau.
- Có thể giáo viên đưa đáp án, thang điểm yêu cầu các nhóm đỗi bài đánh giá lẫn
nhau từ đó các em tự bổ sung kiến thức.
- Cũng có thể gọi đại diện nhóm trả lời, các nhóm khác nhận xét bổ sung.
Tùy từng tiết học mà giáo viên có phương pháp tổ chức hoạt động nhóm phù
hợp, tuy nhiên cần đa dạng hóa hoạt động nhóm nhỏ để tạo hứng thú học tập cho học
sinh.
b/ Tổ chức dạy học kết hợp giữa hoạt động cá nhân và hoạt động theo nhóm nhỏ
Không phải bài học nào, phần kiến thức nào cũng phải hoạt động nhóm mà phải
linh hoạt trong các khâu lên lớp nhằm giúp học sinh nắm kiến thức tích cực,vững
chắc.
Bản thân tôi có những bài học kết hợp linh động giữa hoạt động cá nhân học sinh
và hoạt động nhóm theo từng nội dung kiến thức phù hợp. Có nội dung kiến thức, để
học sinh hoạt động cá nhân sẽ phát huy được sự sáng tạo, thông minh trong mỗi bản
thân của từng học sinh. Từ đó các em có hứng thú tự tìm tòi kiến thức cho riêng mình.
c/ Tổ chức dạy học theo phiếu học tập
7
Có những bài học với những nội dung dài, phức tạp thì thiết kế các hoạt động
trên phiếu học tập cho học sinh là phương pháp phù hợp nhất. Cách dạy học đó vừa
giúp giáo viên giảm phần diễn giải đồng thời giúp học sinh hoạt động tích cực ( kể cả

5. Thiết kế các thí nghiệm ảo đễ thay thế các thí nghiệm độc hại, khó thành
công.
Trong dạy học Hoá học, việc giáo viên làm thí nghiệm biểu diễn hay học sinh
làm thí nghiệm để chứng minh là việc làm thường xuyên không thể thiếu được. Bỡi
Hoá học là khoa học thực nghiệm. Nhưng có một số thí nghiệm quá độc hại( Ví dụ
các thí nghiệm trong bài tính chất hoá học của kim loại, bài Clo …) Một số thí
nghiệm khó thành công( theo điều kiện từng trường).Vì vậy, giáo viên phải khai thác
thí nghiệm ảo trên mạng hoặc tự thiết kế thí nghiệm ảo phù hợp với nội dung bài học
và đối tượng học sinh, nhằm nâng cao tính tích cực, tự giác, chủ động của học sinh
trong học tập.
6. Tổ chức các buổi ngoại khóa, thí nghiệm vui hóa học.
Để tạo hứng thú học tập môn Hóa học nhằm nâng cao và mở rộng học vấn hóa
học, kích thích lòng ham hiểu biết hóa học cũng như các vấn đề có liên quan về hóa
học.
Rèn luyện kỹ năng giải quyết về vấn đề khoa học, sẵn sàng sử dụng kiến thức
hóa học và thực tiễn nhằm mục đích giáo dục kỹ thuật tổng hợp hướng nghiệp và bồi
dưỡng tài năng về hóa học.
Huy động học sinh tham gia vào các hoạt động công ích về văn hóa, khoa học,
nghệ thuật mang nội dung hóa học, tiến hành thí nghiệm phục vụ nông - lâm nghiệp,
bảo vệ môi sinh, tham gia các hoạt động công ích như: Vệ sinh, phòng bệnh
Tổ chức nghỉ ngơi, vui chơi giải trí và tạo không khí thoải mái cho người học.
IV/ Kết quả đạt được
Việc tổ chức đa dạng các hoạt động học tập của học sinh áp dụng trong quá trình
giảng dạy thời gian qua đã phù hợp với từng đối tượng học sinh trong từng tiết học vì
vậy, kết quả thu được khá khả quan. Thể hiện ở một số nội dung sau:
+ Nâng cao được sự hứng thú học tập bộ môn: Lớp học sôi nỗi hơn, học sinh
hăng say phát biểu xây dựng bài, hoạt động tích cực hơn. Đặc biệt đã thu hút được
nhiều học sinh tham gia vào các hoạt động của bộ môn Hóa học.
10
+ Nâng cao về chất lượng bộ môn: Kết quả đạt được trong bài kiểm tra 45 phút

- Giáo viên tạo môi trường học tập mà ở đó học sinh đều có thể tích cực tham gia
cả quá trình học tập, luôn hào hứng và muốn biết được tiến bộ của mình. Liên tục tạo
ra những thử thách cho học sinh trong quá trình học tập. Giáo viên cần tổ chức các
hoạt động tự lực để học sinh thực hiện.
12
- Mục tiêu học tập luôn có ý nghĩa, giáo viên cần triển khai các mục tiêu và
nhiệm vụ học tập một cách hợp lý, hấp dẫn đồng thời giải quyết được nhu cầu đòi hỏi
của học sinh để các em luôn hăng hái học tập, sử dụng phương pháp đa dạng và phải
biết phối hợp tốt các phương pháp: Nêu vấn đề, thí nghiệm, thực hành, so sánh, tổ
chức thảo luận nhóm ….
- Sử dụng phương tiện hiện đại phù hợp với nội dung bài dạy. áp dụng công nghệ
thông tin vào trong giảng dạy phù hợp. Bản thân tôi đã sử dụng phần mềm Powpoint
đễ thiết kế bài dạy chưa nhiều song xin đưa ra một số kinh nghiệm sau: Không nên
quan niệm trong khi sử dụng giáo án điện tử là không cần sử dụng bảng, phấn. Những
phần trình diễn là phương tiện hổ trợ cho giáo viên trong các hoạt động trên lớp có
hiệu quả hơn. Song phần ghi bảng của giáo viên sẽ giúp cho học sinh dễ dàng nắm
được kiến thức hơn. Bố cục trong mỗi Silde phải hợp lí về màu sắc, kiểu chữ, cở chữ
và màu nền. Không lạm dụng các hiệu ứng hiển thị gây mất tập trung của học sinh
vào nội dung bài giảng. Khi đưa các tình huống không nên nhanh quá cần có đủ thời
gian cho học sinh tìm hiểu. Không nên thay thế hoàn toàn các thí nghiệm mà chỉ trình
chiếu những thí nghiệm có tính chất độc hại, những thí nghiệm khó thành công.
- Phát huy tối đa tính tư duy tích cực của học sinh hay nhất là tổ chức tình huống
có vấn đề đòi hỏi dự đoán, nêu giả thiết, tranh luận trái ngược.
- Kiến thức phải có tính thực tiễn, gần gũi với hoạt động hàng ngày trong cuộc
sống của học sinh. Biết vận dụng những kiến thức trong bài học để giải thích một số
hiện tượng trong thực tế có liên quan.
- Tiến hành dạy học ở mức độ thích hợp nhất đối với trình độ phát triển của học
sinh. Một nội dung quá dễ hoặc quá khó đều không đem lại hứng thú cho học sinh.
Cần biết dẫn dắt để học sinh luôn tìm thấy những cái mới có thể tự mình dành được
những kiến thức mới.

5.Tài liệu bồi dưỡng thường xuyên chu kì III 2004 – 2007. Chuyên đề phương tiện kĩ
thuật dạy học và ứng dụng công nghệ thông tin ở THCS – SGD ĐT Quảng Bình
Mục lục
Trang
A. Đặt vấn đề 1
B. Nội dung 2
I. Cơ sở lý luận 2
II. Cơ sở thực tiển và thực trạng 2
III. Nội dung thực hiện 3
1/ Đỗi mới khâu soạn bài- thiết kế bài soạn chu đáo 3
2/ Chuẩn bị đồ dùng dạy học 4
16
3/ Tổ chức các hoạt động dạy học 5
4/ Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin vào trong giảng dạy 7
5/ Thiết kế các thí nghiệm ảo đễ thay thế các thí nghiệm độc hại,
khó thành công 8
6/ Tổ chức các buổi ngoại khoá thí nghiệm vui hoá học 8
IV. Kết quả đạt được 8
V. Bài học kinh nghiệm 9
C. Kết luận 11
17