TỔ CHỨC CHO HỌC SINH HOẠT ĐỘNG NHÓM TRONG GIỜ
ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN MÔN NGỮ VĂN 7
PHẦN I
LÝ DO CHỌN CHUYÊN ĐỀ
I. CƠ SỞ LÝ LUẬN:
Bộ môn Ngữ văn trong nhà trường THCS nói chung, môn Ngữ văn
lớp 7 nói riêng có nhiều thay đổi cơ bản theo hướng tích hợp và tích cực.
Cấu tạo chương trình đòi hỏi hoạt động của người dạy cũng như người học
phải có sự đổi mới cho phù hợp và đạt hiệu quả cao. Cụ thể là: Thay cho
phương pháp dạy học thụ động như trước đây là phương pháp dạy học tích
cực. Trong đó thày chỉ giữ vai trò là người tổ chức, hướng dẫn HS hoạt
động lĩnh hội tri thức và kiểm tra, đánh giá kết quả hoạt động của các em.
Còn HS với vai trò là chủ thể của hoạt động lĩnh hội. Các em hoàn toàn
chủ động, tích cực trong việc tự nghiên cứu, thảo luận, phát hiện kiến thức
và thể hiện, đồng thời tự kiểm tra kết quả hoạt động của mình trên cơ sở
hướng dẫn của GV. Muốn làm tốt được điều đó, trong mỗi giờ học, GV
cùng HS phải thực hiện hài hoà các khâu, các bước; đặc biệt là để tổ chức
cho HS lĩnh hội tri thức một cách có hiệu quả, người GV phải sử dụng linh
hoạt và phù hợp các phương pháp, hình thức tổ chức dạy học. Một trong số
đó phải kể đến là hình thức tổ chức hoạt động nhóm cho HS trong giờ học.
Hoạt động nhóm là một hình thức hoạt động của tập thể HS ( từ 2 trở
lên, thường từ 8 - 10 HS ) nhằm thảo luận để đưa ra ý kiến trước một câu
hỏi nào đó của GV, được sự hướng dẫn, theo dõi và kiểm tra của GV. Hoạt
động này được thực hiện khi dạy – học cả 3 phân môn: Văn, Tập làm văn
và Tiếng việt. Do phạm vi giới hạn của chuyên đề, cho phép tôi được đề
1
cập đến việc tổ chức cho HS hoạt động nhóm trong giờ Đọc – Hiểu văn
bản.
II. CƠ SỞ THỰC TIỄN:
Thực ra, ngay từ năm đầu thay sách môn Ngữ văn 7 trong qúa trình
giảng dạy theo tinh thần đổi mới phương pháp, chúng tôi đã tổ chức cho

- Hoạt động nhóm thường mất khá nhiều thời gian ( trên 5 phút )
- Còn hiện tượng một số HS nhân lúc các bạn thảo luận thì nói
chuyện riêng hoặc không tự giác, tích cực mà ỷ lại.
- Có những giờ thảo luận còn ồn, làm ảnh hưởng đến lớp bên cạnh.
Dựa trên những cơ sở đó, tôi mạnh dạn đưa ra một số định hướng
thực hiện để việc tổ chức cho HS hoạt động nhóm trong giờ Đọc – hiểu
văn bản của chúng ta có hiệu quả cao hơn.
PHẦN II
NỘI DUNG CHUYÊN ĐỀ.
3
I. ĐẶT CÂU HỎI THẢO LUẬN:
Xuất phát từ thực tế: Không phải tiết Đọc – Hiểu văn bản nào cũng
có thể tổ chức cho HS thảo luận nhóm nên vấn đề đặt ra hàng đầu là đặt
câu hỏi thảo luận thế nào cho phù hợp và đạt hiệu quả. Trước hết cần lưu
ý:
+ Hệ thống câu hỏi cần bám sát mục tiêu, đáp ứng yêu cầu bài học để
HS thảo luận theo những suy tưởng cá nhân, những cảm xúc riêng trong
quá trình cảm thụ tác phẩm văn học.
+ Câu hỏi phải ngắn gọn, rõ ràng, vừa sức, khuyến khích được tất cả
HS trong lớp suy nghĩ và có câu trả lời.
+ Cần đưa ra nhiều câu hỏi suy luận, tưởng tượng sáng tạo nhằm phát
triển tư duy hơn là những câu hỏi gợi nhớ. Điều này đồng nghĩa với việc GV
nên đưa ra dạng câu hỏi mở để HS thảo luận.
+ Nếu thấy cần thiết, GV có thể nêu câu hỏi phụ nhưng vẫn đảm bảo
phát huy được tính chủ động, sáng tạo của HS.
+ Câu hỏi để HS thảo luận thường là những dạng câu hỏi sau:
- Suy nghĩ, đánh giá, cảm nhận về một chi tiết hoặc một nét nghệ
thuật tiêu biểu trong văn bản.
Ví dụ: Suy nghĩ của em về chi tiết cuối truyện “ Cuộc chia tay của
con búp bê ”. “ Tôi ( Thành ) đứng như chôn chân xuống đất nhìn theo cái

Qua đèo Ngang” có thể cho học sinh thảo luận nhóm gồm 2 hoặc 3 ( Kiểu
nhóm này rất ít dùng).
+ Với nhiệm vụ lớn hơn, chẳng hạn: cảm nhận về một chi tiết trong
văn bản hoặc trình bày hiẻu biết về mmột tác giả lớn như Hồ Chí Minh, Lý
Bạch, Đỗ Phủ, Nguyễn Khuyến… nên tổ choc nhóm học tập có số lượng từ
8 đến 10 em học sinh.
- Chia nhóm theo kiểu này có lợi thế là chúng ta được hoàn toàn chủ
động về số lượng học sinh mỗi nhóm và tuỳ thuộc vào mức độ yêu cầu của
câu hỏi để định số lượng mỗi nhóm cho phù hợp. Song hạn chế của nó là:
Học sinh không theo một nhóm cố định, một chỗ ngồi cố định trong nhóm
nên đôi khi các em lúng túng khi nhập nhóm.
* Kiểu nhóm chia theo tính chất:
Chia nhóm theo kiểu này gồm nhiều cách: Chia nhóm tình bạn ( Tức
là nhóm những học sinh hiểu biết nhau, thân thiết với nhau); Nhóm kinh
nghiệm ( tức là nhóm những học sinh cùng năng lực); nhóm hỗn hợp
(tức là nhóm có nhiều đối tượng học sinh với những năng lực khác nhau)…
Những cách chia nhóm theo kiểu này chúng ta ít vận dụng. Nếu có vận
dụng, cần lưu ý: Dù chia nhóm tình bạn, nhóm kinh nghiệm hay nhóm hỗn
hợp đi chăng nữa GV cũng nên định số lượng cho phù hợp ( dựa theo tiêu
chuẩn tính chất).
* Trong quá trình thành lập nhóm, chúng ta thường thành lập nhóm
gồm những học sinh ngồi 2 – 3 bàn gần nhau. Đây là một kiểu nhóm được
dùng nhiều nhất, thích hợp với yêu cầu câu hỏi thảo luận một vấn đề liên
quan đến Đọc - hiểu văn bản. Chia nhóm theo kiểu này có nhiều ưu thế:
học sinh quen chỗ, quen bạn nên dễ hoà nhập, sôi nổi, mạnh dạn khi thảo
luận và thảo luận đạt kết quả.
6
III. MỘT SỐ HÌNH THỨC HOẠT ĐỘNG NHÓM
Theo tôi, hình thức hoạt động nhóm không phải là không phong phú.
Song vấn đề là chúng ta phải biết lựa chọn hình thức nào cho phù hợp và

giải quyết vấn đề gì), hoạt động như thế nào chia lớp thành mấy nhóm, mỗi
nhóm bao nhiêu học sinh, mỗi học sinh phát huy tính chủ động, tích cực
của mình như thế nào ).
* Lưu ý: Khi chia nhóm cần đảm bảo số học sinh trong các nhóm
phải đều, tương đương nhau, tránh nhóm nhiều nhóm ít (chỉ cho phép hơn
kém nhau một học sinh), giáo viên đặt ra mục tiêu một cách rõ ràng để học
sinh tiếp nhận được.
Bước II: Hoạt động nhóm:
Giáo viên phát phiếu hoặc treo bảng phụ ghi câu hỏi ( có khi nêu
bằng miệng) ấn định thời gian thảo luận, các nhóm nhận nhiệm vụ, sau đó
giao nhiệm vụ cụ thể cho nhóm trưởng, thư ký và các thành viên trong
nhóm rồi cả nhóm tập trung giải quyết vấn đề (tức là nêu ý kiến, thảo luận
và ghi lại ) trong khi học sinh thảo luận, giáo viên quan sát, theo dõi có
thể đến với từng nhóm hỗ trợ, nhắc nhở các nhóm để các nhóm làm việc
đều tay đảm bảo đúng thời gian tiến độ.
*Lưu ý:
- Dù giáo viên ghi câu hỏi vào phiếu học tập hay ra bảng phụ thì
cũng nên đọc to câu hỏi trước lớp khi các em chưa ngồi theo nhóm, tránh
tình trạng học sinh ngồi vào thảo luận mà chưa rõ câu hỏi hoặc nhóm này
8
không biết câu hỏi của nhóm kia ( trong trường hợp các nhóm không cùng
câu hỏi).
- Việc giáo viên quan sát, theo dõi, nhắc nhở học sinh là quan trọng
và cần thiết nhưng cần khắc phục tình trạng nhắc nhở nhóm này làm ảnh
hưởng đến nhóm kia, khiến các em thiếu tập trung hoặc không chủ động
trong thảo luận.
Bước III: Thông báo kết quả.
Khi hết thời gian ấn định, các nhóm hoàn thành công việc, giáo viên
cho từng nhóm báo cáo bằng miệng kết quả đã trình bày trong phiếu học
tập hoặc cùng học sinh kiểm tra kết quả của mỗi nhóm trên bảng nhóm các

Thụy Dũng, Ngày 02 tháng 11 năm 2006
Người viết chuyên đề
Giáo viên: Đào Thị Thụy
Trường THCS Thụy Dũng, Thái Thụy, Thái Bình
NHÓM BIÊN SOẠN CHUYÊN ĐỀ
- Đào Thị Thụy – Trường THCS Thụy Dũng
- Nguyễn Thanh Hiền – Trường THCS Thụy Dũng
- Vũ Thị Thêu – Trường THCS Quỳnh Hồng
- Nguyễn Việt Hùng – Trường THCS Quỳnh Hồng
- Vũ Thị Ngọ – Trường THCS Thụy Trình
10
- Lưu Thuý Hiền – Trường THCS Thụy Trình
- Ngô Thị Diệu – Trường THCS Thụy Hồng
11